Chương I là: Chương trình giáo dục thể hiện mục tiêu giáo dục, quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học hay trình độ đào tạo”. Theo các bậc học loại hình giáo dục Luật giáo dục 2005 cũng quy định chương trình giáo dục cụ thể như: Chương trình giáo dục phổ thông thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục phổ thông, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học của giáo dục phổ thông”. "Chương trình giáo dục nghề nghiệp thể hiện mục tiêu giáo dục nghề nghiệp, quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục nghề nghiệp, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học, ngành, nghề, trình độ đào tạo của giáo dục nghề nghiệp; bảo đảm liên thông với các chương trình giáo dục khác”. Chương trình khung về đào tạo trung cấp chuyên nghiệp bao gồm cơ cấu nội dung, số môn học, thời lượng các môn học, tỷ lệ thời gian giữa lý thuyết và thực hành, thực tập đối với từng ngành nghề đào tạo.
Căn cứ vào chương trình khung, trường trung cấp chuyên nghiệp xác định chương trình đào tạo của mình (Điều 35- Luật Giáo dục 2005) [69] "Chương trình giáo dục đại học thể hiện mục tiêu giáo dục đại học, quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục đại học, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học, ngành, nghề, trình độ đào tạo của giáo dục đại học; bảo đảm liên thông với các chương trình giáo dục khác". (Điều 41 - Luật GD 2005) [69] 18 Chương trình khung cho từng ngành đào tạo đối với trình độ cao đẳng, trình độ đại học bao gồm cơ cấu nội dung các môn học, thời lượng đào tạo, tỷ lệ phân bổ thời gian giữa các môn học, giữa lý thuyết và thực hành, thực tập. Căn cứ vào chương trình khung, trường cao đẳng, trường đại học xác định chương trình đào tạo của trường mình (Điều 41- Luật Giáo dục 2005) [69]. Thông thường các cơ quan quản lý đào tạo (Bộ Giáo dục & Đào tạo; Tổng cục Dạy nghề) ban hành chương trình khung.
Chương trình khung là bản thiết kế phản ảnh cấu trúc tổng thể về thời lượng và các thành phần, nội dung đào tạo cơ bản (cốt lõi) của chương trình đào tạo là cơ sở cho việc xây dựng chương trình đào tạo cho từng ngành/nghề cụ thể. Có thể hiểu chương trình khung là khung chương trình cộng với phần nội dung cốt lõi của chương trình đào tạo. Ví dụ theo Quyết định số 21/2001/QĐ-BGD&ĐT ngày 6/6/2001 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Chương trình khung giáo dục Trung học chuyên nghiệp trong đó có nêu rõ quy định nội dung tổng thể các hoạt động giáo dục của một khoá học thành một hệ thống hoàn chỉnh và phân bố hợp lý thời gian theo quy định của Luật giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu chất lượng và mục tiêu giáo dục. Các cách tiếp cận chương trình đào tạo gồm: Tiếp cận nội dung Với quan niệm giáo dục là quá trình truyền thụ nội dung - kiến thức, chương trình đào tạo chú trọng hình thành hệ thống nội dung đào tạo và việc trang bị cho người học hệ thống tri thức, kỹ năng cơ bản.
Cách tiếp cận này tạo điều kiện hình thành ở người học hệ thống các tri thức khoa học đầy đủ song dễ gây hiện tượng dạy học thụ động, quá tải, năng về ghi nhớ, nhồi nhét nội dung trong một thời gian đào tạo hạn chế, không phù hợp với sự phát triển nhanh chóng về khoa học và công nghệ hiện nay khi mà có sự bùng nổ theo hàm số mũ về tri thức khoa học ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Người ta đã dự tính sau 5-6 năm khối lượng tri thức nhân loại tăng gấp đôi. Tiếp cận mục tiêu Chương trình đào tạo được thiết kế xuất phát từ mục tiêu đào tạo. Chương trình thể hiện cả quá trình đào tạo (mục tiêu, nội dung, phương pháp, 19 quy trình, đánh giá) và chú trọng kết quả đầu ra (mục tiêu) của quá trình đào tạo.
