đặt vấn đề, phƣơng pháp tiếp cận, có các kỹ năng để làm việc với những ngƣời khác và hiểu cách GV đánh giá. Về lợi ích trong DHDVDA, John Thomas [91], Thom Markham [93 đã cho rằng SV sẽ tăng tính chuyên cần, nâng cao tính tự lực, hiệu quả học tập và thúc đẩy kỹ năng học tập hợp tác. Susie Boss [90], William N. Tại Đan Mạch, Đức, Hà Lan, có một số trƣờng kỹ thuật tổ chức theo dự án nhƣ đại học Aalborg và đại học Roskilde ở Đan Mạch; đại học Bremen, TU Berlin, đại học Dortmund và đại học Oldenburg tại Đức, đại học Delft và đại học Wageningen ở Hà Lan [28].
Tại Úc, trƣờng đại học Central Queensland, South Australia và Monash đang nghiên cứu thiết kế các dự án nhằm phát triển kỹ năng giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề [37]. Tại Việt Nam, một số dự án về giáo dục có đề cập phƣơng pháp dạy học theo dự án nhƣ: Dự án Dạy học cho tƣơng lai do tập đoàn Intel [56] tài trợ đã mô tả đặc điểm DHDVDA đó là SV có nhiều cơ hội thực hành, ra quyết định và thiết kế quá trình tìm kiếm giải pháp trong đó việc đánh giá diễn ra liên tục và luôn có kết quả là sản phẩm của dự án học tập. Dự án hợp tác Việt-Bỉ [1] đã tập huấn cho GV của một số tỉnh miền núi phía Bắc về phƣơng pháp dạy học tích cực, trong đó có dạy học theo dự án. DHDVDA trong dạy tích hợp Vật lý - Hóa học - Sinh học cho HS trung học phổ thông cần lƣu ý một số điều kiện là GV, SV cần đƣợc tập huấn về DHDVDA, chƣơng trình cần có quy định về mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp, đánh giá và các điều kiện nhằm đảm bảo cho SV có thể ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học tập [15].
10 Theo tác giả Đặng Thành Hƣng trong “Lý thuyết phƣơng pháp dạy học”, DHDVDA là kiểu dạy học hay chiến lƣợc dạy học trong đó ngƣời học tiến hành học tập thông qua các dự án học tập có ƣu điểm trong việc tăng cƣờng thực hành, trải nghiệm công việc, trải nghiệm giá trị xã hội trong các quan hệ hợp tác, phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp có tính thực tiễn, tinh thần trách nhiệm và khả năng cộng tác làm việc của ngƣời học [7]. Một số tác giả trong nƣớc nhƣ Nguyễn Văn Cƣờng [4], Nguyễn Thị Diệu Thảo [14], Trần Việt Cƣờng [3], Trần Thị Hoàng Yến [20] có nghiên cứu về dạy học theo dự án nhƣng đƣợc xem nhƣ một phƣơng pháp dạy học tích cực chứ chƣa có công trình nào là theo hình thức dạy học và đặc biệt chƣa có công trình nào nghiên cứu về DHDVDA với sự hỗ trợ của e-Learning nhằm đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực trong thế kỷ 21. Điểm qua lịch s vấn đề nghiên cứu trên, bƣớc đầu DHDVDA đƣợc quan tâm nghiên cứu đổi mới trong dạy học. Các DHDVDA là một hình thức điển hình của dạy học theo định hƣớng hành động, trong đó SV tự lực thực hiện trong nhóm một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với các vấn đề thực tiễn, kết hợp lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể công bố.
Trong DHDVDA có thể vận dụng nhiều lý thuyết và quan điểm dạy học hiện đại nhƣ lý thuyết kiến tạo, dạy học định hƣớng HS, dạy học hợp tác, dạy học tích hợp, dạy học khám phá, sáng tạo, dạy học theo tình huống và dạy học định hƣớng hành động. Các lĩnh vực nghiên cứu nhƣ trên đã nêu chủ yếu ở lĩnh vực đào tạo giáo viên nhằm nâng cao năng lực sƣ phạm và đổi mới phƣơng pháp dạy học. Một số tác giả đã nghiên cứu nền tảng bƣớc đầu cho DHDVDA, định nghĩa DHDVDA, nêu ƣu điểm cũng nhƣ vai trò của ngƣời thầy và trò trong DHDVDA, nêu các qui trình để thực hiện đƣợc phân thành 4 giai đoạn. Bên cạnh đó, còn một số vấn đề chƣa đƣợc nghiên cứu sâu trong DHDVDA.
Thứ nhất, đó là tăng cƣờng s dụng công nghệ thông tin trong DHDVDA. Thứ hai là, kỹ thuật dạy học là những cách thức hành động của của GV và SV trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học. DHDVDA cần chú trọng s dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực, sáng tạo của ngƣời học nhƣ “công não”, “tia chớp”, “bể cá”, XYZ. Thứ ba, tăng cƣờng các phƣơng pháp dạy 11 học đặc thù bộ môn của CNTT do hiện nay chƣa có chuyên ngành nghiên cứu dạy học bộ môn đối với lĩnh vực CNTT.
Thứ tƣ, bồi dƣỡng phƣơng pháp học tập cho SV. Phƣơng pháp học tập một cách tự lực đóng vai trò quan trọng trong việc tích cực hoá, phát huy tính sáng tạo của SV trong DHDVDA. Ví dụ nhƣ phƣơng pháp (PP) thu thập, x lý, đánh giá thông tin có đặc thù của bộ môn, phƣơng pháp tổ chức làm việc, phƣơng pháp làm việc nhóm. Thứ năm, môi trƣờng học tập với sự hỗ trợ của e- Learning, làm thế nào tăng cƣờng kỹ năng học hợp tác của SV trong quá trình thực hiện dự án học tập; làm thế nào đánh giá việc làm việc nhóm của từng thành viên trong quá trình thực hiện dự án học tập.
