Luận văn thạc sĩ dự báo nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin phục vụ xây dựng chính phủ điện tử tại bộ nội vụ đến năm 2025

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu dự báo nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin phục vụ xây dựng chính phủ điện tử tại bộ nội vụ đến, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Đào Lâm Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Mai
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Dự báo nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin phục vụ xây dựng chính phủ điện tử 2025
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NGUỒN NHÂN LỰC CNTT VÀ MỤC TIÊU, NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN CPĐT CỦA BỘ NỘI VỤ
• 1.1. Khái quát về nguồn nhân lực CNTT của Bộ Nội vụ hiện nay
• 1.2. Định hướng phát triển nguồn nhân lực CNTT của Bộ Nội vụ đến năm 2025
• 1.3. Định vị sự phát triển CPĐT của Bộ Nội vụ ở thời điểm hiện nay
• 1.4. Mục tiêu và nguyên tắc phát triển CPĐT của Bộ Nội vụ
• 1.5. Mục tiêu và nhiệm vụ. Về các nguyên tắc xây dựng CPĐT của Bộ Nội vụ
• 2. CHƯƠNG 2: NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN PHỤC VỤ XÂY DỰNG CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ TẠI BỘ NỘI VỤ ĐẾN NĂM 2025
• 2.1. Nhân lực CNTT phục vụ xây dựng CPĐT tại Bộ Nội vụ đến năm 2025 qua khảo sát, điều tra
• 2.2. Thực trạng nguồn nhân lực CNTT của Bộ Nội vụ hiện tại
• 2.3. Về khối lượng công việc theo năm
• 2.4. Về vấn đề bổ sung nhân sự chuyên trách CNTT cho hoạt động ứng dụng CNTT và xây dựng CPĐT đến năm 2025
• 2.5. Về chính sách đối với nhân lực CNTT của Bộ
• 2.6. Một số khuyến nghị đảm bảo nguồn nhân lực CNTT phục vụ xây dựng CPĐT tại Bộ Nội vụ đến năm 2025
• 2.6.1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn cho đội ngũ nhân lực CNTT hiện tại của Bộ
• 2.6.2. Chú trọng nâng cao kiến thức hành chính, tổ chức, cải cách hành chính nhà nước cho đội ngũ nhân lực CNTT của Bộ
• 2.6.3. Xây dựng chính sách phát triển nhân lực CNTT
• 2.6.4. Lập kế hoạch bổ sung nhân lực CNTT theo tiến độ xây dựng CPĐT của Bộ
• 3. CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dự báo nhu cầu nhân lực CNTT cho chính phủ điện tử 2025

Dự báo nhu cầu nhân lực CNTT cho chính phủ điện tử đến năm 2025 là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý nhà nước. Chính phủ điện tử không chỉ giúp cải cách hành chính mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Việc dự báo chính xác nhu cầu nhân lực CNTT sẽ giúp các cơ quan nhà nước có kế hoạch đào tạo và phát triển nguồn nhân lực phù hợp.

1.1. Khái niệm và vai trò của chính phủ điện tử

Chính phủ điện tử là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân. Vai trò của chính phủ điện tử không chỉ dừng lại ở việc cải cách hành chính mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

1.2. Tình hình hiện tại của nguồn nhân lực CNTT tại Việt Nam

Hiện nay, nguồn nhân lực CNTT tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực CNTT đã ảnh hưởng đến tiến trình xây dựng chính phủ điện tử. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực này.

II. Thách thức trong việc dự báo nhu cầu nhân lực CNTT cho chính phủ điện tử

Việc dự báo nhu cầu nhân lực CNTT cho chính phủ điện tử gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ mà còn từ sự thay đổi trong nhu cầu của thị trường lao động. Để có thể dự báo chính xác, cần phải có những nghiên cứu sâu sắc và cập nhật thường xuyên.

2.1. Sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ

Công nghệ thông tin phát triển với tốc độ chóng mặt, điều này tạo ra áp lực lớn đối với việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn đang dần trở thành xu hướng, yêu cầu nhân lực phải liên tục cập nhật kiến thức.

2.2. Nhu cầu thị trường lao động không ổn định

Thị trường lao động trong lĩnh vực CNTT thường xuyên biến động, điều này gây khó khăn cho việc dự báo chính xác nhu cầu nhân lực. Các doanh nghiệp cần nhân lực với kỹ năng cụ thể, nhưng không phải lúc nào cũng có sẵn trên thị trường.

III. Phương pháp dự báo nhu cầu nhân lực CNTT hiệu quả

Để dự báo nhu cầu nhân lực CNTT cho chính phủ điện tử một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các phương pháp này bao gồm khảo sát, phân tích dữ liệu và tham khảo ý kiến chuyên gia.

3.1. Phương pháp khảo sát và phân tích dữ liệu

Khảo sát là một trong những phương pháp hiệu quả để thu thập thông tin về nhu cầu nhân lực. Phân tích dữ liệu từ các nguồn khác nhau cũng giúp đưa ra những dự báo chính xác hơn về nhu cầu nhân lực CNTT.

3.2. Tham khảo ý kiến chuyên gia trong lĩnh vực CNTT

Ý kiến từ các chuyên gia trong lĩnh vực CNTT có thể cung cấp những thông tin quý giá về xu hướng phát triển và nhu cầu nhân lực trong tương lai. Việc tổ chức các hội thảo, tọa đàm cũng là một cách hiệu quả để thu thập thông tin.

IV. Ứng dụng thực tiễn của dự báo nhu cầu nhân lực CNTT

Dự báo nhu cầu nhân lực CNTT không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng chính sách và kế hoạch đào tạo. Các cơ quan nhà nước có thể dựa vào những dự báo này để đưa ra các quyết định hợp lý về nguồn nhân lực.

4.1. Xây dựng chính sách phát triển nguồn nhân lực CNTT

Các chính sách phát triển nguồn nhân lực CNTT cần được xây dựng dựa trên những dự báo chính xác về nhu cầu. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng nguồn nhân lực được đào tạo phù hợp với yêu cầu thực tế.

4.2. Đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân lực CNTT

Đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân lực CNTT là rất quan trọng. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế linh hoạt, cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nguồn nhân lực CNTT

Dự báo nhu cầu nhân lực CNTT cho chính phủ điện tử đến năm 2025 là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Việc thực hiện dự báo này không chỉ giúp các cơ quan nhà nước có kế hoạch phát triển nguồn nhân lực mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của chính phủ điện tử.

5.1. Tương lai của nguồn nhân lực CNTT tại Việt Nam

Tương lai của nguồn nhân lực CNTT tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và nhu cầu thị trường. Cần có những chiến lược dài hạn để phát triển nguồn nhân lực này.

5.2. Định hướng phát triển chính phủ điện tử tại Việt Nam

Định hướng phát triển chính phủ điện tử tại Việt Nam sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho nguồn nhân lực CNTT. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu của chính phủ điện tử.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và xu hướng chuyển đổi số toàn cầu, việc xây dựng Chính phủ điện tử (CPĐT) trở thành một nhiệm vụ trọng yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn. Tại Việt Nam, Bộ Nội vụ giữ vai trò trung tâm trong quản lý nhà nước đa ngành, đa lĩnh vực, đồng thời là cơ quan thường trực Ban chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ. Nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin (CNTT) phục vụ xây dựng CPĐT tại Bộ Nội vụ đến năm 2025 là một vấn đề cấp thiết, bởi nguồn nhân lực CNTT hiện tại còn nhiều hạn chế về số lượng và chất lượng.

Nghiên cứu nhằm dự báo nhu cầu nhân lực CNTT phục vụ xây dựng CPĐT tại Bộ Nội vụ đến năm 2025, đánh giá hiện trạng nguồn nhân lực CNTT năm 2017, xác định mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng CPĐT và dự báo cầu nhân lực qua các mô hình dự báo khoa học. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cán bộ chuyên môn CNTT và cán bộ lãnh đạo CNTT (CIO) là công chức, viên chức của Bộ Nội vụ. Thời gian nghiên cứu từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2017.

