CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE CÔNG TÁC NO MIN TRONG XÂY DỰNG CONG TRINH THUY LỢI THUY ĐIỆN 1. Giới thiệu chung về công nghệ nổ min trong xây dựng công trình thuỷ Ioi-thuy điện Trong xây dựng thủy lợi thủy điện, nổ min đã được nghiên cứu ứng dụng trong nhiều hạng mục côngviệc như chin dòng, khai thác vật liệu, dio mồng công trình, dip đập, đảo kênh, dio các đường him thủy công, đào công tình ngằm v. Ding công nghệ nỗ min trong xây dựng công trình thủy lợi thủy di đã khẳng wu điểm nỗi bật của nỗ trong thực tẾ mà các phương pháp thi công cơ giới không đáp ling được, Ứng dụng nỗ min trong xây dụng công tình thủy lợi hủy điện và các lnh vực xây dựng khác ngày nay đã đạt được rắt nhiều thành tựu đáng kể, Tuy nhiên lich sử phảt tiễn cña nỗ min được bắt đầu từ những thinh tu vỀ nghiền cứu lý thuyết nỗ, công nghiệp ch tạo thuc nổ, các phương tiện gây nổ, kỹ thuật khoan và nghiên cứu các yêu tổ ảnh hưởng tới công tác nỗ min. Thuốc nỗ và các phương tiện gây no Roger Bacon - Người Anh đã phát minh ra thuốc nổ đen gbm các hành phần Niưalalitbột than+Lưu huỳnh vào năm 1245.
Những năm đầu thể kj XIX với sự phít tiến mạnh mẽ của nén công nghiệp trên thé giới, nhiều loại thuốc nổ và phương tiên gây nỗ đã được phát hiện và chế tạo như: Gévar phát mình thuốc nỗ phiminat thủy ngân năm 1800, Siling sử dụng mỗi lửa điện để kích nổ năm 1812, Bichphor phát minh dây cháy chậm năm 1831, thuốc nỗ dinamit déo năm 1866 tại “Thụy Diễn, amônit năm 1867 tại Thụy Điễn, dây nỗ năm 1879 tại Pháp. Từ những năm 30 của thể ky trước ở Liên Xô đã có xu hướng thay thé chất nỗ đinamit bằng những loại chất nỗ an toàn hon như amit, điamôn. © Việt Nam, tước đây chủ yêu sử dung các loại thuốc nỗ và phương tiện liên quan nhập về từ các nước Trung Quốc, Liên Xô, Ba Lan. Hiện nay, các C Hoc vin: Nguyen Km Thy Tip 1502 Luin vấn thạc sĩ kỹthuật 4 Chuyên ngành: Xây dụng công trình thúy công nghiệp hóa chit trong nước đã sản xuất được các loại thuốc nỗ: An fo, An fo chịu nước, ADI, ZECNO, nhữ tương NTI3, EE31, Superdyne, P3151, PLI3 thuốc mỗi nỗ: VE05, Petolie, Power Prime,.
dây chảy chậm, kíp nỗ thường (kip lira), kíp điện, dây nỗ để phục vụ nhu cầu trong nước. Công tác khoan lỗ mìn "Để việc khoan 18 min được thuận lợi, chính xác, trước khi Khoan cần phải xác định đúng vị trí các lỗ khoan và đánh dẫu bằng sơn trên mặt ting theo hộ chiều nỗ min của mỗi vụ nỗ “Tiến hành khoan lỗ min đúng vị tí, phương và chiều sâu của lỗ khoan. Trinh tự khoan lỗ min cẳn được bổ tri hợp lý để máy khoan phải dịch chuyển ít nhất mà. lại khoan đạt năng suất cao nhất, tránh làm sập lỗ khoan và gây ket cần khoan, Khi khoan xong một lỗ cần phải bảo vệ lỗ khoan này để không cho đắt đá và mùn khoan bồi p lỗ khoan.
Đây la vá vấn đề hết súc cần lưu ÿ khi thi công, đặc big là trong mùa mưa. Để bảo vệ lỗ khoan có thể dùng nút hoặc làm ống bảo vệ bing ống nhựa PVC có đường kính phù hợp. Kết thúc việc khoan lỗ cho một vụ nỗ cin phải nghiệm thu công tác khoan trước khi nạp thuốc. Nạp thuốc nổ, lắp bua, đấu mạng và gây nỗ Phải in hành kiểm tra vật liệu nổ trước khi sử dụng theo TCVN, 4586:1997.