Thứ sáu, việc cung cấp và quản lý tài nguyên học tập của SV trong quá trình thực hiện dự án học tập có thể ứng dụng CNTT nhƣ thế nào cho thiết thực? Việc nghiên cứu ứng dụng hỗ trợ DHDVDA trong môi trƣờng e-Learning cần đƣợc tiến hành nghiên cứu. Do đó luận án nghiên cứu DHDVDA với sự hỗ trợ của e-Learning trong lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực Công nghệ thông tin nhƣ là hình thức dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo và phát triển kỹ năng học hợp tác nhằm đáp ứng yêu cầu xã hội trong bối cảnh hội nhập quốc tế.2 Một số khái ni m c bản 1.1 D y học dựa vào dự án và dự án học tập Theo John Dewey [60], William Heard Kilpatrick [64] với tƣ tƣởng “Giáo dục chính là cuộc đời chứ không phải là nơi chuẩn bị vào đời” đã xem DHDVDA là mô hình học tập qua đó sinh viên (SV) học cách tƣ duy thông qua hoạt động tƣ duy và tranh luận và bằng cách giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tế trong đó, lớp học trở thành môi trƣờng làm việc với SV là trung tâm và kinh nghiệm thu đƣợc trong quá trình thực hiện dự án quan trọng chứ không chỉ là kết quả cuối cùng. Theo Perrenet và các cộng sự [80 lƣu ý rằng sự giống nhau giữa 2 chiến lƣợc DHDVDA và dạy học dựa vào vấn đề là cả hai dựa trên sự tự định hƣớng và cộng tác và cả hai đều có một định hƣớng đa ngành. Sự khác biệt mà họ lƣu ý bao gồm: Nhiệm vụ dự án là gần gũi hơn với thực tế nghề nghiệp và do đó mất một thời gian dài hơn so với các vấn đề học tập dựa vào vấn đề (có thể mở rộng trên chỉ là một phiên duy nhất, một tuần hoặc một vài tuần); (2) Công việc dự án là hƣớng đến việc áp dụng các kiến 12 thức, trong khi học tập dựa trên vấn đề hƣớng đến việc chiếm hữu kiến thức; (3) Học dựa vào dự án thƣờng đi kèm với các chủ đề môn học (ví dụ nhƣ toán học, vật lý trong kỹ thuật), trong khi học dựa vào vấn đề không có; (4) Quản lý thời gian và nguồn lực của SV cũng nhƣ nhiệm vụ và sự phân biệt vai trò rất quan trọng trong học dựa vào dự án; (5) Tự định hƣớng rất rõ trong dự án, so với việc học dựa trên vấn đề, kể từ khi quá trình học tập ít sự dẫn dắt của vấn đề.
Lee Hong Sharon Yam và Peter Rossini [70] cho rằng DHDVDA là hình thức giảng dạy lấy SV làm trung tâm để thúc đẩy sự tham gia học tập tích cực và sâu sắc của SV trong việc điều tra các vấn đề thực tế trong môi trƣờng cộng tác.Thom Markham [93] mô tả: "DHDVDA tích hợp giữa biết và làm. SV học hỏi kiến thức và các thành phần của chƣơng trình giảng dạy, áp dụng những gì họ biết để giải quyết vấn đề thực tế và cho ra kết quả. Qua DHDVDA, SV có thuận lợi là dùng các công cụ kỹ thuật số để tạo ra sản phẩm hợp tác chất lƣợng cao. DHDVDA tập trung giáo dục và đào tạo SV, không phải là chƣơng trình giảng dạy, là một sự thay đổi bắt buộc của thế giới toàn cầu, trong đó tạo đƣợc các giá trị quý báu nhƣ sự chủ động, niềm đam mê, sáng tạo, sự đồng cảm và khả năng vận dụng vào thực tế mà không thể đƣợc giảng dạy trong sách giáo khoa mà phải học qua kinh nghiệm”.
Theo Nguyễn Văn Cƣờng và Bernd Meier [4], DHDVDA là một hình thức dạy học, trong đó ngƣời học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu. Nhiệm vụ này đƣợc ngƣời học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện. Làm việc nhóm là hình thức cơ bản của hình thức dạy học này. Dự án học tập là kiểu dự án đƣợc thiết kế và thực hiện bởi ngƣời học trong quá trình dạy học dƣới sự hỗ trợ của ngƣời dạy nhằm các mục đích giáo dục và phát triển ngƣời học.
Dựa vào các dự án học tập, SV tiến hành nhiệm vụ học tập theo nhƣ dự án đã thiết kế, còn GV s dụng chúng nhƣ là công cụ quản lý, lãnh đạo quá trình học tập và ngƣời học, cũng nhƣ làm môi trƣờng để tổ chức nội dung và các hoạt động giáo dục hiệu quả, áp dụng các PP và kỹ thuật dạy học có tính chất xã hội hóa cao. 13 Trong luận án này, DHDVDA là kiểu hay chiến lược dạy học trong đó người học tiến hành học tập thông qua các dự án học tập có ưu điểm trong việc tăng cường thực hành, trải nghiệm công việc, trải nghiệm giá trị xã hội trong các quan hệ hợp tác, phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp có tính thực tiễn, tinh thần trách nhiệm và khả năng cộng tác làm việc của người học [7].2 e-Learning và học kết hợp 1.1 e-Learning Có nhiều định nghĩa khác nhau về e-Learning nhƣ: (1) e-Learning là một thuật ngữ dùng để mô tả việc học tập, đào tạo dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông.