Luận văn thạc sĩ về chống thất thu thuế tại doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ở Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp chống thất thu thuế tại doanh nghiệp FDI ở Đồng Nai, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lý
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Chống Thất Thu Thuế Tại Các Doanh Nghiệp Có Vốn Đầu Tƣ Nƣớc Ngoài Trên Địa Bàn Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THUẾ VÀ QUẢN LÝ THUẾ CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về thuế
• 1.1.1. Khái niệm và bản chất của thuế trong nền kinh tế thị trường
• 1.1.1.1. Khái niệm về thuế
• 1.1.1.2. Bản chất của thuế
• 1.1.2. Chức năng của thuế trong nền kinh tế thị trường
• 1.1.2.1. Thuế - Thực hiện phân phối thu nhập
• 1.1.2.2. Thuế - điều tiết và ổn định nền kinh tế
• 1.1.3. Các nguyên tắc xây dựng hệ thống thuế hiện đại
• 1.1.3.1. Nguyên tắc công bằng
• 1.1.3.2. Nguyên tắc hiệu quả
• 1.1.3.3. Nguyên tắc linh hoạt
• 1.1.3.4. Nguyên tắc đơn giản và chi phí hành chính về thuế thấp
• 1.2. Quản lý thuế hiện nay
• 1.3. Quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.3.1. Vai trò của FDI trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.3.2. Vai trò của chính sách thuế trong thu hút vốn FDI
• 1.3.3. Thuế và chính sách ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp có vốn ĐTNN
• 1.3.4. Kinh nghiệm sử dụng chính sách thuế trong việc thu hút và quản lý thuế các doanh nghiệp FDI tại một số địa phương
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Khái quát hoạt động doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Đồng Nai
• 2.1.1. Quy mô và xu hướng phát triển
• 2.1.2. Tình hình thực hiện nghĩa vụ ngân sách từ năm 2006 đến tháng 09 năm 2012
• 2.2. Thực trạng quản lý thuế đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Đồng Nai
• 2.2.1. Đặc điểm của doanh nghiệp FDI tại Đồng Nai
• 2.2.2. Sơ lược về Cục thuế tỉnh Đồng Nai
• 2.2.3. Đặc điểm quản lý đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 2.2.4. Đánh giá thực trạng quản lý thuế đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Đồng Nai
• 2.2.4.1. Những thành tựu đạt được
• 2.2.4.1.1. Đối với cơ quan thuế
• 2.2.4.1.2. Đối với đối tượng nộp thuế
• 2.2.4.2. Những điểm còn hạn chế và nguyên nhân
• 2.2.4.2.1. Về chính sách thuế
• 2.2.4.2.2. Về Quản lý thuế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CHỐNG THẤT THU THUẾ VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.1. Mục tiêu, yêu cầu của công tác thu thuế đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.1.2.1. Về cải cách chính sách thuế
• 3.1.2.2. Về cải cách quản lý thuế
• 3.2. Chống thất thu thuế và nâng cao hiệu quả quản lý thuế các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại cục thuế tỉnh Đồng Nai
• 3.2.1. Cải cách quản lý thuế gắn liền với cải cách chính sách thuế
• 3.2.2. Hoàn thiện cơ cấu chính sách thuế cho phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế đất nước và mức độ hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.2.3. Hoàn thiện quản lý thuế
• 3.3. Một số giải pháp chống thất thu thuế đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Đồng Nai
• 3.3.1. Về cải cách công tác quản lý thu thuế
• 3.3.1.1. Công tác tuyên truyền nâng cao tuân thủ tự nguyện về thuế
• 3.3.1.2. Lập hồ sơ lịch sử của các doanh nghiệp
• 3.3.1.3. Công tác thanh tra, kiểm tra thuế
• 3.3.1.4. Điều chỉnh mức xử phạt vi phạm hành chính về thuế
• 3.3.1.5. Xây dựng chiến lược quản lý thuế
• 3.3.2. Về chống gian lận thương mại, tăng cường kiểm tra và kiểm soát
• 3.3.3. Giải pháp hỗ trợ
• 3.3.3.1. Cải cách thủ tục hành chính thuế
• 3.3.3.2. Hoàn thiện hệ thống thông tin
• 3.3.3.3. Quy định rõ ràng trách nhiệm của cơ quan thuế
• 3.3.3.4. Tăng cường quyền lực cho cơ quan thuế
• 3.3.3.5. Tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực phẩm chất đội ngũ cán bộ công chức thuế
• 3.4. Kết luận chương 3
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp chống thất thu thuế cho doanh nghiệp FDI tại Đồng Nai

