Luận văn về sự vận động của cơ lưng và cột sống ở người lao động khi nâng nhấc vật nặng

Luận văn phân tích sự vận động của cơ lưng và cột sống ở người lao động khi nâng nhấc vật nặng, cung cấp thông tin hữu ích cho sức khỏe.

• Tác giả: Bùi Thị Kim Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Hồng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Đánh giá sự vận động của cơ lưng và cột sống ở người lao động khi nâng nhấc vật nặng bằng tay
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. MỘT SỐ NÉT VỀ GIẢI PHẪU-SINH LÝ CỘT SỐNG THẮT LƯNG
• 1.1.1. Vài nét tổng quát về cột sống
• 1.2. GIỚI THIỆU VỀ ECGÔNÔMI
• 1.2.1. SƠ LƯỢC VỀ MỘT SỐ NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 1.2.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.2.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu và nội dung nghiên cứu chính
• 2.2.2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu nghiên cứu
• 2.2.2.1. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu phỏng vấn theo bộ phiếu
• 2.2.2.2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu cho quan sát, mô tả, phân tích về Ecgônômi
• 2.2.3. Các kỹ thuật nghiên cứu được áp dụng
• 2.2.3.1. Điều tra qua phỏng vấn
• 2.2.3.2. Quan sát, mô tả
• 2.2.3.3. Đo, đánh giá sự vận động của lưng
• 2.2.4. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ THAO TÁC NÂNG NHẤC VẬT NẶNG TỚI CƠ LƯNG VÀ CỘT SỐNG CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG
• 3.1.1. Một số thông tin chung về đối tượng được phỏng vấn
• 3.1.2. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ ECGONOMI VÀ GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG CỦA LƯNG TẠI CÁC VỊ TRÍ LÀM VIỆC
• 3.1.2.1. Kết quả phân tích đánh giá tại cơ sở sản xuất gạch tuynel
• 3.1.2.2. Kết quả phân tích đánh giá tại cơ sở sản xuất gạch ốp lát granite
• 3.1.2.3. Kết quả phân tích đánh giá tại cơ sở sản xuất sứ vệ sinh
• 3.1.2.4. Nhận xét chung về mô hình nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng ở công nhân sản xuất sứ vệ sinh, gạch granit và gạch tuynel
• 3.1.3. MỨC ĐỘ NGUY CƠ QUA ĐÁNH GIÁ BẰNG ĐO ĐIỆN CƠ (EMG)
• 3.1.3.1. So sánh giá trị do EMG của điện cực bên trái với điện cực bên phải
• 3.1.3.2. So sánh giá trị do EMG của điện cực ở các vị trí khác nhau
• 3.1.3.3. So sánh giá trị đo EMG của điện cực theo trọng lượng vật nâng
• 3.1.4. MỐI LIÊN QUAN GIỮA NÂNG NHẤC VẬT NẶNG VỚI ĐAU THẮT LƯNG
• 3.1.4.1. Ảnh hưởng của nâng nhấc đối với cơ lưng và cột sống
• 3.1.4.2. Ảnh hưởng của trọng lượng nâng nhấc đối với thắt lưng
• 3.1.4.3. Ảnh hưởng của khoảng cách ngang khi nâng nhấc đối với thắt lưng

Tóm tắt

I. Đánh giá vận động cơ lưng và cột sống

Việc đánh giá vận động cơ lưng và cột sống khi nâng vật nặng là một vấn đề quan trọng trong nghiên cứu sức khỏe nghề nghiệp. Nâng vật nặng không đúng cách có thể dẫn đến các chấn thương nghiêm trọng, đặc biệt là ở vùng lưng và cột sống. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe cột sống của người lao động trong quá trình nâng nhấc vật nặng. Các yếu tố như tư thế nâng, trọng lượng vật nâng, và thời gian làm việc đều có thể tác động đến tình trạng đau lưng và chấn thương cột sống. Theo một số nghiên cứu, việc nâng nhấc không đúng cách có thể dẫn đến hội chứng rối loạn cơ xương (RLCX), gây ra những cơn đau mãn tính và giảm khả năng lao động của người lao động.

1.1. Tình trạng đau lưng và cột sống

Tình trạng đau lưng là một trong những vấn đề phổ biến nhất trong lực lượng lao động hiện nay. Nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ người lao động gặp phải các triệu chứng đau lưng tăng cao khi họ thường xuyên phải nâng nhấc vật nặng. Các triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn làm giảm năng suất lao động. Việc đánh giá sức khỏe của cột sống và cơ lưng là cần thiết để xác định mức độ nguy cơ và đề xuất các biện pháp phòng ngừa. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc nâng vật nặng với tư thế không đúng có thể dẫn đến tổn thương cơ lưng và cột sống. Do đó, việc áp dụng các biện pháp bảo vệ và hướng dẫn nâng vật nặng an toàn là rất quan trọng.

