Đo Lường Sự Không Công Bằng Theo Chiều Ngang Trong Khám Chữa Bệnh Ở Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn đo lường sự không công bằng theo chiều ngang trong khám chữa bệnh ở việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoàng Yến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quỳnh Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. HCM
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Đo Lường Sự Không Công Bằng Trong Khám Chữa Bệnh Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các từ viết tắt
• Danh mục các bảng biểu
• Danh mục các hình vẽ
• MỞ ĐẦU
• Đặt vấn đề
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Nguồn số liệu
• Kết cấu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. Sơ lược lịch sử về công bằng sức khỏe
• 1.2. Một số khái niệm
• 1.2.1. Bất bình đẳng về sức khỏe
• 1.2.2. Công bằng về sức khỏe
• 1.2.3. Công bằng về dịch vụ chăm sóc sức khỏe
• 1.3. Phương pháp đo lường và giải thích không công bằng theo chiều ngang
• 1.3.1. Đo lường bất bình đẳng về sức khỏe
• 1.3.1.1. Đường cong tập trung
• 1.3.1.2. Chỉ số tập trung
• 1.3.2. Phương pháp chuẩn hóa gián tiếp
• 1.3.3. Mô hình phi tuyến với sự chuẩn hóa gián tiếp
• 1.3.4. Giải thích không công bằng theo chiều ngang
• 1.4. Tóm tắt các nghiên cứu có liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các biến trong mô hình
• 2.1.1. Biến phụ thuộc
• 2.1.2. Các biến độc lập
• 2.2. Xử lý dữ liệu
• 2.3. Phương pháp đo lường không công bằng theo chiều ngang trong khám chữa bệnh
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KHÁM CHỮA BỆNH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng bệnh tật
• 3.2. Thực trạng bảo hiểm y tế
• 3.3. Thực trạng khám chữa bệnh
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc khám chữa bệnh
• 4.2. Bất bình đẳng và không công bằng theo chiều ngang liên quan đến thu nhập
• 4.3. Giải thích bất bình đẳng
• 4.4. Kết luận và gợi ý chính sách
• 4.5. Hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu mới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC
• Phụ lục 2.1: Các lệnh trong phần mềm thống kê Stata dùng để tính toán chỉ số tập trung
• Phụ lục 2.2: Các lệnh trong phần mềm thống kê Stata dùng để tính toán chỉ số không công bằng theo chiều ngang
• Phụ lục 2.3: Các lệnh trong phần mềm thống kê Stata dùng để phân tích chỉ số tập trung
• Phụ lục 3.1: Kết quả kiểm định t về sự khác biệt trong khám chữa bệnh giữa khu vực nông thôn và thành thị
• Phụ lục 3.2: Kết quả kiểm định t về sự khác biệt trong khám chữa bệnh giữa người có và không có tham gia bảo hiểm y tế
• Phụ lục 4.1: Kết quả kiểm định mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến việc khám chữa bệnh của người dân Việt Nam
• Phụ lục 4.2: Kết quả hồi quy chỉ số tập trung đối với việc khám chữa bệnh
• Phụ lục 4.3: Kết quả tính toán cầu chuẩn hóa gián tiếp được dự đoán theo các nhóm thu nhập
• Phụ lục 4.4: Kết quả tính toán chỉ số không công bằng theo chiều ngang và mức đóng góp của các nhân tố nhu cầu và không phải nhu cầu đối với sự không công bằng theo chiều ngang
• Phụ lục 4.5: Kết quả phân tích chỉ số tập trung theo các biến nhu cầu
• Phụ lục 4.6: Kết quả phân tích chỉ số tập trung theo các biến không phải nhu cầu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đo Lường Sự Không Công Bằng Y Tế

Công bằng xã hội là mối quan tâm hàng đầu của mọi quốc gia, và công bằng trong lĩnh vực sức khỏe cộng đồng là một phần quan trọng. Công bằng trong chăm sóc sức khỏe đã trở thành vấn đề then chốt trong kinh tế học sức khỏe và chính sách y tế. Nhiều nghiên cứu về phương pháp đo lường đã được thực hiện. Hiện nay, công bằng sức khỏe là mối quan tâm toàn cầu do sự thiếu công bằng ở cấp quốc gia và toàn cầu. Tại Việt Nam, công bằng xã hội là một trong năm mục tiêu quan trọng của Đảng và Nhà nước. Trong lĩnh vực y tế, công bằng là một trong những mục tiêu hàng đầu của hệ thống y tế Việt Nam. Để đảm bảo mục tiêu này, Việt Nam xây dựng hệ thống chính sách, luật pháp như chính sách bảo hiểm y tế cho người nghèo, khám chữa bệnh miễn phí cho trẻ em dưới 6 tuổi, Luật Bảo hiểm y tế, đồng thời xây dựng và củng cố hệ thống y tế rộng khắp đến tận cơ sở.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Khái Niệm Công Bằng Y Tế

Mối quan tâm đến công bằng sức khỏe được thể hiện qua bảy giai đoạn chính. Năm 1948, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra định nghĩa đầy đủ về sức khỏe, bao gồm thể chất, tâm thần và xã hội. WHO đặt mục tiêu đạt mức sức khỏe cao nhất cho mọi người. Trong thập kỷ 1950, ảnh hưởng của Chiến tranh Lạnh làm lu mờ các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe. Những năm 1960 và đầu 1970 chứng kiến sự ra đời của các sáng kiến tập trung vào sự tham gia của cộng đồng, nâng cao năng lực cộng đồng, gắn sức khỏe với quyền con người, công bằng xã hội và các yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội và môi trường. Hội nghị Alma-Ata năm 1978 chấp nhận mục tiêu "Sức khỏe cho mọi người đến năm 2000" và sử dụng mô hình chăm sóc sức khỏe ban đầu.

1.2. Phân Biệt Bất Bình Đẳng và Không Công Bằng Y Tế

Cần phân biệt rõ giữa bất bình đẳng và không công bằng trong y tế. Bất bình đẳng đơn thuần là sự khác biệt về sức khỏe hoặc tiếp cận dịch vụ y tế giữa các nhóm dân cư. Không công bằng, mặt khác, là những bất bình đẳng có thể tránh được, không hợp lý và bất công. Ví dụ, sự khác biệt về tỷ lệ mắc bệnh giữa người giàu và người nghèo có thể là một biểu hiện của không công bằng nếu nó xuất phát từ sự khác biệt trong điều kiện sống và làm việc.

II. Vấn Đề Tiếp Cận Dịch Vụ Y Tế Cho Nhóm Dân Số Yếu Thế

Mặc dù Việt Nam luôn quan tâm tạo điều kiện cho người nghèo, người có thu nhập thấp được tiếp cận dịch vụ y tế, nhưng trên thực tế, người nghèo, người có thu nhập thấp (đối tượng thường sử dụng thẻ bảo hiểm y tế) vẫn chưa được đối xử bình đẳng, công bằng như người giàu, người có thu nhập cao (đối tượng ít sử dụng thẻ bảo hiểm y tế). Công bằng sức khỏe và sử dụng dịch vụ y tế đã được nghiên cứu từ rất lâu trên thế giới, nhưng ở Việt Nam, các tài liệu, báo cáo khoa học viết về công bằng sức khỏe ở Việt Nam còn tản mạn. Trong hệ thống chỉ số y tế Việt Nam, các chỉ số về công bằng sức khỏe chưa được thể hiện rõ ràng, còn thiếu, đặc biệt là số liệu của nhóm chỉ số đo lường chất lượng dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe.

2.1. Rào Cản Chi Phí Khám Chữa Bệnh Đối Với Người Nghèo

Một trong những rào cản lớn nhất đối với tiếp cận dịch vụ y tế của người nghèo là chi phí khám chữa bệnh. Mặc dù có bảo hiểm y tế, nhiều người vẫn phải đối mặt với các chi phí trực tiếp như tiền thuốc ngoài danh mục, chi phí đi lại, ăn ở. Điều này đặc biệt khó khăn đối với những người sống ở vùng sâu, vùng xa, nơi dịch vụ y tế còn hạn chế.

2.2. Sự Khác Biệt Về Chất Lượng Dịch Vụ Y Tế Giữa Các Vùng

Có sự khác biệt đáng kể về chất lượng dịch vụ y tế giữa các vùng miền ở Việt Nam. Các thành phố lớn thường có cơ sở vật chất tốt hơn, đội ngũ y bác sĩ có trình độ chuyên môn cao hơn so với các vùng nông thôn, miền núi. Điều này dẫn đến sự không công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân ở các vùng khác nhau.

2.3. Bất Bình Đẳng Trong Tiếp Cận Dịch Vụ Y Tế Cho Dân Tộc Thiểu Số

Đồng bào dân tộc thiểu số thường gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế do địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, trình độ dân trí thấp và rào cản ngôn ngữ. Điều này dẫn đến tình trạng chênh lệch sức khỏe lớn giữa người Kinh và người dân tộc thiểu số.

III. Phương Pháp Đo Lường Sự Không Công Bằng Trong Y Tế

Nghiên cứu này nhằm góp phần bổ sung thêm vào hệ thống chỉ tiêu y tế Việt Nam số liệu đo lường công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Đó là lý do tác giả chọn đề tài “Đo lường sự không công bằng theo chiều ngang trong khám chữa bệnh ở Việt Nam”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là đo lường chỉ số không công bằng theo chiều ngang trong khám chữa bệnh của người Việt Nam để từ đó đưa ra các gợi ý chính sách. Một số mục tiêu cụ thể là: (1) Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc khám chữa bệnh của cá nhân. (2) Đo lường chỉ số bất bình đẳng và không công bằng về khám chữa bệnh của cá nhân. (3) Phân tích chỉ số bất bình đẳng về khám chữa bệnh, xác định mức đóng góp của các nhân tố nhu cầu và không phải nhu cầu đối với mức độ bất bình đẳng.

3.1. Sử Dụng Chỉ Số Tập Trung Concentration Index CI

Chỉ số tập trung (CI) là một công cụ phổ biến để đo lường bất bình đẳng trong phân phối một biến số (ví dụ: sức khỏe, tiếp cận dịch vụ y tế) theo thu nhập. CI có giá trị từ -1 đến +1, với giá trị dương cho thấy sự tập trung của biến số vào nhóm người giàu, giá trị âm cho thấy sự tập trung vào nhóm người nghèo, và giá trị bằng 0 cho thấy sự phân phối hoàn toàn bình đẳng.

3.2. Phương Pháp Chuẩn Hóa Gián Tiếp Indirect Standardization

Phương pháp chuẩn hóa gián tiếp được sử dụng để loại bỏ ảnh hưởng của các yếu tố "nhu cầu" (ví dụ: tuổi tác, giới tính, tình trạng bệnh tật) đến tiếp cận dịch vụ y tế. Sau khi loại bỏ ảnh hưởng của các yếu tố nhu cầu, phần còn lại của bất bình đẳng được coi là không công bằng.

3.3. Phân Tích Đóng Góp Decomposition Analysis

Phân tích đóng góp được sử dụng để xác định mức độ đóng góp của từng yếu tố (ví dụ: thu nhập, trình độ học vấn, nơi cư trú) vào bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế. Điều này giúp các nhà hoạch định chính sách xác định các yếu tố quan trọng nhất cần can thiệp để giảm không công bằng.

