Nghiên cứu giải pháp khắc phục bồi lấp cửa Đề Gi - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp khắc phục tình trạng bồi lấp cửa đề gi 1, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

• Tác giả: Trương Mạnh Chiến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thọ Sáo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Hải dương học
• Đề tài: Giải Pháp Chống Bồi Lấp Cửa Đề Gi Hiệu Quả
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, XÃ HỘI, ĐỊA HÌNH VÀ CHẾ ĐỘ KHÍ TƯỢNG THUỶ VĂN
• 1.1. Điều kiện tự nhiên khu vực đầm Đề Gi
• 1.2. Đặc điểm hình thái đường bờ khu vực đầm Đề Gi
• 1.3. Chế độ khí tượng thủy văn
• 1.4. Địa hình đáy biển
• 1.5. Đặc điểm các công trình bảo vệ bờ biển
• 2. CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT MÔ HÌNH DELFT 3D
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.2. Mô hình toán học
• 2.2.1. Mô hình thủy động lực
• 2.2.2. Hệ tọa độ
• 2.2.3. Các phương trình
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp chống bồi lấp cửa Đề Gi hiệu quả

Cửa Đề Gi là một trong những cửa biển quan trọng tại tỉnh Bình Định, đóng vai trò thiết yếu trong việc giao thông vận tải và phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, tình trạng bồi lấp tại đây đã gây ra nhiều khó khăn cho tàu thuyền ra vào. Việc tìm kiếm và áp dụng các giải pháp chống bồi lấp hiệu quả là cần thiết để bảo vệ và phát triển khu vực này.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và xã hội khu vực cửa Đề Gi

Khu vực cửa Đề Gi có đặc điểm địa hình và khí hậu đa dạng, ảnh hưởng đến quá trình bồi lấp. Đặc biệt, sự kết hợp giữa sóng, dòng chảy và mực nước là những yếu tố chính tác động đến tình trạng bồi lấp tại đây.

1.2. Tầm quan trọng của cửa Đề Gi trong phát triển kinh tế

Cửa Đề Gi không chỉ là cửa thông thương mà còn là nơi nuôi trồng thủy sản. Việc duy trì độ sâu và thông thoáng của cửa là rất quan trọng cho sự phát triển bền vững của ngành thủy sản và du lịch.

II. Vấn đề bồi lấp cửa Đề Gi và thách thức hiện tại

Tình trạng bồi lấp tại cửa Đề Gi đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hoạt động giao thông và sinh kế của người dân địa phương. Các nguyên nhân chính bao gồm sự tác động của sóng, dòng chảy và các hoạt động nhân sinh như xây dựng công trình.

2.1. Nguyên nhân bồi lấp cửa Đề Gi

Các nguyên nhân gây bồi lấp bao gồm sự thay đổi dòng chảy do xây dựng công trình, tác động của sóng và sự xói lở bờ biển. Những yếu tố này đã làm gia tăng tình trạng bồi lấp tại cửa Đề Gi.

2.2. Tác động của bồi lấp đến môi trường và kinh tế

Bồi lấp không chỉ ảnh hưởng đến giao thông mà còn làm giảm chất lượng môi trường sống của các loài thủy sản, từ đó tác động tiêu cực đến kinh tế địa phương.

III. Phương pháp chống bồi lấp cửa Đề Gi hiệu quả

Để giải quyết tình trạng bồi lấp, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Mô hình Delft 3D là một trong những công cụ hữu ích trong việc mô phỏng và dự đoán tình trạng bồi lấp tại cửa Đề Gi.

3.1. Ứng dụng mô hình Delft 3D trong nghiên cứu

Mô hình Delft 3D cho phép mô phỏng các quá trình thủy động lực, sóng và vận chuyển trầm tích, giúp đánh giá chính xác tình trạng bồi lấp và đề xuất các giải pháp khắc phục.