Tỉnh Đồng Nai, với vai trò là một trong những trung tâm kinh tế lớn của Việt Nam, đã thu hút một lượng lớn doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, việc quản lý thuế đối với các doanh nghiệp này vẫn gặp nhiều thách thức. Giải pháp chống thất thu thuế không chỉ giúp tăng cường nguồn thu ngân sách mà còn đảm bảo sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Bài viết này sẽ phân tích các giải pháp hiệu quả nhằm giảm thiểu tình trạng thất thu thuế tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

1.1. Tình hình thực hiện thuế tại doanh nghiệp FDI tại Đồng Nai

Tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp FDI tại Đồng Nai đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như việc tuân thủ chính sách thuế và khả năng quản lý của cơ quan thuế. Các số liệu cho thấy tỷ lệ thất thu thuế vẫn còn cao, đặc biệt trong các lĩnh vực có tính cạnh tranh cao.

1.2. Những thách thức trong quản lý thuế đối với doanh nghiệp FDI

Quản lý thuế đối với doanh nghiệp FDI tại Đồng Nai gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp trong các quy định pháp luật và sự thiếu minh bạch trong hoạt động của một số doanh nghiệp. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc kiểm tra và giám sát, từ đó làm gia tăng tình trạng thất thu thuế.

II. Phân tích nguyên nhân thất thu thuế tại doanh nghiệp FDI

Nguyên nhân thất thu thuế tại các doanh nghiệp FDI tại Đồng Nai có thể được chia thành nhiều nhóm. Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu hiểu biết về chính sách thuế của các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc quản lý thuế còn gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp trong hệ thống pháp luật và sự thiếu hụt nguồn lực của cơ quan thuế.

2.1. Thiếu hiểu biết về chính sách thuế

Nhiều doanh nghiệp FDI không nắm rõ các quy định về thuế, dẫn đến việc kê khai không chính xác hoặc không đầy đủ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế mà còn gây khó khăn cho cơ quan thuế trong việc quản lý và giám sát.

2.2. Khó khăn trong việc kiểm tra và giám sát

Cơ quan thuế gặp khó khăn trong việc kiểm tra và giám sát hoạt động của các doanh nghiệp FDI do thiếu nguồn lực và công nghệ hiện đại. Điều này dẫn đến việc không phát hiện kịp thời các hành vi gian lận thuế, từ đó làm gia tăng tình trạng thất thu thuế.

III. Giải pháp cải cách chính sách thuế cho doanh nghiệp FDI

Để giảm thiểu tình trạng thất thu thuế, cần có những cải cách mạnh mẽ trong chính sách thuế đối với các doanh nghiệp FDI. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường sự tuân thủ thuế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

3.1. Cải cách quy trình kê khai thuế

Cần đơn giản hóa quy trình kê khai thuế để các doanh nghiệp FDI dễ dàng thực hiện. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế sẽ giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền về chính sách thuế

Cần có các chương trình tuyên truyền, đào tạo cho các doanh nghiệp FDI về chính sách thuế. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nghĩa vụ thuế của mình và từ đó nâng cao tỷ lệ tuân thủ.

IV. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với các doanh nghiệp FDI. Công nghệ không chỉ giúp cải thiện quy trình kê khai thuế mà còn tăng cường khả năng giám sát và kiểm tra của cơ quan thuế.

4.1. Xây dựng hệ thống quản lý thuế điện tử

Hệ thống quản lý thuế điện tử sẽ giúp các doanh nghiệp FDI thực hiện kê khai thuế một cách nhanh chóng và chính xác. Đồng thời, cơ quan thuế cũng có thể dễ dàng theo dõi và kiểm tra thông tin từ hệ thống này.

4.2. Tăng cường bảo mật thông tin thuế

Đảm bảo an toàn thông tin trong hệ thống quản lý thuế là rất quan trọng. Cần có các biện pháp bảo mật để bảo vệ thông tin của các doanh nghiệp FDI và ngăn chặn các hành vi gian lận thuế.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý thuế

Việc chống thất thu thuế tại các doanh nghiệp FDI tại Đồng Nai là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các giải pháp đã được đề xuất không chỉ giúp tăng cường nguồn thu ngân sách mà còn đảm bảo sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải cách chính sách thuế và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế.