IV. Thực Trạng Khám Chữa Bệnh Hiện Nay Ở Việt Nam

Đề tài nghiên cứu việc khám chữa bệnh (bao gồm khám nội trú và ngoại trú) của người dân Việt Nam (bao gồm cả khu vực y tế công lập và tư nhân), sử dụng bộ dữ liệu khảo sát mức sống dân cư năm 2008 được thực hiện trên phạm vi cả nước. Đề tài tập trung phân tích các yếu tố thuộc về đặc tính cá nhân và các yếu tố kinh tế - xã hội có tác động đến việc khám chữa bệnh của một cá nhân. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp để tổng hợp các lý thuyết về công bằng trong chăm sóc sức khỏe và sử dụng dịch vụ y tế. Phương pháp nghiên cứu dữ liệu thứ cấp kết hợp mô hình định lượng cũng được sử dụng để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc khám chữa bệnh của cá nhân và đo lường các chỉ số về bất bình đẳng và không công bằng.

4.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh và Tử Vong Theo Nhóm Dân Cư

Dữ liệu cho thấy có sự khác biệt đáng kể về tỷ lệ mắc bệnh và tử vong giữa các nhóm dân cư khác nhau. Người nghèo, người dân tộc thiểu số và người sống ở vùng nông thôn thường có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn và tuổi thọ trung bình thấp hơn so với người giàu, người Kinh và người sống ở thành thị.

4.2. Tình Hình Sử Dụng Bảo Hiểm Y Tế

Tỷ lệ sử dụng bảo hiểm y tế ở Việt Nam đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận dân cư, đặc biệt là người nghèo và người dân tộc thiểu số, chưa tham gia bảo hiểm y tế. Ngoài ra, nhiều người có bảo hiểm y tế vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế do các thủ tục hành chính phức tạp và chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng được nhu cầu.

4.3. Chi Phí Khám Chữa Bệnh và Gánh Nặng Tài Chính

Chi phí khám chữa bệnh có thể gây ra gánh nặng tài chính lớn cho các hộ gia đình, đặc biệt là những hộ nghèo. Nhiều gia đình phải vay mượn hoặc bán tài sản để chi trả cho khám chữa bệnh, đẩy họ vào tình trạng nghèo đói.

V. Giải Pháp Giảm Thiểu Bất Bình Đẳng Trong Khám Chữa Bệnh

Nghiên cứu sử dụng số liệu từ cuộc điều tra mức sống dân cư Việt Nam (VHLSS) được thực hiện năm 2008. Bài nghiên cứu được kết cấu thành 04 chương. Chương 1 trình bày tổng quan về các khái niệm và định nghĩa không công bằng và không công bằng theo chiều ngang, phương pháp đo lường chỉ số không công bằng theo chiều ngang làm nền tảng lý thuyết cho nghiên cứu. Chương 2 đề cập đến các biến được sử dụng trong mô hình; quy trình xử lý, tinh lọc dữ liệu từ bộ dữ liệu khảo sát mức sống dân cư Việt Nam năm 2008 và đưa ra các bước để thực hiện nghiên cứu. Chương 3 tập trung mô tả tổng quát thực trạng khám chữa bệnh ở Việt Nam theo một số đặc tính của cá nhân. Chương 4 trình bày kết quả kiểm định mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến việc khám chữa bệnh, giải thích và phân tích kết quả mô hình; tính chỉ số bất bình đẳng, phân tích chỉ số bất bình đẳng, làm cơ sở để tính chỉ số không công bằng theo chiều ngang trong khám chữa bệnh.

5.1. Hoàn Thiện Chính Sách Bảo Hiểm Y Tế

Cần mở rộng phạm vi bao phủ của bảo hiểm y tế, đặc biệt là cho người nghèo và người dân tộc thiểu số. Đồng thời, cần cải thiện chất lượng dịch vụ và giảm thiểu các thủ tục hành chính phức tạp để người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ y tế.

5.2. Tăng Cường Đầu Tư Cho Y Tế Cơ Sở

Cần tăng cường đầu tư cho y tế cơ sở, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, miền núi. Điều này bao gồm việc nâng cấp cơ sở vật chất, đào tạo đội ngũ y bác sĩ có trình độ chuyên môn cao và cung cấp đầy đủ trang thiết bị y tế.

5.3. Nâng Cao Nhận Thức Về Sức Khỏe

Cần tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức của người dân về phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe. Điều này đặc biệt quan trọng đối với người nghèo và người dân tộc thiểu số, những người thường có trình độ dân trí thấp và ít được tiếp cận thông tin về sức khỏe.

VI. Hướng Nghiên Cứu Mới Về Công Bằng Y Tế Tại Việt Nam

Phần này sẽ tóm lược lại những kết quả quan trọng của đề tài, từ đó kiến nghị một số chính sách nhằm đảm bảo công bằng trong khám chữa bệnh cho mọi người; đồng thời trình bày hạn chế của nghiên cứu và đề xuất những hướng nghiên cứu tiếp theo. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về tác động của phân tầng xã hội đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang trải qua quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh chóng.

6.1. Nghiên Cứu Định Tính Về Rào Cản Tiếp Cận Y Tế

Nghiên cứu định tính có thể giúp hiểu sâu hơn về những rào cản mà người dân phải đối mặt khi tiếp cận dịch vụ y tế, đặc biệt là những rào cản về văn hóa, ngôn ngữ và tâm lý.

6.2. Đánh Giá Hiệu Quả Của Các Chính Sách Y Tế

Cần có những đánh giá khách quan và toàn diện về hiệu quả của các chính sách y tế hiện hành, đặc biệt là các chính sách nhằm giảm thiểu bất bình đẳng trong khám chữa bệnh.

6.3. Nghiên Cứu Về Bất Bình Đẳng Giới Trong Y Tế

Cần có những nghiên cứu cụ thể về bất bình đẳng giới trong y tế, đặc biệt là trong lĩnh vực sức khỏe bà mẹ trẻ em và chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống an sinh xã hội tại các quốc gia đang phát triển, công bằng trong chăm sóc sức khỏe là thước đo then chốt phản ánh sự tiến bộ và phát triển bền vững. Theo số liệu thống kê dân cư, có tới 51,6% người dân ghi nhận từng gặp vấn đề về sức khỏe hoặc chấn thương trong vòng 12 tháng, nhưng khả năng tiếp cận và thụ hưởng dịch vụ y tế lại có sự phân hóa rõ rệt giữa các tầng lớp dân cư. Mặc dù Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách an sinh như cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo và khám chữa bệnh miễn phí cho trẻ em dưới 6 tuổi, thực tế người có thu nhập thấp vẫn gặp nhiều rào cản khi tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao so với nhóm có thu nhập cao.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện, lượng hóa và giải thích mức độ bất bình đẳng và sự không công bằng theo chiều ngang (Horizontal Inequity) trong việc sử dụng dịch vụ y tế tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể bao gồm: xác định các yếu tố nhân khẩu học và kinh tế - xã hội tác động đến quyết định khám chữa bệnh; tính toán chỉ số tập trung và chỉ số không công bằng theo chiều ngang; phân tích mức độ đóng góp của nhóm biến nhu cầu thực tế so với nhóm biến ngoài nhu cầu đối với tổng mức bất bình đẳng.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 8 vùng sinh thái kinh tế - xã hội của Việt Nam, dựa trên dữ liệu khảo sát mức sống dân cư trên quy mô 29.740 cá nhân đại diện. Về mặt học thuật và thực tiễn, công trình đóng góp bộ công cụ định lượng chuẩn tắc giúp bổ sung khoảng trống dữ liệu trong hệ thống chỉ tiêu y tế quốc gia, tạo cơ sở thực nghiệm vững chắc để đánh giá hiệu quả các chương trình tài chính y tế và bảo hiểm y tế toàn dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân phối nguồn lực y tế của Margaret Whitehead (1990, 2000), Barbara Starfield (2001) và khung phân tích kinh tế y tế của Adam Wagstaff cùng Eddy van Doorslaer (2000, 2008). Khung lý thuyết phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm: bất bình đẳng sức khỏe (sự khác biệt định lượng quan sát được giữa các nhóm dân số) và không công bằng sức khỏe (sự khác biệt mang tính phi lý, có thể phòng tránh được dựa trên các chuẩn mực đạo đức xã hội).

Ba khái niệm cốt lõi tạo nên trục phân tích gồm:

• Công bằng theo chiều ngang: Nguyên tắc đòi hỏi những cá nhân có cùng mức độ nhu cầu sức khỏe phải nhận được sự chăm sóc y tế như nhau, bất kể sự khác biệt về thu nhập, vị trí địa lý hay địa vị xã hội.
• Biến nhu cầu y tế: Các yếu tố sinh học và bệnh lý tất yếu quyết định việc cần chăm sóc y tế, bao gồm cơ cấu tuổi theo giới tính, tình trạng ốm đau trong 4 tuần gần nhất, số ngày phải nằm liệt giường và số ngày nghỉ việc do bệnh tật.
• Biến không phải nhu cầu: Các yếu tố kinh tế - xã hội tạo nên sự thiên vị trong tiếp cận dịch vụ, bao gồm logarit thu nhập bình quân đầu người, trình độ học vấn, tình trạng hôn nhân, dân tộc, quyền lợi bảo hiểm y tế và vùng địa lý sinh sống.

Mô hình đo lường sử dụng Đường cong tập trung kết hợp Chỉ số tập trung (Concentration Index - CI) nhằm phản ánh mức độ tập trung của việc sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh theo thứ bậc phân phối thu nhập tích lũy.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) do Tổng cục Thống kê tiến hành trên mẫu gốc gồm 55.134 hộ gia đình tại 3.063 xã, phường. Sau quy trình kiểm tra lỗi logic và xử lý dữ liệu khuyết thiếu bằng phương pháp gán giá trị trung bình cho 6.638 quan sát học vấn, nghiên cứu áp dụng kỹ thuật đồ thị Box Plot (sử dụng khoảng biến thiên tứ phân vị với các ngưỡng kiểm định cận trên và cận dưới) để loại bỏ 682 điểm dị biệt cực đoan về thu nhập, chốt mẫu phân tích sạch cuối cùng gồm 29.740 cá nhân.

Quy trình phân tích kinh tế lượng được thực hiện trên phần mềm Stata theo mô hình Probit phi tuyến kết hợp phương pháp chuẩn hóa gián tiếp (Indirect Standardization). Lý do lựa chọn mô hình Probit là do biến phụ thuộc khám chữa bệnh mang bản chất nhị phân (nhận giá trị 1 nếu cá nhân có khám chữa bệnh trong 12 tháng và 0 nếu không). Phương pháp chuẩn hóa gián tiếp cho phép bóc tách lượng sử dụng dịch vụ kỳ vọng theo nhu cầu thực tế ra khỏi lượng sử dụng thực tế, từ đó tính toán chính xác Chỉ số không công bằng theo chiều ngang (HI) và phân rã các tác động biên của từng nhóm biến độc lập tại giá trị trung bình mẫu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thống kê và hồi quy kinh tế lượng từ 29.740 quan sát mang lại các phát hiện cốt lõi sau:

Thứ nhất, tỷ lệ tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh chung của người dân đạt mức 74,0%, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe rất lớn trong toàn xã hội. Tuy nhiên, tỷ lệ bệnh tật có sự phân hóa sâu sắc theo địa lý: khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận tỷ lệ ốm đau, chấn thương cao nhất cả nước với 63,0%, trong khi khu vực Tây Bắc chỉ đạt 38,3%. Về mức độ bệnh nặng, vùng Tây Nguyên có tỷ lệ người bệnh phải nằm liệt giường cao nhất với 13,2%, gấp hơn 1,6 lần so với vùng Đông Nam Bộ (8,1%).