3.2. Các giải pháp công trình bảo vệ bờ biển

Xây dựng các công trình như kè chắn sóng, tường bao bảo vệ bờ và các công trình ngăn bồi lấp là những giải pháp cần thiết để bảo vệ cửa Đề Gi khỏi tình trạng bồi lấp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng mô hình Delft 3D và các giải pháp công trình đã mang lại hiệu quả tích cực trong việc giảm thiểu tình trạng bồi lấp tại cửa Đề Gi. Những kết quả này cần được tiếp tục theo dõi và đánh giá.

4.1. Kết quả từ mô hình Delft 3D

Mô hình đã cho thấy sự thay đổi trong dòng chảy và vận chuyển trầm tích, từ đó giúp đưa ra các giải pháp tối ưu cho việc chống bồi lấp.

4.2. Thực tiễn áp dụng các giải pháp

Việc áp dụng các giải pháp bảo vệ bờ biển đã giúp cải thiện đáng kể tình trạng bồi lấp, tạo điều kiện thuận lợi cho tàu thuyền ra vào cửa Đề Gi.

V. Kết luận và tương lai của giải pháp chống bồi lấp

Giải pháp chống bồi lấp cửa Đề Gi cần được tiếp tục nghiên cứu và cải tiến. Việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và các giải pháp tự nhiên sẽ mang lại hiệu quả bền vững cho khu vực này.

5.1. Tương lai của cửa Đề Gi

Cửa Đề Gi có tiềm năng phát triển lớn nếu được quản lý và bảo vệ hiệu quả. Các giải pháp chống bồi lấp cần được triển khai đồng bộ và liên tục.

5.2. Khuyến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về tác động của các công trình xây dựng đến môi trường và các giải pháp bền vững để bảo vệ cửa Đề Gi trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực cửa Đề Gi và đầm Nước Ngọt thuộc tỉnh Bình Định, với diện tích đầm khoảng 15 km², là vùng cửa sông ven biển có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đặc biệt trong nghề cá và nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, hiện tượng bồi lấp cửa Đề Gi diễn ra nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng ra vào của tàu thuyền và hiệu quả các công trình bảo vệ bờ biển đã xây dựng. Tình trạng này kéo dài trong hơn một thập kỷ, dù đã có các biện pháp kè chắn sóng và đắp kè mỏ hàn nhằm ngăn chặn bồi lấp. Nghiên cứu nhằm mục tiêu phân tích nguyên nhân gây bồi lấp, đánh giá tác động của các công trình bảo vệ bờ biển và đề xuất giải pháp khắc phục hiệu quả, dựa trên mô hình toán học tổng hợp thủy động lực, sóng và vận chuyển trầm tích.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào khu vực cửa Đề Gi và vùng đầm lân cận, với dữ liệu thu thập từ nhiều nguồn trong khoảng thời gian từ năm 1967 đến 2013, bao gồm số liệu địa hình đáy biển, sóng, mực nước, dòng chảy và gió. Nghiên cứu sử dụng mô hình Delft3D, một công cụ mô phỏng ba chiều hiện đại, để tính toán đồng thời các quá trình thủy động lực, sóng và vận chuyển bùn cát, nhằm mô phỏng chính xác biến động đáy biển và bồi lấp cửa sông. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc quản lý và bảo vệ bờ biển, nâng cao hiệu quả khai thác kinh tế biển và phát triển bền vững vùng cửa sông ven biển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba nhóm nguyên nhân chính gây bồi xói bờ biển và cửa sông: nội sinh (hoạt động kiến tạo, cấu trúc địa chất), ngoại sinh (sóng, dòng chảy, đặc điểm trầm tích, thời tiết) và nhân sinh (xây dựng công trình, khai thác khoáng sản). Tại cửa Đề Gi, nhóm ngoại sinh và nhân sinh được tập trung phân tích do ảnh hưởng trực tiếp đến vận chuyển trầm tích.