5.1. Định hướng cải cách chính sách thuế

Cần tiếp tục cải cách chính sách thuế để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu phát triển của các doanh nghiệp FDI. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế và giảm thiểu tình trạng thất thu thuế.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý thuế

Hợp tác quốc tế trong quản lý thuế sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các nước khác và áp dụng các biện pháp hiệu quả trong việc chống thất thu thuế tại các doanh nghiệp FDI.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Đồng Nai là một trong những trung tâm công nghiệp lớn thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài với lũy kế 1.287 dự án FDI và tổng vốn đăng ký đạt hơn 22,5 tỷ USD tính đến tháng 9 năm 2012. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đóng vai trò động lực tăng trưởng then chốt khi đóng góp hơn 40% GDP toàn tỉnh, chiếm 62% giá trị sản xuất công nghiệp, 95% kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm cho trên 500.000 lao động và đóng góp hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước tại địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực, công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp FDI đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Tình trạng gian lận thương mại, trốn thuế, kê khai lỗ liên tục và đặc biệt là hành vi chuyển giá quốc tế ngày càng gia tăng với thủ đoạn tinh vi, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước và tạo ra môi trường cạnh tranh không bình đẳng.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thuế và quản lý thuế đối với khu vực FDI; phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng công tác thu thuế tại Cục Thuế tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn từ năm 2001 đến tháng 9 năm 2012; từ đó nhận diện những kẽ hở pháp lý cùng hạn chế trong quy trình nghiệp vụ để đề xuất hệ thống giải pháp chống thất thu thuế hiệu quả, nâng cao tính tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hỗ trợ ngành thuế địa phương thực hiện thắng lợi Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 - 2020 theo Quyết định số 732/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tài chính công và quản lý hành chính hiện đại:

• Lý thuyết bản chất và chức năng của thuế: Khẳng định thuế là công cụ cơ bản để tập trung nguồn lực tài chính vào ngân sách nhà nước, thực hiện chức năng phân phối lại thu nhập và điều tiết vĩ mô nền kinh tế nhằm duy trì tăng trưởng ổn định.
• Lý thuyết quản lý thuế hiện đại và mô hình tuân thủ: Áp dụng cơ chế tự tính, tự khai, tự nộp gắn liền với quản lý rủi ro. Cơ quan thuế phân loại người nộp thuế thành các nhóm hành vi từ tuân thủ tự nguyện đến cố tình gian lận để áp dụng biện pháp giám sát tương ứng.
• Các nguyên tắc đánh thuế hiện đại: Dựa trên 4 nguyên tắc cốt lõi gồm công bằng theo chiều ngang và dọc, hiệu quả kinh tế và hiệu quả hành thu, linh hoạt thích ứng với biến động thị trường, đơn giản và tối thiểu hóa chi phí tuân thủ.
• Khái niệm chuyển giá quốc tế: Xác định cơ chế định giá nội bộ giữa các công ty liên kết trong cùng tập đoàn đa quốc gia nhằm chuyển dịch lợi nhuận từ quốc gia có thuế suất cao sang quốc gia có thuế suất thấp, làm xói mòn cơ sở tính thuế.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Cục Thuế tỉnh Đồng Nai, Ban Quản lý các Khu công nghiệp Đồng Nai, Bộ Tài chính và Cục Đầu tư nước ngoài từ năm 2001 đến tháng 9 năm 2012, bao gồm báo cáo tài chính, quyết toán thuế, biên bản thanh tra và số liệu thống kê thu ngân sách.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích trên quy mô toàn diện gồm 1.000 dự án FDI còn hiệu lực và 820 doanh nghiệp FDI đang hoạt động sản xuất kinh doanh tại 30 khu công nghiệp tập trung với diện tích 10.573 ha trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Trong đó, đi sâu phân tích hồ sơ thanh tra chuyên đề của 50 doanh nghiệp FDI có rủi ro cao và 64 doanh nghiệp FDI kê khai lỗ lũy kế vượt quá vốn chủ sở hữu trong năm 2011.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng, so sánh tỷ trọng và tổng hợp định tính. Việc lựa chọn phương pháp này cho phép đo lường chính xác biến động số thu ngân sách qua từng năm, bóc tách cơ cấu các khoản chi phí bị xuất toán và làm rõ các sai phạm điển hình trong chuyển giá, từ đó nâng cao tính khoa học và độ tin cậy của các đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Số thu tuyệt đối tăng trưởng đều nhưng tỷ trọng có dấu hiệu chững lại: Thu ngân sách từ khu vực FDI tại Đồng Nai tăng mạnh từ 1.720,04 tỷ đồng năm 2006 lên 2.031,83 tỷ đồng năm 2007, đạt 4.335,30 tỷ đồng năm 2011 và 9 tháng đầu năm 2012 đạt 3.483,34 tỷ đồng. Tổng thu giai đoạn 2007 - 2011 đạt 48.540 tỷ đồng, tăng gấp 2,2 lần so với giai đoạn 2001 - 2005. Tuy vậy, tỷ trọng đóng góp của khối FDI trong tổng thu ngân sách tỉnh có xu hướng giảm nhẹ từ 32,15% năm 2009 xuống 31,55% năm 2010 và 30,42% năm 2011.
• Hiện tượng kê khai lỗ tràn lan và nghịch lý kinh doanh: Tỷ lệ doanh nghiệp FDI báo lỗ liên tục ở mức rất cao qua các năm, cụ thể: năm 2007 là 69%, năm 2008 là 67%, năm 2009 là 65,4%, năm 2010 là 64,7% và năm 2011 là 65%. Khảo sát năm 2011 ghi nhận 64 trên tổng số 856 doanh nghiệp FDI báo lỗ vượt vốn chủ sở hữu nhưng vẫn duy trì hoạt động và liên tục nhận vốn tài trợ từ công ty mẹ để mở rộng quy mô.
• Sai phạm phổ biến phát hiện qua công tác thanh tra thuế: Năm 2011, qua thanh tra 50 doanh nghiệp FDI, Cục Thuế tỉnh Đồng Nai đã loại khỏi số lỗ kê khai gần 600 tỷ đồng, truy thu 55 tỷ đồng tiền thuế và xử phạt vi phạm 20 tỷ đồng. Trong đó, có 104 doanh nghiệp vi phạm hạch toán chi phí lãi vay làm phát sinh lỗ 100 tỷ đồng; chi phí chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện làm tăng lỗ sai quy định 244,3 tỷ đồng; và chuyển lỗ không đúng quy định lên tới 239,6 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng thất thu thuế bắt nguồn từ sự bất cập của khung pháp lý và hạn chế trong công tác quản lý:

• Nguyên nhân pháp lý và quản trị: Chính sách ưu đãi thuế dàn trải tạo kẽ hở cho doanh nghiệp lợi dụng chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị. Khung pháp lý về kiểm soát chuyển giá chưa hoàn thiện, thiếu cơ sở dữ liệu đối chiếu giá thị trường độc lập. Mức xử phạt vi phạm hành chính tối đa 100 triệu đồng chưa đủ sức răn đe đối với các tập đoàn đa quốc gia.
• So sánh thực tiễn: Kết quả nghiên cứu tại Đồng Nai phản ánh bức tranh chung của các trung tâm công nghiệp lớn như Hà Nội, Bình Dương và Thành phố Hồ Chí Minh. Hoạt động đấu tranh chống chuyển giá còn gặp nhiều rào cản khi số lượng cuộc thanh tra chuyển giá thành công còn rất khiêm tốn trên cả nước.
• Mô tả dữ liệu trực quan: Sự tương quan giữa vốn đầu tư tăng trưởng liên tục và tỷ lệ kê khai lỗ quanh ngưỡng 65% trong giai đoạn 2007 - 2011 có thể được trực quan hóa rõ nét qua biểu đồ kết hợp cột và đường. Biểu đồ này minh chứng cho sự thất thu tiềm ẩn lớn về thuế thu nhập doanh nghiệp, phản ánh rõ nhu cầu cấp thiết phải hoàn thiện công cụ quản lý thuế theo rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện khung khổ pháp lý và cơ chế chống chuyển giá: Kiến nghị Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế ban hành quy chế định giá giao dịch liên kết theo nguyên tắc giá thị trường tự do, thiết lập cơ sở dữ liệu thông tin giá quốc tế giai đoạn 2013 - 2015, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ phát hiện và xử lý hồ sơ có dấu hiệu chuyển giá lên trên 80%.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và hiện đại hóa quản lý thuế: Cục Thuế tỉnh Đồng Nai cần nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý dữ liệu tập trung, triển khai kê khai thuế điện tử đạt tỷ lệ tối thiểu 60% doanh nghiệp vào năm 2015 và trên 90% vào năm 2020; tự động hóa 100% quy trình kiểm tra tờ khai thuế qua ứng dụng tin học trước năm 2020.
• Tăng cường thanh tra chuyên sâu và nâng cao chế tài xử phạt: Cục Thuế tỉnh Đồng Nai tập trung thanh tra các doanh nghiệp FDI có rủi ro cao, kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí quảng cáo vượt mức 10%, lãi vay công ty mẹ và khấu hao tài sản. Kiến nghị Chính phủ bãi bỏ mức trần xử phạt 100 triệu đồng, thay bằng chế tài phạt theo tỷ lệ phần trăm số thuế gian lận và chuyển hồ sơ truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi trốn thuế có tổ chức từ năm 2014.
• Đào tạo đội ngũ cán bộ và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành: Nâng cao trình độ nghiệp vụ kiểm toán quốc tế, ngoại ngữ và tin học cho đội ngũ công chức thuế quản lý 820 doanh nghiệp FDI; tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan thuế, hải quan, ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý đầu tư để giám sát dòng tiền xuyên biên giới đến năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý và thanh tra ngành thuế: Cung cấp tài liệu thực tiễn và kỹ năng nhận diện các thủ thuật gian lận chi phí, trích trước chi phí ảo, xử lý chênh lệch tỷ giá và phương pháp bóc tách các giao dịch chuyển giá quốc tế.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Hỗ trợ đánh giá tác động của chính sách ưu đãi thuế FDI, làm cơ sở xây dựng tiêu chí thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao và hạn chế các dự án gây ô nhiễm môi trường hoặc chuyển giá trốn thuế.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là nguồn tư liệu học thuật phong phú về quản lý thu ngân sách, cung cấp số liệu thực tế tại 30 khu công nghiệp tỉnh Đồng Nai và phương pháp tiếp cận nghiên cứu định lượng kết hợp định tính.
• Ban lãnh đạo và chuyên viên tư vấn thuế tại các doanh nghiệp FDI: Giúp doanh nghiệp nắm vững các quy định pháp luật thuế Việt Nam, chủ động kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kê khai chi phí lãi vay, giao dịch liên kết và lập hồ sơ chuyển giá đúng chuẩn mực.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ doanh nghiệp FDI báo lỗ lên tới 65% tại Đồng Nai là gì?

