Luận văn thạc sĩ hiện trạng và giải pháp bảo vệ môi trường đất nước không khí khu vực bị ảnh hưởng bởi việc khai thác mỏ sắt trại cau đồng hỷ thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường đất, nước, không khí khu vực khai thác mỏ sắt Trại Cau, Đồng Hỷ, Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Việt Hưng
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Nguyễn Ngọc Nông
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Khu Vực Khai Thác Mỏ Sắt Trại Cau, Đồng Hỷ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của luận văn
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Ý nghĩa của luận văn
• 0.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 0.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở pháp lý
• 1.2. Cơ sở khoa học
• 1.2.1. Khái niệm về môi trường, ô nhiễm môi trường
• 1.2.1.1. Các khái niệm môi trường
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Tổng quan tài liệu trên thế giới về tình hình đầu tư khai thác kim loại
• 1.3.2. Tổng quan tài liệu về thực trạng khai thác khoáng sản ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phạm vi, đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế - xã hội tại khu vực Mỏ Sắt - Trại Cau
• 2.2.2. Đánh giá hiện trạng môi trường đất, nước, không khí khu vực bị ảnh hưởng của việc khai thác khoáng sản Trại Cau
• 2.2.3. Ý kiến người dân và công nhân mỏ về ảnh hưởng của hoạt động khai thác sắt đến sức khỏe và môi trường
• 2.2.4. Đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường đất, nước, không khí tại khu vực bị ảnh hưởng
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp kế thừa sử dụng tài liệu thứ cấp
• 2.3.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 2.3.3. Phương pháp xử lí số liệu
• 2.3.4. Phương pháp lấy mẫu, bảo quản và phân tích mẫu
• 2.3.5. Phương pháp đối chiếu với tiêu chuẩn, quy chuẩn Việt Nam
• 2.3.6. Phương pháp so sánh
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khái quát điều kiện kinh tế - xã hội của mỏ sắt Trại Cau - Đồng Hỷ - Thái Nguyên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế- xã hội
• 3.2. Đánh giá tác động môi trường đất, nước, không khí khu vực bị ảnh hưởng của việc khai thác khoáng sản Trại Cau
• 3.2.1. Khái quát về mỏ sắt Trại Cau
• 3.2.2. Hiện trạng môi trường khu vực mỏ sắt Trại Cau
• 3.2.3. Ý kiến người dân và công nhân mỏ về ảnh hưởng của hoạt động khai thác sắt đến sức khỏe và môi trường
• 3.2.3.1. Ý kiến người dân xung quanh Mỏ
• 3.2.3.2. Ý kiến của công nhân viên Mỏ
• 3.2.4. Đề suất giải pháp giảm thiểu các tác động xấu đến môi trường trong quá trình khai thác
• 3.2.4.1. Giải pháp quản lý
• 3.2.4.2. Giải pháp Công nghệ
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Bảo vệ môi trường và khai thác mỏ

Bảo vệ môi trường là vấn đề cấp thiết trong hoạt động khai thác mỏ, đặc biệt tại mỏ sắt Trại Cau, Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Việc khai thác không chỉ ảnh hưởng đến đất, nước, không khí mà còn tác động đến sức khỏe cộng đồng. Giải pháp bảo vệ môi trường cần được áp dụng để giảm thiểu tác động môi trường và hướng tới phát triển bền vững.

1.1. Hiện trạng môi trường

Khu vực mỏ sắt Trại Cau đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ hoạt động khai thác. Ô nhiễm đất do chất thải khai thác, ô nhiễm nước từ nước thải mỏ, và ô nhiễm không khí từ bụi và khí thải. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, nồng độ các chất độc hại trong đất và nước vượt quá tiêu chuẩn cho phép, gây nguy hiểm cho sinh vật và con người.

1.2. Tác động đến cộng đồng

Người dân và công nhân tại mỏ sắt Trại Cau đang phải đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe. Các bệnh về hô hấp, da liễu và tiêu hóa gia tăng do tiếp xúc với chất ô nhiễm. Đánh giá tác động môi trường cho thấy, cần có biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng và cải thiện điều kiện làm việc.

II. Giải pháp bảo vệ môi trường

Để giảm thiểu tác động môi trường tại mỏ sắt Trại Cau, các giải pháp bảo vệ môi trường cần được triển khai đồng bộ. Quản lý tài nguyên hiệu quả, áp dụng công nghệ xanh, và thúc đẩy khai thác bền vững là những hướng đi quan trọng.

2.1. Quản lý tài nguyên

Việc quản lý tài nguyên cần tuân thủ các quy định pháp luật về khai thác và bảo vệ môi trường. Áp dụng các biện pháp giám sát chặt chẽ để tránh thất thoát tài nguyên và giảm thiểu chất thải. Bảo tồn thiên nhiên cũng là yếu tố không thể thiếu trong quá trình này.

2.2. Công nghệ xanh

Áp dụng công nghệ xanh trong khai thác và xử lý chất thải là giải pháp hiệu quả. Các công nghệ như tái chế chất thải, sử dụng năng lượng tái tạo, và xử lý nước thải giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Điều này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế.

III. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng trong hoạt động khai thác mỏ. Tại mỏ sắt Trại Cau, cần kết hợp giữa khai thác hiệu quả và bảo vệ môi trường để đảm bảo lợi ích lâu dài.

3.1. Khai thác bền vững

Khai thác bền vững đòi hỏi sự cân bằng giữa nhu cầu kinh tế và bảo vệ môi trường. Áp dụng các phương pháp khai thác tiên tiến, giảm thiểu tác động đến môi trường, và tái tạo lại cảnh quan sau khai thác là những bước đi cần thiết.

3.2. Đánh giá tác động môi trường

Đánh giá tác động môi trường cần được thực hiện định kỳ để theo dõi và điều chỉnh các hoạt động khai thác. Các kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để đề xuất các biện pháp cải thiện và đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động khai thác khoáng sản, đặc biệt là khai thác mỏ sắt, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nhưng cũng gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường. Tại tỉnh Thái Nguyên, với hơn 113 mỏ khoáng sản được cấp phép, trong đó mỏ sắt Trại Cau là một trong những mỏ khai thác quy mô lớn nhất, hoạt động khai thác đã ảnh hưởng rõ rệt đến môi trường đất, nước và không khí khu vực xung quanh. Theo số liệu của Sở Tài nguyên và Môi trường Thái Nguyên, diện tích khai thác mỏ sắt Trại Cau lên tới 101,39 ha, trong đó diện tích khai thác là 93,29 ha, với hàng trăm hộ dân sinh sống gần khu vực khai thác và bãi thải, khoảng cách từ khai trường đến hộ dân gần nhất chỉ 500m, bãi thải cách hộ dân 50m.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng môi trường đất, nước, không khí tại khu vực bị ảnh hưởng bởi hoạt động khai thác mỏ sắt Trại Cau, đồng thời phân tích tác động đến sức khỏe người dân và công nhân mỏ, từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 9/2013 đến tháng 9/2014 tại thị trấn Trại Cau, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường tại địa phương, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về tác động của khai thác khoáng sản đến môi trường và sức khỏe con người.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và khái niệm cơ bản về môi trường và ô nhiễm môi trường, bao gồm:

• Khái niệm môi trường: Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết, ảnh hưởng đến đời sống và sự phát triển của con người và sinh vật.
• Ô nhiễm môi trường: Là sự biến đổi các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Ô nhiễm được phân loại thành ô nhiễm đất, nước và không khí.
• Mô hình tác động môi trường khai thác khoáng sản: Bao gồm các yếu tố như khai trường, bãi thải, khí thải, nước thải và tác động đến hệ sinh thái xung quanh.
• Tiêu chuẩn và quy chuẩn môi trường Việt Nam: Áp dụng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia như QCVN 08:2008 về chất lượng nước mặt, QCVN 09:2008 về nước ngầm, QCVN 05:2009 về chất lượng không khí xung quanh, và QCVN 40:2011 về nước thải công nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Bao gồm các báo cáo môi trường của mỏ sắt Trại Cau từ năm 2011 đến 2013, số liệu khí tượng thủy văn của Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, tài liệu pháp luật liên quan đến khai thác khoáng sản và bảo vệ môi trường.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát thực địa tại khu vực mỏ, lấy mẫu nước mặt, nước ngầm, nước thải, không khí và đất tại các vị trí có ảnh hưởng. Tổng cộng lấy mẫu 3 lần trong năm 2013-2014, với các chỉ tiêu phân tích gồm pH, COD, BOD, kim loại nặng, TSS, coliform, bụi, SO2, NOx, CO và tiếng ồn.
• Phương pháp lấy mẫu và phân tích: Tuân thủ các tiêu chuẩn ISO và TCVN về lấy mẫu, bảo quản và phân tích mẫu. Phân tích kim loại nặng bằng phương pháp SMEWW 3125:1999, đo pH theo TCVN 6492:1999, COD theo TCVN 6491:1999, BOD theo TCVN 6001-1:2008.
• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Excel để thống kê, tổng hợp và so sánh kết quả với các quy chuẩn Việt Nam.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Phỏng vấn trực tiếp 50 hộ dân và công nhân mỏ, chiếm khoảng 5% tổng số hộ dân tại thị trấn Trại Cau, nhằm thu thập ý kiến về tác động môi trường và sức khỏe.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ô nhiễm môi trường nước: Kết quả phân tích mẫu nước mặt và nước ngầm cho thấy nồng độ các chỉ tiêu COD, BOD và kim loại nặng vượt mức cho phép theo QCVN 08:2008 và QCVN 09:2008. Cụ thể, nồng độ COD tại suối Thác Lạc vượt quy chuẩn khoảng 1,5 lần, BOD vượt 1,3 lần, trong khi nước giếng gần khu khai thác có hàm lượng kim loại nặng như Fe và Mn cao hơn mức cho phép từ 1,2 đến 1,6 lần. Nước thải từ nhà máy tuyển quặng chứa lượng chất rắn lơ lửng (TSS) cao gấp 3 lần tiêu chuẩn QCVN 40:2011.

2. Ô nhiễm môi trường đất: Mẫu đất tại khu vực bãi thải và đất nông nghiệp gần mỏ có hàm lượng kim loại nặng vượt mức cho phép theo QCVN 03:2008, đặc biệt là Fe, Mn và Pb. Diện tích đất nông nghiệp bị ảnh hưởng ước tính khoảng 10 ha, với hiện tượng thoái hóa đất mặt và giảm năng suất cây trồng từ 15-20% so với khu vực không bị ảnh hưởng.

3. Ô nhiễm môi trường không khí: Nồng độ bụi lơ lửng tại khu vực sàng tuyển quặng và tuyến đường vận chuyển quặng vượt tiêu chuẩn QCVN 05:2009 gần 5 lần. Các khí SO2, NOx và CO cũng ghi nhận mức độ tăng nhẹ nhưng chưa vượt quá giới hạn cho phép. Tiếng ồn tại khu vực khai thác dao động từ 70-85 dB, vượt mức tiêu chuẩn tiếng ồn cho phép trong khu dân cư.

4. Ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng: Qua khảo sát ý kiến, khoảng 68% người dân và 75% công nhân mỏ phản ánh các vấn đề về hô hấp, dị ứng da và mệt mỏi liên quan đến ô nhiễm môi trường. Các công đoạn khai thác như khoan nổ mìn, vận chuyển và tuyển quặng được đánh giá là gây ảnh hưởng lớn nhất đến sức khỏe.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên phản ánh rõ ràng tác động tiêu cực của hoạt động khai thác mỏ sắt Trại Cau đến môi trường và sức khỏe con người. Việc ô nhiễm nước mặt và nước ngầm chủ yếu do nước thải chưa được xử lý triệt để, chứa nhiều chất rắn lơ lửng và kim loại nặng. Ô nhiễm đất xuất phát từ việc đổ thải không kiểm soát, gây thoái hóa đất và ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Ô nhiễm không khí do bụi và khí thải phát sinh từ các hoạt động khai thác và vận chuyển quặng, làm tăng nguy cơ bệnh lý hô hấp cho người dân và công nhân.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các mỏ khai thác kim loại khác trong nước và quốc tế, mức độ ô nhiễm tại Trại Cau tương đối nghiêm trọng, đặc biệt là ô nhiễm bụi và kim loại nặng trong đất và nước. Việc địa hình bị biến đổi, moong khai thác không được gia cố chắc chắn cũng làm tăng nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng đến an toàn dân cư. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh nồng độ các chỉ tiêu ô nhiễm với tiêu chuẩn Việt Nam, bảng thống kê ý kiến người dân và công nhân về sức khỏe, cũng như bản đồ phân bố ô nhiễm đất và nước quanh khu vực mỏ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xử lý nước thải: Áp dụng công nghệ xử lý nước thải tiên tiến nhằm giảm nồng độ COD, BOD và kim loại nặng trước khi xả ra môi trường. Mục tiêu giảm ô nhiễm nước mặt xuống dưới mức quy chuẩn trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý mỏ và các đơn vị xử lý nước thải.

