đặt vấn đề về trách nhiệm công vụ và mối liên hệ giữa đạo đức công vụ với hiệu quả thực thi công vụ. Ông khẳng định rằng công chức nhà nước phải phục vụ nhân dân bằng tinh thần liêm chính, tôn trọng ý kiến nhân dân, và phải chịu sự giám sát từ cộng đồng. Đặc biệt, ông nhấn mạnh rằng đạo đức công vụ không chỉ nằm ở việc tuân thủ các quy định pháp lý, mà còn thể hiện qua sự tự giác và lương tâm của mỗi công chức trong quá trình thực thi công vụ. Tác giả cũng chỉ rõ rằng, việc đấu 14 tranh chống lại các hiện tượng tiêu cực như quan liêu, tham nhũng, hách dịch, và cửa quyền là nhiệm vụ không thể thiếu trong việc nâng cao đạo đức công vụ.
Trần Văn Phòng (2014) trong bài viết “Tiêu chuẩn đạo đức của người cán bộ lãnh đạo chính trị hiện nay” [125] đã mở rộng phạm vi nghiên cứu đạo đức công vụ sang đối tượng cán bộ lãnh đạo chính trị. Tác giả cho rằng, trong bối cảnh chính trị - hành chính hiện nay, người lãnh đạo không chỉ cần có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải là tấm gương mẫu mực về đạo đức, với phong cách lãnh đạo dân chủ, lối sống lành mạnh và tinh thần cách mạng. Cán bộ lãnh đạo phải luôn giữ vững các nguyên tắc đạo đức, không chỉ trong công việc mà còn trong các mối quan hệ xã hội, vì đạo đức của họ quyết định trực tiếp đến sự ổn định và phát triển của nền chính trị, hành chính, và thậm chí là sinh mệnh của Đảng. Trương Thị Văn (2014) với bài viết “Phẩm chất đạo đức cách mạng cán bộ lãnh đạo, quản lý theo tư tưởng Hồ Chí Minh” [163], đã làm rõ một cách sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, đặc biệt là đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý.
Tác giả khẳng định, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng không thể tách rời khỏi yếu tố "đức" và "tài", hai tiêu chuẩn cơ bản mà mỗi cán bộ, công chức cần phấn đấu rèn luyện. Theo đó, "đức" và "tài" không chỉ là thước đo để đánh giá phẩm hạnh và năng lực của người lãnh đạo, mà còn là nền tảng để xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của công cuộc cách mạng. Bài viết cũng hệ thống hóa những phẩm chất đạo đức mà Hồ Chí Minh coi là cốt lõi của người lãnh đạo, bao gồm: sự kết hợp giữa lời nói và hành động, trung thực, quyết đoán, nhất quán, khiêm tốn, gương mẫu, chí công vô tư, và khả năng tự phê bình và phê bình. Những phẩm chất này không chỉ là nguyên tắc trong hành động cá nhân, mà còn là giá trị đạo đức thiết yếu để lãnh đạo có thể dẫn dắt dân tộc đi đến thành công trong mọi hoàn cảnh.
Nguyễn Minh Phương trong bài “Một số vấn đề về trách nhiệm công vụ của cán bộ, công chức ở nước ta hiện nay” đã tập trung phân tích các yếu tố cốt lõi của trách nhiệm công vụ, đồng thời chỉ ra tầm quan trọng của việc xây dựng 15 và thực hiện trách nhiệm này trong quản lý hành chính. Trách nhiệm công vụ không chỉ là một yêu cầu đạo đức, mà còn là một nguyên tắc căn bản trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả thực thi công vụ. Đặc biệt, bài viết đã chỉ ra rằng trách nhiệm công vụ phải được thể hiện rõ ràng và cụ thể trong hành động của từng cán bộ, công chức, nhằm đảm bảo sự minh bạch, công bằng trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ nhà nước. Thực thi công vụ gắn liền với vai trò của người công chức trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước.
Những phân tích này không chỉ có giá trị lý luận mà còn là cơ sở quan trọng cho việc hoàn thiện chính sách quản lý cán bộ, công chức trong bối cảnh hiện nay. Cuốn sách “Văn hóa, đạo đức và niềm tin xã hội trước yêu cầu phát triển của đất nước hiện nay” (2018) [73] là một công trình tập hợp các bài viết từ Hội thảo khoa học tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, trong đó đề cập đến những vấn đề liên quan đến đạo đức và văn hóa xã hội. Một số tác giả như Nguyễn Toàn Thắng, Từ Thị Loan, và Nguyễn Ngọc Hòa đã phân tích mối quan hệ giữa văn hóa, đạo đức và niềm tin xã hội trong thời kỳ đổi mới. Các nghiên cứu này chỉ ra rằng văn hóa và đạo đức không thể tách rời nhau mà luôn có sự tương tác qua lại, ảnh hưởng sâu sắc đến niềm tin xã hội, đặc biệt trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ của đất nước.
