PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Chuyển đổi số đang trở thành nhu cầu và xu hướng tất yếu của doanh nghiệp trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Trong quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp, nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng đối với sự vận hành thành công của mỗi tổ chức. Nguồn nhân lực hay nguồn vốn con người thể hiện tiềm năng, khả năng, năng lực và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Nhu cầu nhân lực giai đoạn 2020 - 2025 được mở rộng bởi nhiều nhóm ngành nghề tự do dịch chuyển tại Châu Á cùng với tăng trưởng kinh tế sau khi ký kết hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và EU. Đến năm 2025, việc thúc đẩy nền kinh tế và tự do dịch chuyển nghề nghiệp trong khối Châu Á hỗ trợ tăng trưởng GDP 14,5%, tăng trưởng nhu cầu việc làm 10,5% (Nguyen, 2022); liên quan đến sự tồn tại của doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay gắn với chuyển đổi số. Các tổ chức thực hiện chuyển đổi số để có thể tạo ra sự tăng trưởng về lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh. Do đó, tổ chức hành chính không thể tách mình ra khỏi xã hội mà phải hòa mình vào quá trình chuyển đổi số (Belfo and Trigo, 2013).
Nghiên cứu của Costa, I. (2021) chỉ ra, tác động của các công nghệ kỹ thuật số mới tạo ra những thách thức đối với chuyển đổi kỹ thuật số trong các lĩnh vực phát triển bền vững của doanh nghiệp. Công nghệ số, điện toán đám mây đã xuất hiện làm tăng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng, các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia mới nổi, cần nguồn lao động tốt có tri thức công nghệ.
Nguồn Công chức tham gia đưa công nghệ vào hoạt động kinh doanh và cải thiện các kết quả liên quan đến phát triển bền vững. Việc đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao để tham gia quá trình chuyển đổi số tại doanh nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng. Sự khác biệt giữa số hóa và chuyển đổi số một phần dẫn đến thực tế là nguồn lao động hiện nay tại nhiều tổ chức cần đảm bảo quá trình đào tạo nhân sự. Những thay đổi trong kinh 1 doanh và vận hành doanh nghiệp do Covid 19 gây ra đã góp phần sử dụng nhiều hơn các hoạt động công tác trực tuyến hiện (Costa, 2021).
Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang thúc đẩy quá trình Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ và rộng khắp trên phạm vi toàn cầu. Trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng đã phê duyệt kế hoạch Chuyển đổi số ngành Ngân hàng với mục tiêu hiện đại hóa toàn diện hoạt động quản lý của Ngân hàng Nhà nước và hoạt động của các tổ chức tín dụng trên cơ sở ứng dụng và khai thác hiệu quả các thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Tại Nghị quyết 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và Chiến lược Chuyển đổi số quốc gia theo Quyết định 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ngành ngân hàng cũng được xác định có mức độ sẵn sàng cao trong các ngành, lĩnh vực, có ảnh hưởng hằng ngày tới người dân, cần ưu tiên Chuyển đổi số trước. Trong đó, Cục Công nghệ thông tin – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được xem là một trong những đơn vị hành chính cấp nhà nước đầu ngành tiên phong trong lĩnh vực chuyển đổi số hiện nay.
Trong khi đó, chất lượng nguồn nhân lực hiện tại của các đơn vị phần lớn chưa đáp ứng được yêu cầu của chuyển đổi số trong thời điểm hiện tại và các mục tiêu trong tương lai. Trước yêu cầu này, tác giả lựa chọn đề tài “Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số của Cục Công nghệ thông tin – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam” làm đề tài luận văn Thạc sỹ của mình. Trên cơ sở hệ thống hoá cơ sở lý thuyết về đạo tạo trong bối cảnh chuyển đổi, tác giả phân tích thực trạng hoạt động đào tạo và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hoạt động đào tạo trong bối cảnh chuyển đổi số của Cục Công nghệ thông tin – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Tổng quan nghiên cứu Nguồn nhân lực là yếu tố nền tảng cho sự thành công của doanh nghiệp.
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với trụ cột chính là Kỹ thuật số, xu hướng máy móc thay thế con người đang đặt ra cho các doanh nghiệp nhiều cơ hội phát triển mới cần chuyển đổi số. Sonja and Neven (2021) khẳng định vai trò của việc khai thác và ứng dụng hệ thống thông tin trong phát triển doanh nghiệp nhằm tạo ra 2 tăng năng suất lao động. Các tổ chức hiện nay muốn tồn tại thì cần phải đầu tư, ứng dụng nền tảng công nghệ mới là công nghệ số vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Để vận hành nền tảng công nghệ AI, điện toán đám mây hay chuyển đổi số trong phát triển kinh tế, các tổ chức hành chính cần đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nguồn nhân lực đó phải có những giá trị cốt lõi có được từ quá trình đào tạo, không chỉ đáp ứng về trình độ chuyên môn mà còn đòi hỏi kỹ năng, chuyên môn và khả năng thích ứng cao với những thay đổi. và phát triển của công nghệ. Bên cạnh đó, khả năng thích ứng với sự thay đổi của môi trường công nghệ, kỹ năng thực hành và nhận thức, tác phong làm việc của người học sau khi tốt nghiệp chưa được doanh nghiệp đánh giá cao cũng là một trong những rào cản. Rào cản khiến các tổ chức e ngại và không thực sự yên tâm về chất lượng nguồn nhân lực đã được đào tạo trong thời gian dài trước đó (Susanto, 2015).
