Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong tiến trình phát triển hạ tầng và đô thị hóa, nhu cầu xây dựng các công trình dân dụng công cộng, đặc biệt là mạng lưới trường học nhằm đáp ứng điều kiện giảng dạy và học tập, ngày càng gia tăng. Đồ án tốt nghiệp chuyên ngành Kỹ thuật Xây dựng Dân dụng và Công nghiệp của tác giả Nguyễn Hoàng Hải (sinh viên lớp XD1401D, Trường Đại học Dân lập Hải Phòng, dưới sự hướng dẫn của Thầy giáo Lê Thanh Huấn và Thầy giáo Nguyễn Đình Thám, hoàn thành tháng 01/2015) thực hiện nhiệm vụ thiết kế kỹ thuật toàn diện cho công trình Nhà lớp học 6 tầng thuộc Trường THPT Lý Thường Kiệt, thành phố Hà Nội.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án được xác định cụ thể theo các phần nội dung kỹ thuật:
- Đề xuất giải pháp thiết kế kiến trúc tổng thể, tổ chức không gian mặt bằng, mặt đứng, hệ thống giao thông, thông gió, chiếu sáng và hạ tầng kỹ thuật phụ trợ.
- Lựa chọn giải pháp kết cấu chịu lực, xác định tải trọng (tĩnh tải, hoạt tải, tải trọng gió) và phân tích nội lực khung ngang điển hình (Khung K5).
- Tính toán và bố trí cốt thép cho các cấu kiện bê tông cốt thép chịu lực chính bao gồm bản sàn, hệ dầm, hệ cột và cầu thang bộ.
- Lựa chọn giải pháp nền móng, xác định sức chịu tải của cọc và tính toán móng cọc bê tông cốt thép cho các cột chịu lực chính.
- Lập biện pháp kỹ thuật thi công phần ngầm, thi công phần thân, hoàn thiện và thiết kế tổ chức thi công (tiến độ thi công, tổng mặt bằng thi công).
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp kiến trúc, kết cấu bê tông cốt thép toàn khối và biện pháp tổ chức thi công công trình Nhà lớp học 6 tầng.
- Phạm vi không gian: Khu đất xây dựng đã được san gạt bằng phẳng tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội, nằm trên trục đường chính với 4 mặt thoáng, diện tích xây dựng $705\text{ m}^2$, kích thước mặt bằng $12\text{ m} \times 58,75\text{ m}$, chiều cao toàn bộ công trình là $25,1\text{ m}$ (tính từ cốt $+0,75\text{ m}$).
- Phạm vi thời gian và tiêu chuẩn: Nghiên cứu thực hiện năm 2015, áp dụng các tiêu chuẩn thiết kế và tải trọng hiện hành của Việt Nam tại thời điểm tính toán.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Đồ án vận dụng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng Việt Nam và các mô hình tính toán cơ học kết cấu chuyên ngành:
- Quy chuẩn và tiêu chuẩn tính toán:
- Tiêu chuẩn TCVN 2737-1995: Tính toán tải trọng và tác động (xác định tĩnh tải cấu tạo, hoạt tải sử dụng theo công năng phòng học, hành lang, vệ sinh, mái dốc; xác định áp lực gió khu vực Hà Nội thuộc vùng II-B với giá trị áp lực gió tiêu chuẩn $W_0 = 95\text{ kg/m}^2$, dạng địa hình B).
- Tiêu chuẩn TCVN 356-2005: Tiêu chuẩn thiết kế kết cấu bê tông và bê tông cốt thép (xác định cường độ tính toán của bê tông, cốt thép, kiểm tra điều kiện bền trên tiết diện thẳng góc và tiết diện nghiêng).
- Mô hình và phương pháp tính toán:
- Phương pháp phân tích khung phẳng: Tách khung ngang trục 5 (Khung K5) đại diện để tính toán nội lực dưới tác dụng của các tổ hợp tải trọng (Tĩnh tải, Hoạt tải 1, Hoạt tải 2, Gió trái, Gió phải).
- Phương pháp tính bản sàn: Áp dụng sơ đồ khớp dẻo đối với các ô sàn phòng học thông thường nhằm tận dụng khả năng làm việc dẻo của vật liệu; áp dụng sơ đồ đàn hồi đối với ô sàn phòng vệ sinh và sàn mái để kiểm soát nứt và đáp ứng yêu cầu chống thấm. Tùy theo tỷ số hai cạnh ô bản ($l_2/l_1$), bản được tính toán theo sơ đồ bản kê bốn cạnh làm việc 2 phương hoặc bản loại dầm làm việc 1 phương.
