Điều Chỉnh Chính Sách Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp Việt Nam Để Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế

Chuyên khảo kinh tế phân tích Điều chỉnh chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp của việt nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyen Thi Rich
• Người hướng dẫn: TS. Ta Van Loi
• Trường học: Truong Dai Hoc Kinh Te Quoc Dan
• Chuyên ngành: Kinh Te The Gioi Va Quan He Kinh Te Quoc Te
• Đề tài: Điều Chỉnh Chính Sách Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp Việt Nam Để Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế
• Loại tài liệu: luan van thac si
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỂ CHỦ ĐỘNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 1.1. Sự cần thiết phải điều chỉnh chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.2. Chính sách thuế TNDN
• 1.3. Tác động của điều chỉnh chính sách thuế TNDN
• 1.4. Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.5. Áp lực cần phải điều chỉnh chính sách thuế TNDN để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.6. Điều chỉnh chính sách thuế TNDN để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.7. Các mục tiêu và nguyên tắc điều chỉnh chính sách thuế TNDN để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.8. Các phương pháp điều chỉnh chính sách thuế TNDN để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.9. Quy trình điều chỉnh chính sách thuế TNDN để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.10. Các nội dung điều chỉnh chính sách thuế TNDN để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.11. Kinh nghiệm quốc tế về điều chỉnh chính sách thuế TNDN để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.12. Xu hướng điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Trung Quốc để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.13. Xu hướng điều chỉnh chính sách thuế TNDN của các nước OECD khi hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế
• 1.14. Bài học đối với Việt Nam về điều chỉnh chính sách thuế TNDN để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP CỦA VIỆT NAM ĐỂ CHỦ ĐỘNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 2.1. Thực trạng quá trình điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.2. Quy trình điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.3. Điều chỉnh chính sách thuế lợi tức sang chính sách thuế TNDN
• 2.4. Điều chỉnh thuế suất thuế TNDN
• 2.5. Điều chỉnh chính sách thuế TNDN theo cam kết hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.6. Điều chỉnh ưu đãi thuế TNDN
• 2.7. Thực trạng tác động của chính sách thuế TNDN của Việt Nam đối với doanh nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.8. Tác động tích cực của chính sách thuế TNDN của Việt Nam đối với doanh nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.9. Bất cập của chính sách thuế TNDN của Việt Nam đối với doanh nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.10. Đánh giá thực trạng điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.11. Mặt đạt được
• 2.12. Mặt hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP CỦA VIỆT NAM ĐỂ CHỦ ĐỘNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 3.1. Định hướng điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2011-2020
• 3.2. Triển vọng điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2011-2020
• 3.3. Thách thức điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2011-2020
• 3.4. Quan điểm điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2011-2020
• 3.5. Mục tiêu điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2011-2020
• 3.6. Nội dung điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2011-2020
• 3.7. Một số giải pháp điều chỉnh chính sách thuế TNDN của Việt Nam để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2011-2020
• 3.8. Tiếp tục sửa đổi những quy định bất cập so với thuế tế
• 3.9. Tiếp tục thực hiện giảm dần thuế suất thuế TNDN phổ thông
• 3.10. Điều chỉnh ưu đãi thuế TNDN phù hợp
• 3.11. Xây dựng lộ trình điều chỉnh chính sách thuế TNDN phù hợp
• 3.12. Áp dụng cơ chế thỏa thuận trước về giá
• 3.13. Các giải pháp hỗ trợ
• 3.14. Điều kiện thực hiện
• 3.15. Đối với Quốc hội
• 3.16. Đối với Chính phủ
• LỜI MỞ ĐẦU
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• TÓM TẮT LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Điều Chỉnh Thuế TNDN Việt Nam Hội Nhập Kinh Tế

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng tạo áp lực cạnh tranh lớn cho doanh nghiệp Việt Nam. Xu hướng cạnh tranh thuế toàn cầu cũng gây áp lực trong việc thực hiện các cam kết quốc tế và khu vực. Việt Nam cần xây dựng lộ trình cắt giảm thuế quan và bãi bỏ các hàng rào phi thuế quan phù hợp với các nguyên tắc đã cam kết với WTO. Vấn đề là làm sao cắt giảm thuế mà vẫn đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, đồng thời sử dụng thuế như một công cụ để kích thích và điều tiết các thành phần kinh tế. Mục tiêu của cải cách hệ thống thuế đến năm 2020 là làm cho hệ thống thuế của Việt Nam phù hợp với thông lệ quốc tế và đảm bảo năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư quốc tế. Điều này thể hiện rõ ở hai sắc thuế thu nhập có tính nhạy cảm cao: thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế thu nhập cá nhân.

