Đề Xuất Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Triển Di Sản Thăng Long Tứ Trấn

Chuyên khảo phân tích Đề xuất các giải pháp góp phần bảo tồn và phát triển thăng long tứ trấn thành sản phẩm du lịch đặc, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Anh
• Người hướng dẫn: Th.S Bùi Văn Hoà
• Trường học: Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Văn Hoá Du Lịch
• Đề tài: Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Triển Di Sản Thăng Long Tứ Trấn Thành Sản Phẩm Du Lịch Đặc Thù Của Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ DI SẢN VĂN HÓA VÀ DU LỊCH
• 1.1. Các khái niệm về di sản văn hóa
• 1.2. Một số khái niệm và thuật ngữ về du lịch
• 1.2.1. Khái niệm về du lịch
• 1.2.2. Khách du lịch
• 1.2.3. Tài nguyên du lịch
• 1.2.4. Khái niệm về sản phẩm du lịch
• 1.2.5. Đặc điểm của sản phẩm du lịch
• 1.2.6. Sản phẩm du lịch đặc trưng
• 1.2.7. Quan niệm về sản phẩm du lịch đặc trưng
• 1.2.8. Đặc điểm của sản phẩm du lịch đặc trưng
• 1.2.9. Quan niệm về du lịch văn hóa
• 1.2.10. Loại hình du lịch văn hóa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN “THĂNG LONG TỨ TRẤN” PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH HÀ NỘI
• 2.1. Tiềm năng và yếu tố thúc đẩy phát triển du lịch tại đình, đền, chùa Hà Nội
• 2.2. Tổng quan về Thăng Long Tứ trấn
• 2.2.1. Khái niệm về tên gọi “Thăng Long Tứ trấn”
• 2.2.2. Giới thiệu chung
• 2.2.3. Đền Voi Phục
• 2.2.4. Đền Kim Liên
• 2.2.5. Đền Quán Thánh
• 2.2.6. Vai trò, vị trí của Thăng Long Tứ trấn trong tâm linh người Việt
• 2.3. Thực trạng về bảo tồn, tôn tạo di sản “Thăng Long Tứ trấn”
• 2.3.1. Thực trạng công tác bảo tồn và hoạt động du lịch đến các đình, đền, chùa trên địa bàn Hà Nội
• 2.3.2. Thực trạng công tác bảo tồn các di tích
• 2.3.3. Thực trạng hoạt động du lịch đến các đình, đền, chùa trên địa bàn Hà Nội
• 2.3.4. Thực trạng bảo tồn, tôn tạo, quản lý, khai thác di sản “Thăng Long Tứ trấn”
• 2.3.5. Các cơ quan quản lý Thăng Long Tứ trấn
• 2.3.6. Thực trạng công tác bảo tồn tại từng điểm của Thăng Long Tứ trấn
• 2.3.6.1. Đền Quán Thánh
• 2.3.6.2. Đền Kim Liên
• 2.3.6.3. Đền Voi Phục
• 2.4. Thực trạng về khai thác giá trị di sản phục vụ du lịch
• 2.4.1. Đối tượng khách đến với di tích
• 2.4.2. Doanh thu và lượt khách tham quan
• 2.4.3. Kết nối với các tuyến điểm khác
• 2.4.4. Nguồn nhân lực
• 2.4.5. Các dịch vụ hỗ trợ
• 2.5. Đánh giá chung, khó khăn, hạn chế
• 2.5.1. Đánh giá chung
• 2.5.2. Khó khăn, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP GÓP PHẦN BẢO TỒN VÀ KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN “THĂNG LONG TỨ TRẤN” THÀNH SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ CỦA HÀ NỘI
• 3.1. Chủ trương của Trung ương
• 3.2. Chủ trương của thành phố Hà Nội
• 3.3. Nhóm các giải pháp về bảo tồn và khai thác giá trị di sản “Thăng Long Tứ trấn”
• 3.3.1. Giải pháp về công tác bảo tồn di sản
• 3.3.1.1. Tăng cường công tác quản lý các di tích
• 3.3.2. Giải pháp về cảnh quan
• 3.3.3. Giải pháp về tăng cường tuyên truyền, quảng bá
• 3.3.4. Giải pháp về nâng cao nhận thức người dân
• 3.3.5. Áp dụng thành tựu khoa học và đào tạo nhân lực
• 3.3.6. Giải pháp về khai thác giá trị di sản
• 3.3.7. Giải pháp về tổ chức và quản lý
• 3.3.8. Nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm du lịch
• 3.3.9. Giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.3.10. Giải pháp về khai thác tối đa lợi ích
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Di Sản Thăng Long Tứ Trấn Du Lịch Hà Nội