- Phương pháp tính toán dầm: Tính toán cấu kiện chịu uốn tiết diện chữ T (tận dụng phần cánh bê tông tham gia chịu nén ở nhịp giữa) và tiết diện chữ nhật (tại gối tựa chịu mômen âm).
- Phương pháp tính toán cột: Tính toán cấu kiện chịu nén lệch tâm phẳng đặt cốt thép đối xứng, giải phương trình bậc 3 xác định chiều cao vùng nén $x$ đối với trường hợp nén lệch tâm bé và kiểm tra điều kiện ổn định uốn dọc, độ mảnh $\lambda$.
- Phương pháp tính toán cầu thang: Mô hình hóa bản thang thành dầm đơn giản chịu tải trọng phân bố đều, kiểm tra khả năng chịu mômen và lực cắt.
- Vật liệu sử dụng trong tính toán:
- Bê tông cấp độ bền B25: Cường độ chịu nén tính toán $R_b = 14,5\text{ MPa}$ ($145\text{ kg/cm}^2$), cường độ chịu kéo tính toán $R_{bt} = 1,05\text{ MPa}$ ($10,5\text{ kg/cm}^2$).
- Cốt thép dọc chịu lực: Nhóm AII có cường độ chịu kéo và nén tính toán $R_s = R_{sc} = 280\text{ MPa}$ ($2800\text{ kg/cm}^2$).
- Cốt thép đai và thép bản sàn: Nhóm AI có cường độ chịu kéo $R_s = R_{sw} = 225\text{ MPa}$ ($2250\text{ kg/cm}^2$), cường độ tính toán cốt đai $R_{ađ} = 180\text{ MPa}$.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1. Giới thiệu chung
Chương này giới thiệu tổng quan quy mô, giải pháp kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật của công trình:
- Công trình gồm 6 tầng hợp khối, chiều cao mỗi tầng là $3,6\text{ m}$, chiều cao tổng thể $25,1\text{ m}$, mặt bằng hình chữ nhật kích thước $12\text{ m} \times 58,75\text{ m}$, bước cột $3\text{ m}$.
- Kiến trúc mặt đứng tạo chỉ chữ U kết hợp màu sơn trang trí; tổ chức giao thông gồm hành lang bên rộng kết hợp 3 cầu thang bộ (2 thang bố trí ở hai đầu hồi, 1 thang ở giữa nhà) và 1 thang máy. Hai thang bộ đầu hồi đồng thời đảm nhiệm chức năng thoát nạn khi có sự cố, được bao che bằng dải kính lấy sáng tự nhiên.
- Hệ thống thông gió xuyên phòng qua cửa sổ và hành lang; hệ số chiếu sáng tự nhiên qua cửa đạt tỷ lệ diện tích $k = S_{\text{cửa}}/S_{\text{sàn}} = 1/5$, bổ sung đèn neon chiếu sáng ban đêm.
- Hạ tầng kỹ thuật gồm cấp điện lưới thành phố kết hợp máy phát dự phòng; cấp nước qua trục đứng phòng vệ sinh; hệ thống thoát nước mưa bằng sê-nô qua ống nhựa âm tường và thoát nước thải sinh hoạt qua bể tự hoại.
Chương 2. Lựa chọn giải pháp kết cấu, tính toán nội lực
Tác giả phân tích và lựa chọn hệ kết cấu khung bê tông cốt thép toàn khối kết hợp lõi cứng thang máy:
- Sơ bộ kích thước tiết diện: Dầm chính nhịp CD ($6\text{ m}$) chọn tiết diện $220 \times 600\text{ mm}$; dầm nhịp BC ($2,4\text{ m}$) chọn $220 \times 350\text{ mm}$; dầm dọc và dầm hành lang chọn $220 \times 350\text{ mm}$. Sơ bộ lực dọc tác dụng lên cột tầng 1 theo diện truyền tải $N = 84,42\text{ T}$.