Việc dự báo nhu cầu nhân lực CNTT có ý nghĩa quan trọng trong hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực, đào tạo, tuyển dụng và giữ chân nhân tài, góp phần đảm bảo tiến độ và chất lượng xây dựng CPĐT. Theo báo cáo của ngành, Việt Nam dự kiến cần khoảng 400.000 nhân lực CNTT vào cuối năm 2018, trong khi thực tế mới có khoảng 250.000 kỹ sư đang làm việc, cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu định lượng và định tính để Bộ Nội vụ có kế hoạch phát triển nguồn nhân lực phù hợp, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giai đoạn tới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình dự báo nhân lực CNTT và phát triển CPĐT, bao gồm:

• Lý thuyết dự báo: Dự báo được hiểu là hoạt động khoa học nhằm thu thập, phân tích và xử lý dữ liệu để xác định các biến thể của sự vật hiện tượng trong tương lai với xác suất sai số nhỏ nhất. Các phương pháp dự báo phổ biến gồm phương pháp chuyên gia, ngoại suy xu thế, mô hình hóa và điều tra xã hội học.

• Lý thuyết nhu cầu nhân lực: Áp dụng thuyết Tháp nhu cầu của Maslow để hiểu nhu cầu nhân lực CNTT không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng, kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ, kiến thức hành chính và kỹ năng mềm.

• Mô hình phát triển Chính phủ điện tử: Sử dụng các mô hình phát triển CPĐT của Gartner, Liên Hợp quốc, World Bank và IBM để đánh giá giai đoạn phát triển CPĐT của Bộ Nội vụ, từ giai đoạn hiện diện web đến tích hợp và theo nhu cầu.

• Mô hình dự báo nhân lực dựa trên các yếu tố kinh tế - xã hội: Sử dụng mô hình dự báo dựa trên dân số, GDP và hàm sản xuất Cobb-Douglas để xác định mối quan hệ giữa nguồn nhân lực CNTT với các chỉ tiêu kinh tế.

Các khái niệm chính bao gồm: nguồn nhân lực CNTT (bao gồm cán bộ chuyên môn và lãnh đạo CNTT), Chính phủ điện tử, dự báo nhu cầu nhân lực, và các phương pháp dự báo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu thứ cấp và điều tra xã hội học:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu từ báo cáo, kế hoạch ứng dụng CNTT của Bộ Nội vụ và các đơn vị trực thuộc; số liệu thống kê về nhân lực CNTT năm 2017; khảo sát điều tra xã hội học với cán bộ chuyên môn CNTT và lãnh đạo CNTT (CIO) tại Trung tâm Thông tin – Bộ Nội vụ.

• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu chủ định tập trung vào đội ngũ cán bộ chuyên trách CNTT và lãnh đạo CNTT trong Bộ Nội vụ, đảm bảo tính đại diện cho nhóm nghiên cứu.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích định tính và định lượng, sử dụng các mô hình dự báo nhân lực như phương pháp chuyên gia, ngoại suy xu thế và mô hình hóa dựa trên các chỉ tiêu kinh tế - xã hội. Xử lý số liệu bằng thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm và biểu đồ minh họa.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2017, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích hiện trạng, xây dựng mô hình dự báo, khảo sát điều tra và tổng hợp kết quả.

Phương pháp điều tra xã hội học được tiến hành qua phiếu khảo sát và phỏng vấn trực tiếp nhằm thu thập ý kiến về nhu cầu, chất lượng và định hướng phát triển nguồn nhân lực CNTT phục vụ xây dựng CPĐT.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng nguồn nhân lực CNTT của Bộ Nội vụ năm 2017: Tổng số nhân lực CNTT tại các đơn vị chuyên trách là 85 người, trong đó 43 người có trình độ chuyên môn CNTT (chiếm 50,6%). Trình độ đại học chiếm 69,77%, thạc sĩ 23%, cao đẳng 6,98%. Về độ tuổi, 11,62% dưới 30 tuổi, 69,77% từ 30 đến 45 tuổi, 18% trên 45 tuổi. Lãnh đạo quản lý CNTT chiếm 37% trong số cán bộ chuyên trách. (Bảng tổng hợp số liệu chi tiết)

2. Nhu cầu nhân lực CNTT đến năm 2025: Qua mô hình dự báo kết hợp phương pháp chuyên gia và mô hình hóa dựa trên mục tiêu xây dựng CPĐT, nhu cầu nhân lực CNTT của Bộ Nội vụ dự kiến tăng khoảng 60-70% so với hiện tại để đáp ứng khối lượng công việc gia tăng và yêu cầu phát triển hệ thống thông tin điện tử.