Trong thực tế, nhiều vụ nỗ đã không đạt được hiệu quả nổ phá do nguyên nhân cơ bản là chất lượng vậtliệu nỗ kém, bị suy giảm tính năng nỗ vì quá thời hạn mà không được kiểm tra trước khi sử dụng “Trước khi nạp thuốc nỗ vào lỗ khoan, việc kiểm tra đúng vị tí các lỗ min, các kích thước, chiều sâu lỗ khoan và khối lượng thuốc nỗ cần nạp vào từng lỗ Khoan là một yêu cầu rất quan trọng, nhất thiết phải làm đúng thiết kế vì như vậy mới 6 thể trình si sút dim bảo thực hiện vụ nỗ dat được yêu cầu theo hộ chiến nổ min được phê duyệt “Các công việc vận chuyển thuốc nỗ, nạp thuốc nổ, lắp bua và đẫu mạng nỗ phải được thực hiện đúng quy phạm hiện hinh (TCVN 4586:1991). Yêu cầu cán bội Hoc vin: Nguyen Km Thy Tip 1502 Luin vấn thạc sĩ kỹthuật 5 _ Chuyên ngành: Xây dụng công trình thúy và công nhân thi công nỗ min phải là những người được đảo tạo, có am hiểu về công việc nổ min, Công tác chỉ huy trên hiện trưởng thi công phải tập trung và thống nhất từ khi bắt đầu vận chuyển thuốc nổ, nạp min cho đến khi phát lệnh nổ, không cho phép có nhằm lẫn vì chỉ edn một sai sót nhỏ trong công tắc điều khiển là có thé gây ra những hậu quả xấu không lường trước được. ng tác lắp bua là một vin đề có ý nghĩa về kinh tế - kỹ thuật trong công tác nỗ min, Chiễu dai lấp bua phụ thuộc vào mức độ sử dụng hữu ich của lỗ khoan, vyêu cầu về độ rộng của đồng đã sau nỗ min. Khi lắp bua ngoài việc phải lấp bua theo đúng kỹ thuật và chiều dài quy định trong hộ chiếu nỗ min còn cần phải chú ý thận trong trong từng thao tác để tránh hiện tượng lim đút dây nỗ hoặc kích nỗ ngoài ý muốn do ma sit va đập khi lắp bua, Khi nạp thuốc và lắp bua xong phải đưa ng nhân ra phạm vi an toàn, kiểm.
tra lại toàn bộ các nội dung theo hộ chiếu nỗ min và cúc biện pháp đảm bao an toàn trong nỗ mìn mới tiến hành đấu mạng và gây nỗ. Trước khi gây nỗ phải đảm bảo. công tác an toàn theo qui định Sau khi nỗ min người chỉ huy hiện trường phải trực tiếp kiểm tra, đánh giá tình hình vụ nỗ và có giải pháp xử lý kịp thời, chính xác những sự c via vụ nỗ như min câm hay các sự cổ khác, phát lệnh báo yên, đánh giá kết quả của vụ nỗ và tổng kết để kinh nghiệm cho các vụ nỗ tiếp sau, 1. Ứng dụng công nghệ né min trong xây dựng thủy lợi thủy di Ứng dụng nỗ min trong các ngành khác đã diễn ra tir rét lâu trước đó như: Người Nga dùng thuốc nỗ đen dé phá các tảng đá dưới lòng sông cho tau bè đi lại ở giữa thể ky XVI, phá các lô cốt Kazan năm 1552.