1.1. Vai Trò Của Thuế TNDN Trong Bối Cảnh Hội Nhập

Thuế TNDN được xem là loại thuế chủ yếu có tác động trực tiếp, rộng rãi đến mọi thành phần kinh tế và giữ vai trò quan trọng của nguồn thu ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những loại thuế thường xuyên bộc lộ những kẽ hở để doanh nghiệp lợi dụng làm thất thoát ngân sách. Do tác động của toàn cầu hóa, các nước trên thế giới và trong khu vực đều chú trọng cải thiện môi trường đầu tư, trong đó thuế TNDN là một trong những công cụ, giải pháp chính.

1.2. Mục Tiêu Điều Chỉnh Chính Sách Thuế TNDN Hiện Nay

Vấn đề đặt ra là điều chỉnh chính sách thuế TNDN trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay nhằm tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp có điều kiện tăng tích lũy, thêm nguồn lực để đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, tăng khả năng cạnh tranh với các nước trong khu vực, bình đẳng và thống nhất về thuế giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Hiện nay, trong quá trình thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về chính sách thuế TNDN của Việt Nam đã bộc lộ những vướng mắc cần tiếp tục điều chỉnh quy định về thuế TNDN cho phù hợp với thông lệ quốc tế để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.

II. Thách Thức Bất Cập Chính Sách Thuế TNDN Trong Hội Nhập

Quá trình thực thi các văn bản pháp luật về chính sách thuế TNDN tại Việt Nam vẫn còn tồn tại những bất cập cần được giải quyết. Cụ thể, các quy định về thuế TNDN cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thông lệ quốc tế, nhằm thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Việc điều chỉnh này không chỉ giúp tăng cường tính cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam mà còn đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước. Theo nghiên cứu của ThS. Nguyễn Thị Bích Liên, cần xem xét lại các quy định về đối tượng nộp thuế, thu nhập chịu thuế, và các khoản chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

2.1. Vướng Mắc Trong Quy Định Về Đối Tượng Nộp Thuế

Cần rà soát và mở rộng cơ sở thuế TNDN bằng cách bổ sung quy định đối với một số lĩnh vực kinh tế mới phát sinh như thương mại điện tử, bán hàng đa cấp. Điều này giúp đảm bảo tính công bằng và bao quát của hệ thống thuế, đồng thời ngăn chặn tình trạng trốn thuế.

2.2. Bất Cập Trong Xác Định Thu Nhập Chịu Thuế

Bên cạnh quy định về căn cứ tính thuế phải rõ ràng, minh bạch và đơn giản, cần thiết tính tới việc nghiên cứu để cắt giảm một số khoản chi phí được khấu trừ như chi phí khấu hao, chi phí trả lãi tiền vay để tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước, bù đắp sự giảm thu từ nguồn thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu do phải cắt giảm thuế suất theo các cam kết quốc tế.

2.3. Hạn Chế Trong Ưu Đãi Thuế TNDN

Cần phải rà soát, thu hẹp lĩnh vực, ngành nghề ưu đãi thuế để chính sách ưu đãi thuế thật sự có hiệu quả, tập trung nguồn lực phát triển các ngành, lĩnh vực then chốt, các địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

III. Giải Pháp Điều Chỉnh Thuế Suất TNDN Để Hội Nhập Sâu Rộng

Để tạo môi trường đầu tư kinh doanh hấp dẫn, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước tích lũy vốn để phát triển sản xuất kinh doanh, cần tiếp tục nghiên cứu điều chỉnh giảm mức thuế suất thuế TNDN phổ thông. Đồng thời, việc này cũng giúp tránh tình trạng trốn thuế thông qua hoạt động chuyển giá sang các nước có mức thuế suất thuế TNDN thấp. Theo ThS. Nguyễn Thị Bích Liên, việc điều chỉnh này cần được thực hiện một cách thận trọng và có lộ trình cụ thể.

3.1. Giảm Thuế Suất Thuế TNDN Phổ Thông

Việc giảm thuế suất thuế TNDN phổ thông sẽ giúp tăng tính cạnh tranh của môi trường đầu tư Việt Nam, thu hút thêm vốn FDI và tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước tích lũy vốn để tái đầu tư và mở rộng sản xuất.

3.2. Điều Chỉnh Chính Sách Ưu Đãi Thuế TNDN

Cần rà soát và thu hẹp các lĩnh vực, ngành nghề được hưởng ưu đãi thuế TNDN, tập trung vào các ngành, lĩnh vực then chốt và các địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Điều này giúp đảm bảo hiệu quả của chính sách ưu đãi thuế và tránh tình trạng lạm dụng.