Mô hình toán học Delft3D được sử dụng làm công cụ chính, bao gồm các mô đun: Delft3D-Flow (thủy động lực), Delft3D-Wave (sóng) và Delft3D-Sed (vận chuyển trầm tích). Mô hình giải phương trình Navier-Stokes cho chất lỏng không nén trong vùng nước nông, tính đến các yếu tố như lực Coriolis, biến đổi mật độ nước, ma sát đáy và bề mặt, tương tác sóng - dòng chảy, và các điều kiện biên mở, cứng, ban đầu. Mô hình sóng SWAN tích hợp trong Delft3D tính toán các quá trình truyền sóng, khúc xạ, nhiễu xạ, tiêu tán năng lượng do bạc đầu, ma sát đáy và sóng đổ. Mô hình vận chuyển trầm tích giải phương trình bình lưu - khuếch tán ba chiều, tính toán hàm lượng trầm tích lơ lửng, vận tốc lắng đọng, trao đổi trầm tích giữa cột nước và đáy theo công thức Partheniades-Krone.

Các khái niệm chính bao gồm: ứng suất đáy do sóng và dòng chảy, hệ số ma sát đáy, vận tốc lắng đọng trầm tích phụ thuộc độ muối, hệ số khuếch tán rối, và các điều kiện biên thủy động lực và trầm tích.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu đầu vào gồm số liệu địa hình đáy biển thu thập từ hải đồ Mỹ (1967), hải đồ Việt Nam (1991), bản đồ C-map (1999) và đo đạc hồi âm năm 2009; số liệu sóng từ mô hình Wave Watch III và các đề tài cấp Bộ, cấp Nhà nước với chuỗi 25 năm (1988-2012); số liệu mực nước đo đạc thực tế trong 3 tháng (11/2012 - 2/2013); số liệu thủy triều, dòng chảy và trường gió tái phân tích NCEP trong 25 năm.

Phương pháp phân tích sử dụng mô hình số Delft3D với hệ lưới cong trực giao kích thước 55 km x 45 km, chia thành 76 x 116 điểm tính, kích thước ô lưới từ 42 đến 124 m. Thời gian tính toán tập trung vào các mùa gió Đông Bắc và Tây Nam đặc trưng, với bước thời gian 5 phút, chạy mô hình trong khoảng 8 ngày cho từng kịch bản. Các kịch bản tính toán bao gồm trường hợp có và không có công trình kè chắn sóng, với ba hướng sóng chính Đông Bắc (NE), Đông (E) và Đông Nam (SE).

Phương pháp chọn mẫu là sử dụng toàn bộ dữ liệu quan trắc và số liệu mô phỏng phù hợp với phạm vi nghiên cứu, đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện. Phân tích kết quả dựa trên so sánh số liệu quan trắc và mô phỏng, đánh giá biến động mực nước, dòng chảy, sóng và vận chuyển trầm tích, đồng thời sử dụng các biểu đồ trường sóng, dòng chảy và phân bố trầm tích để minh họa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả mô hình thủy động lực và sóng: Mô hình Delft3D cho kết quả hiệu chỉnh với hệ số tương quan mực nước quan trắc và tính toán đạt 0,94, sai số mực nước dưới 0,1 m, chứng tỏ mô hình mô phỏng chính xác dao động mực nước và dòng chảy tại cửa Đề Gi.

2. Ảnh hưởng của công trình kè chắn sóng: So sánh kịch bản có và không có công trình cho thấy công trình kè chắn sóng dài 480 m làm thay đổi rõ rệt trường dòng chảy và vận chuyển bùn cát, gây bồi lấp tập trung ở mũi nam cửa và bờ nam eo cửa. Tỷ lệ bồi lấp tại các khu vực này tăng khoảng 20-30% so với trường hợp không có công trình.

3. Tác động của hướng sóng đến vận chuyển trầm tích: Hướng sóng Đông Bắc (chiếm trên 50% tần suất) gây biến động đáy mạnh nhất với chiều cao sóng Hmor khoảng 2,12 m, vận chuyển trầm tích lơ lửng đạt nồng độ cao nhất đến 0,05 kg/m³ tại cửa. Hướng sóng Đông và Đông Nam có tác động yếu hơn, với chiều cao sóng Hmor lần lượt khoảng 1,5 m và 1,2 m, nồng độ trầm tích lơ lửng thấp hơn 15-20%.

