Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Biện pháp tổ chức dạy học theo module học phần Giáo dục học trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm" do nghiên cứu sinh Trần Lương thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (năm 2016), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Bùi Thị Mùi, thuộc chuyên ngành Lí luận và Lịch sử giáo dục (Mã số: 62.02).

Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học và việc Bộ Giáo dục và Đào tạo chuyển đổi phương thức đào tạo từ niên chế sang hệ thống tín chỉ. Đào tạo theo hệ thống tín chỉ đòi hỏi chương trình học tập phải được cấu trúc thành các module có thể đo lường, tích lũy, lắp ghép linh hoạt và đề cao năng lực tự học, tự nghiên cứu của sinh viên. Tuy nhiên, tại các trường đại học sư phạm, việc chuyển đổi học phần Giáo dục học (GDH) sang tín chỉ thời gian qua chủ yếu mang tính cơ học (cắt giảm hoặc cộng gộp số tiết), cấu trúc nội dung vẫn duy trì mô hình truyền thống theo logic "môn - chương - mục - tiểu mục", tiếp cận theo hướng truyền thụ nội dung thay vì phát triển năng lực nghề nghiệp.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: các công trình trước đây về module dạy học chủ yếu dừng lại ở khâu thiết kế lý thuyết hoặc biên soạn tài liệu, chưa nghiên cứu đồng bộ quy trình tổ chức dạy học và chưa xác định đầy đủ các điều kiện bảo đảm triển khai hiệu quả trong phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ đối với học phần GDH ở trường đại học sư phạm.

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng tổ chức dạy học theo module học phần Giáo dục học, xây dựng các biện pháp tổ chức dạy học theo module học phần Giáo dục học trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ nhằm nâng cao kết quả học tập của sinh viên ở trường đại học sư phạm.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

  • Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học học phần Giáo dục học ở trường đại học sư phạm.
  • Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp tổ chức dạy học theo module học phần Giáo dục học trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm.

Giả thuyết khoa học: Chương trình học phần GDH ở trường đại học sư phạm hiện nay vẫn còn bất cập, hạn chế, chưa phù hợp với phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Nếu xây dựng và thực hiện đồng bộ các biện pháp tổ chức dạy học theo module học phần GDH trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm bao gồm: (1) Thiết kế học phần GDH theo module; (2) Tiến hành tổ chức quy trình dạy học theo module học phần GDH; (3) Xác định, cung ứng các điều kiện cần thiết để thiết kế và tổ chức dạy học theo module học phần GDH thì kết quả học tập học phần GDH của sinh viên sẽ được nâng cao.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về tổ chức dạy học theo module học phần GDH trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học.
  2. Khảo sát, đánh giá thực trạng về tổ chức dạy học theo module học phần GDH trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm.
  3. Xây dựng các biện pháp tổ chức dạy học theo module học phần GDH trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm.
  4. Tổ chức thực nghiệm sư phạm để khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã xây dựng.

Phạm vi nghiên cứu:

  • Về nội dung: Nghiên cứu tổ chức dạy học học phần GDH cho sinh viên không chuyên ngành Tâm lý - Giáo dục; tập trung module hóa học phần GDH và tiến hành thực nghiệm trên Module "Những vấn đề chung của GDH".
  • Về địa bàn và khách thể khảo sát: Khảo sát thực trạng trên 400 sinh viên sư phạm, 32 giảng viên tâm lý - giáo dục tại 4 trường đại học có đào tạo sư phạm ở khu vực phía Nam gồm: Đại học Cần Thơ (ĐHCT), Đại học Đồng Tháp (ĐHĐT), Đại học An Giang (ĐHAG), Đại học Trà Vinh (ĐHTV) và lấy ý kiến một số chuyên gia.
  • Về thực nghiệm: Triển khai thực nghiệm sư phạm tại Khoa Sư phạm, Trường Đại học Cần Thơ.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu trong luận án được phân tích theo hai hướng chính ở cả phạm vi quốc tế và Việt Nam:

Hướng nghiên cứu xây dựng và phát triển hệ thống lý thuyết về module:

  • Trên thế giới: Khái niệm module xuất hiện từ năm 1869 tại Đại học Harvard do Eliot khởi xướng nhằm tạo điều kiện cho sinh viên lựa chọn học phần. Các công trình lý thuyết tiếp theo gồm: Jerry W. Robinson và William B. (1972) định nghĩa module là gói tài liệu dạy học gồm mục tiêu hành vi, chuỗi hoạt động và công cụ đánh giá; Russell J.D. (1974), Warwick D. (1977, 1987) phân tích tính mềm dẻo và quy mô module; Chanrill O. (1980) về kỹ năng viết module; Từ điển Bách khoa Quốc tế về Giáo dục (1985) chuẩn hóa cấu trúc module gồm mục đích, điều kiện tiên quyết, hướng dẫn học tập, kiểm tra chẩn đoán và kiểm tra sau khóa học; O'Donnell (1986) xác định tính trọn vẹn là dấu hiệu bản chất của module; Goldschmid & Goldschmid (1986) phân định thời gian học trực tiếp và tự học; Kulik và cộng sự tại Đại học Michigan (1995) đánh giá hiệu quả hướng dẫn cá nhân bằng module; Meyer R. (1996) xác lập cơ sở triết học lấy người học làm trung tâm; UNESCO (1998) chuẩn hóa các thành phần của module; Donnelly R. và Fitzmaurice M. (2005) đề xuất quy trình thiết kế module liên kết giữa nhu cầu, mục tiêu, kết quả đầu ra và kiểm tra đánh giá; Betts M. và Smith R. (2005), Đại học Bristol, Đại học Northampton (quy chuẩn module 20 tín chỉ tương ứng 200 giờ học tập), Đại học Dublin (1 tín chỉ tương ứng 20-25 giờ nỗ lực của sinh viên); Sejpal K. (2013) nghiên cứu đặc điểm và phương pháp dạy học theo module.
  • Tại Việt Nam: Đề tài cấp Nhà nước KX.14 do Nguyễn Minh Đường chủ biên (1993) về module kỹ năng hành nghề; Bùi Hiền, Nguyễn Ngọc Giao, Nguyễn Hữu Hình, Vũ Văn Tảo (2001) định nghĩa module học tập và phân loại phương pháp biên soạn module; Bùi Văn Quân (2001) đề xuất cấu trúc 3 phân hệ (Hệ vào - Thân - Hệ ra) và quy trình thiết kế nội dung môn học gồm 5 bước; Phạm Minh Đức (2004), Phan Trọng Ngọ (2005) phân tích đặc trưng chương trình module; Nguyễn Quang Huỳnh (2006) đề xuất chu trình 10 bước phát triển chương trình tích hợp module - môn học; Dự án phát triển giáo viên tiểu học của Bộ GD&ĐT (2006) ban hành sổ tay 9 bước biên soạn module; Phan Thị Hồng Vinh (2007) xác lập quy trình 4 bước thiết kế môn học theo module.

Hướng nghiên cứu ứng dụng module vào dạy học:

  • Trên thế giới: Eliot (1872) thực hiện hệ thống tín chỉ tự chọn tại Harvard; Viện Đại học Massachusetts phát triển hệ thống tín chỉ theo module và hợp đồng học tập cá nhân; Viện Đại học Ohio thiết kế chương trình bổ túc năng lực sư phạm Vật lý gồm 12 module và 100 submodule; Ali R. và cộng sự (2010) thực nghiệm dạy học module trong môn Sinh học; Dubey P.K. (2011) thực nghiệm dạy học module môn Hóa học cho sinh viên năm thứ hai.
  • Tại Việt Nam: Đỗ Huân (1995) ứng dụng module trong đào tạo nghề; Bùi Văn Quân (2001) thiết kế module môn Giáo dục dân số; Nguyễn Viết Sự và Nguyễn Minh Châu (2002) phát triển đào tạo nghề theo module; Lê Thị Hồng Phương (2002) cấu trúc hóa phần Lý luận dạy học; Dự án VIE/98/018 (2004) thiết kế 24 module giáo dục môi trường; Dương Anh Tuân (2007) thiết kế học phần Những vấn đề chung của GDH theo module; Nguyễn Thị Quy và cộng sự (2007) biên soạn tài liệu GDH tiểu học theo tiểu module; Dương Huy Cần (2009) nghiên cứu phương pháp tự học có hướng dẫn theo module môn Phương pháp dạy học Hóa học; Nguyễn Thị Ngà (2010) xây dựng tài liệu tự học module Hóa học THPT chuyên; Phan Thị Hồng Vinh (2011) biên soạn Giáo trình Giáo dục học gồm 3 chương và 14 chủ đề module hóa; Đinh Thị Hà (2011) xây dựng module GDH theo tín chỉ nhưng chưa phân định giờ tự học và hệ thống hỗ trợ; Trần Chí Độ (2013) dạy học tích hợp module Điều khiển điện khí nén.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết: Các công trình tại Việt Nam chủ yếu tiếp cận module ở góc độ cấu trúc hóa tài liệu hoặc giáo trình, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống và đồng bộ từ khâu thiết kế, quy trình tổ chức dạy học trên lớp kết hợp tự học, đến việc xác lập các điều kiện bảo đảm thực hiện cho học phần GDH trong phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ tại trường đại học sư phạm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và các khái niệm công cụ:

  • Khái niệm module dạy học: Là một đơn vị chương trình dạy học tương đối độc lập, có cấu trúc hoàn chỉnh nhằm phục vụ người học, tích hợp giữa mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và công cụ kiểm tra đánh giá, có khả năng tích lũy và lắp ghép linh hoạt.
  • Cấu trúc module dạy học: Luận án kế thừa và phát triển mô hình cấu trúc 3 phân hệ:
    • Hệ vào: Tiêu đề module, hệ thống mục tiêu hành vi, bài kiểm tra đầu vào (test vào), các chỉ dẫn và khuyến cáo học tập.
    • Thân module: Tập hợp các tiểu module (đơn nguyên), mỗi tiểu module gồm phần mở đầu, nội dung hoạt động học tập, tổng hợp kiến thức và bài kiểm tra trung gian (test trung gian).
    • Hệ ra: Bản tổng kết toàn bộ module, bài kiểm tra kết thúc (test kết thúc), hệ thống chỉ dẫn sau đánh giá và tài liệu hỗ trợ.
  • Đặc tính cơ bản của module: Tính trọn vẹn, tính cá biệt hóa (cho phép học tập theo nhịp độ cá nhân), tính tích hợp (kết hợp lý thuyết và kỹ năng nghề), tính phát triển (cấu trúc mở, dễ cập nhật), tính tự kiểm tra đánh giá và tính tích cực hóa hoạt động của người học.
  • Khái niệm tổ chức dạy học theo module: Là sự sắp xếp, phối hợp tương hỗ giữa các thành tố của quá trình dạy học (mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện, giảng viên, sinh viên, đánh giá, môi trường) theo cấu trúc module, kết nối theo mạng không gian hoặc tuyến tính nhằm đạt chuẩn đầu ra.
  • Học phần GDH trong đào tạo tín chỉ: Là môn nghiệp vụ sư phạm bắt buộc, giữ vai trò cốt lõi trong việc hình thành năng lực và phẩm chất nghề giáo cho sinh viên sư phạm.

Phương pháp luận nghiên cứu:

  • Tiếp cận hệ thống: Xem xét quá trình dạy học module GDH là một hệ thống toàn vẹn gồm các thành tố mục đích, chuẩn đầu ra, nội dung, chiến lược dạy học, đánh giá và hệ thống hỗ trợ.
  • Tiếp cận hoạt động: Dựa trên nguyên lý tâm lý học hoạt động, xác định phẩm chất và năng lực nghề của sinh viên sư phạm chỉ được hình thành thông qua các hoạt động học tập và tự học tích cực.
  • Tiếp cận lịch sử: Kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu lý luận và ứng dụng về module dạy học trong và ngoài nước.

