phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu. Chƣơng 2: Đối tƣợng, phạm vi, nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận. download by : skknchat@gmail.com 6 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số quan niệm và khái niệm cơ bản Trƣớc khi tiến hành nghiên cứu, việc xác định những khái niệm cơ bản liên quan đến nội dung của luận văn là hết sức quan trọng.
Điều này làm rõ hơn về đối tƣợng nghiên cứu của luận văn và giúp chọn phƣơng pháp nghiên cứu phù hợp với nội dung nghiên cứu “Xác định các giải pháp bảo vệ môi trường khu đô thị cầu Lạc Trung, Thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh”. Định nghĩa khu đô thị Với phạm vi nghiên cứu của luận văn, đối tƣợng nghiên cứu là KĐT cần đƣợc làm rõ nhằm xác định các giải pháp BVMT phù hợp. Theo quy định tại khoản 3, điều 1.2, chƣơng I, QCXDVN 01:2008/BXD có định nghĩa: “Khu đô thị là khu vực xây dựng một hay nhiều khu chức năng của đô thị, đƣợc giới hạn bởi các ranh giới tự nhiên, ranh giới nhân tạo hoặc các đƣờng chính đô thị. Khu đô thị bao gồm: các đơn vị ở; các công trình dịch vụ cho bản thân khu đô thị đó; có thể có các công trình dịch vụ chung của toàn đô thị hoặc cấp vùng” (Bộ Xây dựng, 2008).
Ngoài ra, tại Khoản 3, Điều 3 Luật quy hoạch đô thị 2009 có khái niệm: “Khu đô thị mới là một khu vực trong đô thị, đƣợc đầu tƣ xây dựng mới đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhà ở” (Quốc hội, 2009). Theo định nghĩa trên, có thể hiểu các công trình/giải pháp BVMT cho KĐT sẽ thuộc “các công trình dịch vụ cho bản thân KĐT”, “các công trình dịch vụ chung của toàn đô thị hoặc cấp vùng” hoặc thuộc “hạ tầng kỹ thuật” đối với KĐT mới. Quy mô khu đô thị Quy mô KĐT có vai trò quan trọng trong việc xác định số lƣợng các công trình dịch vụ, hạ tầng kỹ thuật, số lƣợng dân cƣ trong KĐT,. từ đó quy mô của các giải pháp, công trình BVMT xây dựng hoặc áp dụng cho KĐT cũng đƣợc đánh giá một cách hợp lý.
Đến nay, chƣa có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định cụ thể download by : skknchat@gmail.com 7 về quy mô của KĐT hay KĐT mới. Quy mô các KĐT mới có diện tích đa dạng từ vài hécta đến hàng trăm hécta, thậm chí hàng nghìn hécta. Là một loại hình của dự án đầu tƣ phát triển đô thị nên KĐT mới có tính chất đa dạng và thuộc phạm vi điều chỉnh của nhiều lĩnh vực quản lý nhà nƣớc. Tại Điều 21 của Nghị định số 11/2013/NĐ-CP của Chính phủ có phân loại dự án đầu tƣ xây dựng KĐT mới theo quy mô sử dụng đất để xác định thẩm quyền chấp thuận đầu tƣ.
Tuy nhiên, cách phân loại loại nhƣ vậy chƣa thật sự cụ thể để thuận lợi cho việc xác định các giải pháp BVMT cho KĐT. Khu đô thị đƣợc đánh giá về chất lƣợng dựa theo một số tiêu chí nhƣ sau: hạ tầng đồng bộ, dịch vụ tiện ích tốt, không xảy ra tranh chấp giữa cƣ dân và chủ đầu tƣ, không có sai phạm pháp lý, xây dựng đƣợc văn hóa cộng đồng. Một số các KĐT có chất lƣợng tốt ở Việt Nam có thể kể đến nhƣ: Khu đô thị Ecopark; Khu đô thị Vinhomes Times City; Khu đô thị Royal City; Khu đô thị Ciputra; Khu đô thị Sunrise City; Khu đô thị Phú Mỹ Hƣng; Khu đô thị Vinhomse Central Park; Khu đô thị Gamuda Gardens; Khu đô thị Manor Central Park… Ngoài chức năng dân cƣ, các KĐT còn tích hợp các chức năng khác nhƣ thƣơng mại - tài chính, dịch vụ , giải trí nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng cuộc sống cộng đồng. Trên địa bàn cả nƣớc hiện nay có hàng trăm các dự án KĐT hiện đại, sang trọng đang góp phần thay đổi mạnh mẽ bộ mặt đô thị Việt Nam và cuộc sống của ngƣời dân.
Nhƣ vậy, để đạt mục tiêu xác định các biện pháp BVMT thì KĐT có thể đƣợc phân loại dựa trên các tiêu chí nhƣ: số lƣợng khu chức năng, mật độ dân cƣ, các loại hình kinh doanh, dịch vụ có chính (nếu có), tần suất sử dụng dịch vụ (nếu có)… Theo đó, KĐT cầu Lạc Trung với thông tin quy hoạch về diện tích, dân số, hạng mục công trình kiến trúc đƣợc trình bày cụ thể tại mục 1.1, thì có thể đƣợc gọi là khu đô thị quy mô diện tích nhỏ, dân cƣ thấp, phân khu chức năng tƣơng đối đơn giản. Các loại dự án đầu tư xây dựng khu đô thị Các loại dự án đầu tƣ xây dựng KĐT đƣợc định nghĩa tại Khoản 9, Điều 2, Nghị định 11/2013/NĐ-CP về quản lý đầu tƣ phát triển đô thị Dự án đầu tƣ xây download by : skknchat@gmail.com 8 dựng KĐT nhƣ sau: “Dự án đầu tƣ xây dựng khu đô thị là dự án đầu tƣ xây dựng các công trình (có thể bao gồm: Nhà ở, hạ tầng kỹ thuật, công trình công cộng.) trên một khu đất đƣợc giao trong khu vực phát triển đô thị theo quy hoạch đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt” (Chính phủ, 2013). Dự án đầu tƣ xây dựng KĐT bao gồm các loại sau: a) Dự án đầu tƣ xây dựng KĐT mới là dự án đầu tƣ xây dựng mới một KĐT trên khu đất đƣợc chuyển đổi từ các loại đất khác thành đất xây dựng đô thị; b) Dự án tái thiết KĐT là dự án xây dựng mới các công trình kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật trên nền các công trình hiện trạng đã đƣợc phá dỡ theo quy hoạch đô thị đã đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt; c) Dự án cải tạo chỉnh trang KĐT là dự án cải tạo, nâng cấp mặt ngoài hoặc kết cấu các công trình trong khu vực đô thị hiện hữu nhƣng không làm thay đổi quá 10% các chỉ tiêu sử dụng đất của khu vực; d) Dự án bảo tồn, tôn tạo KĐT là các dự án nhằm bảo tồn tôn tạo các giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc của các công trình, cảnh quan trong khu vực di sản văn hóa của đô thị; đ) Dự án đầu tƣ xây dựng KĐT hỗn hợp là các dự án đầu tƣ xây dựng KĐT trong đó có thể bao gồm các công trình xây dựng mới, công trình cải tạo chỉnh trang, tái thiết và bảo tồn, tôn tạo. Ô nhiễm môi trường đô thị 1.
Khái niệm môi trường đô thị Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, tác giả nghiên cứu về nguyên nhân hình thành, tác động, hậu quả, ảnh hƣởng của ô nhiễm môi trƣờng đối với chất lƣợng môi trƣờng tự nhiên và đời sống con ngƣời trong đô thị, từ đó đƣa ra các biện pháp, giải pháp BVMT phù hợp. download by : skknchat@gmail.com 9 Môi trƣờng đô thị là một bộ phận trong toàn bộ môi trƣờng nói chung. Tất cả các yếu tố môi trƣờng xét trong không gian đô thị đều thuộc phạm vi môi trƣờng đô thị. - Bản chất môi trƣờng đô thị: Môi trƣờng đô thị bao gồm môi trƣờng thiên nhiên bên ngoài bao quanh đô thị (nƣớc, không khí, đất, động thực vật.) tất cả những gì tạo nên cấu trúc vật thể đô thị, bắt đầu từ khoảng không gian bên trong đến khu đất rộng lớn nhƣ khu dân cƣ, khu công nghiệp, khu vui chơi giải trí.
Ngoài ra môi trƣờng đô thị còn bao gồm cả yếu tố nhân văn đa dạng phát sinh do hoạt động của con ngƣời nhƣ tiếng ồn, điện từ trƣờng, tiếng rung,. Môi trƣờng đô thị đƣợc tổ chức và phát triển theo hệ thống qui luật phức tạp gồm các phân hệ xã hội và phân hệ các thành phần vật thể của đô thị.vn, tác giả Khai Hoan Chu ngày 04/10/2019) Sơ đồ 1.1: Các thành phần môi trƣờng đô thị download by : skknchat@gmail.com 10 - Vai trò của môi trƣờng đô thị: Môi trƣờng đô thị có ảnh hƣởng quan trọng tới sự hoạt động, tồn tại và phát triển của đô thị, trong đó có con ngƣời là hạt nhân trung tâm. Môi trƣờng khu đô thị thể hiện các vai trò sau: + Một là không gian sống của con ngƣời: Nếu không có môi trƣờng, con ngƣời chẳng thể nào sinh sống và phát triển đƣợc. Tuy nhiên, chính sự phát triển của khoa học công nghệ và nhu cầu đời sống nâng cao của con ngƣời đã vô tình gây nên hàng loạt những tác động xấu, làm môi trƣờng ngày càng xấu đi.
+ Hai là nguồn cung ứng tài nguyên cần thiết cho đời sống, các hoạt động sản xuất của con ngƣời: Đây là một trong những chức năng vô cùng quan trọng của môi trƣờng. Nhờ có chức năng này, cuộc sống con ngƣời mới đƣợc đảm bảo, phát triển. + Ba là nơi chứa đựng các loại chất thải phát sinh trong quá trình sống, lao động và sản xuất: Các loại chất thải, nƣớc thải phát sinh từ sinh hoạt sẽ đƣợc phân hủy thành chất đơn giản hơn, tham gia vào các quá trình sinh địa hóa. Thế nhƣng, quá trình này không còn diễn ra theo đúng cơ chế tự nhiên.
Dân số tăng, công nghiệp phát triển chóng mặt đã dẫn đến lƣợng chất thải xả ra môi trƣờng vƣợt mức kiểm soát, chƣa kể, hành động vô ý thức của một phận con ngƣời đã khiến môi trƣờng ô nhiễm đến mức báo động. + Bốn là nơi bảo vệ con ngƣời khỏi những tác động từ bên ngoài. Một số loại ô nhiễm môi trường khu đô thị - Ô nhiễm không khí Ô nhiễm không khí từ máy móc sinh hoạt của chúng ta: xe máy, xe ô tô, máy phát điện, lò đốt rác thải phế liệu của các hộ dân nhỏ lẻ… download by : skknchat@gmail. Hình ảnh về ô nhiễm không khí - Ô nhiễm nguồn nƣớc Sự thiếu ý thức từ một số hộ dân đã gây ra ô nhiễm nguồn nƣớc nghiêm trọng.
Cả nƣớc ngọt lẫn nƣớc mặn (nƣớc biển). Trong quá sinh hoạt của con ngƣời đã xả thải ra một lƣợng rác thải không nhỏ ra môi trƣờng, trong đó có cả rác thải thô lẫn nƣớc thải sinh hoạt. Thậm chí có những loại phế liệu cũng xả thải trực tiếp xuống sông xuống biển. Ô nhiễm ao hồ, sông suối, kênh rạch, thác nƣớc, mƣợng nƣớc: không có sự lƣu thông dòng chảy dẫn đến lƣợng rác thải tồn động, gây ô nhiễm, phát sinh nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh.
download by : skknchat@gmail. Hình ảnh về ô nhiễm nguồn nƣớc - Ô nhiễm đất: Ô nhiễm đất là loại ô nhiễm bị ảnh hƣởng trực tiếp từ ô nhiễm nguồn nƣớc. Hiện tƣợng ô nhiễm đất là do ảnh hƣởng từ rác thải rắn trên bề mặt và trong lòng đất.