mở đầu để làm rõ và phát hiện ra cái cần được học và HS sẽ bị thu hút vào những hoạt động đó. 10 - Khi học tập khám phá HS dựa vào kiến thức vốn có, học sinh sẽ có cơ hội thực hiện các quá trình tiếp nhận và xử lí thông tin một cách cụ thể hơn. Việc sử dụng vốn kiến thức sẵn có là cần thiết trong quá trình học tập, tuy nhiên học sinh cũng cần tiếp thu và nâng cao kiến thức mới. - Trong phương pháp dạy học truyền thống, GV sẽ là người chủ động tiết học của mình, thời lượng tiết học cũng hạn chế, không quan tâm được HS có nắm được các thông tin mà GV đã truyền đạt hay chưa.
Nhưng phương pháp dạy học khám phá sẽ giải quyết được hết các vấn đề đó, việc HS không học là điều không thể xảy ra vì GV chính là người quan sát, nhận xét và phản hồi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập của HS. Hai là, học tập một cách có ý nghĩa - Trong học tập khám phá, HS phải chủ động đưa ra các giả thuyết, sử dụng ngôn ngữ của mình để trình bày lại những điều mình phát hiện. Kĩ năng thuyết trình là một kĩ năng vô cùng quan trọng trong cuộc sống. Rèn luyện kĩ năng này ngay ở bậc THCS giúp các em tự tin hơn trong tương lai.
- Dạy học khám phá buộc HS phải đưa ra những ý tưởng của mình về vấn đề cần giải quyết, những sự hiểu biết ấy có thể sai lệch, chưa đúng ngay từ đầu tiên nhưng được sự hỗ trợ của GV mà HS có cơ hội để điều chỉnh kịp thời nhận thức sai của mình. - Các kiến thức trong dạy học khám phá thường gắn liền với đời sống thực tế, làm cho người học nhận ra một cách dễ dàng hơn. - Dạy học khám phá khuyến khích người học tự nêu ra quan điểm cá nhân và phương thức giải quyết vấn đề đó là nhờ các kiến thức, sự hiểu biết vốn có của người từ đó HS sẽ có niềm tin khi gặp các vấn đề cần giải quyết khác. Ba là, thay đổi niềm tin và thái độ - Dạy học khám phá là một phương pháp giảng dạy tập trung vào việc khám phá, tìm hiểu và giải quyết vấn đề.
Trong quá trình này, giáo viên sẽ đóng vai trò là người hướng dẫn, cung cấp các tài liệu và đưa ra câu hỏi, trong khi học sinh là người tự tìm hiểu, trải nghiệm và phân tích những thông tin để tạo ra kiến thức mới. - Dạy học khám phá cho HS thấy rằng môn KHTN là một môn khoa học thực nghiệm, có thể được khám phá của chính bản thân mình, các em giống như một nhà khoa học 11 thực thụ. Từ những quan sát để đi đến thử nghiệm lại những quan điểm đã đưa ra để kiểm chứng chứ KHTN không phải là tập hợp của các kiến thức có sẵn. - Trong quá trình học tập khám phá, HS là người phải đưa ra hướng để giải quyết vấn đề và phát hiện ra những kiến thức mới mà trước đây chưa từng biết; Chính sự chủ động tìm tòi đó buộc các em phải trách nhiệm hơn trong học tập của mình.
Những nguyên tắc khi dạy học tìm tòi khám phá Dạy học tìm tòi khám phá có 5 nguyên tắc cơ bản: Nguyên tắc 1: Giải quyết vấn đề. GV không còn là trung tâm của việc học mà chỉ là người hướng dẫn và tạo động lực cho người học tìm kiếm các giải pháp để giải quyết các vấn đề đã được đưa ra. Bằng cách này, người học là động lực thúc đẩy việc học, có một vai trò tích cực và thiết lập ứng dụng rộng rãi cho các kỹ năng thông qua các hoạt động khuyến khích rủi ro, giải quyết vấn đề và thăm dò. Nguyên tắc 2: Quản lí người học.
Không đưa HS vào một khuôn khổ nhất định, cho các em được tự làm việc theo khả năng của mình nhưng vẫn có sự quan sát điều chỉnh hành vi sai lệch một cách kịp thời. Sự linh hoạt này làm cho việc học hoàn toàn ngược lại một trình tự của tiết học thông thường, nó làm người học giảm đi sự căng thẳng không cần thiết, và làm cho họ cảm thấy họ tự chủ hơn. Nguyên tắc 3: Kết nối. Giáo viên nên dạy người học làm sao để kết nối được kiến thức có trước với kiến thức mới, và khuyến khích HS kết nối với thế giới thực.
Các hiện tượng mà HS có thể đã gặp sẽ trở thành một nguồn thông tin để từ đó HS mở rộng và kết nối với những kiến thức mới cần hình thành. Nguyên tắc 4: Phân tích và giải thích. Toàn bộ quá trình học tập khám phá, người học phải dựa trên thực tế, những thông tin có căn cứ để từ đó tổng hợp lại những nội dung thông tin thu thập được. Phương pháp dạy học khám phá giúp học sinh hiểu sâu về một vấn đề bằng cách tìm hiểu, phân tích và đưa ra kết luận của riêng mình.
Điều này tạo ra một môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện và xử lý thông tin, và tăng cường sự tự tin trong cuộc sống. Nguyên tắc 5: Thất bại và phản hồi. Kiến thức không chỉ được hình thành khi chúng ta tìm ra được những câu trả lời đúng. Nó còn được hình thành cả khi thất bại.