3.3. Xây Dựng Lộ Trình Điều Chỉnh Thuế Phù Hợp

Việc điều chỉnh chính sách thuế TNDN cần được thực hiện theo một lộ trình cụ thể, có sự tham gia của các bên liên quan và được đánh giá tác động kỹ lưỡng. Điều này giúp đảm bảo tính ổn định và dự đoán được của môi trường kinh doanh.

IV. Ứng Dụng Cơ Chế Thỏa Thuận Giá Trước APA Trong Thuế TNDN

Việc áp dụng cơ chế thỏa thuận trước về giá (APA) là một giải pháp quan trọng để giải quyết các vấn đề liên quan đến chuyển giá và tránh thuế. APA giúp doanh nghiệp và cơ quan thuế đạt được sự đồng thuận về phương pháp xác định giá giao dịch liên kết, từ đó giảm thiểu rủi ro về thuế và tạo sự minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Theo kinh nghiệm quốc tế, APA là một công cụ hiệu quả để quản lý rủi ro về thuế và thúc đẩy tuân thủ thuế.

4.1. Lợi Ích Của Cơ Chế Thỏa Thuận Giá Trước APA

APA giúp doanh nghiệp và cơ quan thuế đạt được sự đồng thuận về phương pháp xác định giá giao dịch liên kết, từ đó giảm thiểu rủi ro về thuế và tạo sự minh bạch trong hoạt động kinh doanh. APA cũng giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí tuân thủ thuế và tăng cường mối quan hệ hợp tác với cơ quan thuế.

4.2. Triển Khai APA Tại Việt Nam

Việc triển khai APA tại Việt Nam cần được thực hiện một cách thận trọng và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực và chuyên môn. Cần xây dựng quy trình APA rõ ràng, minh bạch và có sự tham gia của các chuyên gia thuế có kinh nghiệm.

V. Kết Luận Định Hướng Cải Cách Thuế TNDN Đến Năm 2020

Để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam cần tiếp tục cải cách chính sách thuế TNDN theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế, đảm bảo tính cạnh tranh và tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi. Việc cải cách này cần được thực hiện một cách đồng bộ, có lộ trình và có sự tham gia của các bên liên quan. Đồng thời, cần tăng cường năng lực quản lý thuế và nâng cao ý thức tuân thủ thuế của doanh nghiệp.

5.1. Quan Điểm Điều Chỉnh Chính Sách Thuế TNDN

Chủ động điều chỉnh chính sách thuế TNDN từng bước phù hợp dần với chuẩn mực quốc tế; đảm bảo sự rõ ràng, minh bạch về chính sách; đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người nộp thuế; đảm bảo nguồn thu ổn định lâu dài cho ngân sách nhà nước.

5.2. Mục Tiêu Cải Cách Thuế TNDN Đến Năm 2020

Xây dựng hệ thống thuế TNDN đơn giản, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007 đã đặt ra yêu cầu cấp bách phải tái cấu trúc toàn diện hệ thống chính sách thuế của Việt Nam. Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) giữ vai trò then chốt trong hệ thống tài chính công, đóng góp trung bình từ 20% đến 25% tổng thu ngân sách nhà nước (NSNN) phi dầu khí trong giai đoạn 2004–2010. Tuy nhiên, xu thế cạnh tranh thuế toàn cầu đang diễn ra gay gắt khi mức thuế suất TNDN trung bình của 159 quốc gia trên thế giới đã giảm xuống mức 28,6% và mức trung bình của 18 quốc gia láng giềng trong khu vực chỉ còn khoảng 26,7%.

Trước bối cảnh đó, vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm thế nào để điều chỉnh chính sách thuế TNDN vừa đảm bảo huy động nguồn thu ổn định cho ngân sách, vừa tạo động lực nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp và thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa lý luận, phân tích toàn diện thực trạng cải cách chính sách thuế TNDN của Việt Nam, đối chiếu kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp khả thi cho giai đoạn 2011–2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế Việt Nam với số liệu thực chứng từ khi ban hành Luật Thuế TNDN năm 1997 thay thế cho thuế lợi tức đến năm 2010. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp các luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế tài chính, đảm bảo mức độ điều tiết thu nhập hài hòa, xóa bỏ bảo hộ phi lý và phù hợp với các chuẩn mực thương mại quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của các lý thuyết kinh tế tài chính hiện đại và nguyên tắc thương mại đa phương:

• Lý thuyết cạnh tranh thuế và trung lập thuế (Tax Neutrality): Khẳng định thuế trực thu tác động trực tiếp đến chi phí sử dụng vốn, lợi nhuận sau thuế và hành vi đầu tư của doanh nghiệp. Một hệ thống thuế tối ưu phải đảm bảo tính trung lập, không làm méo mó các quyết định kinh doanh trên thị trường.
• Hệ thống nguyên tắc cam kết quốc tế của WTO: Bao gồm nguyên tắc Tối huệ quốc (MFN), nguyên tắc Đối xử quốc gia (NT) nhằm xóa bỏ phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cùng với Hiệp định về Trợ cấp và các Biện pháp đối kháng (SCM) yêu cầu bãi bỏ các hình thức ưu đãi thuế mang tính trợ cấp xuất khẩu hoặc ràng buộc tỷ lệ nội địa hóa.
• Các khái niệm cốt lõi: Thuế trực thu (Direct Tax), Thu nhập chịu thuế (Taxable Income), Cơ sở tính thuế (Tax Base), Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (Advance Pricing Agreement - APA), Chuyển giá (Transfer Pricing) và Vốn mỏng (Thin Capitalization).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính, các báo cáo tài khóa quốc gia giai đoạn 1990–2010, cơ sở dữ liệu thống kê của 34 quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và biểu thuế suất của 159 quốc gia trên thế giới từ năm 1981 đến năm 2011.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu khảo sát toàn diện hệ thống văn bản pháp luật thuế Việt Nam gồm 3 đạo luật thuế TNDN (ban hành các năm 1997, 2003, 2008), 1 Pháp lệnh thuế lợi tức cùng hơn 30 nghị định, thông tư hướng dẫn. Mẫu đối chiếu quốc tế được chọn theo phương pháp phi ngẫu nhiên có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào hai nhóm điển hình: khối OECD (các nền kinh tế phát triển với xu hướng hạ thuế suất) và Trung Quốc (nền kinh tế chuyển đổi có sự tương đồng lớn về lộ trình cải cách).
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Phương pháp thống kê mô tả kết hợp phân tích định tính và so sánh đối chiếu được lựa chọn nhằm bóc tách các giai đoạn điều chỉnh chính sách, đo lường tác động của biểu thuế suất đối với nguồn thu NSNN, đồng thời làm rõ tính phi tuyến tính của nguồn thu thuế TNDN dưới tác động của các biến số kinh tế vĩ mô.
• Timeline nghiên cứu: Tổng kết thực tiễn chính sách kéo dài 20 năm (1990–2010), hoàn thiện nghiên cứu vào năm 2011 và đề xuất định hướng chính sách cho khung thời gian 10 năm tiếp theo (2011–2020).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xu thế giảm mạnh và liên tục của thuế suất TNDN phổ thông: Biểu thuế TNDN của Việt Nam đã trải qua các bước giảm rõ rệt: từ mức thuế suất phổ thông 32% theo Luật Thuế TNDN năm 1997 (hiệu lực 1999) xuống 28% theo Luật sửa đổi năm 2003 (hiệu lực 2004) và tiếp tục giảm xuống 25% theo Luật năm 2008 (hiệu lực 2009). Xu thế này đồng pha với các nước OECD khi 15/19 quốc gia có thuế suất trên 40% vào năm 1982 đã hạ xuống dưới 30% vào năm 2010, tiêu biểu như Canada giảm từ 36% (năm 1981) xuống 16,5% (năm 2011), Đức giảm từ 56% xuống 15%, và Anh giảm từ 52% xuống 26%.
2. Xóa bỏ phân biệt đối xử và bình đẳng hóa môi trường đầu tư: Giai đoạn trước năm 2004, doanh nghiệp trong nước phải chịu mức thuế 32% cùng thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, trong khi doanh nghiệp FDI chỉ chịu 25% kèm nhiều ưu đãi đặc thù. Cải cách năm 2004 và 2008 đã thống nhất mức thuế suất và diện ưu đãi cho mọi thành phần kinh tế, bãi bỏ hoàn toàn các ưu đãi thuế gắn với tỷ lệ nội địa hóa và điều kiện xuất khẩu ngành dệt may theo cam kết WTO từ kỳ tính thuế 2007.
3. Mở rộng cơ sở thuế gắn liền với thu hẹp ưu đãi dàn trải: Dù thuế suất giảm nhưng quy mô thu ngân sách từ thuế TNDN vẫn tăng trưởng qua 4 giai đoạn (1990–1998, 1999–2003, 2004–2008 và 2009–2010). Tuy nhiên, chính sách ưu đãi thuế vẫn còn dàn trải theo địa bàn và ngành nghề, tạo kẽ hở cho hành vi tránh thuế và hiện tượng chuyển giá nội bộ của các tập đoàn đa quốc gia.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua bảng tổng hợp mức thuế suất của các nền kinh tế phát triển và đồ thị biến động số thu thuế TNDN Việt Nam giai đoạn 1990–2010. Việc cắt giảm thuế suất từ 32% xuống 25% đã trực tiếp gia tăng tỷ suất sinh lời trên vốn tự có của doanh nghiệp, kích thích tích lũy và tái đầu tư mở rộng sản xuất.

Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng Việt Nam vẫn đang duy trì mức thuế suất 25%, cao hơn mức 17% của Singapore hay 22% của Hàn Quốc. Nguyên nhân của những bất cập là do chính sách thuế TNDN thời gian qua phải gánh vác quá nhiều mục tiêu an sinh xã hội. Trong khi các nước OECD thu hẹp cơ sở khấu hao tài sản (Anh giảm tỷ lệ khấu hao từ 100% xuống 73%, Ireland giảm xuống 71%) và khống chế chi phí lãi vay để chống hiện tượng vốn mỏng, hệ thống pháp luật Việt Nam giai đoạn này vẫn chưa có cơ chế kiểm soát hữu hiệu các giao dịch liên kết và thỏa thuận giá trước (APA).

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cắt giảm thuế suất TNDN phổ thông theo lộ trình: Quốc hội và Bộ Tài chính cần nghiên cứu điều chỉnh giảm thuế suất TNDN từ mức 25% hiện hành xuống 22% trong giai đoạn 2013–2015 và đạt mức 20% trước năm 2020 nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh với mức bình quân 26,7% của khu vực.
2. Triển khai thí điểm cơ chế Thỏa thuận trước về giá (APA): Tổng cục Thuế cần khẩn trương xây dựng quy chế pháp lý và triển khai thí điểm cơ chế APA tại khoảng 10 đến 20 doanh nghiệp FDI có vốn lớn giai đoạn 2012–2015, tạo tiền đề luật hóa công cụ chống chuyển giá và xói mòn nguồn thu.
3. Thu hẹp ưu đãi dàn trải và mở rộng diện thu thuế: Chính phủ cần cơ cấu lại danh mục ưu đãi thuế, chuyển hướng tập trung nguồn lực vào các ngành công nghệ cao, công nghệ sinh học, công nghiệp hỗ trợ và địa bàn đặc biệt khó khăn; đồng thời bổ sung quy định bao quát các lĩnh vực kinh tế mới phát sinh như thương mại điện tử và bán hàng đa cấp.
4. Kiểm soát chi phí được trừ và xử lý vấn đề vốn mỏng: Bộ Tài chính cần ban hành quy định khống chế trần tỷ lệ chi phí lãi vay trên vốn chủ sở hữu khi xác định thu nhập chịu thuế, chuẩn hóa phương pháp trích khấu hao nhanh đối với tài sản cố định công nghệ cao theo thông lệ quốc tế trong giai đoạn 2011–2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách (Quốc hội, Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế): Nắm bắt các luận cứ thực tiễn và cơ sở dữ liệu quốc tế để phục vụ công tác xây dựng dự thảo sửa đổi Luật Thuế TNDN và Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011–2020.
• Giám đốc tài chính (CFO), Kế toán trưởng và Chuyên viên tư vấn thuế: Hiểu rõ cơ chế xác định chi phí hợp lý, lộ trình cắt giảm thuế suất và các cam kết phi trợ cấp của WTO để hoạch định chiến lược tài chính doanh nghiệp an toàn, tối ưu.
• Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh ngành Kinh tế đối ngoại, Tài chính công: Tiếp cận khung phân tích so sánh chính sách thuế đa quốc gia và phương pháp đánh giá định tính kết hợp định lượng nguồn thu thuế TNDN.
• Các tổ chức xúc tiến đầu tư và Hiệp hội doanh nghiệp: Khai thác tài liệu để tư vấn cho các nhà đầu tư nước ngoài về môi trường pháp lý thuế và mặt bằng ưu đãi đầu tư tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Việc chuyển đổi từ Thuế Lợi tức sang Thuế TNDN năm 1999 mang ý nghĩa gì? Sự chuyển đổi này đã thay thế biểu thuế lũy tiến nhiều mức phức tạp bằng một mức thuế suất thống nhất, mở rộng đối tượng nộp thuế sang mọi thành phần kinh tế, tạo nền tảng cho sự bình đẳng và minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Cam kết gia nhập WTO năm 2007 buộc Việt Nam phải thay đổi ưu đãi thuế TNDN như thế nào? Việt Nam phải bãi bỏ hoàn toàn các ưu đãi thuế TNDN căn cứ vào điều kiện sử dụng nguyên liệu trong nước và điều kiện tỷ lệ xuất khẩu, điển hình là quy định áp dụng cho ngành dệt may từ kỳ tính thuế 2007.

Tại sao cơ chế Thỏa thuận trước về giá (APA) lại đặc biệt quan trọng trong hội nhập? Cơ chế APA cho phép cơ quan thuế và doanh nghiệp thỏa thuận trước về nguyên tắc xác định giá chuyển giao, giúp ngăn ngừa từ sớm hành vi chuyển giá trốn thuế và giảm thiểu tranh chấp thuế quốc tế kéo dài.