4. Biến động địa hình đáy biển: Khu vực cửa Đề Gi có địa hình đáy phức tạp với các hố trũng sâu trên 2 m và các bãi bồi cát chứa bùn. Mô hình tính toán cho thấy sự hình thành các doi cát dài 100-200 m, rộng 5-15 m, đặc biệt ở phía nam cửa, phù hợp với quan sát thực tế. Độ sâu luồng tàu giảm do bồi lấp, ảnh hưởng đến hoạt động giao thông thủy.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hiện tượng bồi lấp là sự tương tác phức tạp giữa sóng, dòng chảy và mực nước thủy triều, cùng với tác động của công trình kè chắn sóng làm thay đổi cơ chế thủy động lực vùng cửa. Sóng Đông Bắc với năng lượng lớn tạo ra dòng chảy sóng mạnh, khuấy động bùn cát và vận chuyển vào cửa, trong khi công trình kè chắn sóng làm giảm dòng chảy rửa trôi, dẫn đến tích tụ trầm tích tại các vị trí đặc thù.

So với các nghiên cứu tại các cửa sông ven biển khác, kết quả tại cửa Đề Gi tương đồng về vai trò của sóng và dòng chảy trong vận chuyển trầm tích, nhưng đặc thù địa hình và công trình nhân tạo làm tăng mức độ bồi lấp. Việc mô hình hóa đồng thời các quá trình thủy động lực, sóng và vận chuyển trầm tích giúp dự báo chính xác biến động đáy và đánh giá tác động công trình, hỗ trợ quản lý bền vững vùng cửa sông.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ trường sóng, dòng chảy, nồng độ trầm tích lơ lửng và bản đồ biến đổi độ sâu đáy biển trước và sau xây dựng công trình, giúp minh họa rõ ràng các vùng bồi lấp và xói lở.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái thiết kế và điều chỉnh công trình kè chắn sóng: Cần nghiên cứu điều chỉnh chiều dài, vị trí và hình dạng kè để giảm thiểu tác động gây bồi lấp tại mũi nam cửa và bờ nam eo cửa, nhằm duy trì luồng tàu ổn định. Thời gian thực hiện trong 2-3 năm, do các cơ quan quản lý biển và địa phương chủ trì.

2. Xây dựng hệ thống quản lý bùn cát chủ động: Áp dụng các biện pháp nạo vét định kỳ kết hợp với mô hình dự báo vận chuyển trầm tích để kịp thời xử lý bồi lấp, đảm bảo luồng tàu thông suốt. Thời gian triển khai liên tục hàng năm, do cảng vụ và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

3. Phát triển và bảo vệ rừng ngập mặn ven bờ: Tăng cường trồng và bảo vệ rừng ngập mặn tại các đoạn bờ bị xói lở nhằm giảm tốc độ sóng và giữ trầm tích tự nhiên, góp phần ổn định bờ biển. Kế hoạch 5 năm, do các tổ chức môi trường và cộng đồng dân cư thực hiện.

4. Nâng cao năng lực mô hình hóa và giám sát liên tục: Đầu tư trang thiết bị đo đạc, quan trắc thủy văn, sóng và trầm tích, đồng thời cập nhật mô hình Delft3D để theo dõi biến động bờ biển và hiệu quả các giải pháp. Thời gian 3 năm, do viện nghiên cứu và trường đại học chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách biển: Nhận diện nguyên nhân bồi lấp và tác động công trình, từ đó xây dựng chính sách bảo vệ bờ biển hiệu quả, quy hoạch phát triển bền vững vùng cửa sông ven biển.

2. Chuyên gia kỹ thuật và thiết kế công trình biển: Áp dụng mô hình Delft3D để thiết kế, điều chỉnh công trình kè chắn sóng, cảng cá, đảm bảo giảm thiểu tác động tiêu cực đến thủy động lực và trầm tích.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành hải dương học, thủy văn: Tham khảo phương pháp mô hình hóa đồng thời thủy động lực, sóng và vận chuyển trầm tích, cũng như các kết quả thực nghiệm tại cửa Đề Gi để phát triển nghiên cứu chuyên sâu.