Du lịch ngày nay là ngành công nghiệp lớn, đóng góp vào kinh tế và xã hội. Việt Nam có tiềm năng du lịch lớn nhờ cảnh quan và văn hóa. Văn hóa tâm linh là một khía cạnh quan trọng, thể hiện qua tín ngưỡng, lễ hội và kiến trúc đình, đền, chùa. Các công trình kiến trúc tâm linh là tiềm năng du lịch văn hóa vật thể cần được khai thác. Tuy nhiên, du lịch Việt Nam chưa khai thác hết tiềm năng. Chiến lược phát triển du lịch đến năm 2020, tầm nhìn 2030 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh xây dựng thương hiệu du lịch quốc gia trên cơ sở phát triển các thương hiệu du lịch địa phương. Mỗi địa phương cần tạo ra sản phẩm du lịch đặc trưng. Các chương trình du lịch văn hóa tâm linh ngày càng phát triển mạnh. Thăng Long - Hà Nội là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị với bản sắc riêng. Hà Nội có 1.358 di tích tôn giáo tín ngưỡng, là lợi thế cho phát triển du lịch văn hóa. Thăng Long Tứ Trấn thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Cần thu hút du khách và bảo tồn văn hóa dân tộc.

1.1. Giá Trị Văn Hóa Tâm Linh Của Thăng Long Tứ Trấn

Các ngôi đền trong Tứ Trấn Thăng Long không chỉ là những công trình kiến trúc cổ kính mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa tâm linh sâu sắc của người Việt. Chúng phản ánh tín ngưỡng đa thần, phong tục tập quán và lịch sử hình thành của Thăng Long - Hà Nội. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị này là vô cùng quan trọng để phát triển du lịch bền vững.

1.2. Tiềm Năng Phát Triển Du Lịch Văn Hóa Tại Hà Nội

Hà Nội sở hữu một kho tàng di sản văn hóa phong phú, bao gồm các di tích lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa phi vật thể. Điều này tạo ra tiềm năng lớn cho việc phát triển các loại hình du lịch văn hóa, đặc biệt là du lịch tâm linh. Việc khai thác hiệu quả tiềm năng này sẽ góp phần quảng bá hình ảnh Hà Nội đến bạn bè quốc tế.

II. Thách Thức Bảo Tồn Di Sản Tứ Trấn Phát Triển Du Lịch

Việc bảo tồn và phát triển Thăng Long Tứ Trấn gặp nhiều thách thức. Các di tích xuống cấp do thời gian và tác động của môi trường. Công tác quản lý và khai thác còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng. Nguồn nhân lực thiếu chuyên nghiệp, chưa đáp ứng yêu cầu. Cần có giải pháp đồng bộ để giải quyết các vấn đề này. Theo nghiên cứu, nhiều di tích đang đối mặt với nguy cơ biến dạng do quá trình đô thị hóa và sự xâm lấn của các công trình xây dựng hiện đại. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và đầu tư hơn nữa từ các cấp chính quyền và cộng đồng.

2.1. Thực Trạng Xuống Cấp Của Các Di Tích Trong Tứ Trấn

Nhiều công trình kiến trúc trong Thăng Long Tứ Trấn đang bị xuống cấp nghiêm trọng do ảnh hưởng của thời tiết, môi trường và sự thiếu quan tâm bảo dưỡng. Điều này không chỉ làm mất đi vẻ đẹp vốn có của di tích mà còn ảnh hưởng đến sự an toàn của du khách và người dân địa phương.

2.2. Hạn Chế Trong Quản Lý Và Khai Thác Du Lịch

Công tác quản lý và khai thác du lịch tại Thăng Long Tứ Trấn còn nhiều hạn chế, chưa phát huy được hết tiềm năng. Các dịch vụ du lịch còn đơn điệu, thiếu tính chuyên nghiệp và chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách. Cần có sự đổi mới và nâng cao chất lượng để thu hút du khách.

2.3. Thiếu Hụt Nguồn Nhân Lực Chuyên Nghiệp

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc phát triển du lịch tại Thăng Long Tứ Trấn là sự thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên nghiệp. Đội ngũ hướng dẫn viên, quản lý và nhân viên phục vụ còn thiếu kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

III. Giải Pháp Bảo Tồn Di Sản Thăng Long Tứ Trấn Hiệu Quả

Cần có giải pháp đồng bộ để bảo tồn Di sản Thăng Long Tứ Trấn. Tăng cường quản lý nhà nước, huy động nguồn lực xã hội. Nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị di sản. Ứng dụng khoa học công nghệ vào bảo tồn. Phát triển du lịch bền vững, gắn với bảo tồn di sản. Theo Luật Di sản văn hóa, việc bảo tồn di sản là trách nhiệm của toàn xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng để thực hiện hiệu quả công tác này.

3.1. Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Về Di Sản

Nhà nước cần tăng cường vai trò quản lý trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của Di sản Thăng Long Tứ Trấn. Điều này bao gồm việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, quy định về quản lý di sản, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

3.2. Huy Động Nguồn Lực Xã Hội Cho Bảo Tồn

Việc bảo tồn Di sản Thăng Long Tứ Trấn không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là của toàn xã hội. Cần huy động sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong việc đóng góp nguồn lực tài chính, kỹ thuật và nhân lực cho công tác bảo tồn.

3.3. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Giá Trị Di Sản

Nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của Di sản Thăng Long Tứ Trấn là yếu tố quan trọng để bảo tồn di sản một cách bền vững. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về di sản trong trường học và cộng đồng, khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn.

IV. Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Đặc Thù Từ Tứ Trấn Thăng Long

Để phát triển du lịch cần tạo ra sản phẩm du lịch đặc thù. Xây dựng tour du lịch tâm linh, kết hợp tham quan các di tích lịch sử, văn hóa. Tổ chức lễ hội, sự kiện văn hóa truyền thống. Phát triển dịch vụ lưu trú, ẩm thực, mua sắm mang đậm bản sắc địa phương. Theo các chuyên gia du lịch, việc tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn là yếu tố then chốt để thu hút du khách và tăng doanh thu cho ngành du lịch.

4.1. Xây Dựng Tour Du Lịch Tâm Linh Kết Hợp

Xây dựng các tour du lịch tâm linh kết hợp tham quan Tứ Trấn Thăng Long với các di tích lịch sử, văn hóa khác trên địa bàn Hà Nội. Điều này sẽ tạo ra một hành trình khám phá văn hóa phong phú và đa dạng, thu hút du khách trong và ngoài nước.

4.2. Tổ Chức Lễ Hội Sự Kiện Văn Hóa Truyền Thống

Tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa truyền thống tại Tứ Trấn Thăng Long để giới thiệu và quảng bá giá trị văn hóa của di sản. Điều này sẽ tạo ra không khí sôi động và hấp dẫn, thu hút du khách đến tham quan và trải nghiệm.