3. Chất lượng nhân lực còn hạn chế: Mặc dù có trình độ chuyên môn, nhưng nhân lực CNTT còn thiếu kỹ năng ngoại ngữ, kiến thức về hành chính công và kỹ năng mềm cần thiết cho xây dựng CPĐT. Tỷ lệ nhân lực trẻ dưới 30 tuổi còn thấp, ảnh hưởng đến sự đổi mới sáng tạo.

4. Chính sách và tổ chức chưa đồng bộ: Bộ Nội vụ chưa có kế hoạch cụ thể và chính sách phát triển nguồn nhân lực CNTT đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân tài, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh với khu vực tư nhân.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự thiếu hụt về số lượng và chất lượng nhân lực CNTT là thách thức lớn đối với Bộ Nội vụ trong việc xây dựng CPĐT đến năm 2025. Sự gia tăng khối lượng công việc CNTT đòi hỏi phải tăng cường đào tạo, tuyển dụng và phát triển đội ngũ nhân lực phù hợp. So sánh với các nghiên cứu ngành CNTT quốc gia, tỷ lệ tăng nhân lực CNTT của Bộ Nội vụ thấp hơn mức tăng trưởng nhu cầu chung của ngành, cho thấy cần có chính sách ưu tiên.

Việc thiếu kỹ năng hành chính công và ngoại ngữ làm giảm hiệu quả ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng phối hợp liên ngành và hội nhập quốc tế. Các mô hình phát triển CPĐT của Liên Hợp quốc và Gartner nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn chuyển đổi và tích hợp, điều này phù hợp với thực trạng của Bộ Nội vụ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu trình độ chuyên môn, độ tuổi nhân lực CNTT, và biểu đồ so sánh nhu cầu nhân lực hiện tại và dự báo đến năm 2025 để minh họa rõ ràng xu hướng và khoảng cách cần bù đắp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn CNTT

   • Mục tiêu: Nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực hành cho đội ngũ nhân lực CNTT hiện tại.
   • Thời gian: Triển khai liên tục từ 2018 đến 2025.
   • Chủ thể: Bộ Nội vụ phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp CNTT.

2. Phát triển kỹ năng hành chính công và ngoại ngữ cho nhân lực CNTT

   • Mục tiêu: Bổ sung kiến thức về quản lý nhà nước, cải cách hành chính và nâng cao khả năng giao tiếp quốc tế.
   • Thời gian: Từ 2019 đến 2023, ưu tiên cho cán bộ trẻ và lãnh đạo CNTT.
   • Chủ thể: Bộ Nội vụ phối hợp với các cơ sở đào tạo chuyên ngành hành chính và ngoại ngữ.

3. Xây dựng chính sách thu hút và giữ chân nhân lực CNTT chất lượng cao

   • Mục tiêu: Giảm tỷ lệ nhân lực CNTT chuyển sang khu vực tư nhân, đảm bảo ổn định nguồn nhân lực.
   • Thời gian: Ban hành chính sách trong năm 2018, thực hiện và đánh giá hiệu quả hàng năm.
   • Chủ thể: Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan.

4. Lập kế hoạch bổ sung nhân lực CNTT theo tiến độ xây dựng CPĐT

   • Mục tiêu: Đảm bảo số lượng nhân lực phù hợp với từng giai đoạn phát triển CPĐT.
   • Thời gian: Lập kế hoạch chi tiết năm 2018, cập nhật định kỳ hàng năm đến 2025.
   • Chủ thể: Trung tâm Thông tin – Bộ Nội vụ và các đơn vị chuyên trách CNTT trực thuộc.

5. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và các tổ chức đào tạo

   • Mục tiêu: Tận dụng nguồn lực bên ngoài để bổ sung nhân lực và nâng cao chất lượng đào tạo.
   • Thời gian: Triển khai từ 2018, duy trì và mở rộng hợp tác liên tục.
   • Chủ thể: Bộ Nội vụ, các doanh nghiệp CNTT, trường đại học và viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý Bộ Nội vụ

   • Lợi ích: Hiểu rõ nhu cầu và định hướng phát triển nguồn nhân lực CNTT phục vụ xây dựng CPĐT, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.
   • Use case: Lập kế hoạch phát triển nhân lực, phân bổ nguồn lực hiệu quả.

2. Các cán bộ chuyên trách CNTT trong cơ quan nhà nước

   • Lợi ích: Nắm bắt xu hướng phát triển nghề nghiệp, chuẩn bị kỹ năng và kiến thức cần thiết.
   • Use case: Định hướng đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn và quản lý.

3. Các nhà hoạch định chính sách về CNTT và cải cách hành chính

   • Lợi ích: Có cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách phát triển nhân lực CNTT và CPĐT.
   • Use case: Xây dựng chương trình đào tạo, chính sách thu hút nhân tài.

4. Các cơ sở đào tạo và nghiên cứu về CNTT, quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Cập nhật nhu cầu thực tế của thị trường lao động, điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp.
   • Use case: Thiết kế chương trình đào tạo, nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao dự báo nhu cầu nhân lực CNTT lại quan trọng đối với Bộ Nội vụ?
   Dự báo giúp Bộ Nội vụ hoạch định chính sách tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân lực phù hợp với yêu cầu xây dựng CPĐT, tránh tình trạng thiếu hụt hoặc thừa nhân lực, đảm bảo tiến độ và chất lượng dự án.

2. Phương pháp nào được sử dụng để dự báo nhu cầu nhân lực CNTT trong nghiên cứu này?
   Nghiên cứu kết hợp phương pháp chuyên gia, ngoại suy xu thế và mô hình hóa dựa trên các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, đồng thời sử dụng điều tra xã hội học để thu thập dữ liệu định tính và định lượng.

3. Nguồn nhân lực CNTT hiện tại của Bộ Nội vụ có những hạn chế gì?
   Hạn chế về số lượng, tỷ lệ nhân lực trẻ thấp, kỹ năng ngoại ngữ và kiến thức hành chính công chưa đáp ứng yêu cầu, cùng với chính sách phát triển nhân lực chưa đồng bộ.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực CNTT phục vụ CPĐT?
   Tăng cường đào tạo chuyên môn, bồi dưỡng kỹ năng hành chính và ngoại ngữ, xây dựng chính sách thu hút và giữ chân nhân tài, hợp tác với các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp CNTT.

5. Nhu cầu nhân lực CNTT của Bộ Nội vụ đến năm 2025 dự kiến tăng bao nhiêu?
   Dự báo nhu cầu tăng khoảng 60-70% so với hiện tại để đáp ứng khối lượng công việc và yêu cầu phát triển CPĐT, tương ứng với sự mở rộng và nâng cao chất lượng các hệ thống thông tin điện tử.

Kết luận

• Nhu cầu nhân lực CNTT phục vụ xây dựng CPĐT tại Bộ Nội vụ đến năm 2025 sẽ tăng mạnh, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về số lượng và chất lượng.
• Hiện trạng nguồn nhân lực CNTT của Bộ Nội vụ còn nhiều hạn chế về trình độ chuyên môn, kỹ năng ngoại ngữ và kiến thức hành chính công.
• Việc dự báo nhu cầu nhân lực CNTT là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách phát triển nguồn nhân lực, đào tạo và tuyển dụng phù hợp.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng chính sách thu hút và lập kế hoạch bổ sung nhân lực theo tiến độ xây dựng CPĐT.
• Nghiên cứu cung cấp dữ liệu và khung lý thuyết để Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan triển khai hiệu quả công tác phát triển nguồn nhân lực CNTT, góp phần thành công trong xây dựng Chính phủ điện tử.

Next steps: Triển khai các giải pháp đào tạo và chính sách nhân lực từ năm 2018, cập nhật và điều chỉnh dự báo định kỳ, tăng cường hợp tác với các tổ chức đào tạo và doanh nghiệp CNTT.

Call-to-action: Các nhà quản lý và chuyên gia CNTT tại Bộ Nội vụ cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các khuyến nghị, đảm bảo nguồn nhân lực CNTT đáp ứng yêu cầu phát triển Chính phủ điện tử trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo luận văn đƣợc kết cấu làm 3 chƣơng: - CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ BÁO NHÂN LỰC CNTT VÀ XÂY DỰNG CPĐT Ở VIỆT NAM - CHƢƠNG 2. NGUỒN NHÂN LỰC CNTT VÀ MỤC TIÊU, NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN CPĐT CỦA BỘ NỘI VỤ - CHƢƠNG 3. NHÂN LỰC CNTT PHỤC VỤ XÂY DỰNG CPĐT Ở BỘ NỘI VỤ ĐẾN NĂM 2025 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ BÁO NHÂN LỰC CNTT VÀ XÂY DỰNG CPĐT Ở VIỆT NAM Dự báo luôn là một đề khó. Dự báo nguồn nhân lực trong mỗi ngành nghề lại càng khó hơn bởi sự biến động của các yếu tố kinh tế - xã hội, các xu hƣớng xã hội, sự phát triển của khoa học - công nghệ và chính sách của mỗi quốc gia v. Việc dự báo nhu cầu nguồn nhân lực CNTT phục vụ cho cơ quan nhà nƣớc nói chung và phục vụ xây dựng CPĐT nói riêng còn gặp những khó khăn khác do đây là nguồn nhân lực chất lƣợng cao, có sự chuyển dịch nhanh chóng giữa khu vực công và tƣ. Do đó cần làm rõ một số nội dung làm cơ sở lý luận đối với việc dự báo nhu cầu nhân lực CNTT.

Một số khái niệm cơ bản liên quan 1. Dự báo Dự báo theo cách hiểu thông thƣờng là báo cho biết trƣớc những việc có khả năng xảy ra. Dự báo theo thuật ngữ có gốc Hy Lạp “rcpóyvraơi^” (Prognosis) có nghĩa là nói trƣớc, là sự báo trƣớc về tƣơng lai bằng các phƣơng pháp nào đó hoặc bằng chính các kết quả dự đoán. Thực tế trong quá trình phát triển của tƣ duy con ngƣời, dự báo có thể coi là một năng lực mang tính tự thân khi con ngƣời tiếp xúc với môi trƣờng tự nhiên và bộ não con ngƣời bắt đầu thực hiện các thao tác tổng hợp, quy nạp, diễn dịch, phân tích lặp đi lặp lại và có sự kiểm thử.

Về nguyên tắc khi có thêm đƣợc càng nhiều thông tin, dữ liệu về bản chất của sự vật, hiện tƣợng, hoạt động dự báo của con ngƣời ngày càng chính xác hơn. Hoạt động dự báo dần có những nguyên tắc và phƣơng pháp mang tính khoa học. Xuất phát bởi mục tiêu trong tƣơng lai, hoạt động dự báo đƣợc lập ra nhằm xác định triển vọng phát triển của đối tƣợng dự báo hoặc một quá trình cụ thể nào đó có tác động ảnh hƣớng tới mục tiêu đã định. Dự báo là hoạt động có căn cứ, những có tính xác suất.

Khoa học càng phát triển, kiến thức, thông tin con ngƣời tích lũy ngày càng nhiều hơn và đƣợc phân tích, tính toán, mô phỏng nhanh hơn nhờ hệ thống máy tính và các phƣơng pháp dự đoán khoa học hiện đại giúp xác suất ngày càng nhỏ hơn. 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tuy nhiên chúng ta cũng không thể phủ nhận đƣợc những năng lực dự báo xuất phát từ tƣ duy của một cá nhân về một tƣơng lai rất xa, tách biệt với không gian, điều kiện địa lý – nhân văn mà ngƣời đó sinh sống nhƣng kết quả dự báo vô cùng chính xác (trƣờng hợp nhƣ của nhà tiên tri Vanga, Noutra Damus, Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm v.) thông qua một loại các phƣơng pháp dự báo có gì đó mang tính huyền bí nhƣ qua quẻ bói, soi cầu, rút lá bài v. Về cơ bản, có những dự báo không chỉ mang tính chất định tính mà còn mang tính định lƣợng qua con số cụ thể. Các hiện tƣợng cần dự báo luôn phụ thuộc vào sự tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của những nhân tố cả bên trong và bên ngoài hệ thống.

Do đó, dự báo trƣớc hết cần dựa trên cơ sở tổng hợp, phân tích nhiều nhất có thể các nhân tố tác động, trong đó lƣu ý nhiều hơn đến các nhân tố cơ bản nhất có tác động đến đối tƣợng cần dự báo để phân tích. Trong luận văn này, dự báo được xác định là hoạt động khoa học nhằm thu thập, phân tích, xử lý các dữ liệu liên quan đến sự phát triển của sự vật, hiện tượng qua đó cho phép xác định đƣợc các biến thể của sự vật hiện tƣợng trong tƣơng lai với xác suất nhỏ nhất có thể. Đây chính là sự vận dụng lý luận phản ánh, lý luận nhận thức Mác - Lênin và việc ứng dụng các khoa học khác vào quá trình dự báo. Nhu cầu Từ lâu nhu cầu đã là đối tƣợng nghiên cứu của các ngành khoa học nghiên cứu sinh học - xã hội, kinh tế.

Ở góc độ sinh học – xã hội nhu cầu đƣợc coi là một hiện tƣợng tâm lý của con ngƣời; là đòi hỏi, mong muốn, nguyện vọng của con ngƣời về vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển. Tùy theo trình độ nhận thức, môi trƣờng sống, đặc điểm tâm sinh lý, mỗi ngƣời có những nhu cầu khác nhau. Nhu cầu thúc đẩy con ngƣời hoạt động. Nhu cầu càng cấp bách thì khả năng chi phối con ngƣời càng cao.

Ở góc độ kinh tế, nhu cầu là cảm giác thiếu hụt một cái gì đó mà con 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ngƣời cảm nhận đƣợc, đong đo quy kết ra đƣợc. Trong kinh tế học, nhu cầu thƣờng đƣợc hiểu là mong muốn tiêu dùng hay còn đƣợc gọi là sở thích tiêu dùng [Xem thêm 26]. Trong các lý thuyết về nhu cầu nổi lên thuyết Tháp nhu cầu của Maslow (tiếng Anh: Maslow's hierarchy of needs) đƣợc nhà tâm lý học Abraham Maslow đƣa ra vào năm 1943. Theo Maslow, về căn bản, nhu cầu của con ngƣời đƣợc chia làm hai nhóm chính: nhu cầu cơ bản (basic needs) và nhu cầu bậc cao (meta needs).

Những nhu cầu cơ bản ở phía đáy tháp phải đƣợc thoả mãn trƣớc khi nghĩ đến các nhu cầu cao hơn. Các nhu cầu bậc cao sẽ nảy sinh và mong muốn đƣợc thoả mãn ngày càng mãnh liệt khi tất cả các nhu cầu cơ bản ở dƣới (phía đáy tháp) đã đƣợc đáp ứng đầy đủ. 5 tầng trong Tháp nhu cầu của Maslow: Tầng thứ nhất: Các nhu cầu về căn bản nhất thuộc "thể lý" (physiological) - thức ăn, nƣớc uống, nơi trú ngụ, tình dục, bài tiết, thở, nghỉ ngơi. Tầng thứ hai: Nhu cầu an toàn (safety) - cần có cảm giác yên tâm về an toàn thân thể, việc làm, gia đình, sức khỏe, tài sản đƣợc đảm bảo.

Tầng thứ ba: Nhu cầu đƣợc giao lƣu tình cảm và đƣợc trực thuộc (love/belonging) - muốn đƣợc trong một nhóm cộng đồng nào đó, muốn có gia đình yên ấm, bạn bè thân hữu tin cậy. Tầng thứ tƣ: Nhu cầu đƣợc quý trọng, kính mến (esteem) - cần có cảm giác đƣợc tôn trọng, kính mến, đƣợc tin tƣởng. Tầng thứ năm: Nhu cầu về tự thể hiện bản thân (self-actualization) - muốn sáng tạo, đƣợc thể hiện khả năng, thể hiện bản thân, trình diễn mình, có đƣợc và đƣợc công nhận là thành đạt. Đây là một trong những lý thuyết quan trọng nhất của quản trị kinh doanh, đặc biệt là các ứng dụng cụ thể trong quản trị nhân sự và quản trị marketing [Xem thêm 28].

Thuyết nhu cầu của Maslow tiếp đƣợc một số học giả mở rộng, đặt biệt trong điều kiện phát triển của CNTT, một số học giả một nhu cầu rất đặc thù và có thể xếp thêm một tầng nữa trong tháp là nhu cầu internet. Nhƣ vậy hiện chƣa có một định nghĩa chung nhất cho khái niệm nhu cầu. Trong phạm vi nhận thức hiện tại có thể định nghĩa nhu cầu là tính chất của cơ thể sống, biểu hiện trạng thái thiếu hụt của chính cá thể đó và do đó 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] phân biệt nó với môi trƣờng sống [51]. Tuy nhiên, khi đặt trong môi trƣờng xã hội, xác định trạng thái thiếu hụt của cá thể ở đây là một cộng đồng, tổ chức xã hội thì nhu cầu chính là sự cần dùng mà cộng đồng, tổ chức xã hội đó phải tìm kiếm.

Nguồn nhân lực CNTT Theo quá trình phát triển có nhiều định nghĩa khác nhau về CNTT, từ đó cũng hình thành các khái niệm về nhân lực CNTT theo các giai đoạn. Trƣớc những năm 2000, CNTT đƣợc định nghĩa là tập hợp các phƣơng pháp khoa học, các phƣơng tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại - chủ yếu là kỹ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm tàng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con ngƣời và xã hội [34]. CNTT là việc nghiên cứu, thiết kế, phát triển, triển khai, hỗ trợ và quản lý hệ thống thông tin dựa trên máy tính, đặc biệt là các ứng dụng phần mềm và phần cứng máy tính [47]. Và theo đó nhân lực CNTT đƣợc coi là lực lƣợng lao động thực hiện công việc nhƣ nghiên cứu, thiết kế, phát triển, ứng dụng, hỗ trợ và quản lý hệ thống thông tin dựa trên máy tính đặc biệt là những ứng dụng phần mềm và phần cứng máy tính [47].

Hiểu ở cấp độ rộng nhất, một công việc thuộc về ngành CNTT liên quan đến việc sáng tạo, cất giữ, trao đổi và/hoặc sử dụng thông tin thông qua các phƣơng tiện công nghệ. Cụ thể hơn, nó bao gồm các nghề nghiệp đòi hỏi việc thiết kế và phát triển các hệ thống phần cứng và phần mềm; cung cấp các hỗ trợ kỹ thuật cho các máy tính và hệ thống ngoại vi; nó tạo ra và quản trị các hệ thống mạng và các cơ sở dữ liệu” [48]. Đến nay, với sự phát triển của mình, CNTT đƣợc định nghĩa là việc sử dụng các công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ và các công nghệ tích hợp vào việc tạo ra, xử lý, truyền dẫn thông tin, lƣu trữ, khai thác thông tin từ đó. CNTT phân chia cơ bản thành 5 chuyên ngành phổ biến là khoa học máy tính, kỹ thuật máy tính, hệ thống thông tin, mạng máy tính truyền thông, kỹ thuật phần mềm.

Do đó, nguồn nhân lực CNTT đƣợc đề cập một cách rộng hơn (bao 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] gồm nhân lực làm việc trong các doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp công nghiệp CNTT; nhân lực cho ứng dụng CNTT; nhân lực cho đào tạo CNTT, điện tử, viễn thông và ngƣời dân sử dụng các ứng dụng CNTT) [Theo 9]. Trong nghiên cứu này, nguồn nhân lực CNTT đƣợc hiểu là lực lƣợng lao động làm công tác chuyên môn về CNTT theo 05 chuyên ngành phổ biến (như đã nêu ở trên) và đội ngũ lãnh đạo CNTT, giám đốc CNTT. Về đặc thù riêng của ngành CNTT, theo Nguyễn Hoàng Nhiên [25], nguồn nhân lực này có các đặc điểm chính là: - Trình độ Anh ngữ tốt. - Tƣ duy toán học tốt.