Mục đích của học tập tìm tòi, khám phá 12 không tập trung vào việc tìm kiếm các kết quả chính xác, nhưng sẽ tìm ra được những điều mới được khám phá ra trong quá trình này. Và đây cũng là trách nhiệm của GV để cung cấp thông tin phản hồi, vì không có phản hồi thì việc học tập tìm tòi khám phá sẽ không đạt hiệu quả tốt. Những bài học thông qua học tập khám phá phải được thiết kế tốt, dựa trên kinh nghiệm và tương tác. GV hướng dẫn nên sử dụng những câu chuyện, trò chơi, dụng cụ trực quan và kĩ thuật chú ý khác để xây dựng sự tò mò và quan tâm, và người học sẽ đi đầu trong cách suy nghĩ mới, hành động và phản ánh.
Các kĩ thuật sử dụng trong khám phá có thể khác nhau, nhưng mục tiêu luôn luôn như nhau, và đó là cách để người học đạt được kết quả cuối cùng của riêng mình. Bằng cách khai thác và chế tác các tình huống, đấu tranh với những câu hỏi và những tranh cãi, hoặc bằng cách thực hiện các thí nghiệm, người học có nhiều khả năng nhớ những khái niệm và kiến thức mới. Vai trò của dạy học tìm tòi khám phá trong dạy học môn KHTN Hiện nay, học tập khám phá đã không còn quá xa lạ và ngày càng trở nên dễ dàng hơn vì đã có những công nghệ giáo dục hiện đại như sử dụng internet, máy tính, điện thoại thông minh. Hơn nữa, [8] cho rằng, người học được trao cho sự tự do trong việc khám phá những công nghệ và con đường khác nhau để thực hiện nhiệm vụ.
Qua đó họ đạt được khả năng trực giác thông qua việc học tập khám phá so với người học buộc phải đi theo một lộ trình nhất định do giáo viên đặt ra. Các kĩ năng trực giác đã đạt được rất hữu ích cho những nỗ lực học tập khám phá trong tương lai, giúp người học trở nên sáng tạo hơn và làm tăng kĩ năng giải quyết vấn đề của họ, xác định được con đường nhanh nhất và hiệu quả nhất cho việc học tập của họ. Điều này nhấn mạnh những tác động tích cực của học tập khám phá với công nghệ và những kĩ năng người học đạt được từ nó, làm cho nó trở thành một phương pháp hiệu quả của việc học. Thứ nhất, học tập không được định nghĩa đơn giản chỉ là việc tiếp thu những gì được nghe hoặc đọc, mà là tự bản thân tích cực tìm kiếm và lĩnh hội kiến thức mới.
Học sinh được tham gia vào các hoạt động thực hành, có mục đích tìm kiếm câu trả lời và học hỏi nhiều điều hơn. Thứ hai, trọng tâm chuyển từ sản phẩm cuối cùng, nội dung học tập, sang quy trình hình thành kiến thức như thế nào. Trọng tâm của học khám phá là học cách phân 13 tích và giải thích thông tin để hiểu những gì đang được học thay vì chỉ đưa ra câu trả lời đúng từ việc học thuộc lòng. Học tập định hướng quá trình có thể được áp dụng cho nhiều chủ đề khác nhau thay vì đưa ra một câu trả lời đúng cho một câu hỏi thường thấy trong học tập định hướng nội dung.
Học tập khám phá đẩy học sinh đến một mức độ hiểu biết sâu sắc hơn. Sự nhấn mạnh được đặt vào sự thành thạo và áp dụng các kỹ năng bao quát. Thứ ba, một phần thiết yếu của học tập khám phá là cơ hội phản hồi trong quá trình học tập. Việc học tập của học sinh được tăng cường, đào sâu và lâu dài hơn bằng cách thảo luận về chủ đề mới này với những người học khác.
Thay vì học sinh học trong sự cô lập, như điển hình trong lớp học truyền thống, nơi cần có sự im lặng, học sinh được khuyến khích thảo luận về ý tưởng của họ để hiểu sâu hơn. Cuối cùng, kết hợp tất cả những khác biệt này, học tập khám phá mang lại cơ hội học tập sâu hơn cho người học để từ đó người học tiếp thu các khái niệm khi họ trải qua quá trình tìm tòi khám phá để hiểu chúng. Mọi người được sinh ra với sự tò mò và có nhu cầu khám phá thế giới xung quanh. Tiến trình dạy học tìm tòi khám phá trong dạy học môn KHTN Giai đoạn 1: Khởi động gồm bước 1 và bước 2 Bước 1: Tình huống xuất phát.
Bài học phải được khởi đầu từ nhu cầu, sở thích và lợi ích của học sinh, nhằm kích thích học sinh phân tích tình huống và thiết lập mối liên hệ giữa kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng hiện có với mục tiêu giáo dục. Điều này giúp học sinh nhận thức về kiến thức đã biết về chủ đề học tập và xác định vấn đề cần giải quyết: Nhận biết các đặc điểm của hiện tượng? Có những vấn đề cần được giải quyết như thế nào? Bước 2: Phát hiện vấn đề. Sau khi học sinh tiếp nhận tình huống, họ sẽ xác định các vấn đề tồn tại trong tình huống đó. Trong nhiều tình huống, giáo viên cần khai thác quan niệm ban đầu của học sinh, sau đó đưa học sinh đối mặt với các quan niệm đó.
Từ đó, học sinh có thể đặt ra các câu hỏi để tìm hiểu và khám phá, như: Vấn đề đó tồn tại hay được ứng dụng trong thực tế như thế nào?