- Tính toán tĩnh tải: Xác định trọng lượng các lớp cấu tạo sàn tầng ($q_S = 368,96\text{ kg/m}^2$), sàn mái ($q_S = 452,2\text{ kg/m}^2$), tường 220 mm trát 2 mặt ($g_T = 400,3\text{ kg/m}^2$), tường sê-nô 110 mm ($235,3\text{ kg/m}^2$) và dầm dọc trát hoàn thiện ($g_D = 244\text{ kg/m}$). Tĩnh tải sàn truyền vào dầm khung dưới dạng tải phân bố hình thang (hệ số $k = 0,89$) và hình tam giác (hệ số $k = 5/8$).
- Tính toán hoạt tải: Hoạt tải sàn mái dốc $p^{tt} = 97,5\text{ kg/m}^2$; sàn phòng học $p^{tt} = 240\text{ kg/m}^2$; sàn hành lang $p^{tt} = 360\text{ kg/m}^2$; sàn vệ sinh $p^{tt} = 240\text{ kg/m}^2$.
- Tính toán tải trọng gió: Phân tích gió đẩy ($C = 0,8$) và gió hút ($C' = -0,6$) tác dụng lên khung K5 từ cao trình $+3,6\text{ m}$ đến $+21,6\text{ m}$ (tải trọng phân bố phía đón gió tăng từ $225\text{ kg/m}$ lên $317\text{ kg/m}$, phía hút gió tăng từ $169\text{ kg/m}$ lên $238\text{ kg/m}$). Lực tập trung gió tác dụng tại nút mái dốc gồm lực đẩy $W_đ = -412\text{ kG}$ và lực hút $W_h = 879\text{ kG}$. Lập 5 sơ đồ tải trọng tác dụng lên khung K5 (Tĩnh tải, Hoạt tải 1, Hoạt tải 2, Gió trái, Gió phải).
| Loại tải trọng |
Vị trí cấu kiện |
Giá trị tiêu chuẩn ($p^{tc}$) |
Hệ số tin cậy ($n$) |
Giá trị tính toán ($p^{tt}$ hoặc $g$) |
| Tĩnh tải |
Sàn tầng điển hình |
- |
- |
$368,96\text{ kg/m}^2$ |
| Tĩnh tải |
Sàn mái |
- |
- |
$452,20\text{ kg/m}^2$ |
| Tĩnh tải |
Tường xây $220\text{ mm}$ |
- |
- |
$400,30\text{ kg/m}^2$ |
| Tĩnh tải |
Tường xây $110\text{ mm}$ |
- |
- |
$235,30\text{ kg/m}^2$ |
| Hoạt tải |
Sàn mái dốc |
$75\text{ kg/m}^2$ |
$1,3$ |
$97,50\text{ kg/m}^2$ |
| Hoạt tải |
Sàn phòng học |
$200\text{ kg/m}^2$ |
$1,2$ |
$240,00\text{ kg/m}^2$ |
| Hoạt tải |
Sàn hành lang |
$300\text{ kg/m}^2$ |
$1,2$ |
$360,00\text{ kg/m}^2$ |
| Hoạt tải |
Sàn vệ sinh |
$200\text{ kg/m}^2$ |
$1,2$ |
$240,00\text{ kg/m}^2$ |
Chương 3. Tính toán sàn
Chương này tính toán chi tiết nội lực và bố trí cốt thép cho 4 ô sàn điển hình có chiều dày bản $h_b = 10\text{ cm}$:
- Sàn phòng kích thước $6,0\text{ m} \times 4,5\text{ m}$ (tỷ số $l_2/l_1 = 1,33 < 2$, bản kê 4 cạnh, tính theo khớp dẻo): Mômen dương $M_1 = 241,4\text{ kg}\cdot\text{m}$, chọn cốt thép $\phi 6\text{a}160$ ($A_s = 1,7\text{ cm}^2$, $\mu = 0,21%$); mômen âm $M_I = 555,2\text{ kg}\cdot\text{m}$, chọn cốt thép $\phi 8\text{a}150$ ($A_s = 3,52\text{ cm}^2$, $\mu = 0,44%$).