Các nước phát triển thuộc khối OECD có xu hướng điều chỉnh thuế TNDN ra sao? Nhóm OECD thực hiện cắt giảm mạnh thuế suất phổ thông từ trên 40% xuống bình quân 25%–30%, đồng thời mở rộng cơ sở thuế bằng cách hạ tỷ lệ trích khấu hao và siết chặt các khoản chi phí được khấu trừ.

Việt Nam cần chuẩn bị điều kiện gì để mở rộng cơ sở thuế đối với kinh tế số? Cơ quan thuế cần hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ thanh tra và ban hành văn bản pháp lý chuyên biệt quản lý thu nhập từ thương mại điện tử và dịch vụ xuyên biên giới.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về vai trò, nguyên tắc và phương pháp điều chỉnh chính sách thuế TNDN theo chuẩn mực quốc tế.
• Khái quát bức tranh cải cách thuế TNDN của Việt Nam từ năm 1990 đến năm 2010 với 3 cột mốc lập pháp quan trọng (1997, 2003, 2008), hạ mức thuế từ 32% xuống 25%.
• Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm giá trị từ Trung Quốc và OECD về hạ thuế suất, mở rộng cơ sở tính thuế và đơn giản hóa cơ cấu biểu thuế.
• Đề xuất đồng bộ 5 giải pháp trọng tâm cho giai đoạn 2011–2020, nổi bật là lộ trình giảm thuế suất về 20% và thí điểm cơ chế thỏa thuận trước về giá (APA).
• Xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa Quốc hội và Chính phủ nhằm đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và khả thi của chính sách thuế trong thực tiễn.

Hệ thống giải pháp trong luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho tiến trình hoàn thiện thể chế tài chính quốc gia. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác chi tiết công trình để ứng dụng vào công tác hoạch định và thực thi chính sách thuế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ThS DHKTQD IS»»< <e**% Wife «ii «*• ^o»»v ^MHS< z aw®. '®sk< ■Z \:S-’ 0t'vW SfWBf; w ss^w.; jjtfW* W TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN Nguyen Thi Rich ktqd * I TT. THONG TIN THLf VIEN : PHONG LUAN AN • TO LIEU DIEU CHINH CHINH SACH THUE THU NHAP • CUA VIET DOANH NGHIEP • NAM DE CHU DONG • HOI NHAP KINH TE QUOC TE Chuyen nganh: Kinh te the gidi va Quan he kinh te quoc te (Kinh te doi ngoai) LUAN • VAN THAC • SI KINH TE 77/f. 60^ NGUQi HUONG DAN KHOA HOC: TS.

Ta• Van Loi • Ha Noi-2011 LOU CAM DOAN a r Toi xin cam doan ban Luan van “Dieu chinh chinh sach thue thu nhap doanh nghiep cua Viet Nam de chu dong hoi nhap kinh te quoc te” la cong trinh nghien cuu khoa hoc doc lap cua rieng toi va duoc su huong dan khoa hoc cua TS. Ta Van Loi - Truong Dai hoc Kinh te quoc dan. Toan bo r r noi dung, cac so lieu va ket qua nghien cuu neu trong luan van la trung thuc y r va co nguon goc ro rang. TAC GIA LUAN VAN Nguyen Thi Bich Lien MUC LUC Trang Ldl CAM DOAN i DANH MUC CAC TUT VIET TAT ii DANH MUC CAC BANG iii DANH MUC PHU LUC iv TOM TAT LUAN VAN v PHAN MO DAU.

1 CHUTONG 1: MOT SO VAN DE LY LUAN CO BAN VE DIEU 4 CHINH CHINH SACH THUE THU NHAP DOANH NGHIEP DE CHU DQNG HOI NH^P KINH TE QUOC TE. Sy can thiet phai dieu chinh chinh sach thue thu nhap doanh nghiep de 4 chu dong hoi nhap kinh te quoc te. Chinh sach thue TNDN. Tac dong cua dieu chinh chinh sach thue TNDN.

Chu dong hoi nhap kinh te quoc te. Ap luc can phai dieu chinh chinh sach thue TNDN de chu dong hoi nhap 14 kinh te quoc te. Dieu chinh chinh sach thue TNDN de chu dong hoi nhap kinh te quoc te. Cac muc tieu va nguyen tac dieu chinh chinh sach thue TNDN de chu 17 dong hoi nhap kinh te quoc te.

Cac phuong phap dieu chinh chinh sach thue TNDN de chu dong hoi 18 nhap kinh te quoc te. Quy trinh dieu chinh chinh sach thue TNDN de chu dong hoi nhap 19 kinh te quoc te. Cac noi dung dieu chinh chinh sach thue TNDN de chu dong hoi nhap 20 kinh te quoc te. Kinh nghiem quoc te ve dieu chinh chinh sach thue TNDN de chu dong 22 hoi nhap kinh te quoc te.

Xu huong dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Trung Quoc de chu 22 dong hoi nhap kinh te quoc te. Xu huong dieu chinh chinh sach thue TNDN cua cac nude OECD khi 23 hoi nhap kinh te khu vuc va quoc te. Bai hoc doi vdi Viet Nam ve dieu chinh chinh sach thue TNDN de chu 27 dong hoi nhap kinh te quoc te. CIHONG 2: TH E C TRANG DIEU CHINH CHINH SACH THUE 29 THU NHAP DOANH NGHIEP CUA VIET NAM DE CHU DONG HOI NHAP KINH TE QUOC TE.

Thye trang qua trinh dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam 29 de chu dong hoi nhap kinh te quoc te. Quy trinh dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam de chu 29 dong hoi nhap kinh te quoc te. Dieu chinh chinh sach thue lqi tuc sang chinh sach thue TNDN. Dieu chinh thue suat thue TNDN.

Dieu chinh chinh sach thue TNDN theo cam ket hoi nhap kinh te quoc te 40 2. Dieu chinh uu dai thue TNDN. Thu-c trang tac dong cua chinh sach thue TNDN cua Viet Nam doi vol 48 doanh nghiep trong qua trinh hoi nhap kinh te quoc te. Tac dong tich cue cua chinh sach thue TNDN cua Viet Nam doi vdi 48 doanh nghiep trong qua trinh hoi nhap kinh te quoc te.

Bat cap cua chinh sach thue TNDN cua Viet Nam doi vdi doanh 54 nghiep trong qua trinh hoi nhap kinh te quoc te. Danh gia thyc trang dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam 55 de chu dong hoi nhap kinh te quoc te. Mat dat duoc. Mat han che.

64 CHLONG 3: MOT SO GIAI PHAP DIEU CHiNH CHINH SACH 66 THUE THU NHAP DOANH NGHIEP CUA VIET NAM DE CHU DONG HOI NHAP KINH TE QUOC TE. Dinh huong dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam de chu 66 dong hoi nhap kinh te quoc te giai doan 2011-2020. Trien vong dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam de chu 66 dong hoi nhap kinh te quoc te giai doan 2011-2020. Thach thue dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam de chu 67 dong hoi nhap kinh te quoc te giai doan 2011-2020.

Quan diem dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam de chu 68 dong hoi nhap kinh te quoc te giai doan 2011-2020. Muc tieu dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam de chu dong 71 hoi nhap kinh te quoc te giai doan 2011-2020. Noi dung dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam de chu 71 dong hoi nhap kinh te quoc te giai doan 2011-2020. Mot so giai phap dieu chinh chinh sach thue TNDN cua Viet Nam de 72 chu dong hoi nhap kinh te quoc te giai doan 2011-2020.

Tiep tuc sua doi nhtrng quy dinh bat cap so vdi thue te. Tiep tuc thue hien giam dan thue suat thue TNDN pho thong. Dieu chinh uu dai thue TNDN phu hop. Xay dung lo trinh dieu chinh chinh sach thue TNDN phu hop.

Ap dung co che thoa thuan trudc ve gia. Cac giai phap ho tro. Dieu kien thyc hien. Doi voi Quoc hoi.