Doanh nghiệp FDI đã tận dụng giao dịch liên kết để định giá đầu vào cao và định giá đầu ra thấp, nhằm chuyển lợi nhuận sang công ty mẹ ở nước ngoài có thuế suất thấp hơn. Thực tế năm 2011 tại Đồng Nai có 64 doanh nghiệp lỗ vượt vốn chủ sở hữu nhưng vẫn mở rộng hoạt động sản xuất nhờ vốn tài trợ từ tập đoàn.

Các sai phạm phổ biến nhất trong kê khai chi phí của doanh nghiệp FDI là gì?

Doanh nghiệp thường hạch toán chi phí trích trước nhưng chưa thực chi, tính sai chi phí chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện, vượt định mức quảng cáo tiếp tân và chuyển lỗ sai quy định. Điển hình năm 2011, thanh tra 50 doanh nghiệp FDI đã loại bỏ gần 600 tỷ đồng tiền lỗ kê khai sai, thu hồi 75 tỷ đồng thuế và phạt.

Cơ chế người nộp thuế tự khai tự nộp tạo ra những thách thức nào cho cơ quan thuế?

Cơ chế này đòi hỏi tính tự giác cao, tạo kẽ hở cho doanh nghiệp cố tình lách luật trong khi cơ quan thuế đi sau về công nghệ và thông tin đối chiếu. Việc thiếu dữ liệu giao dịch quốc tế và nhân lực chuyên sâu khiến tỷ lệ nợ đọng thuế từng có thời điểm ở mức 50% đến 60% tổng số thuế phải thu.

Ngành thuế Đồng Nai đã triển khai các biện pháp gì để phát hiện hành vi trốn thuế quốc tế?

Cục Thuế tỉnh Đồng Nai đã tổ chức các đoàn thanh tra chuyên đề, rà soát chi phí lãi vay, dịch vụ tư vấn và bản quyền trả cho công ty mẹ. Năm 2011, cơ quan thuế đã truy thu hàng tỷ đồng thuế nhà thầu nước ngoài và thuế thu nhập cá nhân chưa kê khai của các chuyên gia nước ngoài tại một số doanh nghiệp FDI lớn.

Chiến lược cải cách hệ thống thuế đặt ra mục tiêu gì về hiện đại hóa quản lý thuế đến năm 2020?

Theo Quyết định số 732/QĐ-TTg, ngành thuế đặt mục tiêu đến năm 2015 có tối thiểu 60% doanh nghiệp sử dụng dịch vụ thuế điện tử và đạt trên 90% vào năm 2020. Đồng thời, tỷ lệ tờ khai thuế được kiểm tra tự động qua hệ thống công nghệ thông tin phải đạt mức 100% vào năm 2020.