Nirmal (2016) chỉ ra rằng một vấn đề quan trọng trong quá trình chuyển đổi số tại các đơn vị hành chính nhà nước liên quan đến chất lượng nguồn nhân và khả năng thích ứng công nghệ; cái mà không phải là thế mạnh của nguồn nhân sự tại các đơn vị hành chính công quyền. Tuan, Hung and Hang (2021) khẳng định rằng hệ thống đào tạo ở các nước đang phát triển như Việt Nam thì nơi học dường như nhiều và quan trọng hơn. Các tác giả chỉ ra rằng việc thực hành tại các đơn vị tổ chức ở các quốc gia đang phát triển có thể là rào cản chính để đảm bảo một sự hoạt động ổn định cho tổ chức. Chính vì vậy, đào tạo nguồn nhân lực và gia tăng chất lượng nguồn nhân lực để đảm bảo quá trình chuyển đổi số diễn ra hiệu quả là một trong những nội dung quan trọng của phương pháp tiếp cận quan trọng nhằm tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, thích ứng với xu thế phát triển mới của xã hội.
Neogy (2014) khẳng định, sự phối hợp giữa trường đại học và tổ chức bao trùm các cấp độ, từ phát triển hiệu quả doanh nghiệp thông qua chuyển đổi số, đến cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao có khả năng vận hành tốt nền tảng công nghệ số. Việc thành lập các trung tâm nghiên cứu đổi mới sáng tạo trong tổ chức hành chính và giao quyền cho các đơn vị tổ chức chuyên môn trở thành một quá trình quan trọng để đảm bảo 3 quá trình chuyển đổi số hiệu quả. Do đó, để nguồn nhân sự có cơ hội thực hành, thử nghiệm những tiến bộ mới của công nghệ là cơ hội để phát triển nền kinh tế số tại các tổ chức hành chính cần các bộ phận chuyên môn đi kèm và hướng dẫn chuyên sâu. Vì vậy, phát triển nguồn nhân lực số là quá trình phát triển và tạo điều kiện giải phóng, phát huy năng lực của con người thông qua phát triển tổ chức, đào tạo và phát triển cá nhân (Azmi and Sri, 2020).
Mục đích của quá trình đào tạo nguồn nhân lực là nâng cao khả năng thích ứng với xu hướng chuyển đổi số hoặc công nghệ điện toán đám mây. Các tổ chức giáo dục đào tạo hiện nay đã định hướng nghiên cứu và chuyển giao kết quả nghiên cứu cho tổ chức hành chính. Trong khi đó thì tổ chức hành chính muốn phát triển chuyển đổi số cần tuyển dụng nguồn nhân lực chất lượng cao. Ngoài việc đầu tư, trang bị máy móc, hệ thống thông tin hiện đại, tạo thuận lợi cho việc giải quyết các nghiệp vụ phát sinh, quản lý và điều hành quản trị tổ chức.
Chuyển đổi số là mô hình phát triển phù hợp để doanh nghiệp ứng dụng thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 vào mọi lĩnh vực. Quá trình chuyển đổi số của các tổ chức phụ thuộc vào năng lực tài chính, công nghệ và mức độ sẵn sàng tham gia của doanh nghiệp. Các tổ chức cần xây dựng chiến lược phát triển và phải đưa ra lộ trình chuyển đổi số phù hợp, song song với việc tạo ra (Anna and Thomas, 2017). Hien (2016) chỉ ra rằng nguồn nhân lực là một yếu tố quan trọng thúc đẩy chất lượng nguồn nhân lực là một thách thức lớn của nước ta trong việc đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững tại nhiều doanh nghiệp ở Việt Nam.
Bởi, khi hội nhập, lao động chất lượng thấp sẽ khó có thể cạnh tranh được với lao động các nước láng giềng và khu vực, nguy cơ thất nghiệp cho người lao động theo đó sẽ tăng lên. Thi và Thanh (2020) cũng đánh giá hội nhập kinh tế quốc tế, tự do thương mại và cạnh tranh bình đẳng tạo ra nhiều cơ hội cho việc lưu thông hàng hóa và việc làm giữa các quốc gia. Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 tác động lớn đến quy mô hoạt động, tương lai nhiều nghề nghiệp khác nhau. Nhu cầu về nhân lực có trình độ chuyên môn về công nghệ ngày càng tăng tuy nhiên chất lượng nguồn nhân lực hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.
Mục tiêu nghiên cứu 4 Đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy chất lượng đào tạo nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số của Cục Công nghệ thông tin – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Nội dung nghiên cứu - Hệ thống hoá cơ sở lý luận về đào tạo và bối cảnh chuyển đổi số của doanh nghiệp. - Phân tích, bối cảnh chuyển đổi số và đánh giá thực trạng đào tạo của Cục công nghệ thông tin – Ngân hàng nhà nước Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số đó.