Doi vdi Chinh phu. 88 DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO. 92 DANH MUC CAC TU VIET TAT Cac tu viet tat tieng Anh STT Ky hieu Nghia day du Nghia day du tieng Anh tieng Viet 01 AEC ASEAN Economic Cong dong kinh te ASEAN Community 02 AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vuc mau dich tu do ASEAN 03 APEC Asia-Pacific Economic Dien dan kinh te khu vuc Cooperation Chau A - Thai Binh Duong 04 ASEAN Association of Southeast Hiep hoi cac quoc gia Dong r Asia Nations Nam A 05 ASEM The Asia-Europe Meeting Dien dan hop tac A - Au 06 IMF International Monetary Quy tien te quoc te Fund 07 FDI Foreign Direct Dau tu truc tiep nudc ngoai Investment 08 NAFTA North America Free Hiep dinh Thuong mai Tu r Trade Agreement do Bac My 09 OECD Organization for To chuc Hop tac va Phat Economic Co-operation trien Kinh te and Development 10 USD United States dollar Do la My 11 WB World Bank Ngan hang The gioi 12 WTO World Trade To chuc Thuong mai the Organization gidi Cac tu viet tat tieng Viet STT Ky hieu Nghia day du 01 NSNN Ngan sach Nha nudc 02 TNCN Thu nhap ca nhan 03 TNDN Thu nhap doanh nghiep 04 XHCN Xa hoi chu nghia DANH MUC CAC BANG TT Ten bang So trang Bang 1.1 Thue suat thue TNDN cua mot so nude phat trien (%) 24 Bang 2.1 Thu thue loi tuc tu nam 1990- 1998 33 Bang 2.2 Thu thue TNDN tu nam 1999 - 2003 34 Bang 2.3 Thu thue TNDN tu 2004 - 2008 35 Bang 2.4 Thu thue TNDN nam 2009 - 2010 36 Bang 2.5 He thong van ban phap luat ve chinh sach thue TNDN 37 cua Viet Nam Bang 2.6 Cac hinh thue uu dai thue TNDN 47 Bang 2.7 Tong hop cac cong cu dieu chinh chinh sach thue 56 TNDN d Viet Nam then gian qua DANH MUC • • LUC PHU • TT Ten bang So trang Phu luc 1 Muc thue suat thue TNDN cao nhat d cac nude OECD 92 Phu luc 2 Thong ke thue suat thue TNDN cac nude tren the gidi 93 x 7 Phu luc 3 Dieu chinh chinh sach uu dai thue thu nhap doanh 96 nghiep cua Trung Quoc Phu luc 4 Danh muc van ban quy pham phap luat ve chinh sach 106 thue TNDN cua Viet nam TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN Nguyen Thi Rich Lien DIEU CHiNH CHINH SACH THUE THU NHAP DOANH NGHIEP • NAM DE CHU DONG • CUA VIET • HOI NHAP KINH TE QUOC TE Chuyen nganh: Kinh te the gidi va Quan he kinh te quoc te (Kinh te doi ngoai) TOM TAT LUAN VAN THAC S! KINH TE • • Ha Noi-2011 1 PHAN MO DAU Tien trinh hoi nhap quoc te sau rong cua nen kinh te dang dat ra sue ep canh tranh voi cong dong doanh nghiep Viet Nam ngay mot Ion hon. Cung vdi do, xu the canh tranh thue toan cau dang dien ra la mot sue ep mdi trong tien trinh thue hien cac cam ket quoc te va khu vuc.

Mot trong nhung van de Viet Nam can duoc uu tien la phai xay dung 16 trinh cat giam thue quan va bai bo cac hang rao phi thue quan phu hop vdi cac nguyen tac da cam ket de chu dong hoi nhap To chuc thuong mai the gidi (WTO). Van de la cat giam thue nhu the nao de van dam bao duoc nguon thu cho ngan sach nha nude, dong thdi su dung thue nhu mot cong cu de kich thich va dieu tiet cac thanh phan kinh te. Mot trong nhung muc tieu cua qua trinh cai each he thong thue den nam 2020 la nham lam cho he thong thue cua Viet Nam a r r > r dan phu hop vdi thong le quoc te va dam bao nang luc canh tranh can thiet trong A A r r ’.r viec thu hut cac luong dau tu quoc te. Muc tieu nay dac biet duoc the hien d hai sac thue thu nhap co tinh nhay cam cao, do la thue thu nhap doanh nghiep va thue thu nhap ca nhan.

Thue thu nhap doanh nghiep (TNDN) dang duoc xem la loai thue chu yeu co tarn anh hudng true tiep, rong rai den moi thanh phan kinh te va giu vai tro quan trong cua nguon thu ngan sach nha nude nhung cung la mot trong nhung loai thue thuong xuyen boc 16 nhung ke hd de bi doanh nghiep loi dung lam that thoat ngan sach nha nude. Do tac dong cua qua trinh toan cau hoa, cac nude tren the gidi va trong khu vuc deu chu trong thue hien cac bien phap cai thien moi truong dau tu, trong do thue TNDN la mot trong nhung cong cu, giai phap chinh. Van de dat ra la dieu chinh chinh sach thue TNDN trong boi canh hoi nhap kinh te quoc te hien nay nham A A A tao thuan loi cho cong dong doanh nghiep co dieu kien tang tich luy, them nguon luc de dau tu phat trien san xuat kinh doanh, tang kha nang canh tranh vdi cac nude trong khu vuc, binh dang va thong nhat ve thue giua doanh nghiep trong nude vdi doanh nghiep co von dau tu nude ngoai. Hien nay, trong qua trinh thue hien cac van ban quy pham phap luat ve chinh sach thue TNDN cua Viet Nam da boc 16 nhung 2 vucmg mac can tiep tuc dieu chinh quy dinh ve thue TNDN cho phu hop voi thong le quoc te de chu dong hoi nhap kinh te quoc te.