Những vấn đề về chuẩn mực đạo đức trong xã hội hiện nay không chỉ là yêu cầu đối với các cá nhân mà còn là vấn đề mang tính chiến lược đối với sự phát triển toàn diện của quốc gia. Phạm Hồng Thái, Phạm Thị Giang (2018) trong bài viết Đạo đức công vụ và mối quan hệ giữa đạo đức công vụ và pháp luật công vụ - Một số khía cạnh lí luận [134], đã luận giải rằng đạo đức công vụ và pháp luật công vụ là hai yếu tố cấu thành không thể tách rời trong văn hóa công vụ. Các tác giả nhấn mạnh rằng sự liên kết giữa đạo đức và pháp luật trong quản lý công vụ tạo thành một chỉnh thể thống nhất, điều chỉnh hành vi của cán bộ, công chức trong suốt quá trình thực thi công vụ. Đạo đức công vụ không chỉ đơn thuần là việc tuân thủ các quy định pháp lý mà còn là sự tự giác và nhận thức sâu sắc về trách nhiệm đối với cộng đồng và đất nước.
Từ đó, bài viết khẳng định rằng việc xây dựng một hệ 16 thống công vụ hiệu quả không thể thiếu sự kết hợp hài hòa giữa đạo đức và pháp luật, để tạo nên một đội ngũ công chức vừa có tài, vừa có đức, thực hiện nhiệm vụ với tinh thần liêm chính, công minh. Ngô Thành Can (2018) trong cuốn sách “Công vụ và quản lý thực thi công vụ” [19] đã đưa ra những luận điểm quan trọng về công vụ, công chức và năng lực thực thi công vụ. Tác giả không chỉ bàn về các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực công chức mà còn trình bày mô hình quản lý thực thi công vụ theo ba phương thức cơ bản: theo mục tiêu, theo quá trình và theo kết quả. Mỗi phương thức đều mang lại những ưu điểm và thách thức riêng trong việc quản lý và đánh giá hiệu quả công vụ.
Cuốn sách cũng phân tích các xu hướng cải cách công vụ và công chức trên thế giới, từ đó rút ra những bài học và đề xuất cải cách phù hợp cho Việt Nam. Những cải cách này không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả công việc mà còn cải thiện chất lượng đạo đức công vụ, tạo ra một đội ngũ công chức tận tâm, có năng lực và phẩm hạnh vững vàng. Ngô Thành Can (2019) với cuốn sách “Đạo đức công chức trong thực thi công vụ” [20] trong đó tập trung làm rõ vai trò của đạo đức công chức trong việc thực thi công vụ. Tác giả chỉ ra rằng đạo đức công chức không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là yếu tố quyết định đến hiệu quả của cả hệ thống công vụ.
Đặc biệt, tác giả phân tích các mô hình đạo đức công chức ở nhiều quốc gia, so sánh với thực tiễn ở Việt Nam, từ đó đề xuất những giải pháp để xây dựng một đội ngũ công chức mẫu mực, vừa có năng lực, vừa có đạo đức, luôn coi trọng lợi ích cộng đồng trong mọi hành động và quyết định. Những quan điểm này không chỉ đóng góp vào việc làm sáng tỏ lý thuyết về đạo đức công vụ mà còn là cơ sở quan trọng để cải cách hành chính ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Nguyễn Văn Hiệp (2019), “Văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước ở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng hiện nay” [67], đã đi sâu nghiên cứu về văn hóa công sở trong hệ thống hành chính nhà nước tại một địa phương cụ thể. Luận văn này không chỉ đóng góp vào việc lý giải cơ sở lý luận về văn hóa công sở, mà còn phản ánh thực tiễn sự tác động của các yếu tố xã hội, văn hóa và quản lý đến môi trường làm việc trong các cơ quan công quyền.
17 Đặc biệt, nghiên cứu đã làm rõ vai trò của văn hóa công sở trong việc tạo dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, tôn trọng lẫn nhau, và xây dựng hình ảnh công chức không chỉ có năng lực mà còn có phẩm chất đạo đức vững vàng. Từ đó, luận văn chỉ ra rằng văn hóa công sở là nền tảng không thể thiếu trong việc nâng cao hiệu quả công vụ, thúc đẩy sự phát triển của chính quyền địa phương, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, bảo vệ và thực thi quyền lợi của họ trong khuôn khổ của pháp luật. Nguyễn Tiến Hiệp (2021), “Tiêu chí đánh giá đạo đức công vụ - Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động công vụ của cán bộ, công chức” [66]. Bài viết chỉ ra một vấn đề cốt yếu trong công tác quản lý nhà nước: đạo đức công vụ.
Tác giả khẳng định rằng hoạt động của cán bộ, công chức chính là hiện thân của chất lượng công vụ và nền công quyền. Đạo đức công vụ không chỉ là yếu tố bổ sung mà là nền tảng quyết định sự thành công của hệ thống hành chính quốc gia. Chính vì vậy, việc đánh giá đạo đức công vụ phải được thực hiện qua các tiêu chí rõ ràng và cụ thể, bao gồm việc chấp hành pháp luật và quy chế làm việc, hiệu quả công việc, quan hệ ứng xử giữa các cấp, cũng như mối quan hệ với người dân. Theo đó, bài viết không chỉ chỉ ra tầm quan trọng của đạo đức công vụ trong xây dựng nhà nước pháp quyền, mà còn đề xuất các giải pháp để nâng cao phẩm hạnh và năng lực của đội ngũ công chức, từ đó làm tăng cường hiệu quả hoạt động công vụ và xây dựng một chính quyền trong sạch, công minh và phục vụ tốt nhất lợi ích của Nhân dân.
Nhóm tác giả Cao Minh Công và Lê Thị Hồng Hải (2022) trong bài viết “Nâng cao sự tận tụy, liêm chính của đội ngũ công chức trong thực thi công vụ” [23], đã vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ công chức với phẩm hạnh và trách nhiệm rõ ràng.