Kết luận

• Khu vực doanh nghiệp FDI là trụ cột kinh tế quan trọng của tỉnh Đồng Nai, đóng góp hơn 40% GDP và trên 30% tổng thu ngân sách địa phương.
• Thực trạng thất thu thuế diễn biến phức tạp với tỷ lệ doanh nghiệp kê khai lỗ liên tục duy trì quanh mức 65% giai đoạn 2007 - 2011 qua các thủ đoạn chuyển giá và gian lận chi phí tinh vi.
• Hoạt động thanh tra chuyên sâu năm 2011 đã khẳng định hiệu quả thực tế khi loại bỏ gần 600 tỷ đồng lỗ ảo, truy thu và xử phạt 75 tỷ đồng tiền thuế.
• Bốn nhóm giải pháp toàn diện về hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng thanh tra và kiểm soát rủi ro là yêu cầu cấp thiết.
• Định hướng cải cách thuế bám sát lộ trình đến năm 2020 nhằm tự động hóa 100% công tác kiểm tra tờ khai và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người nộp thuế.

Đóng góp chính của luận văn là đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực chứng sâu sắc thực trạng thu thuế FDI tại một địa bàn kinh tế trọng điểm và xây dựng bộ giải pháp chống thất thu thuế có tính khả thi cao. Bước tiếp theo, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng triển khai quy chế kiểm soát chuyển giá trong giai đoạn 2013 - 2015 và hoàn thiện hệ thống thanh tra rủi ro tự động trước năm 2020. Độc giả, nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản lý kinh tế và tài chính công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, gồm 3 chƣơng đƣợc trình bày theo kết cấu sau: Chƣơng 1: Tổng quan về thuề và quản lý thuế các doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý thuế tại các doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài tại tỉnh Đồng Nai. Chƣơng 3: Giải pháp chống thất thu thuế và nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài tại tỉnh Đồng Nai. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THUẾ VÀ QUẢN LÝ THUẾ CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƢ NƢỚC NGOÀI.1 Những vấn đề cơ bản về thuế.1 Khái niệm và bản chất của thuế trong nền kinh tế thị trƣờng.1 Khái niệm về thuế: Thuế là một phần thu nhập mà mọi tổ chức cá nhân có nghĩa vụ đóng góp cho nhà nƣớc theo luật định để đáp ứng yêu cầu chi tiêu theo chức năng của nhà nƣớc, ngƣời đóng thuế đƣợc hƣởng hợp pháp phần thu nhập còn lại.

Nhƣ vậy thuế trƣớc hết là một phần thu nhập. Có thu nhập mới có tiền nộp thuế. Hay nói một cách khác, thuế đánh vào thu nhập chứ không phải là cái gì khác, mặc dù trên từng sắc thuế có qui định mức thuế (hay t lệ) trên một căn bản tính thuế nào đó, thƣờng gọi là cách tính thuế. Tuỳ theo tình hình cụ thể của mỗi nƣớc mà có cách lựa chọn cách tính thuế cho các sắc thuế khác nhau một cách phù hợp.2 Bản chất của thuế: Bản chất của thuế đƣợc thể hiện ở những yếu tố sau: - Yếu tố chính trị: Thuế ra đời và tồn tại gắn liền với sự ra đời và tồn tại của Nhà nƣớc, đƣợc Nhà nƣớc sử dụng nhƣ một công cụ tác động vào việc phát triển KTXH.

Do vậy bản chất của thuế gắn liền với bản chất Nhà nƣớc. - Yếu tố kinh tế: Thuế là một phần của nền kinh tế quốc dân tập trung vào ngân sách nhà nƣớc, thuế luôn luôn gắn chặt với sản xuất kinh doanh và nguồn thu từ thuế chỉ có thể ổn định trên cơ sở nền kinh tế đƣợc phát triển và hiệu quả. Do đó, kinh tế là cơ sở của thuế. Yếu tố pháp luật: Thu thuế luôn đƣợc thực thi bằng một hệ thông pháp luật chặt chẽ, có tính chất bắt buộc và đây cũng là tính chất đặc thù nhất của thuế.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Chức năng của thuế trong nền kinh tế thị trƣờng. Hiện nay, hầu hết các nhà kinh tế cho rằng thuế có 2 chức năng chủ yếu: chức năng phân phối và chức năng điều tiết vĩ mô nền kinh tế.1 Thuế - Thực hiện phân phối thu nhập. Chức năng phân phối là chức năng cơ bản, đặc thù nhất mà các Nhà nƣớc phải dựa vào đó, thông qua chức năng này, quỹ ngân sách nhà nƣớc đƣợc hình thành, đây là cơ sở bảo đảm cho hoạt động và tồn tại của Nhà nƣớc. Việc điều hòa thu nhập giữa các tầng lớp dân cƣ có thể đƣợc thực hiện thông qua các sắc thuế trực thu, điều tiết thu nhập của ngƣời nộp thuế (thuế TNDN, thuế thu nhập cá nhân…), đặc biệt là thuế thu nhập cá nhân có sử dụng thuế suất lũy tiến sẽ có tác dụng rất lớn trong điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng trong xã hội.