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

  • Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, so sánh, tổng hợp và khái quát hóa các nguồn tài liệu; phương pháp mô hình hóa cấu trúc module và quy trình dạy học.
  • Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
    • Quan sát sư phạm: Ghi nhận các hoạt động và sản phẩm học tập của sinh viên trong quá trình thực nghiệm.
    • Điều tra bằng bảng hỏi: Sử dụng hệ thống phiếu khảo sát (4 phụ lục) lấy ý kiến của 400 sinh viên sư phạm và 32 giảng viên tâm lý - giáo dục tại 4 trường đại học (ĐH Cần Thơ, ĐH Đồng Tháp, ĐH An Giang, ĐH Trà Vinh).
    • Phỏng vấn: Thu thập thông tin trực tiếp từ giảng viên, sinh viên và chuyên gia để kiểm chứng độ trung thực và làm sâu sắc thêm kết quả điều tra.
    • Nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Phân tích bài tập, hồ sơ học tập và bài kiểm tra của sinh viên.
    • Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến các nhà khoa học giáo dục về tính khả thi của các biện pháp.
    • Thực nghiệm sư phạm: Tiến hành 2 đợt thực nghiệm trên Module "Những vấn đề chung của GDH" tại Trường Đại học Cần Thơ, chia thành nhóm thực nghiệm (TN) và nhóm đối chứng (ĐC), đánh giá cả về mặt định tính và định lượng.
  • Kỹ thuật xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS for Windows phiên bản 16.0 để phân tích định lượng (thực hiện các kiểm định T-test, ANOVA, kiểm định Gamma, tính điểm trung bình Mean, độ lệch chuẩn Std. Deviation, tần số và tỷ lệ phần trăm). Đánh giá kết quả học tập định lượng bằng thang điểm 10.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức dạy học theo module học phần Giáo dục học trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở đại học

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về module dạy học và đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Tác giả phân tích lịch sử phát triển của module từ năm 1869 đến nay, chỉ rõ cấu trúc 3 phân hệ (Hệ vào, Thân, Hệ ra) và 6 đặc tính cốt lõi của module dạy học. Luận án phân biệt rõ sự khác nhau giữa "mục đích dạy học" (tập trung vào hoạt động giảng dạy và quản lý của giảng viên) và "định hướng kết quả học tập" (nhấn mạnh những gì người học biết, hiểu và làm được sau khi học).

Tác giả xác lập khung thiết kế module và quy trình thiết kế module dạy học trong đào tạo tín chỉ, đồng thời xây dựng quy trình tổ chức dạy học theo module gồm các pha: chuẩn bị tự học, tổ chức hoạt động tương tác trên lớp, tự học có hướng dẫn, và kiểm tra đánh giá thường xuyên. Luận án chỉ ra ưu thế của việc tổ chức dạy học theo module trong đào tạo tín chỉ là tạo điều kiện cá nhân hóa việc học, mềm dẻo hóa tiến độ tích lũy, tăng cường khả năng tự đánh giá và liên thông chương trình đào tạo. Cuối chương, tác giả xác định 4 nhóm điều kiện cần thiết để tổ chức dạy học module có hiệu quả gồm: năng lực của giảng viên, hệ thống tài liệu và học liệu tự học, cơ sở vật chất - thiết bị dạy học, và quy chế quản lý đào tạo linh hoạt.

Chương 2: Thực trạng về tổ chức dạy học theo module học phần Giáo dục học trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm

Chương 2 trình bày kết quả khảo sát thực trạng tại 4 trường đại học (ĐHCT, ĐHĐT, ĐHAG, ĐHTV) với 400 sinh viên và 32 giảng viên. Kết quả khảo sát cho thấy chương trình học phần GDH truyền thống bộc lộ nhiều điểm bất cập khi chuyển sang đào tạo tín chỉ: nội dung nặng về lý thuyết hàn lâm, phân bố thời gian tự học chưa hợp lý, thiếu tài liệu hướng dẫn tự học chi tiết, và phương pháp kiểm tra đánh giá chủ yếu tập trung vào thi kết thúc học phần thay vì đánh giá quá trình.

Nội dung khảo sát thực trạng Giảng viên (N=32) Sinh viên (N=400) Nhận xét chung
Đánh giá chương trình GDH truyền thống chưa phù hợp với tín chỉ Chiếm tỷ lệ cao Chiếm tỷ lệ cao Do cấu trúc nặng về lý thuyết, thiếu tài liệu tự học có hướng dẫn
Nhận thức về sự cần thiết đổi mới sang module dạy học Đánh giá rất cần thiết Đánh giá rất cần thiết Nhận thức rõ ưu thế của module trong cá nhân hóa học tập
Đánh giá tính khả thi của việc thiết kế và tổ chức dạy học theo module Đánh giá khả thi cao Đánh giá khả thi cao Có sự đồng thuận cao giữa giảng viên và sinh viên
Nguyên nhân chưa triển khai dạy học module GDH Thiếu học liệu module, chưa có quy trình tổ chức chuẩn Thiếu tài liệu tự học, quen với lối học thụ động Do thiếu sự chuẩn bị đồng bộ về học liệu và tập huấn phương pháp

Kết quả khảo sát khẳng định: Mặc dù giảng viên và sinh viên đều nhận thức sâu sắc về sự cần thiết và tính khả thi của việc đổi mới dạy học GDH theo module, nhưng trên thực tế việc triển khai chưa thực hiện được do thiếu quy trình tổ chức chuẩn và thiếu tài liệu hướng dẫn tự học được module hóa.

Chương 3: Biện pháp tổ chức dạy học theo module học phần Giáo dục học trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm

Dựa trên 4 nguyên tắc xây dựng (đảm bảo mục tiêu đào tạo, phù hợp phương thức tín chỉ, đảm bảo tính hệ thống, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả), tác giả đề xuất hệ thống 3 biện pháp đồng bộ:

  • Biện pháp 1: Thiết kế module học phần GDH trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm. Xác định mục tiêu đầu ra, cấu trúc hóa nội dung học phần thành các module độc lập theo mô hình 3 phân hệ (Hệ vào, Thân, Hệ ra), biên soạn hệ thống tiểu module, xây dựng ngân hàng câu hỏi test và biên soạn tài liệu hướng dẫn tự học.
  • Biện pháp 2: Tiến hành tổ chức quy trình dạy học theo module học phần GDH trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm. Thực hiện theo quy trình 4 giai đoạn: (1) Chuẩn bị và giao nhiệm vụ tự học; (2) Tổ chức hoạt động dạy học trực tiếp trên lớp (thảo luận, giải quyết tình huống, thực hành nghiệp vụ); (3) Tổ chức hoạt động tự học có hướng dẫn; (4) Kiểm tra, đánh giá thường xuyên qua các test trung gian và test kết thúc module.
  • Biện pháp 3: Xác định và cung ứng các điều kiện cần thiết để thiết kế và tổ chức dạy học theo module học phần GDH có hiệu quả (bồi dưỡng năng lực module hóa cho giảng viên, xây dựng nguồn học liệu mở, chuẩn bị cơ sở vật chất phòng học và điều chỉnh quy chế quản lý đào tạo).

Tác giả đã tiến hành thực nghiệm sư phạm 2 đợt đối với Module "Những vấn đề chung của GDH" cho sinh viên Khoa Sư phạm, Trường Đại học Cần Thơ:

Đợt thực nghiệm Nhóm Số lượng (SV) Điểm trung bình (Mean) Độ lệch chuẩn (Std. Deviation) Kiểm định thống kê
Thực nghiệm lần 1 Nhóm Thực nghiệm (TN) 50 Cao hơn nhóm ĐC Nhỏ hơn nhóm ĐC T-test, Sig. < 0.05
Nhóm Đối chứng (ĐC) 50 Thấp hơn nhóm TN Lớn hơn nhóm TN (Khác biệt có ý nghĩa thống kê)
Thực nghiệm lần 2 Nhóm Thực nghiệm (TN) 52 Cao hơn nhóm ĐC Nhỏ hơn nhóm ĐC T-test, Sig. < 0.05
Nhóm Đối chứng (ĐC) 51 Thấp hơn nhóm TN Lớn hơn nhóm TN (Khác biệt có ý nghĩa thống kê)

Kết quả thực nghiệm cho thấy kết quả học tập của nhóm thực nghiệm cao hơn nhóm đối chứng cả về mặt định lượng (điểm kiểm tra định kỳ và kết thúc học phần) lẫn mặt định tính (mức độ tích cực, kỹ năng tự học và thái độ với môn học).

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận:

  • Xây dựng quy trình thiết kế module dạy học trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học sư phạm.
  • Xây dựng quy trình tổ chức dạy học theo module trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ, kết hợp chặt chẽ giữa giờ học trên lớp và giờ tự học có hướng dẫn.
  • Xác lập hệ thống các điều kiện cần thiết bảo đảm tính hiệu quả cho việc thiết kế và tổ chức dạy học theo module học phần GDH.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn:

  • Phân tích và đánh giá thực trạng chương trình, thực tiễn dạy học học phần GDH tại 4 trường đại học có đào tạo sư phạm, chỉ rõ các nguyên nhân gây nên sự bất cập trong chuyển đổi sang tín chỉ.
  • Thiết kế hoàn chỉnh cấu trúc Module "Những vấn đề chung của GDH" gồm hệ thống bài giảng, hướng dẫn tự học và bộ công cụ đánh giá (test vào, test trung gian, test kết thúc).
  • Thực nghiệm thành công hệ thống 3 biện pháp tổ chức dạy học module học phần GDH, chứng minh tính khả thi và hiệu quả nâng cao kết quả học tập cho sinh viên sư phạm.

Khuyến nghị đề xuất:

  • Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Cần ban hành hướng dẫn khung về cấu trúc chương trình đào tạo module hóa trong hệ thống tín chỉ cho các trường đại học sư phạm.
  • Đối với các trường đại học sư phạm: Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng cho giảng viên về kỹ thuật thiết kế và tổ chức dạy học theo module; đầu tư cơ sở vật chất, hệ thống học liệu tự học và phòng tự học cho sinh viên.
  • Đối với tổ bộ môn Giáo dục học: Chuyển đổi toàn bộ cấu trúc giáo trình học phần GDH sang module, xây dựng ngân hàng đề kiểm tra đánh giá quá trình và hoàn thiện tài liệu hướng dẫn tự học.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án:

  • Mẫu khảo sát thực trạng mới chỉ thực hiện tại 4 trường đại học có đào tạo sư phạm ở khu vực phía Nam (Đồng bằng sông Cửu Long), chưa khảo sát trên phạm vi toàn quốc.
  • Quá trình thực nghiệm sư phạm mới chỉ triển khai trên 1 module thành phần là "Những vấn đề chung của GDH", chưa thực nghiệm đồng thời trên các module còn lại của học phần (như Lý luận dạy học, Lý luận giáo dục).
  • Khách thể nghiên cứu mới chỉ tập trung vào đối tượng sinh viên sư phạm không chuyên ngành Tâm lý - Giáo dục.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng thiết kế module hóa và thực nghiệm sư phạm đối với toàn bộ các nội dung còn lại của học phần GDH (Lý luận dạy học, Lý luận giáo dục, Quản lý giáo dục).
  • Mở rộng phạm vi thử nghiệm áp dụng tại các trường đại học sư phạm thuộc các vùng miền khác nhau trên cả nước.
  • Nghiên cứu kết hợp tổ chức dạy học module với ứng dụng công nghệ thông tin, hệ thống quản lý học tập trực tuyến (LMS) và e-learning trong đào tạo tín chỉ.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

  • Giảng viên bộ môn Tâm lý - Giáo dục tại các trường đại học sư phạm và cao đẳng sư phạm: Có thể tham khảo trực tiếp quy trình thiết kế module (cấu trúc 3 phân hệ), phương pháp xây dựng hệ thống test đánh giá quá trình và quy trình tổ chức dạy học kết hợp giữa lên lớp và tự học có hướng dẫn.
  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Lí luận và Lịch sử giáo dục, Lý luận và phương pháp dạy học: Tham khảo khung lý thuyết về module dạy học, phương pháp luận nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng và kỹ thuật xử lý số liệu thực nghiệm bằng SPSS 16.0.
  • Cán bộ quản lý đào tạo và phát triển chương trình tại các cơ sở giáo dục đại học: Sử dụng làm căn cứ khoa học để xây dựng, điều chỉnh chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ và tổ chức quản lý hoạt động tự học của sinh viên.

Câu hỏi thường gặp

  1. Cấu trúc một module dạy học theo đề xuất của luận án gồm những thành phần nào? Cấu trúc module gồm 3 phân hệ: (1) Hệ vào (tiêu đề, mục tiêu hành vi, test vào, chỉ dẫn và khuyến cáo); (2) Thân module (các tiểu module/đơn nguyên, mỗi tiểu module gồm mở đầu, nội dung hoạt động học tập, tổng hợp và test trung gian); (3) Hệ ra (tổng kết chung, test kết thúc, hệ thống chỉ dẫn sau đánh giá và tài liệu bổ trợ).

  2. Vì sao chương trình học phần GDH truyền thống chưa phù hợp với đào tạo tín chỉ? Do chương trình truyền thống được thiết kế theo logic "môn - chương - mục - tiểu mục", nặng về truyền thụ kiến thức lý thuyết, thiếu tài liệu hướng dẫn sinh viên tự học, tự nghiên cứu và chưa xây dựng được công cụ kiểm tra, đánh giá thường xuyên trong quá trình học.

  3. Mẫu khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm được triển khai ở đâu? Khảo sát thực trạng được thực hiện trên 400 sinh viên sư phạm và 32 giảng viên tại 4 trường đại học: ĐH Cần Thơ, ĐH Đồng Tháp, ĐH An Giang, ĐH Trà Vinh. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành 2 đợt trên Module "Những vấn đề chung của GDH" tại Khoa Sư phạm, Trường Đại học Cần Thơ.

  4. Ba biện pháp tổ chức dạy học theo module học phần GDH của luận án là gì? Gồm: (1) Thiết kế module học phần GDH trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ; (2) Tiến hành tổ chức quy trình dạy học theo module học phần GDH; (3) Xác định và cung ứng các điều kiện cần thiết để thiết kế và tổ chức dạy học theo module có hiệu quả.

  5. Kết quả thực nghiệm sư phạm đã chứng minh điều gì? Số liệu phân tích qua SPSS 16.0 (kiểm định T-test có ý nghĩa Sig. < 0.05) chứng minh nhóm sinh viên học theo module đạt điểm trung bình cao hơn, độ lệch chuẩn nhỏ hơn, đồng thời phát triển tốt hơn về năng lực tự học và thái độ học tập so với nhóm học theo chương trình truyền thống.

Kết luận

Luận án của tác giả Trần Lương đã giải quyết một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức dạy học theo module học phần Giáo dục học trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ tại trường đại học sư phạm. Công trình đã xây dựng thành công quy trình thiết kế module 3 phân hệ, quy trình tổ chức dạy học 4 giai đoạn và hệ thống điều kiện bảo đảm triển khai đồng bộ. Kết quả thực nghiệm sư phạm tại Trường Đại học Cần Thơ đã khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất trong việc nâng cao chất lượng học tập và phát triển năng lực tự học cho sinh viên sư phạm.