- Sàn vệ sinh kích thước $6,0\text{ m} \times 2,5\text{ m}$ (tỷ số $l_2/l_1 = 2,4 > 2$, bản loại dầm làm việc 1 phương, tính theo sơ đồ đàn hồi): Mômen dương $M = 288\text{ kg}\cdot\text{m}$, chọn cốt thép $\phi 6\text{a}150$ ($A_s = 1,98\text{ cm}^2$, $\mu = 0,25%$); mômen âm $M = 512\text{ kg}\cdot\text{m}$, chọn cốt thép $\phi 8\text{a}150$ ($A_s = 3,52\text{ cm}^2$, $\mu = 0,44%$).
- Sàn hành lang kích thước $2,4\text{ m} \times 3,0\text{ m}$ ($l_2/l_1 = 1,25 < 2$, bản kê 4 cạnh): Mômen dương $M_1 = 92,01\text{ kg}\cdot\text{m}$, chọn thép $\phi 6\text{a}200$ ($A_s = 1,41\text{ cm}^2$, $\mu = 0,17%$); mômen âm $M_I = 138,015\text{ kg}\cdot\text{m}$, chọn thép $\phi 6\text{a}200$ ($A_s = 1,41\text{ cm}^2$, $\mu = 0,17%$).
- Sàn phòng kích thước $6,0\text{ m} \times 3,0\text{ m}$ ($l_2/l_1 = 2,0$, bản làm việc 1 phương theo sơ đồ đàn hồi): Mômen dương $M = 196\text{ kg}\cdot\text{m}$, chọn thép $\phi 6\text{a}200$ ($A_s = 1,42\text{ cm}^2$, $\mu = 0,18%$); mômen âm $M = 390\text{ kg}\cdot\text{m}$, chọn thép $\phi 8\text{a}200$ ($A_s = 2,52\text{ cm}^2$, $\mu = 0,31%$).
Chương 4. Tính toán dầm
Tính toán cốt thép dọc và cốt đai cho hệ dầm Khung K5 từ kết quả tổ hợp nội lực nguy hiểm:
- Dầm nhịp CD tầng 1 (phần tử 19, tiết diện $22 \times 60\text{ cm}$): Mômen nhịp giữa $M_{DC} = 8,49\text{ T}\cdot\text{m}$, tính toán theo tiết diện chữ T có bề rộng cánh $b'_f = 142\text{ cm}$, diện tích thép yêu cầu $A_s = 5,4\text{ cm}^2$, chọn bố trí $2\phi 20$ ($A_s = 6,28\text{ cm}^2$, $\mu = 0,50%$); mômen âm tại gối $D$ là $M_D = -18,63\text{ T}\cdot\text{m}$, diện tích thép yêu cầu $A_s = 12,9\text{ cm}^2$, chọn bố trí $2\phi 22 + 1\phi 28$ ($A_s = 13,76\text{ cm}^2$, $\mu = 1,09%$).
- Dầm nhịp BC tầng 1 (phần tử 25, tiết diện $22 \times 35\text{ cm}$): Mômen nhịp $M = 1,08\text{ T}\cdot\text{m}$, tính theo tiết diện chữ T cánh $b'_f = 102\text{ cm}$, chọn $2\phi 14$ ($A_s = 3,08\text{ cm}^2$, $\mu = 0,25%$); mômen gối $M_B = -5,37\text{ T}\cdot\text{m}$, chọn $2\phi 22$ ($A_s = 7,6\text{ cm}^2$, $\mu = 1,10%$).
- Dầm nhịp BC tầng 4 (phần tử 28, tiết diện $22 \times 35\text{ cm}$): Mômen nhịp $M = 1,02\text{ T}\cdot\text{m}$, chọn $2\phi 14$; mômen gối $M_B = -3,37\text{ T}\cdot\text{m}$, chọn $2\phi 18$ ($A_s = 5,09\text{ cm}^2$, $\mu = 0,40%$).
- Thống kê cốt thép dầm nhịp CD từ tầng 2 đến tầng 6: Dầm phần tử 20 (gối $A_s = 12,5\text{ cm}^2$, nhịp $A_s = 5,05\text{ cm}^2$), dầm 21 (gối $10,21\text{ cm}^2$, nhịp $5,61\text{ cm}^2$), dầm 22 (gối $7,32\text{ cm}^2$, nhịp $6,14\text{ cm}^2$), dầm 23 (gối $6,12\text{ cm}^2$, nhịp $6,13\text{ cm}^2$), dầm 24 (gối $2,53\text{ cm}^2$, nhịp $5,16\text{ cm}^2$).