Nam 1861 công nghệ nỗ min được ứng dụng để đào him Alpo, Liên Xô đã bắt đầu áp dụng phương pháp nỗ min vỉ sai im tăng qui mô và chất lượng nỗ ở các mỏ lộ thiên năm 1952. Năm 1952 ~ 1953 đã tiến hành nỗ văng xa ở vùng Antun ~ ‘Tépcanski với 1600 tắn thuốc nổ kim chuyển địch hơn một triệu mét khi đất đá “rong xây đựng thủy lợi thủy điện, ứng dung nỗ min đáng kể nhất là từ nam 1966 ~ 1968 đã ứng dụng phương pháp nỗ min định hướng để đắp đập trên sông Hoc vin: Nguyen Km Thy Tip 1502 Luin vấn thạc sĩ kỹthuật 6_ Chuyên ngành: Xây dụng công trình thúy Anmátchimen và sông Vakhơ. Năm 1959 - 1962, người Mỹ đã thực hiện phương pháp nỗ min tạo viền trong đá có độ cứng trung bình khi đảo hé móng công trình. thủy lợi và đã được ứng dụng trên các công tình thủy điện Robertmoser, Tuckarora, Louis, Modes Vigt Nam đã ứng dụng công nghệ nỗ min dé khai thác vật liệu đá như ở công tình Hỗ chứa Thác Bà (Yên Bái, Thủy điện Hoà Bình (Hoà Bình), Sông Quao (Bình Thuận), Thùy điện Tuyên Quang (Tuyên Quang), Cửa Đạt (Thanh Hóa), Thủy điện Sơn La (Sơn La), Bản Vẽ (Nghệ An).v: để dio hỗ mồng công trình như ở Núi Cốc (Thái Nguyên), Thay điện Hoà Bình (Hoà Bình), Kẻ Gỗ (1lšTinh), Sông Quao (Bình Thuận), laly (Gia Lai), Trị An (Đồng Nai), Thủy điện Tuyên Quang (Tuyên Quang), Thủy điện Sơn La (Sơn La), Cửa Đạt (Thanh Hóa) vias để dip đập, đào kênh bằng nỗ min định hướng như ở Hà Thành (Hà Giang), Kênh Văn Sơn (Hà Tây), các đập N.Q (Lạng Son), kênh Trụ Bua, dip Hồ Ngọc (Hoà Binh), đập Khe Cả (Quảng Ninh v.
để đào các đường ham thuỷ. sông như công trinh Thuỷ điện Hoà Bình (Hoà Bình), Nghĩ Xuân (Hà Tinh), Cửa Đạt (Thanh Hóa), Xi phông hệ thông Đồ Lương, Bản Về (Nghệ An) v.v Ni được áp dụng vio rit nhiều công trinh thủy lại thủy điện, ở nước ta việc nghiên cứu và ứng dụng nỗ min trong xây dựng thuỷ lợi vẫn còn nhiễu hạn chế cả về nh độ thuật nỗ min, trình độ quản lý kỹ thuật, tổ chức thi công nỗ min v. đã dẫn đến những sai khác với thiết kế của công trình như đào quá đường biên thiết kế của hồ móng công trình gây ra: sat, trượt hai bên vai tràn không tháo được. lũ; làm mắt khả năng chẳng thắm của công tình.
Trong khi đó, các công trình nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm v8 nỗ min, các ti liệu hướng dẫn và tham khảo, các qui trình, quy phạm về thiết kế và thi công nỗ mìn cũng như các tải liệu. tổng kết, inh giá, kết luận hay các kiến nghị về những kết quả ứng dụng nổ min ở nước ta còn quá it, chưa dip ứng được yêu cầu edn thiết của việc ứng dung những tiến bộ kỹ thuật nỗ min trong xây dựng nói chung vi xây dựng thuỷ lợi - thủy điện nồi riêng hiện nay. Hoc vin: Nguyen Km Thy Tip 1502 Luin vấn thạc sĩ kỹthuật T_ Chuyên ngành: Xây dụng công trình thúy 1 Các phương pháp nỗ min đã áp dụng trong xây dựng thủy lợi thủy điện ở Việt Nam để đào móng và khai thác đá Trong xây dựng thủy lợi thủy điện ở nước ta, để đảo hố móng công trình. hoặc khai thác dé làm vật liệu xây dựng người ta đã sử dụng nhiều phương pháp nỗ min khác nhau tùy theo yêu cầu của nỗ min tinh chit và qui mô của công nh, khả năng cung cấp thiết bị.
Các phương pháp cơ bản đã áp dụng như phương pháp nỗ. mìn lỗ nông, nỗ min lỗ sâu, nỗ min vi si l min ốp 1. Phương pháp nỗ min lỗ nông. Phương pháp nỗ mìn lỗ nông sử dụng các bao thuốc hình đải nạp trong lỗ khoan có đường kính nhỏ hơn 85mm, độ sâu nhỏ hơn Sm.
Phương pháp này thi công khá đơn giản, đất đá bị phá vỡ được đều đặn, thiết bị đơn giản, độ cơ động cao. Nhược điểm của phương pháp là giá thành cao do tồn nhân công, tổn thiết bị nổ, khối lượng khoan lớn, năng suất của xe mấy b c xúc đá thấp.