Mục tiêu được xác định rõ ràng, cụ thể, có thể định lượng được để là cơ sở đánh giá. Ưu điểm cơ bản của cách tiếp cận này là tạo sự tường minh và quy trình chặt chẽ, quy chuẩn của cả quá trình đào tạo, dễ kiểm tra, đánh giá nhưng cũng có nhược điểm là tạo ra sự cứng nhắc, khuôn mẫu, đồng nhất trong quá trình đào tạo chưa quan tâm đến tính đa dạng và nhiều khác biệt của các nhân tố trong quá trình đào tạo như người học, môi trường văn hoá - xã hội… Cách tiếp cận phát triển: Trên cơ sở quan niệm “Chương trình là một quá trình và giáo dục là sự phát triển”, Giáo dục là quá trình học tập suốt đời (không chỉ đơn thuần vì một mục đích cuối cùng cụ thể nào) và phải góp phần phát triển tối đa mọi năng lực tiềm ẩn trong mỗi con người do đó chương trình đào tạo phải chu trọng đến sự phát triển hiểu biết và năng lực, đến nhu cầu, lợi ích, định hướng giá trị ở ngưòi học hơn là truyền thụ nội dung kiến thức đã được xác định trước hay tạo nên sự thay đổi hành vi nào đó ở người học. Các tiếp cận này tập trung vào tổ chức hoạt động dạy - học với nhiều hình thức linh hoạt và đa dạng, tao cơ hội cho người học tìm kiếm, thu thập thông tin và chiếm lĩnh tri thức.vv Cách tiếp cận này có nhiều ưu điểm song cũng có những khó khăn khi tổ chức thực hiện do tính đa dạng về sở thích, khả năng, nhu cầu của người học và những hạn chế về các điều kiện đào tạo (phương tiện, tài liệu.) Tiếp cận hệ thống Theo quan niệm chương trình là bản thiết kế tổng thể quá trình đào tạo từ khâu đầu (tuyển chọn) đến khâu cuối (kết thúc khoa học) với một hệ thống các hoạt động đào tạo theo một trình tự chặt chẽ, kết hợp và tác động qua lại lẫn nhau nhằm thực hiện các nội dung và đạt được các mục tiêu cụ thể trong các giai đoạn của quá trình đào tạo. Tiếp cận hệ thống cho phép thiết kế và xây dựng các chương trình đào tạo có tính hệ thống, chặt chẽ và logic cao, làm rõ vai trò, vị trí, tác dụng của từng khâu, từng nội dung chương trình đào tạo đồng thời bảo đảm mối liên hệ, tác động qua lại giữa các thành tố của chương trình.
Một số vấn đề về đánh giá hiệu quả chương trình đào tạo 1. Mục tiêu của đánh giá chương trình giảng dạy 20 Mục tiêu của đánh giá chương trình tùy thuộc vào người sử dụng kết quả đánh giá, với mỗi quan điểm sẽ có cách đánh giá khác nhau nhưng bất luận theo quan điểm nào thì các câu hỏi chung cần phải được trả lời trong đánh giá chương trình thường bao gồm [51]: Chương trình giảng dạy có đảm bảo đạt được mục tiêu đặt ra không? Có đem lại kết quả như mong muốn không? Các kết quả thường được đánh giá gồm: Các nội dung kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, phương pháp, trình độ đạo đức, ý chí, khả năng đáp ứng nhu cầu của người học và của xã hội, phương pháp kiểm tra, đánh giá có phù hợp hay không. Có thể cải tiến chương trình giảng dạy theo hướng tốt hơn không? Nếu có, cần phát huy những ưu điểm và khắc phục những nhược điểm gì? 1. Nội dung của đánh giá chương trình giảng dạy Có thể phác thảo nội dung đánh giá chương trình giảng dạy bao gồm các thành phần chính như sau [51],: Đánh giá cấu trúc đảm bảo hiệu quả của chương trình giảng dạy Một chương trình giảng dạy, hay còn gọi là chương trình chi tiết có hiệu quả, phải là một chương trình mà cả 3 đối tượng: huấn luyện viên, học viên và nhà quản lý phải thường xuyên sử dụng đến [51]: Đối với huấn luyện viên: Căn cứ vào chương trình chi tiết môn học để đề ra lịch trình giảng dạy, để giảng dạy và đề kiểm tra đánh giá tiếp thu môn học đảm bảo chất lượng theo mục tiêu môn học đã đề ra.
Đối với học viên: Căn cứ vào chương trình chi tiết để lập kế hoạch tập luyện, học tập đạt mục tiêu môn học đã đề ra. Đối với các nhà quản lý: Căn cứ vào chương trình chi tiết môn học để xây dựng chương trình đào tạo và tổ chức đào tạo, để thẩm tra - thanh tra chất lượng giảng dạy của huấn luyện viên và chất lượng học tập của học viên. Đánh giá hiệu quả triển khai thực hiện chương trình giảng dạy Đánh giá hiệu quả thực hiện chương trình giảng dạy, được hiểu là đánh giá quá trình triển khai chương trình giảng dạy. Trong quá trình triển khai thực hiện chương trình, định kỳ chúng ta cần tiến hành đánh giá hiệu quả triển khai chương trình nhằm: 21 Điều chỉnh kịp thời nội dung, thời lượng, thứ tự, hay bổ sung các môn học trong chương trình đào tạo cho phù hợp với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, với yêu cầu xã hội [51].
Phát triển chương trình mới đáp ứng yêu cầu về số và lượng của thị trường nguồn nhân lực trong và ngoài nước. Đối với chương trình giảng dạy, còn là để bổ sung và điều chỉnh kịp thời phương pháp dạy và học, làm cho việc triển khai hiệu quả hơn. Đánh giá hiệu quả đào tạo của chương trình giảng dạy Đánh giá hiệu quả đào tạo của một chương trình giảng dạy là một khâu hết sức quan trọng trong quá trình phát triển chương trình. Nội dung và mục tiêu đánh giá bao gồm các vấn đề chính: Đánh giá được chất lượng của sản phẩm đào tạo có trình độ chuyên môn đạt mức độ nào? có đạt được các phẩm chất đạo đức, ý chí như mục tiêu đã đề ra hay không? Kỹ năng kỹ xảo được đào tạo đến mức nào? cải tiến và điều chỉnh chương trình như thế nào để nâng cao chất lượng ? Các kiến thức và kỹ năng trang bị cho người học có đáp ứng yêu cầu của người học và của xã hội hay không? Thiếu hay thừa điều gì và do đó cần điều chỉnh thế nào?