Ngoài ra, phân phối thu nhập có thể đƣợc thực hiện một phần thông qua các sắc thuế gián thu. Ví dụ nhƣ thuế tiêu thụ đặc biệt, loại thuế này có đối tƣợng chịu thuế chủ yếu là các hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng cao cấp, đắt tiền. Các hàng hóa, dịnh vụ này thông thƣờng chỉ có những ngƣời có thu nhập cao trong xã hội mới có thể sử dụng hoặc sử dụng nhiều, qua đánh thuế điều tiết bớt một phần thu nhập của họ.2 Thuế - điều tiết và ổn định nền kinh tế Việc điều tiết và ổn định nền kinh tế của thuế gắn liền với vai trò điều tiết vĩ mô của nhà nƣớc, Nhà nƣớc sử dụng thuế để tác động vào nền kinh tế quốc dân: điều chỉnh chu kỳ kinh tế, cơ cấu ngành, khu vực và từng vùng lãnh thổ… cụ thể: - Điều chỉnh chu kỳ nền kinh tế: bảo đảm tốc độ tăng trƣởng ổn định, Nhà nƣớc sử dụng thuế để điều chỉnh chu kỳ nền kinh tế. Trong những năm khủng hoảng và suy thoái kinh tế, Nhà nƣớc có thể hạ thấp mức thuế, tạo ra những điều kiện ƣu đãi về thuế thuận lợi nhằm kích thích nhu cầu tiêu dùng để tăng đầu tƣ và mở rộng sản xuất, kích thích tiêu dùng (ví dụ gói giải pháp về LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 thuế nhằm kích cầu đầu tƣ tiêu dùng và góp phần giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp năm 2009, gia hạn nộp thuế TNDN cho DN nhỏ và vừa năm 2010 và 2011…), giúp cho nền kinh tế có thể thoát khỏi khủng khoản nhanh chóng.

Ngƣợc lại, trong thời kỳ kinh tế phát triển quá mức, có nguy cơ dẫn đến mất cân đối, bằng cách tăng thuế, thu hẹp đầu tƣ, Nhà nƣớc có thể giữ cho nhịp độ tăng trƣởng theo mục tiêu đề ra. Thuế góp phần hình thành cơ cấu ngành hợp lý: theo yêu cầu phát triển của từng giai đoạn của nền kinh tế. Bằng cách ban hành hệ thống thuế, Nhà nƣớc sẽ quy định đánh thuế hoặc không đánh thuế, thuế suất cao hay thấp, ƣu đãi thuế đối với lĩnh vực, ngành nghề, hàng hóa và dịch vụ cụ thể. Thông qua đó Nhà nƣớc có thể thúc đẩy những ngành nghề kinh tế quan trọng hoặc san bằng tốc độ tăng trƣởng giữa chúng, đảm bảo sự căn bằng giữa các ngành nghề trong nền kinh tế.

- Thuế góp phần bảo hộ nền sản xuất trong nƣớc: thông qua việc điều chỉnh mức thuế suất xuất khẩu, nhập khẩu nhằm điều chỉnh giá hàng nhập khẩu, giảm khả năng cạnh tranh so với hàng trong nƣớc, bảo đảm phù hợp với cam kết hội nhập khu vực và quốc tế. Các phƣơng pháp điều chỉnh chủ yếu sau: i. Thay đổi thuế suất: Thông qua việc quy định đánh thuế với thuế suất cao hay thấp vào các đối tƣợng chịu thuế, Nhà nƣớc tác động đến mối quan hệ giữa cung, cầu trên thị trƣờng, làm ảnh hƣởng đến hành vi tiêu dùng, tiết kiệm và đầu tƣ của DN và dân cƣ, từ đó thực hiện việc điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Áp dụng các biện pháp ưu đãi thuế: tùy thuộc vào điều kiện cụ thể, mục tiêu của nền kinh tế từng thời kỳ, Nhà nƣớc có thể thực hiện ƣu đãi thuế, tạo điều kiện thuận lợi trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của ngƣời nộp thuế để kích thích tăng tích lũy vốn cho DN và dân cƣ, góp phần đẩy mạnh đầu tƣ và tăng trƣởng kinh tế.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Các nguyên tắc xây dựng hệ thống thuế hiện đại: Chính sách thuế phải bảo đảm nguyên tắc hiệu quả, công bằng, linh hoạt và đơn giản, đây là nguyên tắc cơ bản của hệ thống thuế hiện đại.1 Nguyên tắc công bằng Có 2 khái niệm công bằng trong chính sách thuế là công bằng theo chiều ngang và công bằng theo chiều dọc. Công bằng theo chiều ngang, nếu các cá nhân có thu nhập bằng nhau thì phải đối xử nhƣ nhau trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế, tuy nhiên để xác định thế nào là thu nhập bằng nhau là rất khó, chỉ có thể đạt đƣợc khi hệ thống kinh tế đặt mọi ngƣời trƣớc những lựa chọn nhƣ nhau và nhƣ thế giữa họ không có sự phân biệt. Công bằng theo chiều dọc, ngƣời có khả năng nộp thuế nhiều hơn thì phải nộp thuế cao hơn những ngƣời khác có khả năng nộp thuế ít hơn. Trong thực tế, áp dụng nguyên tắc này cần làm rỏ 2 vấn đề: tiêu thức xác định khả năng và mức độ nộp thuế cao hơn.