2. Quản lý và cải tạo đất bị ô nhiễm: Thực hiện các biện pháp cải tạo đất như bón vôi, phân hữu cơ và trồng cây che phủ để phục hồi đất nông nghiệp bị thoái hóa. Mục tiêu phục hồi 80% diện tích đất bị ảnh hưởng trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đồng Hỷ phối hợp với nông dân.

3. Kiểm soát bụi và khí thải: Lắp đặt hệ thống phun sương, che phủ bãi thải và tuyến đường vận chuyển để giảm bụi phát tán. Giảm nồng độ bụi lơ lửng xuống dưới 150 µg/m³ trong vòng 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Công ty khai thác mỏ và chính quyền địa phương.

4. Giám sát sức khỏe cộng đồng và công nhân: Thiết lập chương trình khám sức khỏe định kỳ, cung cấp thiết bị bảo hộ lao động và tuyên truyền nâng cao nhận thức về tác động môi trường. Mục tiêu giảm tỷ lệ bệnh liên quan ô nhiễm môi trường 20% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm y tế huyện và Ban quản lý mỏ.

5. Cải tiến công nghệ khai thác: Đầu tư thiết bị hiện đại, áp dụng công nghệ khai thác và tuyển quặng thân thiện môi trường nhằm giảm phát sinh chất thải và ô nhiễm. Thời gian thực hiện trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Công ty khai thác mỏ phối hợp với các viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách quản lý khai thác khoáng sản, giám sát và bảo vệ môi trường hiệu quả hơn.

2. Doanh nghiệp khai thác khoáng sản: Áp dụng các giải pháp công nghệ và quản lý môi trường được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả khai thác và giảm thiểu tác động tiêu cực.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và các phân tích chuyên sâu về tác động môi trường khai thác mỏ.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại khu vực khai thác: Nâng cao nhận thức về tác động môi trường và sức khỏe, tham gia giám sát và đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động khai thác mỏ sắt Trại Cau ảnh hưởng như thế nào đến nguồn nước?
   Hoạt động khai thác làm tăng nồng độ COD, BOD và kim loại nặng trong nước mặt và nước ngầm, vượt mức quy chuẩn từ 1,3 đến 1,6 lần, gây ô nhiễm và ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

2. Ô nhiễm không khí tại khu vực mỏ có mức độ nghiêm trọng ra sao?
   Nồng độ bụi lơ lửng vượt tiêu chuẩn gần 5 lần, cùng với tiếng ồn vượt mức cho phép, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và công nhân, đặc biệt là các bệnh về hô hấp.

3. Người dân và công nhân mỏ phản ứng thế nào với ô nhiễm môi trường?
   Khoảng 68% người dân và 75% công nhân mỏ cho biết họ gặp các vấn đề về hô hấp, dị ứng da và mệt mỏi liên quan đến ô nhiễm môi trường, đặc biệt trong các giai đoạn khoan nổ mìn và vận chuyển quặng.

4. Giải pháp nào được đề xuất để giảm thiểu ô nhiễm đất?
   Cải tạo đất bằng bón vôi, phân hữu cơ và trồng cây che phủ nhằm phục hồi đất nông nghiệp bị thoái hóa, đồng thời quản lý chặt chẽ việc đổ thải để tránh ô nhiễm lan rộng.

5. Làm thế nào để giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng quanh mỏ?
   Thiết lập chương trình khám sức khỏe định kỳ, cung cấp thiết bị bảo hộ cho công nhân, đồng thời tuyên truyền nâng cao nhận thức về tác động môi trường và biện pháp phòng tránh.

Kết luận

• Hoạt động khai thác mỏ sắt Trại Cau đã gây ô nhiễm đáng kể đến môi trường đất, nước và không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và công nhân.
• Nồng độ các chỉ tiêu ô nhiễm như COD, BOD, kim loại nặng và bụi vượt quy chuẩn từ 1,3 đến 5 lần tại nhiều vị trí khảo sát.
• Địa hình và môi trường sinh thái khu vực bị biến đổi, nguy cơ sạt lở và thu hẹp đất nông nghiệp là hiện hữu.
• Các giải pháp công nghệ và quản lý môi trường cần được triển khai khẩn trương nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo trong 1-3 năm tới, bao gồm cải tiến công nghệ, giám sát môi trường và sức khỏe cộng đồng, đồng thời kêu gọi sự phối hợp giữa doanh nghiệp, chính quyền và người dân để bảo vệ môi trường bền vững.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng tại khu vực khai thác mỏ sắt Trại Cau là cần thiết và cấp bách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở pháp lý - Luật khoáng sản số 60/2010/QH12 của Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam khóa 12, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 17/11/2010; - Luật Bảo vệ Môi trường số 52/2005/QH 11 ngày 29 tháng 11 năm 2005. - Luật Xây dựng số: 16/2003/QH11 ngày 26/11/2003 Quốc Hội khoá 11. - Nghị định số 15/2012/NĐ-CP ngày 09/03/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật khoáng sản; - Nghị định 76/2000/NĐ-CP thì các quy định về Giấy phép khai thác khoáng sản - Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định số 74/2011/NĐ-CP ngày 25/8/2011 của Chính phủ về phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản - Thông tư số 02/2013/TT-BTNMT quy định việc lập bản đồ hiện trạng, bản vẽ mặt cắt hiện trạng khu vực được cấp phép khai thác khoáng sản; thống kê, kiểm kê trữ lượng khoáng sản.

- Chỉ thị số 02/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Về việc tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng và xuất khẩu khoáng sản. - Thông tư số 08/2008/TT-BCN của Bộ Công nghiệp ngày 18/6/2008, V/v Hướng dẫn việc xuất nhập khẩu khoáng sản. - Thông tư 33/2012/TT-BCT, ngày 14 tháng 11 năm 2012 của Bộ Công thương, V/v: Quy định việc lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế mỏ, dự án đầu tư xây dựng công trình mỏ khoáng sản rắn. - Thông tư số 16/2012/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường ngày 29/11/2012 v/v: Quy định về đề án thăm dò khoáng sản, đóng cửa mỏ khoáng sản và mẫu báo cáo kết quả hoạt động khoáng sản, mẫu văn bản trong n 5 hồ sơ cấp phép hoạt động khoáng sản, hồ sơ phê duyệt trữ lượng khoáng sản, hồ sơ đóng cửa mỏ khoáng sản.

- Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 04:2009/BCT, Bộ Công thương về an toàn trong khai thác mỏ lộ thiên. - Tiêu chuẩn cấp công trình TCVN 2748-1991, tiêu chuẩn về phân cấp bậc chịu lửa và phòng chống cháy cho nhà và công trình TCVN 2622 -1995. - Quy chuẩn xây dựng Việt Nam TCVN 4511-1988, tiêu chuẩn TCVN 2737- 1995 phân cấp tải trọng gió cho các công trình. - Tiêu chuẩn cấp công trình TCVN 2748-1991, tiêu chuẩn về phân cấp bậc chịu lửa và phòng chống cháy cho nhà và công trình TCVN 2622-1995.

Cơ sở khoa học 1. Khái niệm về môi trường, ô nhiễm môi trường 1.1 Các khái niệm môi trường - Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên. Đây là khái niệm tổng quát về môi trường. - Theo Luật Môi trường Việt Nam sửa đổi năm 2005: “ Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo có liên quan mật thiết với nhau bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật.

Ô nhiễm môi trường - Ô nhiễm môi trường: là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật. - Nguyên nhân gây ô nhiễm chủ yếu do hoạt động của các hoạt động của con người gây ra như sản xuất công nghiệp, sinh hoạt, giao thông vận tải…Ngoài ra, ô nhiễm còn do một số hoạt động của tự nhiên: núi lửa phun nham thạch gây nhiều bụi bặm, thiên tai… tạo điều kiện cho nhiều loại vi sinh vật gây bệnh phát triển. n 6 - Ô nhiễm môi trường nước: Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều tiêu cực của các tính chất vật lý – hoá học – sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật. Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước.

Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất. Ô nhiễm nước có nguyên nhân từ các loại nước,chất thải công nghiệp được thải ra lưu vực các con sông mà chưa qua xử lí đúng mức; các loại phân bón hoá học và thuốc trừ sâu ngấm vào nguồn nước ngầm và nước ao hồ; nước thải sinh hoạt được thải ra từ các khu dân cư ven sông gây ô nhiễm trầm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân, sinh vật trong khu vực. [12] - Ô nhiễm môi trường đất: Ô nhiễm môi trường đất là hậu quả các hoạt động của con người làm thay đổi các nhân tố sinh thái vượt qua những giới hạn sinh thái của các quần xã sống trong đất. Ô nhiễm đất do khai khoáng : nguyên vật liệu, nhiên liệu để xây dựng cơ sở hạ tầng và chế tạo những vật dụng phục vụ đời sống con người, điều được khai thác ra từ lòng đất, và một phần trên mặt đất.

Việc khai thác khoáng sản trên trái đất ngày càng được tăng cường và đã góp phần rất lớn vào việc tác động xấu đến môi trường, thậm chí đưa đến mất cân bằng sinh thái. Cơ sở thực tiễn 13. Tổng quan tài liệu trên thế giới về tình hình đầu tư khai thác kim loại Theo Raw Materials Group (RMG), đến cuối năm 2010, tổng số vốn đầu tư khai thác kim loại toàn cầu đạt 562 tỷ USD, tăng 21% so với năm 2009. Mức độ tăng trưởng cho thấy sự khủng hoảng trong ngành công nghiệp này đã qua, nguồn vốn cho các dự án tăng cao và tiếp tục tăng khi nhu cầu về kim loại tăng.

[23] Theo thứ tự, quặng sắt, đồng, vàng và niken là những kim loại quan trọng nhất được các công ty mỏ đầu tư khai thác. Bốn kim loại này chiếm tới 84% trong tổng số vốn của các dự án đầu tư. Xét theo tổng giá trị sản lượng, bốn kim loại này cũng chiếm ưu thế trong kinh doanh mỏ. Trong năm 2008, n 7 tổng giá trị sản lượng của chúng ước định đạt 280 tỷ USD (76% tổng giá trị sản lượng khoáng sản phi nhiên liệu).

Nhu cầu sử dụng và giá cả tăng cao khiến cho quặng sắt dần trở thành nguồn kim loại quan trọng nhất. Tổng vốn đầu tư cho các dự án khai thác quặng sắt trong năm 2010 đạt 162 tỷ USD, vượt mức đầu tư cho dự án đồng (155 tỷ USD) và cao hơn nhiều so với vàng (83 tỷ USD) và niken (69 tỷ USD). [23] Theo số liệu công bố của Raw Materials Group (RMG), trong năm 2010, đã có thêm 105 dự án mới trong khai thác quặng kim loại với tổng vốn đầu tư lên tới 60 tỷ USD được đăng ký, trong đó có 36 dự án khai thác vàng, 22 dự án khai thác quặng sắt và 12 dự án khai thác đồng. Tổng vốn đầu tư trung bình cho một dự án khai thác quặng sắt xấp xỉ 1,3 tỷ USD (tăng từ mức 750 triệu USD), còn đối với các dự án khai thác vàng con số này vẫn giữ mức ổn định 204 triệu USD.

Như vậy, trong tổng vốn đầu tư các dự án được công bố trong năm 2010, ngành khai thác quặng sắt chiếm 47%. Theo dự báo, nhu cầu tiêu thụ thép tiếp tục tăng cao là nguyên nhân chính khiến cho sản lượng thép tiếp tục tăng trong vòng 3 đến 5 năm tới. Tổng vốn đầu tư trong khai thác các kim loại trọng điểm năm 2009 Loại KL Tổng vốn đầu tư (tỷ USD) % 1. Kim loại khác 24 5 Tổng cộng 465 100 ( Nguồn: Raw Materials Group (RMG, 2010) [25] n 8 Như trong bảng 1.2 dưới đây, Mỹ La tinh giành lại được vị trí số 1 trong bảng xếp hạng các khu vực có mức đầu tư trong khai thác khoáng sản kim loại cao nhất năm 2010, thu hút được trên 32% trong tổng vốn đầu tư toàn cầu, cao hơn gấp đôi so với các khu vực khác.

Trong năm 2010, tổng vốn đầu tư tại khu vực này đã tăng thêm 46 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức tăng trung bình toàn cầu 21%. Hiện tại, Mỹ La tinh có 58 dự án có mức đầu tư trung bình trên 1 tỷ USD/dự án, cao hơn 20% so với khu vực Bắc Mỹ và gấp đôi so với Châu Đại Dương. Chiếm 11%, tương đương với 62 tỷ USD, Châu Âu hiện là khu vực có lượng vốn đầu tư vào ngành khai thác kim loại thấp nhất trên toàn cầu. Tuy nhiên, xu hướng này sớm bị phá vỡ do một loạt các dự án mới đang được hình thành tại Thụy Điển, Phần Lan và Rumani, cho thấy động thái tích cực của Cộng đồng Châu Âu trong việc cải thiện điều kiện khai thác mỏ tại Châu Âu.

Tổng vốn đầu tư các dự án khai thác năm 2010 tính theo khu vực Các khu vực Tổng vốn đầu tư (tỷ USD) % Châu Phi 80 14 Châu Á 73 13 Châu Âu 62 11 Mỹ La tinh 180 32 Bắc Mỹ 86 15 Châu Đại Dương 81 15 Tổng 562 100 (Nguồn: Raw Materials Group (RMG, 2010) [25] Bảng 1. dưới đây giới thiệu 10 quốc gia đứng đầu trong đầu tư khai thác khoáng sản kim loại năm 2010. Vị trí đầu tiên thuộc về Australia với tổng vốn đầu tư đạt 64 tỷ USD, chiếm 11% tổng vốn đầu tư trên toàn cầu. n 9 Trong 20 dự án lớn nhất tại Australia đã có tới 11 dự án dành cho khai thác quặng sắt với vốn đầu tư lên tới trên 1 tỷ USD/dự án.

Canada là quốc gia đứng thứ hai, nhưng lĩnh vực khai thác phong phú hơn, bao gồm 20 dự án khai thác vàng và các kim loại cơ bản. Mười quốc gia hàng đầu trong đầu tư khai thác kim loại năm 2010 Tổng vốn đầu tư Quốc gia % Xếp hạng năm 2009 (tỷ USD) 1. Mexico 13 2 10 Tổng 381 64 (Nguồn: Raw Materials Group (RMG, 2010) [25] Ngoài 10 quốc gia nêu trên, còn phải kể đến một số quốc gia khác như Guinea, Indonesia, Argentina, Kazakhstan, New Caledonia, Trung Quốc và Papua New Guinea có tổng vốn đầu tư đạt từ 8 đến 11 tỷ USD/quốc gia trong khai thác khoáng sản kim loại. Cần lưu ý rằng, các số liệu về đầu tư trong ngành khai thác kim loại tại Trung Quốc chưa được xem xét và đánh giá đúng mức do rất nhiều dự án thuộc các công ty nhà nước không được công bố hoặc ghi nhận trong các báo cáo thống kê của Raw Materials Group (RMG).

Qua n 10 những báo cáo đối chứng của Trung Quốc, có thể thấy quốc gia này hoàn toàn được xếp trong nhóm 10 nước nêu trên. Hầu như các dự án của Trung Quốc đều có quy mô nhỏ, với vốn đầu tư trung bình đạt khoảng 150 triệu USD/dự án.