Thứ hai, tồn tại khoảng cách giới tính và địa bàn cư trú rõ rệt trong chỉ số sức khỏe. Tỷ lệ nữ giới mắc bệnh hoặc chấn thương cao hơn nam giới 6,9%, đồng thời tỷ lệ phải nằm một chỗ cần người chăm sóc cũng cao hơn 1,9%. Cư dân khu vực thành thị có tỷ lệ khai báo mắc bệnh cao hơn khu vực nông thôn 6,6%, nhưng tỷ lệ bệnh nặng phải nằm bất động tại giường ở nông thôn lại cao hơn thành thị 1,5%.

Thứ ba, bảo hiểm y tế đóng vai trò như một lực đẩy bình đẳng hóa quan trọng nhưng chưa bao phủ toàn diện. Tỷ lệ người dân sở hữu thẻ bảo hiểm y tế hoặc sổ khám chữa bệnh miễn phí đạt 50,0% trên tổng mẫu. Những người có bảo hiểm y tế ghi nhận xác suất đi khám chữa bệnh cao hơn đáng kể so với nhóm không có bảo hiểm, với mức ý nghĩa thống kê đạt 1%.

Thứ tư, kết quả lượng hóa chỉ số kinh tế lượng cho thấy Đường cong tập trung của việc khám chữa bệnh nằm lệch về phía dưới đường bình đẳng 45 độ, xác nhận Chỉ số không công bằng theo chiều ngang (HI) mang giá trị dương. Điều này khẳng định hiện tượng không công bằng trong khám chữa bệnh tại Việt Nam đang nghiêng về nhóm người giàu: những người có cùng mức nhu cầu sức khỏe nhưng có thu nhập cao hơn sẽ tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế nhiều hơn.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét cấu trúc đóng góp vào bất bình đẳng thông qua biểu đồ phân rã chỉ số tập trung, các biến thuộc nhóm nhu cầu sức khỏe (như tuổi tác, tình trạng bệnh trong 4 tuần, số ngày nằm giường) giải thích phần lớn lý do người nghèo cần dịch vụ y tế nhiều hơn. Tuy nhiên, các biến không phải nhu cầu—đặc biệt là mức thu nhập bình quân (trung bình 9.354,88 nghìn đồng/người/năm) và vị trí địa lý vùng—lại tạo ra lực kéo đảo chiều mạnh mẽ khiến cán cân sử dụng thực tế nghiêng hẳn về nhóm giàu.

Nguyên nhân chính xuất phát từ gánh nặng chi phí y tế gián tiếp, chi phí cơ hội do mất ngày công lao động và sự chênh lệch về chất lượng cơ sở y tế giữa các vùng miền. Người nghèo và người dân nông thôn dù có thẻ bảo hiểm y tế vẫn e ngại việc tiếp cận tuyến y tế chuyên sâu do chi phí đồng chi trả và chi phí đi lại.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, phát hiện này tương đồng với kết quả nghiên cứu tại Brazil năm 2012 khi chỉ số không công bằng trong khám ngoại trú và khám chuyên khoa luôn mang giá trị dương có lợi cho nhóm thu nhập cao. Ngược lại, kết quả này trái ngược với các quốc gia có hệ thống y tế công vững mạnh như Vương quốc Anh năm 2010 hay Tây Ban Nha năm 2001, nơi chỉ số không công bằng đối với dịch vụ khám bác sĩ đa khoa mang giá trị âm, phản ánh sự ưu tiên hiệu quả dành cho nhóm người nghèo và yếu thế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị chính sách cụ thể nhằm thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng trong y tế:

1. Mở rộng diện bao phủ và cải cách chính sách thanh toán bảo hiểm y tế Bộ Y tế phối hợp cùng Bảo hiểm Xã hội Việt Nam cần thiết lập lộ trình nâng tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế từ mức 50,0% lên trên 85,0% toàn dân. Cần loại bỏ hoặc giảm mạnh tỷ lệ đồng chi trả đối với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số khi chuyển tuyến điều trị, đảm bảo hoàn thành trong giai đoạn 2 năm đầu triển khai chính sách mới.

2. Tái phân bổ ngân sách và hiện đại hóa mạng lưới y tế cơ sở Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh cần ưu tiên phân bổ vốn đầu tư công cho trạm y tế xã và bệnh viện tuyến huyện tại các vùng có tỷ lệ bệnh nặng cao như Tây Nguyên (13,2% nằm giường) và Tây Bắc. Mục tiêu là giảm 30% tỷ lệ người bệnh nông thôn phải chuyển viện vượt tuyến trong vòng 3 đến 5 năm tới.

3. Thiết lập quỹ hỗ trợ chi phí gián tiếp cho bệnh nhân nghèo Bộ Tài chính chủ trì xây dựng cơ chế trợ cấp kinh phí đi lại và hỗ trợ tiền ăn cho bệnh nhân nghèo thuộc 8 vùng kinh tế khi phải điều trị nội trú xa nhà. Giải pháp này nhằm triệt tiêu rào cản tài chính phi y tế, giúp cân bằng xác suất khám chữa bệnh giữa 5 nhóm ngũ phân vị thu nhập.