- Tính cốt đai dầm: Lực cắt tính toán cực đại $Q_{\max} = 13.900\text{ kG}$, kiểm tra điều kiện ứng suất nén chính bê tông đạt yêu cầu, bố trí cốt đai $\phi 6$ nhóm AI với khoảng cách $s = 20\text{ cm}$ tại đoạn đầu dầm và $s = 40\text{ cm}$ tại đoạn giữa dầm.
Chương 5. Tính toán cột
Tính toán cột chịu nén lệch tâm phẳng có cốt thép đối xứng:
- Sơ đồ tính: Chiều cao tầng $H = 3,6\text{ m}$, chiều dài tính toán $l_0 = 0,7H = 2,52\text{ m}$, độ mảnh $\lambda = l_0/(0,288b) = 39$ nằm trong khoảng $35 \div 83$, hàm lượng cốt thép tối thiểu quy định $\mu_{\min} = 0,2%$.
- Cột trục C tầng 1 (phần tử 7, tiết diện $22 \times 40\text{ cm}$): Cặp nội lực nguy hiểm nhất ($M = 10,3\text{ T}\cdot\text{m}$, $N = 110,64\text{ T}$), xảy ra nén lệch tâm bé, chiều cao vùng nén tính toán $x = 35,9\text{ cm} > \xi_R h_0 = 22,2\text{ cm}$, diện tích cốt thép yêu cầu mỗi bên $A_s = A'_s = 5,9\text{ cm}^2$ ($\mu = 0,72%$).
- Cột trục B tầng 1 (phần tử 13, tiết diện $22 \times 35\text{ cm}$): Cặp nội lực ($M = 1,86\text{ T}\cdot\text{m}$, $N = 37,32\text{ T}$), nén lệch tâm bé, $x = 20,2\text{ cm} > \xi_R h_0 = 11,3\text{ cm}$, cốt thép yêu cầu mỗi bên $A_s = A'_s = 3,4\text{ cm}^2$ ($\mu = 0,81%$).
- Cột trục C tầng 4 (phần tử 10, tiết diện $22 \times 30\text{ cm}$): Cặp nội lực ($M = 6,1\text{ T}\cdot\text{m}$, $N = 43,58\text{ T}$), nén lệch tâm lớn thông thường ($2a' < x = 13,66\text{ cm} < \xi_R h_0 = 16,1\text{ cm}$), chọn bố trí $2\phi 18$ mỗi bên ($A_s = 5,09\text{ cm}^2$, $\mu = 0,64%$).
- Cốt đai cột: Chọn thép đai $\phi 6$ nhóm AI, khoảng cách $s = 150\text{ mm}$ trong đoạn nối chồng cốt thép và $s = 200\text{ mm}$ ngoài đoạn nối chồng.
Chương 6. Tính toán cầu thang bộ trục A-B
Tính toán cầu thang bộ dạng bản hai vế:
- Cầu thang có 24 bậc, chiều cao bậc $h_b = 15\text{ cm}$, chiều rộng bậc $b_b = 30\text{ cm}$, góc nghiêng bản thang $\cos\alpha = 0,894$. Chiều dày bản bê tông cốt thép $h_b = 10\text{ cm}$.
- Tải trọng: Tổng tĩnh tải và hoạt tải quy đổi tác dụng vuông góc với bản thang là $q_{tt} = 0,757\text{ T/m}$ ($757\text{ kg/m}$).
- Xác định nội lực và cốt thép: Nhịp tính toán dầm đơn giản $l_1 = 1,5\text{ m}$; mômen tại gối $M_g = q_{tt} l_1^2 / 8 = 0,213\text{ T}\cdot\text{m}$; mômen nhịp $M = q_{tt} l_1^2 / 24 = 0,071\text{ T}\cdot\text{m}$. Bố trí cốt thép chịu lực nhóm AI bản thang đảm bảo cường độ và độ võng.
Chương 7. Tính toán nền móng
(Nội dung theo đề cương đồ án): Đánh giá điều kiện địa chất công trình tại địa điểm xây dựng Long Biên; lựa chọn phương án móng cọc bê tông cốt thép đài thấp; xác định sức chịu tải của cọc đơn theo chỉ tiêu cơ lý đất nền và cường độ vật liệu; kiểm tra khả năng chịu lực của cọc trong các giai đoạn vận chuyển, cẩu lắp; tính toán thiết kế đài móng và bố trí cốt thép đài cọc cho móng cột trục C và cột trục B.
Chương 8. Thi công phần ngầm
(Nội dung theo đề cương đồ án): Lập biện pháp kỹ thuật và tổ chức thi công ép cọc bê tông cốt thép; tính toán lựa chọn máy ép cọc; lập biện pháp thi công đào đất hố móng bằng máy kết hợp thủ công; lập biện pháp đổ bê tông lót, lắp dựng ván khuôn, cốt thép và đổ bê tông đài móng, hệ giằng móng.
Chương 9. Thi công phần thân và hoàn thiện
(Nội dung theo đề cương đồ án): Thiết kế và kiểm tra khả năng chịu lực của hệ thống ván khuôn, giàn giáo cho cột, dầm, sàn các tầng; tính toán lựa chọn cần trục tháp, máy vận thăng và máy bơm bê tông; lập quy trình kỹ thuật thi công bê tông cốt thép phần thân, xây tường ngăn, trát, ốp lát và các công tác hoàn thiện công trình.
Chương 10. Tổ chức thi công
(Nội dung theo đề cương đồ án): Lập tiến độ thi công tổng thể cho toàn bộ công trình theo phương pháp sơ đồ ngang hoặc sơ đồ xiên; xác định biểu đồ nhân lực và nhu cầu vật tư; thiết kế tổng mặt bằng thi công bao gồm bố trí đường vận chuyển nội bộ, bãi tập kết vật liệu, vị trí máy móc thi công, kho bãi, trạm biến áp tạm thời và hệ thống cấp thoát nước phục vụ thi công.
Kết quả và đóng góp
Đồ án đã giải quyết hoàn chỉnh các bài toán thiết kế kỹ thuật từ kiến trúc, kết cấu đến biện pháp thi công cho công trình Nhà lớp học 6 tầng Trường THPT Lý Thường Kiệt:
| Cấu kiện kết cấu |
Tiết diện ($b \times h$) |
Nội lực tính toán nguy hiểm |
Cốt thép dọc lựa chọn ($A_s$) |
Hàm lượng cốt thép ($\mu$) |
| Sàn phòng ($6 \times 4,5\text{ m}$) |
Bản dày $10\text{ cm}$ |
$M_I = 555,2\text{ kg}\cdot\text{m}$ (gối) |
$\phi 8\text{a}150$ ($3,52\text{ cm}^2$) |
$0,44%$ |
| Sàn vệ sinh ($6 \times 2,5\text{ m}$) |
Bản dày $10\text{ cm}$ |
$M = 512,0\text{ kg}\cdot\text{m}$ (gối) |
$\phi 8\text{a}150$ ($3,52\text{ cm}^2$) |
$0,44%$ |
| Sàn hành lang ($2,4 \times 3\text{ m}$) |
Bản dày $10\text{ cm}$ |
$M_I = 138,0\text{ kg}\cdot\text{m}$ (gối) |
$\phi 6\text{a}200$ ($1,41\text{ cm}^2$) |
$0,17%$ |
| Dầm nhịp CD tầng 1 |
$220 \times 600\text{ mm}$ |
$M_D = -18,63\text{ T}\cdot\text{m}$ (gối) |
$2\phi 22 + 1\phi 28$ ($13,76\text{ cm}^2$) |
$1,09%$ |
| Dầm nhịp CD tầng 1 |
$220 \times 600\text{ mm}$ |
$M_{DC} = 8,49\text{ T}\cdot\text{m}$ (nhịp) |
$2\phi 20$ ($6,28\text{ cm}^2$) |
$0,50%$ |
| Dầm nhịp BC tầng 1 |
$220 \times 350\text{ mm}$ |
$M_B = -5,37\text{ T}\cdot\text{m}$ (gối) |
$2\phi 22$ ($7,60\text{ cm}^2$) |
$1,10%$ |
| Cột trục C tầng 1 |
$220 \times 400\text{ mm}$ |
$M = 10,3\text{ T}\cdot\text{m}$; $N = 110,64\text{ T}$ |
Đối xứng: $A_s = A'_s = 5,9\text{ cm}^2$ |
$0,72%$ |
| Cột trục B tầng 1 |
$220 \times 350\text{ mm}$ |
$M = 1,86\text{ T}\cdot\text{m}$; $N = 37,32\text{ T}$ |
Đối xứng: $A_s = A'_s = 3,4\text{ cm}^2$ |
$0,81%$ |
| Cột trục C tầng 4 |
$220 \times 300\text{ mm}$ |
$M = 6,1\text{ T}\cdot\text{m}$; $N = 43,58\text{ T}$ |
Đối xứng: $2\phi 18$ ($5,09\text{ cm}^2$) |
$0,64%$ |
| Cốt đai dầm K5 |
Tiết diện dầm |
$Q_{\max} = 13.900\text{ kG}$ |
$\phi 6$: đầu dầm $s=20\text{ cm}$, giữa $s=40\text{ cm}$ |
- |
Đóng góp kỹ thuật của đồ án:
- Thiết lập quy trình phân tích và tổ hợp tải trọng chuẩn xác cho hệ khung bê tông cốt thép toàn khối bước $3\text{ m}$, giải quyết linh hoạt sơ đồ tính toán bản sàn (phối hợp giữa phương pháp khớp dẻo để tối ưu hóa cốt thép sàn phòng và phương pháp đàn hồi để đảm bảo chống thấm cho sàn vệ sinh, sàn mái).