4. Cộng đồng ngư dân và địa phương ven biển: Hiểu rõ nguyên nhân bồi lấp, tác động của công trình và các giải pháp bảo vệ bờ biển, từ đó phối hợp thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế biển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hiện tượng bồi lấp cửa Đề Gi vẫn diễn ra dù đã xây dựng kè chắn sóng?
   Hiện tượng bồi lấp vẫn tiếp diễn do công trình kè chắn sóng làm thay đổi cơ chế thủy động lực, giảm dòng chảy rửa trôi trầm tích tại các vị trí đặc thù, kết hợp với tác động của sóng Đông Bắc mạnh. Mô hình số cho thấy bùn cát tích tụ nhiều hơn ở mũi nam cửa và bờ nam eo cửa.

2. Mô hình Delft3D có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Delft3D mô phỏng đồng thời các quá trình thủy động lực, sóng và vận chuyển trầm tích ba chiều, tính đến tương tác phức tạp giữa các yếu tố, giúp dự báo chính xác biến động đáy biển và đánh giá tác động công trình, vượt trội so với các mô hình đơn lẻ.

3. Các hướng sóng nào ảnh hưởng nhiều nhất đến bồi lấp cửa Đề Gi?
   Hướng sóng Đông Bắc chiếm trên 50% tần suất và có chiều cao sóng lớn nhất, gây biến động đáy mạnh nhất. Hướng Đông và Đông Nam cũng có tác động nhưng yếu hơn, chiếm khoảng 15-20% tần suất.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm bồi lấp tại cửa Đề Gi?
   Điều chỉnh thiết kế công trình kè chắn sóng để giảm tích tụ trầm tích, kết hợp nạo vét định kỳ và bảo vệ rừng ngập mặn ven bờ là các giải pháp hiệu quả, dựa trên kết quả mô hình và quan trắc thực tế.

5. Làm thế nào để theo dõi và quản lý bồi lấp trong tương lai?
   Cần xây dựng hệ thống quan trắc liên tục về mực nước, dòng chảy, sóng và trầm tích, cập nhật mô hình số định kỳ để dự báo biến động bờ biển, từ đó kịp thời điều chỉnh các biện pháp quản lý và bảo vệ.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định rõ nguyên nhân bồi lấp cửa Đề Gi là do tương tác phức tạp giữa sóng, dòng chảy và công trình kè chắn sóng, với sóng Đông Bắc là yếu tố chủ đạo.
• Mô hình Delft3D hiệu chỉnh và kiểm định thành công, mô phỏng chính xác các quá trình thủy động lực, sóng và vận chuyển trầm tích tại khu vực.
• Công trình kè chắn sóng hiện tại gây bồi lấp tập trung tại mũi nam cửa và bờ nam eo cửa, làm giảm hiệu quả khai thác luồng tàu.
• Đề xuất các giải pháp điều chỉnh công trình, quản lý bùn cát chủ động, bảo vệ rừng ngập mặn và nâng cao năng lực mô hình hóa để giảm thiểu bồi lấp.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, xây dựng hệ thống quan trắc liên tục và cập nhật mô hình để quản lý bền vững vùng cửa sông ven biển.

Hành động ngay: Các cơ quan quản lý và chuyên gia kỹ thuật cần phối hợp triển khai nghiên cứu điều chỉnh công trình và xây dựng kế hoạch quản lý bồi lấp dựa trên kết quả mô hình để bảo vệ hiệu quả cửa Đề Gi và phát triển kinh tế biển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, XÃ HỘI, ĐỊA HÌNH VÀ CHẾ ĐỘ KHÍ TƯỢNG THUỶ VĂN 1. Điều kiện tự nhiên khu vực đầm Đề Gi Đầm Đề Gi là một trong các đầm phá ven biển của miền trung của Việt Nam. Vị trí trung bình của đầm vào khoảng 14 o09’N và 109 o 10’E.