4. Chuẩn hóa hệ thống giám sát công bằng y tế định kỳ Tổng cục Thống kê và Viện Chiến lược và Chính sách Y tế cần tích hợp các chỉ số đo lường công bằng theo chiều ngang (HI) và chỉ số tập trung (CI) vào báo cáo niên giám thống kê y tế quốc gia định kỳ 2 năm một lần, giúp các nhà hoạch định theo dõi sát sao tiến trình công bằng hóa dịch vụ công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo chuyên sâu và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách y tế: Các chuyên viên tại Bộ Y tế, Vụ Bảo hiểm Y tế và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam có thể sử dụng các chỉ số HI và CI của 8 vùng địa lý làm bằng chứng khoa học để điều chỉnh danh mục chi trả bảo hiểm và phân bổ ngân sách y tế công bằng hơn.
• Nhà nghiên cứu và giảng viên kinh tế phát triển: Giới học thuật trong ngành Kinh tế phát triển và Kinh tế y tế có thể khai thác khung lý thuyết chuẩn hóa gián tiếp và quy trình hồi quy phi tuyến Probit để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến phân phối phúc lợi xã hội.
• Cán bộ quản lý bệnh viện và y tế công cộng: Giám đốc các cơ sở khám chữa bệnh tại các vùng có gánh nặng bệnh tật cao như Đồng bằng sông Cửu Long (63,0% tỷ lệ ốm đau) có thể ứng dụng số liệu mô hình để lập kế hoạch phân bổ giường bệnh và điều tiết nhân lực y tế theo nhu cầu thực tế của bệnh nhân.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành kinh tế, thống kê: Tài liệu cung cấp toàn bộ quy trình thực nghiệm từ làm sạch dữ liệu lớn VHLSS với 29.740 quan sát, kỹ thuật xử lý dị biệt bằng Box Plot cho đến các cú pháp lệnh Stata chuyên sâu trong phụ lục.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm không công bằng theo chiều ngang trong y tế được hiểu như thế nào?

Không công bằng theo chiều ngang (Horizontal Inequity) là tình trạng những người có cùng mức độ nhu cầu sức khỏe và mức độ bệnh tật nhưng lại nhận được sự chăm sóc y tế khác nhau do sự chi phối của các yếu tố ngoài nhu cầu như thu nhập, học vấn hay khoảng cách địa lý.

Tại sao nghiên cứu cần loại bỏ các quan sát dị biệt và chốt cỡ mẫu 29.740 cá nhân?

Bộ dữ liệu gốc VHLSS 2008 gồm 55.134 hộ gia đình có chứa các sai số do thiếu thông tin và giá trị thu nhập cực đoan. Nghiên cứu sử dụng kỹ thuật Box Plot loại bỏ 682 điểm dị biệt và 7.230 quan sát khuyết thiếu để đảm bảo mô hình ước lượng Probit không bị chệch tham số.

Chỉ số tập trung mang giá trị dương trong nghiên cứu này biểu thị điều gì?

Chỉ số tập trung (CI) có giá trị dương thể hiện việc sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh đang phân bổ tập trung nhiều hơn ở nhóm người có thu nhập cao (trên mức bình quân 9.354,88 nghìn đồng/năm), cho thấy tồn tại sự bất bình đẳng thiên lệch có lợi cho người giàu trong xã hội.

Tỷ lệ bảo hiểm y tế 50% trong mẫu nghiên cứu có tác động như thế nào đến sự công bằng?

Thực nghiệm kinh tế lượng chứng minh bảo hiểm y tế làm tăng đáng kể xác suất khám chữa bệnh của cá nhân ở mức ý nghĩa 1%, đóng vai trò giảm thiểu rào cản chi phí trực tiếp, giúp nhóm yếu thế thu hẹp khoảng cách tiếp cận y tế so với nhóm giàu.

Phương pháp chuẩn hóa gián tiếp giải quyết bài toán gì trong mô hình hồi quy?

Phương pháp chuẩn hóa gián tiếp giúp tính toán mức độ sử dụng dịch vụ y tế kỳ vọng dựa riêng trên các biến nhu cầu bệnh lý của 29.740 cá nhân, sau đó khấu trừ khỏi mức sử dụng thực tế để cô lập chính xác phần bất bình đẳng do các yếu tố thu nhập và xã hội gây ra.

Kết luận

• Luận văn đã lượng hóa thành công mức độ không công bằng theo chiều ngang trong khám chữa bệnh tại Việt Nam thông qua bộ dữ liệu chuẩn quy mô 29.740 quan sát đại diện toàn quốc.
• Nghiên cứu xác nhận tồn tại sự không công bằng nghiêng về nhóm người giàu: nhóm thu nhập cao sử dụng dịch vụ y tế nhiều hơn đáng kể so với nhóm thu nhập thấp khi có cùng mức nhu cầu bệnh tật.
• Các nhân tố nhu cầu sinh học giải thích phần lớn lý do mắc bệnh, nhưng thu nhập bình quân (9.354,88 nghìn đồng/năm), học vấn và sự chênh lệch giữa 8 vùng địa lý là nguyên nhân chính gây ra bất bình đẳng tiếp cận.
• Bảo hiểm y tế (đạt tỷ lệ 50,0% trong mẫu) là công cụ can thiệp hữu hiệu nhất để tái lập sự công bằng xã hội, cần được đẩy mạnh lên mức bao phủ trên 85,0% trong chiến lược y tế quốc gia.
• Đóng góp khoa học then chốt của luận văn là hoàn thiện khung phân tích kinh tế lượng chuẩn hóa gián tiếp kết hợp mô hình Probit, tạo tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo đi sâu vào phân tích sự công bằng trong khám nội trú và ngoại trú riêng biệt.

Hãy chủ động tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để nắm vững chi tiết phương pháp ước lượng kinh tế lượng, quy trình xử lý dữ liệu lớn VHLSS và ứng dụng bộ chỉ số HI vào hoạch định chính sách an sinh xã hội thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương này trình bày tóm tắt các khái niệm và định nghĩa về công bằng sức khỏe và công bằng về dịch vụ y tế, phương pháp đo lường không công bằng trong sử dụng dịch vụ y tế được sử dụng phổ biến hiện nay. Để có thể hiểu một cách đầy đủ hơn về các khái niệm cũng như định nghĩa khác nhau về công bằng sức khỏe, trước hết chương này trình bày sơ lược lịch sử về công bằng sức khỏe để tìm hiểu xuất phát điểm của các khái niệm này. Chương này cũng tóm tắt kết quả một số nghiên cứu trước về đánh giá mức độ không công bằng trong sử dụng dịch vụ y tế.1 Sơ lược lịch sử về công bằng sức khỏe Mối quan tâm đến công bằng sức khỏe được thể hiện qua 7 giai đoạn chính như sau (WHO, 2005, PAHE, 2011): WHO 1948: Năm 1948, Tổ chức Y tế thế giới đã đưa ra một định nghĩa khá đầy đủ về sức khỏe, rằng sức khỏe là tình trạng đầy đủ về thể chất, tâm thần và xã hội. WHO đồng thời đặt mục tiêu phải đạt được mức sức khỏe cao nhất cho mọi người.

Như vậy, ngay vào thời điểm đó, các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như công bằng sức khỏe đã được đề cập đến. Thập kỷ 1950: Đây là giai đoạn chịu nhiều ảnh hưởng của chiến tranh lạnh, nhất là sau khi Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác rút khỏi các tổ chức Liên hiệp quốc, lúc này WHO bị lệ thuộc chủ yếu vào Hoa Kỳ và các quan chức Hoa Kỳ không ủng hộ mô hình chăm sóc sức khỏe gắn với các yếu tố xã hội. Bên cạnh đó, đây cũng là giai đoạn bùng nổ về các kỹ thuật y học, thuốc, vac-xin làm cho mọi người có cảm nhận rằng khoa học kỹ thuật sẽ là câu trả lời cho mọi vấn đề sức khỏe. Đối với những nước đang phát triển, nước thuộc địa, hệ thống y tế được xây dựng để phục vụ tầng lớp thống trị và 6 tập trung vào kỹ thuật y học tại các bệnh viện khu vực thành thị.

Các chương trình y tế công cộng quốc tế chủ yếu là chương trình dọc như: lao, sốt rét và chú trọng vào công nghệ, kỹ thuật. Các chương trình này được chú trọng bởi vì nó được đánh giá là có tính hiệu quả và có thể đo lường được kết quả. Tóm lại, trong thời kỳ này các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe không được quan tâm, các vấn đề sức khỏe của cộng đồng dân nghèo không được giải quyết. Những năm 1960 đầu thập kỷ 1970: Khi các chương trình y tế không đáp ứng được nhu cầu sức khỏe của đa số người dân do quá tập trung vào bệnh viện và công nghệ thì một số mô hình khác được hình thành.

Đó là các sáng kiến tập trung vào sự tham gia của cộng đồng, nâng cao năng lực cộng đồng, gắn sức khỏe với quyền con người, công bằng xã hội và các yếu tố ảnh hưởng lớn hơn như kinh tế, chính trị, xã hội và môi trường. Hoạt động giáo dục sức khỏe và phòng bệnh trở thành tâm điểm của các chương trình y tế. Với việc mở rộng chăm sóc sức khỏe cho các cộng đồng bị yếu thế và giải quyết các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe, đến năm 1976 khẩu hiệu “Sức khỏe cho mọi người đến năm 2000” đã được trình bày tại Hội đồng Y tế thế giới. Hội nghị Alma - Ata 1978: Tại hội nghị này đã chấp nhận mục tiêu “Sức khỏe cho mọi người đến năm 2000” và sử dụng mô hình chăm sóc sức khỏe ban đầu nhằm đạt được mục tiêu trên.

Triết lý về chăm sóc sức khỏe ban đầu đã một lần nữa thể hiện mối quan tâm đến công bằng sức khỏe và các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe, bao gồm việc: mở rộng các chăm sóc y tế cơ bản xuống tuyến cơ sở nhằm đáp ứng nhu cầu sức khỏe của đa số cộng đồng dân cư, điều này đồng nghĩa với việc tăng cường phân bổ nguồn lực cho các cộng đồng nghèo, hạn chế sự phụ thuộc vào các chuyên gia y khoa, chỉ rõ mối tương quan giữa sức khỏe và sự phát triển xã hội. Nhiều nước đang phát 7 triển đã đạt được các thành tựu đáng kể trong việc cải thiện các chỉ số sức khỏe, cải thiện công bằng sức khỏe thông qua chiến lược hành động hợp tác đa ngành vì sức khỏe. Mô hình chăm sóc sức khỏe ban đầu có chọn lọc, 1979 - đầu thập kỷ 1980: Mặc dù thành công đạt được ở nhiều nước đang phát triển, nhưng ở nhiều nước khác mô hình chăm sóc sức khỏe ban đầu không duy trì được do không thực hiện được chiến lược hành động hợp tác đa ngành. Bên cạnh đó, triết lý của Alma - Ata là phản đối sự thiếu công bằng về kinh tế trên mức độ toàn cầu và sự phát triển phải dựa trên nền tảng của công bằng xã hội, đã gặp phải sự phản kháng của trường phái áp dụng cơ chế thị trường đối với sự phát triển và sức khỏe, bao gồm cả Chính phủ Hoa Kỳ và World Bank.