- Giải quyết chi tiết bài toán nén lệch tâm bé ở chân cột tầng 1 thông qua việc giải phương trình bậc 3 xác định vùng nén $x$, đảm bảo độ an toàn chịu lực của cấu kiện cột chịu tải trọng dọc trục lớn ($N = 110,64\text{ T}$).
- Đưa ra giải pháp tổ chức thi công khép kín từ khâu hạ cọc, đào móng đến hoàn thiện phần thân công trình, đáp ứng tiến độ và điều kiện thi công đô thị tại Hà Nội.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế của đồ án:
- Quá trình tính toán kết cấu tập trung chủ yếu vào mô hình khung phẳng ngang điển hình (Khung K5) chịu tải trọng gió phương ngang, chưa xét đến sự làm việc không gian tổng thể 3 chiều tương tác giữa hệ khung và lõi cứng thang máy.
- Chưa xét đến tác động của tải trọng động đất theo các tiêu chuẩn thiết kế kháng chấn chuyên sâu.
- Các thông số thi công phần ngầm, ván khuôn và tiến độ được thiết kế dựa trên các định mức lý thuyết và quy phạm hiện hành, chưa có điều kiện đối chiếu với dữ liệu quan trắc chuyển vị, biến dạng thực tế tại hiện trường sau thi công.
Hướng mở rộng:
- Xây dựng mô hình tính toán không gian 3D tổng thể công trình bằng các phần mềm phần tử hữu hạn, phân tích ảnh hưởng của tải trọng xoắn và tương tác đất - cọc - kết cấu phần thân.
- Bổ sung tính toán kháng chấn cho công trình giáo dục theo tiêu chuẩn TCVN 9386.
- Ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) để tích hợp thiết kế kiến trúc, kết cấu và mô phỏng tiến độ thi công (BIM 4D/5D).
Giá trị tham khảo
Đồ án là tài liệu tham khảo hữu ích cho:
- Sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật Xây dựng Dân dụng và Công nghiệp đang thực hiện đồ án tốt nghiệp, đồ án môn học Kết cấu Bê tông cốt thép, Nền móng và Tổ chức thi công.
- Kỹ sư thiết kế kết cấu công trình dân dụng thấp và trung tầng: Tham khảo các bảng tính toán chi tiết về phân bố tải trọng tĩnh, hoạt tải lệch tầng, áp lực gió, quy trình tính toán cấu kiện chịu nén lệch tâm đặt cốt đối xứng và quy cách bố trí cốt thép cấu kiện.
- Cán bộ kỹ thuật thi công: Tham khảo phương án lập biện pháp thi công ép cọc bê tông cốt thép, thiết kế ván khuôn và bố trí tổng mặt bằng thi công công trình trường học.
Câu hỏi thường gặp
1. Công trình Nhà lớp học 6 tầng Trường THPT Lý Thường Kiệt có những thông số kích thước hình học chính nào?
Công trình có 6 tầng với chiều cao mỗi tầng là $3,6\text{ m}$, chiều cao tổng thể đạt $25,1\text{ m}$ (tính từ cốt $+0,75\text{ m}$). Mặt bằng công trình có chiều dài $58,75\text{ m}$, chiều rộng $12\text{ m}$, diện tích xây dựng $705\text{ m}^2$, lưới cột có bước $3\text{ m}$, nhịp phòng $6\text{ m}$ và nhịp hành lang $2,4\text{ m}$.