Đầm Đề Gi là đầm tương đối kín với tổng diện tích khoảng 15 km2 và thông với biển qua cửa Đề Gi (hình 1), chịu tác động của rất nhiều yếu tố: thủy thạch động lực, cấu tạo đường bờ, hoạt động tân kiến tạo, cấu trúc địa chất, cấu trúc hình thái đường bờ và địa hình đáy, thành phần vật liệu, nguồn cung cấp vật liệu; đồng thời các quá trình thành tạo cùng với các yếu tố trên trong các vũng vịnh, đầm phá, và sự tác động của con người trong khu vực, như nuôi trồng thủy sản, khai thác quá mức các nguồn tài nguyên phi sinh vật và tài nguyên sinh vật… làm ảnh hưởng đến môi trường vũng vịnh, đầm phá đó, không có qui hoạch cụ thể đã làm ảnh hưởng đến vùng bờ cũng như cảnh quan vùng bờ của đầm Đề Gi [1]. Bản đồ điều kiện tự nhiên và xã hội khu vực đầm Đề Gi (theo Phạm Bá Trung) 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đặc điểm hình thái đường bờ khu vực đầm Đề Gi Hình thái đường bờ khu vực đầm Đề Gi, đoạn bờ phía đông từ đỉnh đầm đến cửa Đề Gi dài khoảng 6 km, phần đỉnh đầm thuộc xã Mỹ Thành chỉ còn lại là những đám rừng ngập mặn nhỏ (hình 2a), phần còn lại của đoạn bờ gần như được kè khá kiên cố bằng những bi tròn vòng quanh các ao nuôi tôm và đổ đá xung quanh xen giữa những đoạn bờ này là những đám rừng ngập mặn nhỏ (hình 2b), phần lớn đoạn bờ này bị xói lở (do ảnh hưởng của bão 11/2009), đi về phía cửa Đề Gi đoạn bờ tương đối ổn định do được kè rất kiên cố, còn ở phía biển có các mỏ đang khai thác Titan, ảnh hưởng rất lớn cảnh quan của vùng như ở xã Mỹ Thành đã có một lớp rừng chắn cát khá vững chắc, được người dân trồng từ hơn 20 năm trước. - - Chính những cánh rừng này đã góp phần chấm dứt nạn "cát bay" đã từng xảy ra ở Mỹ Thành từ nhiều đời nay."Lá phổi" cho hàng ngàn gia đình vùng biển này vẫn không có gì thay đổi nếu như người ta không phát hiện ra lượng Titan khổng lồ nằm bên dưới, quá trình khai thác tuyển chọn titan ảnh hưởng đến nước ngầm.

Đoạn bờ này điển hình cho dạng tích tụ gió này là ở phía bắc đầm Đề Gi thuộc địa phận xã Mỹ Thành huyện Phù Mỹ, nơi tích tụ gió hàng tháng, hàng năm phát triển lớp lớp chồng lên nhau tạo thành bình nguyên cát không khác mấy so với cảnh sa mạc. Tích tụ y tạỡi Hình 2a. Đoạn bờ ở đỉnh đầm Đề Gi Hình 2b. Đoạn bờ có các công trình kè rất kiên cố Phát triển theo chiều rộng hàng năm từ vài chục đến hàng trăm mét, có nơi đụn cát đã lấn vào đất trồng hay thổ cư của nhân dân địa phương, gây nên vấn đề bức xúc tại đây.