Mặc dù đồng ý rằng mô hình chăm sóc sức khỏe ban đầu đảm bảo triết lý về đạo đức nhưng nhiều nhà tài trợ và lãnh đạo các tổ chức sức khỏe quốc tế cũng cho rằng mô hình đó quá rộng và không đem lại nhiều kết quả cụ thể. Thêm vào đó, các hiệp hội y khoa và lãnh đạo y tế nhìn nhận việc “nâng cao quyền cho cộng đồng” là một mối đe dọa đến nghề nghiệp của họ. Mô hình chăm sóc sức khỏe ban đầu có chọn lọc được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 1979 tại Hội thảo ở Bellagio. Tiếp theo là mô hình được biết đến nhiều nhất là theo dõi cân nặng, bú mẹ, bù nước khi bị tiêu chảy và tiêm chủng (GOBI), được UNICEF ủng hộ trong những năm 1980.

Chủ nghĩa tự do mới 1980: Đầu những năm 1980 bắt đầu phát triển một mô hình kinh tế và chính trị mới được gọi là chủ nghĩa tự do mới, với sự khởi xướng chính từ phía Chính phủ Hoa Kỳ, Ngân hàng Thế giới và Quỹ tiền tệ quốc tế. Luận điểm chính của mô hình này là: thị trường tự do không chịu sự tác động của nhà nước sẽ mang lại hiệu quả cao nhất trong việc phát triển và phân phối các sản phẩm xã hội bao gồm cả sức khỏe. Do vậy, để đạt được mục tiêu phát triển cần phải hạn chế vai trò của nhà nước trong lĩnh vực hoạt 8 động kém tính hiệu quả kinh tế, bao gồm cả lĩnh vực y tế. Với chủ trương như vậy, các chính sách phát triển kinh tế được ưu tiên hơn, đồng thời cắt giảm các chi phí xã hội của chính phủ với lý luận rằng: sự cắt giảm đó có thể gây tổn thương một số cộng đồng trong thời gian ngắn nhưng sẽ được bù đắp lại bằng những lợi ích lâu dài khi nền kinh tế đất nước được phát triển cao hơn.

Các nước đang phát triển chịu sự tác động của chủ nghĩa tự do mới vì những yêu cầu cải tổ nền kinh tế từ các chương trình hợp tác song phương, nguồn viện trợ và vay vốn World Bank và IMF. Cùng với những yêu cầu cải tổ kinh tế, cải cách y tế cũng được đặt ra vì tính thiếu hiệu quả của hệ thống y tế. Kết quả của cải tổ là sự cắt giảm chi phí của chính phủ cho những dịch vụ xã hội công và tác động đến các yếu tố cơ bản ảnh hưởng lên sức khỏe như giáo dục, dinh dưỡng, nước sạch, vệ sinh môi trường, nhà ở. Trong 37 nước nghèo nhất thế giới, vào giai đoạn đó, chi phí cho giáo dục công giảm 25% và y tế giảm 50%.

Trong khi đó kết quả về phát triển kinh tế cũng không đạt được, tỷ lệ GDP tăng không đáng kể. Những năm 1990: Chủ nghĩa tự do kinh tế mới tiếp tục được mở rộng trong những năm 90, tuy nhiên những chương trình “tổn thương ngắn hạn” cũng không đem lại những lợi ích dài hạn đáng kể gì và chỉ làm trầm trọng thêm các vấn đề xã hội. Trong khi đó sự khủng hoảng kinh tế trong nước và trong khu vực làm tăng nguy cơ cho nhóm người nghèo. Kết quả là đã diễn ra nhiều cuộc biểu tình trước các hội nghị của WTO cũng như của các nước G8.

Trước những chỉ trích của các nhà khoa học cũng như sự giận dữ của công chúng, các nước G8 và tổ chức tài chính quốc tế bắt đầu có những điều chỉnh, ví dụ như chương trình giảm nợ cho các nước nghèo (chủ yếu các nước Châu Phi) và tăng chi phí xã hội, chủ yếu là y tế và giáo dục. Sau một thời gian dài “nhường” sự điều hành y tế cho World Bank, WHO bắt đầu có những điều chỉnh như thiết lập nhóm hành động Sức khỏe và phát triển (Task force on 9 health and development, 1994) và tiếp tục phát triển các chính sách nhằm đạt được mục tiêu của khẩu hiệu: Sức khỏe cho mọi người trong thế kỷ 21. Tiếp theo, Ủy ban kinh tế vĩ mô và sức khỏe được thành lập và đã chỉ ra rằng chi phí cho chăm sóc sức khỏe người bệnh ở nhóm nghèo đói chiếm một phần lớn chi phí kinh tế toàn cầu. Với những con số đưa ra về hiệu quả kinh tế khi đầu tư vào chăm sóc sức khỏe cho thấy sức khỏe chính là một yếu tố cho sự phát triển và cần được tái đầu tư.

Với cách tiếp cận “hiệu quả kinh tế” này dường như dễ gây được sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách và thực tế hơn so với cách đề cập về giá trị đạo đức đưa ra trước đó. Đầu những năm 2000: Với nhiều nghiên cứu chỉ ra sự chênh lệch sức khỏe giữa các quốc gia, các nhóm xã hội khác nhau và mối liên hệ giữa sức khỏe và các yếu tố xã hội đã được diễn giải một cách đơn giản và thuyết phục cho các nhà lập chính sách, nhiều quốc gia ở Châu Âu đã phát triển các chính sách để giải quyết sự thiếu công bằng về sức khỏe và các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe. Năm 2005, WHO thành lập Ủy ban về các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe nhằm thúc đẩy tiến trình để đạt được công bằng sức khỏe.2 Một số khái niệm 1.1 Bất bình đẳng về sức khỏe Bất bình đẳng có thể được định nghĩa là sự khác nhau về tình trạng sức khỏe hoặc về sự phân phối của các yếu tố quyết định sức khỏe giữa các nhóm dân số khác nhau.