4.3. Phát Triển Dịch Vụ Du Lịch Mang Bản Sắc Địa Phương

Phát triển các dịch vụ du lịch mang đậm bản sắc địa phương như lưu trú, ẩm thực, mua sắm tại Tứ Trấn Thăng Long. Điều này sẽ tạo ra trải nghiệm độc đáo và đáng nhớ cho du khách, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Số Trong Quảng Bá Du Lịch Tứ Trấn

Ứng dụng công nghệ số là xu hướng tất yếu trong phát triển du lịch. Xây dựng website, ứng dụng di động giới thiệu về Tứ Trấn Thăng Long. Sử dụng mạng xã hội để quảng bá hình ảnh, sản phẩm du lịch. Áp dụng công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) để tạo trải nghiệm mới cho du khách. Theo báo cáo của Tổng cục Du lịch, việc ứng dụng công nghệ số đã giúp tăng cường hiệu quả quảng bá và thu hút du khách đến với các điểm đến du lịch.

5.1. Xây Dựng Website Ứng Dụng Di Động Chuyên Nghiệp

Xây dựng website và ứng dụng di động chuyên nghiệp để cung cấp thông tin chi tiết về Tứ Trấn Thăng Long, bao gồm lịch sử, kiến trúc, văn hóa, các hoạt động du lịch và dịch vụ. Điều này sẽ giúp du khách dễ dàng tìm hiểu và lên kế hoạch cho chuyến đi của mình.

5.2. Sử Dụng Mạng Xã Hội Để Quảng Bá Du Lịch

Sử dụng các mạng xã hội như Facebook, Instagram, YouTube để quảng bá hình ảnh và sản phẩm du lịch của Tứ Trấn Thăng Long. Tạo ra các nội dung hấp dẫn, sáng tạo và tương tác với du khách để tăng cường hiệu quả quảng bá.

5.3. Áp Dụng Công Nghệ VR AR Để Tạo Trải Nghiệm Mới

Áp dụng công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) để tạo ra các trải nghiệm mới lạ và hấp dẫn cho du khách khi tham quan Tứ Trấn Thăng Long. Điều này sẽ giúp du khách khám phá di sản một cách sống động và tương tác hơn.

VI. Kết Luận Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tứ Trấn Thăng Long

Bảo tồn và phát triển Thăng Long Tứ Trấn thành sản phẩm du lịch đặc thù là nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng. Phát triển du lịch bền vững, gắn với bảo tồn di sản và phát huy giá trị văn hóa. Theo UNESCO, du lịch bền vững là chìa khóa để bảo tồn di sản văn hóa và thiên nhiên cho các thế hệ tương lai.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Du Lịch Bền Vững

Du lịch bền vững là yếu tố then chốt để bảo tồn và phát huy giá trị của Tứ Trấn Thăng Long cho các thế hệ tương lai. Cần đảm bảo rằng hoạt động du lịch không gây ảnh hưởng tiêu cực đến di sản và môi trường, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế và xã hội cho cộng đồng địa phương.

6.2. Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Sự hợp tác chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng là yếu tố quan trọng để thực hiện thành công các giải pháp bảo tồn và phát triển Tứ Trấn Thăng Long. Cần tạo ra một cơ chế phối hợp hiệu quả để đảm bảo rằng tất cả các bên đều có thể đóng góp vào quá trình này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận chung về di sản văn hóa và du lịch Chương 2: Thực trạng bảo tồn và khai thác giá trị di sản “Thăng Long Tứ trấn” phục vụ phát triển du lịch Hà Nội Chương 3: Đề xuất các giải pháp góp phần bảo tồn và khai thác giá trị di sản “Thăng Long Tứ trấn” thành sản phẩm du lịch đặc thù của Hà Nội 13 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ DI SẢN VĂN HÓA VÀ DU LỊCH 1. Các khái niệm về di sản văn hóa: Luật Di sản văn hoá (2001) quy định “di sản văn hoá bao gồm di sản văn hoá phi vật thể và di sản văn hoá vật thể, là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. - Di sản văn hoá phi vật thể là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, được lưu giữ bằng trí nhớ, chữ viết, được lưu truyền bằng truyền miệng, truyền nghề ễ ức lưu giữ, lưu truyền khác, bao gồm tiếng nói, chữ viết, tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, ngữ văn truyền miệng, diễn xướng dân gian, lối sống, nếp sống, lễ hội, bí quyết về nghề thủ công truyền thống, tri thức về y, dược học cổ truyền, về văn hoá ẩm thực, về trang phục truyền thống dân tộc và những tri thức dân gian khác. -Di sản văn hoá vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, bao gồm di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.

-Di tích lịch sử - văn hoá là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểmđó có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học. -Danh lam thắng cảnh là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mỹ, khoa học. - Di vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học. -Cổ vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hoá, khoa học, có từ một trăm năm tuổi trở lên.

-Bảo vật quốc gia là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị đặc biệt quý hiếm tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hoá, khoa học. 14 - Bản sao di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia là sản phẩm được làm giống như bản gốc về hình dáng, kích thước, chất liệu, màu sắc, trang trí và những đặc điểm khác. -Sưu tập là một tập hợp các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia hoặc di sản văn hoá phi vật thể, được thu thập, gìn giữ, sắp xếp có hệ thống theo những dấu hiệu chung về hình thức, nội dung và chất liệu để đáp ứng nhu cầu tìm hiểu lịch sử tự nhiên và xã hội. -Thăm dò, khai quật khảo cổ là hoạt động khoa học nhằm phát hiện, thu thập, nghiên cứu di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia và địa điểm khảo cổ.

-Bảo quản di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia là hoạt động nhằm phòng ngừa và hạn chế những nguy cơ làm hư hỏng mà không làm thay đổi những yếu tố nguyên gốc vốn có của di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. -Tu bổ di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh là hoạt động nhằm tu sửa, gia cố, tôn tạo di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh. - Phục hồi di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh là hoạt động nhằm phục dựng lại di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh đã bị huỷ hoại trên cơ sở các cứ liệu khoa học về di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh đó. Theo công ước di sản thế giới thì Di sản văn hóa là: - Các di tích: Các tác phẩm kiến trúc, tác phẩm điếu khắc và hội họa, các yếu tố hay các cấu trúc có tính chất khảo cổ học chất, ký tự, nhà ở trong hang đá và các công trình sự kết hợp giữa công trình xây dựng tách biệt hay liên kết lại với nhau mà do kiến trúc của chúng, do tính đồng nhất hoặc vị trí trong cảnh quan, có giá trị nổi bật toàn cầu xét theo quan điểm lịch sử, nghệ thuật và khoa học.

- Các di chỉ: Các tác phẩm do con người tạo nên hoặc các tác phẩm có sự kết hợp giữa thiên nhiên và nhân tạo và các khu vực trong đó có các di chỉ khảo cổ có giá trị nổi bật toàn cầu xét theo quan điểm lịch sử, thẩm mỹ, dân tộc học hoặc nhân chủng học. 15 Đến năm 1992, Ủy ban di sản thế giới mới đưa ra khái niệm di sản hỗn hợp hay còn gọi là cảnh quan văn hóa để miêu tả các mối quan hệ tương hỗ nổi bật giữa văn hóa và thiên nhiên của một số khu di sản. Một số khái niệm và thuật ngữ về du lịch 2. Khái niệm về du lịch: Từ xa xưa trong lịch sử nhân loại, du lịch đã được ghi nhận như một sở thích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người.

Ngày nay, dưới sự phát triển như vũ bão của nền kinh tế thế giới, du lịch đã trở thành một xu thế tất yếu trong đời sống văn hoá - xã hội của người dân tại tất cả các nước, đặc biệt tại ở các quốc gia phát triển. Xét trên góc độ kinh tế, du lịch được coi như “con gà đẻ trứng vàng”, là “cứu cánh” để vực dậy nền kinh tế ốm yếu của nhiều quốc gia. Thuật ngữ “du lịch” từ lâu đã trở nên khá thông dụng. Nó bắt nguồn từ tiếng Pháp: “Tour” nghĩa là đi vòng quanh, cuộc dạo chơi, còn “Touriste” là người đi dạo chơi.

Trong số những học giả đưa ra định nghĩa ngắn gọn nhất (tuy không phải là đơn giản nhất) phải nhắc tới Ausher và Nguyễn Khắc Viện. Theo Ausher thì: “du lịch là nghệ thuật đi chơi của các cá nhân”, còn viện sĩ Nguyễn Khắc Viện lại quan niệm rằng “du lịch là sự mở rộng không gian văn hoá của con người”. Theo Hiệp hội quốc tế các tổ chức du lịch IUOTO (International of Union Travel Organization): Du lịch được hiểu là hành động du hành đến một nơi khác địa điểm cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích không phải để làm ăn, tức không phải làm một nghề hay một việc kiếm tiền sinh sống …” Cũng tại hội nghị Liên hợp Quốc về du lịch ở Roma, Italia (21/8 - 5/9/1963) với mục đích quốc tế hoá. Các chuyên gia đưa ra định nghĩa: “du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hoà bình.

Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ”. Định nghĩa này là cơ sở cho định nghĩa du khách đã được Liên minh quốc tế các tổ chức du lịch chính thức, tiền thân của Tổ chức du lịch thế giới thông qua. 16 Luật Du lịch Việt Nam năm 2005: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu giải trí, nghỉ dưỡng trong một thời gian nhất định”. Khách du lịch: Theo Luật du lịch Việt Nam quy định cụ thể: “Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến”.

Bên cạnh đó, tại nhiều quốc gia trên thế giới thường có sự phân biệt rõ ràng giữa du khách trong nước và du khách nước ngoài. Tại nước ta khách du lịch bao gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế: - Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. - Khách du lịch quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch. Tài nguyên du lịch: Du lịch là một trong những ngành có sự định hướng tài nguyên rõ rệt.

Tài nguyên du lịch ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức lãnh thổ của ngành du lịch, đến việc hình thành, chuyên môn hoá các vùng du lịch và hiệu quả kinh tế của hoạt động dịch vụ. Do đó, việc nghiên cứu, thảo luận để đi tới thống nhất khái niệm “tài nguyên du lịch” là một đòi hỏi cần thiết. Trong cuốn Địa lý du lịch với một nội dung khá chi tiết, PTS.Nguyễn Minh Tuệ cùng tập thể các tác giả đã nhấn mạnh: “Tài nguyên du lịch là tổng thể tự nhiên và văn hóa lịch sử cùng các thành phần của chúng góp phần khôi phục và phát triển thể lực và trí lực của con người, khả năng lao động và sức khoẻ của họ, những tài nguyên này được sử dụng cho nhu cầu trực tiếp và gián tiếp, cho việc sản xuất dịch vụ du lịch”. Tại Luật Du lịch Việt Nam năm 2005 ghi rõ: Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử - văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn 17 khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch.

Tài nguyên du lịch gồm tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn đang được khai thác và chưa được khai thác. - Tài nguyên du lịch tự nhiên gồm các yếu tố địa chất, địa hình, địa mạo, khí hậu, thuỷ văn, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch. - Tài nguyên du lịch nhân văn gồm truyền thống văn hoá, các yếu tố văn hoá, văn nghệ dân gian, di tích lịch sử, cách mạng, khảo cổ, kiến trúc, các công trình lao động sáng tạo của con người và các di sản văn hoá vật thể, phi vật thể khác có thể được sử dụng mục đích du lịch. Khái niệm về sản phẩm du lịch: Theo nghĩa rộng: Từ giác độ thoả mãn chung nhu cầu du lịch.