2. Tại sao tác giả lại áp dụng hai sơ đồ tính toán khác nhau cho các ô sàn trong công trình?
Đối với các ô sàn phòng học thông thường, tác giả tính toán theo sơ đồ khớp dẻo nhằm tận dụng tối đa khả năng làm việc dẻo của vật liệu bê tông cốt thép để tiết kiệm cốt thép. Đối với ô sàn phòng vệ sinh và sàn mái, do yêu cầu nghiêm ngặt về chống thấm và nứt nẻ, tác giả chuyển sang tính toán theo sơ đồ đàn hồi.
3. Kết quả tính toán cốt thép cột trục C tầng 1 (phần tử số 7) ra sao?
Cột trục C tầng 1 có tiết diện $22 \times 40\text{ cm}$, chịu cặp nội lực nguy hiểm nhất gồm $M = 10,3\text{ T}\cdot\text{m}$ và $N = 110,64\text{ T}$. Do rơi vào trường hợp nén lệch tâm bé ($x = 35,9\text{ cm} > \xi_R h_0 = 22,2\text{ cm}$), tác giả giải phương trình bậc 3 và xác định diện tích cốt thép đối xứng cần bố trí cho mỗi bên là $A_s = A's = 5,9\text{ cm}^2$ (hàm lượng cốt thép đạt $\mu = 0,72%$, thỏa mãn $\mu{\min} = 0,2%$).
4. Tải trọng gió tác dụng lên khung ngang K5 được tính toán với các tham số nào?
Tải trọng gió được tính theo TCVN 2737-1995 cho địa bàn Hà Nội thuộc vùng áp lực gió II-B với $W_0 = 95\text{ kg/m}^2$, hệ số tin cậy $n = 1,2$, bước cột $B = 3\text{ m}$, địa hình dạng B. Hệ số khí động phía đón gió lấy $C = 0,8$ (tải trọng phân bố từ $225\text{ kg/m}$ ở cao trình $3,6\text{ m}$ đến $317\text{ kg/m}$ ở cao trình $21,6\text{ m}$) và phía hút gió lấy $C' = -0,6$ (tải trọng phân bố từ $169\text{ kg/m}$ đến $238\text{ kg/m}$).
5. Cốt thép dọc và cốt đai dầm chính nhịp CD tầng 1 được chọn như thế nào?
Dầm nhịp CD tầng 1 có tiết diện $22 \times 60\text{ cm}$. Tại nhịp giữa ($M_{DC} = 8,49\text{ T}\cdot\text{m}$), tính theo tiết diện chữ T với cánh $b'f = 142\text{ cm}$, chọn $2\phi 20$ ($A_s = 6,28\text{ cm}^2$). Tại gối D ($M_D = -18,63\text{ T}\cdot\text{m}$), tính theo tiết diện chữ nhật, chọn $2\phi 22 + 1\phi 28$ ($A_s = 13,76\text{ cm}^2$). Cốt đai chịu lực cắt $Q{\max} = 13.900\text{ kG}$ sử dụng thép $\phi 6$ nhóm AI, bố trí khoảng cách $s = 20\text{ cm}$ ở đầu dầm và $s = 40\text{ cm}$ ở giữa dầm.
Kết luận
Đồ án tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Hoàng Hải đã hoàn thành nhiệm vụ thiết kế kỹ thuật công trình Nhà lớp học 6 tầng Trường THPT Lý Thường Kiệt – Hà Nội với đầy đủ các nội dung từ kiến trúc, kết cấu đến tổ chức thi công. Việc áp dụng chuẩn xác các tiêu chuẩn TCVN 2737-1995 và TCVN 356-2005 cùng các mô hình cơ học kết cấu đã chứng minh tính an toàn chịu lực và tính khả thi về mặt thi công của công trình. Tài liệu phản ánh chi tiết phương pháp tính toán thực hành các cấu kiện bê tông cốt thép điển hình, có giá trị tham khảo chuyên môn cao trong đào tạo kỹ sư xây dựng công trình dân dụng.