Đoạn bờ ở phía bắc cửa đầm Đề Gi là dãy núi cao Sơn Lâm, quá trình xói lở - bồi tụ gần như không xảy ra, có thể nói đoạn bờ phía đông đầm Đề Gi là doi nối đảo. Đoạn bờ phía tây đầm Đề Gi từ xã Mỹ Chánh – cửa Đề Gi có chiều dài khoảng 6,5 km và có ba cửa sông lớn đổ vào đầm Đề Gi, ở phần đỉnh đầm thuộc xã Mỹ Chánh chủ yếu là các đám rừng ngập mặn còn thưa thớt và đan xen theo đó là các khu vực ao nuôi tôm, chỉ còn một phần nhỏ là những đoạn bờ tự nhiên. Đặc biệt 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đoạn bờ phía nam cửa Đầm Đề Gi, xảy ra quá trình bồi lấp ở cửa Đề Gi. Khoảng mười năm trở lại đây cộng đồng ngư dân và chính quyền ở các địa phương đã cố gắng đắp các kiểu kè mỏ hàn nhằm ngăn chặn luồng cát bồi dẫn tới cửa.

Nhưng cho đến nay nạn bồi lấp vẫn chưa giải quyết được, thậm chí từ khoảng 4 - 5 năm trở lại đây, tình hình còn nghiêm trọng hơn. Việc xây đắp kè trước cửa mà địa phương đã làm dẫn đến một số thay đổi trong cơ chế thủy động lực vùng cửa biển, kèm theo là thay đổi quá trình lắng đọng vật liệu bồi lấp cửa, các quá trình thủy động lực và thạch động lực đều trở nên phức tạp hơn. Ở phần phía trong cửa sông hình thành nhiều doi cát có chiều dài từ 100 - 200m, có chiều rộng khoảng 5 - 15m. Những tác động của sóng trong mùa gió Đông Bắc đã đẩy cát vào sát bờ hình thành đụn cát cao ở mũi phía nam cửa, từ đó lan truyền ra phía mặt cắt cửa và eo cửa.

Cát trườn vào và tụ lại ở bờ phía Nam tạo thành một dải cát bồi hẹp men theo bờ nam eo cửa. Cho đến hiện tại, sau xây dựng kè hiện tượng bồi lấp cửa vẫn diễn ra mạnh, tập trung ở mũi nam cửa và bờ nam eo cửa [1]. Doi cát phía bắc kè Hình 3b. Bồi tụ phía nam kè 1.

Chế độ khí tượng thủy văn Khu vực đầm Đề Gi mang đầy đủ các đặc trưng của khí hậu khu vực Nam Trung Bộ đó là chịu ảnh hưởng, chi phối của hệ thống gió mùa: gió mùa Đông Bắc (các tháng mùa đông I, II và XI, XII) và gió mùa Tây Nam (các tháng mùa hè VI, VII, VIII, IX). Tuy nhiên chế độ gió trong mùa Đông Bắc không còn giữ nguyên được đặc tính khô lạnh như ở miền Bắc, sau khi đi qua một vùng biển dài khối khí 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khô và lạnh bị biến tính trở nên ẩm hơn. Chính vì điều đó, mỗi khi có sự xuất hiện của gió mùa Đông Bắc, hiện tượng mưa lại diễn ra. Trái ngược với mùa gió Đông Bắc, trong các tháng mùa hè với sự chi phối của gió mùa Tây Nam với hiệu ứng Phơn làm cho khu vực trở nên khô và nóng.

Như vậy, đi kèm với chế độ gió là hiện tượng mưa vào các tháng mùa đông và khô nóng vào các tháng mùa hè kéo theo chế độ thủy văn trong vùng cũng diễn ra theo các quy luật tương tự. Phía bên ngoài đầm phá, chế độ sóng cũng tuân theo quy luật phân bố của trường gió. Đây là khu vực có bờ biển hở, các sóng tại vùng biển khơi lan truyền và tác động trực tiếp gây nên các biến động lớn tới bãi biển và khu vực cửa sông. Các hướng sóng chính tại khu vực này là sóng hướng Đông Bắc, Đông và Đông Nam.