Hiện nay, ngƣời ta dùng tiêu thức thu nhập hoặc tiêu dùng để đánh giá khả năng nộp thuế của ngƣời nộp thuế.2 Nguyên tắc hiệu quả Hiệu quả của hệ thống thuế đƣợc xét trên 2 mặt sau: - Thứ nhất, hiệu quả đối với nền kinh tế: Xét trên phƣơng diện kinh tế, hành vi đánh thuế của Nhà nƣớc bao giờ cũng ảnh hƣởng đến việc phân bổ nguồn lực của XH và chịu sự chi phối của 2 tác nhân có su hƣớng vận động không đồng nhất đó là: Nhà nƣớc và các lực lƣợng thị trƣờng. Sự phân bổ nguồn lực dƣới tác động của thị trƣờng thƣờng dựa trên quy cầu của các quy luật kinh tế thị trƣờng, còn sự phân bổ nguồn lực dƣới tác động của Nhà nƣớc thƣờng dựa trên yêu cầu của XH và yêu cầu quản lý, điều chỉnh theo chức năng của Nhà nƣớc. Nói chung, sự phân bổ nguồn lực dƣới tác động của thị trƣờng thƣờng đạt hiệu quả hơn. Tuy nhiên, do động cơ chủ yếu là lợi nhuận, nên xét ở tầm vĩ mô LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 việc phân bổ nguồn lực dƣớc tác động của các nguồn lực thị trƣờng, trong nhiều trƣờng hợp không đem lại hiệu quả cho nền kinh tế quốc dân.

Vì vậy, cần kết hợp với hệ thống phân bổ nguồn lực của Nhà nƣớc, trong đó có công cụ thuế để điều chỉnh các xu hƣớng vận động khác nhau nhằm đạt hiệu quả chung của nền kinh tế. Hiệu quả của hệ thống thuế đƣợc xét dƣới hai góc độ: giảm tối thiểu những tác động tiêu cực của thuế trong phân bổ các nguồn lực vốn đã đạt đƣợc hiệu quả dƣới lực lƣợng thị trƣờng; tăng cƣờng vai trò của thuế đối với việc phân bổ các nguồn lực chƣa đạt hiệu quả dƣới tác động của các lực lƣợng thị trƣờng. - Thứ hai, hiệu quả thu thuế: hiệu quả thu thuế là tổng số thu thuế đƣợc nhiều nhất (thu đúng, thu đủ và kịp thời) với chi phí hành chính thuế là thấp nhất. Chi phí hành chính về thuế bao gồm các khoản chi phí trực tiếp của cơ quan thuế và những chi phí gián tiếp do ngƣời nộp thuế gánh chịu; các khoản chi này phụ thuộc vào tính phức tạp hay đơn giản của hệ thống thuế, số lƣợng và mức độ phân biệt của thuế suất đối với ngƣời nộp thuế cũng nhƣ cơ sở tính thuế, sự lựa chọn các loại thuế.

Mặt khác, chi phí hành chính thuế phải đơn giản, dễ hiểu thì việc quản lý, kiểm tra, kiểm soát của Nhà nƣớc đối với ngƣời nộp thuế mới dễ dàng thuận lợi.3 Nguyên tắc linh hoạt Hệ thống thuế phải bảo đảm có khả năng dễ thích ứng với sự thay đổi của hoàn cảnh kinh tế thì mới phát huy hết đƣợc vai trò điều tiết vĩ mô nền kinh tế của thuế. Nhà nƣớc ban hành chính sách thuế, nhƣng ngƣời thực hiện chính sách thuế là các tầng lớp dân cƣ trong XH.