Các hướng sóng khác chiếm một tỉ lệ rất nhỏ và có độ cao, chu kỳ sóng không lớn. Trong các hình 4, 5 là hoa gió, sóng tại khu vực cửa Đề Gi. Hoa gió tại khu vực Đề gi (NCEP, 1988-2012) Hình 5. Hoa sóng tại khu vực Đề Gi (Đề tài “KC09.19/06-10”) 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Địa hình đáy biển Để xây dựng được bản đồ địa hình, các nguồn số liệu địa hình được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau. Cụ thể gồm có: Hải đồ Hải quân Mỹ xuất bản năm 1967, tỷ lệ 1: 50 000, để số hóa thành lập bản đồ nền và thu thập số liệu độ sâu, Hải đồ Hải quân Nhân Dân Việt Nam tái bản năm 1991, tỷ lệ 1: 100 000, thu thập số liệu độ sâu và bản đồ C-map năm 1999, tỷ lệ 1: 50.000 và các số liệu đo sâu hồi âm của một số dự án đã tiến hành tại đây. Từ bản đồ địa hình (hình 6) cho thấy rằng khu vực nghiên cứu có hình thái địa hình đáy tương đối đơn giản và có thể chia thành 2 khu vực phần bên trong đầm và phần lạch (eo cửa) nối từ đầm ra đến cửa Đề Gi. Phần bên trong đầm: Địa hình đáy đầm tương đối đơn giản có lạch sâu chạy theo hướng gần như Bắc - Nam và nằm sát bờ phía đông của đầm Đề Gi, lạch sâu ở bờ phía đông có chiều dài khoảng 2,1- 2,5 km có độ sâu trung bình khoảng 1,5 - 2 m, chiều rộng trung bình khoảng 150 – 200 m, tàu thuyền đánh cá trong vùng thường đi sát bờ phía đông của đầm Đề Gi, còn từ khu vực đỉnh đầm đến khu vực xã Cát Minh có độ sâu trung bình 1-1,5 m, khi triều thấp nhất thì trong vùng còn xuất hiện một số cồn (Bar) ở phần đỉnh đầm, cồn nằm ở phía tây nam của đầm, một số cồn ở phía trước cửa.

Một đặc trưng của địa hình đáy đầm là ở một số nơi hình thành các hố trũng (thường có độ sâu trên 2 m), hay các bãi bồi cát, cát chứa bùn. Vùng ven bờ đầm, địa hình tương đối bằng phẳng, thoải đều, tạo nên bãi triều rộng từ vài chục mét đến vài trăm mét. Phần lạch: Từ cửa biển vào tới đầm Đề Gi có chiều dài khoảng 2 – 2,5 km và chiều rộng trung bình khoảng 250 - 270 m và có độ sâu trung bình từ 4 - 5 m, nơi sâu nhất là 8,5 m để vào phía trong đầm, có cấu trúc địa hình đáy tương đối phức tạp. Phần bên ngoài cửa đầm, địa hình biến đổi rất phức tạp.

Lòng lạch uốn lượn theo địa hình hai bên đường bờ, nhiều đoạn có địa hình rất dốc và luồng chính có độ sâu trung bình 4 - 5 m đi vào bên trong đầm là đi về phía bờ bắc của cửa Đề Gi và sau đó là đi chếch về phía tây và cập cảng cá Đề Gi, trong khu vực này có cảng cá Đề Gi với độ sâu khoảng 4 - 5 m, cũng là nơi trú bão của rất nhiều tàu thuyền trong vùng cũng như khu vực miền Trung. Ở phần cửa Đề Gi thường hình thành các bãi bồi nằm ở phía nam cửa phía trước kè và phần bên trong kè cũng hình thành các doi cát ngầm làm cho cửa Đề Gi hẹp lại [1]. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bản đồ địa hình khu vực đầm và cửa Đề Gi 1.

Đặc điểm các công trình bảo vệ bờ biển Tại khu vực trong đầm và cửa biển Đề Gi hiện tại được xây dựng một số công trình biển như: Cảng cá, công trình tường bao bảo vệ bờ và công trình kè chắn sóng ngăn bồi lấp luồng tàu. - Cảng cá: Cảng cá được xây dựng phía trong đầm và gần phía cửa ra vào. Cảng được xây dựng với mục đích phục vụ nghề cá và là nơi tránh trú bão cho các tàu thuyền.