1.2. Các bài tập cho lưng

Để giảm thiểu nguy cơ chấn thương, việc thực hiện các bài tập cho lưng là rất cần thiết. Các bài tập này không chỉ giúp tăng cường sức mạnh cơ lưng mà còn cải thiện tính linh hoạt của cột sống. Một số bài tập đơn giản như kéo giãn, nâng tạ nhẹ, và các bài tập thể dục chức năng có thể giúp người lao động duy trì sức khỏe lưng tốt hơn. Theo các chuyên gia, việc thực hiện các bài tập này thường xuyên có thể giúp giảm thiểu tình trạng đau lưng và cải thiện khả năng nâng nhấc vật nặng một cách an toàn. Hướng dẫn thực hiện các bài tập này cần được phổ biến rộng rãi trong các cơ sở sản xuất để nâng cao nhận thức về sức khỏe lưng cho người lao động.

1.3. Biện pháp phòng ngừa chấn thương

Để phòng ngừa chấn thương cho cột sống và cơ lưng, việc áp dụng các biện pháp an toàn trong lao động là rất quan trọng. Các biện pháp này bao gồm việc sử dụng thiết bị hỗ trợ khi nâng nhấc vật nặng, cải thiện tư thế làm việc, và tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật nâng đúng cách. Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe định kỳ cho người lao động cũng là một yếu tố quan trọng trong việc phát hiện sớm các triệu chứng của rối loạn cơ xương. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp này có thể giảm thiểu đáng kể tỷ lệ chấn thương và cải thiện sức khỏe tổng thể của người lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng, việc nâng nhấc vật nặng bằng tay vẫn diễn ra phổ biến, mặc dù nhiều công đoạn đã được cơ giới hóa. Theo khảo sát tại ba cơ sở sản xuất gạch tuynel, gạch granit và sứ vệ sinh, trọng lượng nâng nhấc trung bình mỗi lần là khoảng 16,0 ± 10,5 kg, với thời gian làm việc nâng nhấc trung bình 6,3 ± 4,7 năm. Tỷ lệ công nhân bị đau thắt lưng lên đến 69,1%, cao nhất tại cơ sở sản xuất sứ vệ sinh với 78,6%. Tình trạng này gây ra những tổn thương cơ xương khớp nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất lao động.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm lao động nâng nhấc, đánh giá mức độ nguy cơ tổn thương cột sống và cơ lưng thông qua giám sát vận động cột sống và đo điện cơ bề mặt (EMG). Nghiên cứu được thực hiện tại các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng trong khoảng thời gian gần đây, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các tiêu chuẩn nâng nhấc an toàn và đề xuất biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc giảm thiểu rối loạn cơ xương (RLCX) và tai nạn nghề nghiệp liên quan đến nâng nhấc thủ công, góp phần nâng cao điều kiện làm việc và bảo vệ sức khỏe người lao động trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình ecgônômi trong đánh giá nguy cơ tổn thương cơ xương khớp do lao động nâng nhấc thủ công. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

• Mô hình giám sát sự vận động của lưng (Lumbar Motion Monitor - LMM): Đo vị trí, tốc độ và gia tăng của cột sống trong các mặt phẳng vận động, giúp xác định mức độ nguy cơ tổn thương cột sống thắt lưng.
• Đo điện cơ bề mặt (EMG): Đánh giá hoạt động điện cơ của nhóm cơ dựng sống tại các vị trí L1, L3 và T9, phản ánh mức độ căng thẳng và tổn thương cơ lưng khi nâng nhấc vật nặng.

Các khái niệm chính bao gồm: góc cúi tối đa theo mặt dọc giữa, mô men tối đa, tần số nâng/hạ, tốc độ xoay thân và tốc độ nghiêng thân. Những yếu tố này được xem là chỉ số nguy cơ chính gây rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả, điều tra cắt ngang với cỡ mẫu 311 công nhân ngành sản xuất vật liệu xây dựng, bao gồm các công đoạn sản xuất gạch tuynel, gạch granit và sứ vệ sinh. Cỡ mẫu được tính theo công thức ngẫu nhiên đơn với độ tin cậy 95%, sai số 5%, dựa trên tỷ lệ đau lưng 72% từ nghiên cứu trước đó.

Phương pháp chọn mẫu là ngẫu nhiên đơn giản, đảm bảo tính đại diện cho nhóm đối tượng nghiên cứu. Dữ liệu thu thập qua phỏng vấn, quan sát trực tiếp và đo đạc bằng thiết bị LMM và EMG.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm Epi-info, FoxPro và Microsoft Excel. Dữ liệu LMM được xử lý để xác định mức độ nguy cơ trung bình và riêng biệt theo từng yếu tố ecgônômi. Dữ liệu EMG được phân tích biên độ sóng cực đại, cực tiểu và tần số trung bình để đánh giá hoạt động cơ lưng.

Thời gian nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian đủ để thu thập và xử lý dữ liệu từ các cơ sở sản xuất, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ đau thắt lưng cao: 69,1% công nhân từng bị đau thắt lưng, trong đó cơ sở sản xuất sứ vệ sinh có tỷ lệ cao nhất 78,6%, gạch granit 71,1%, gạch tuynel 60,6%. Trọng lượng nâng nhấc trung bình tại các cơ sở lần lượt là 27,2 ± 5,1 kg, 19,4 ± 5,5 kg và 5,1 ± 1,5 kg.

2. Nguy cơ ecgônômi cao: Qua đánh giá LMM, tần số nâng/hạ tại cơ sở gạch tuynel đạt mức nguy cơ rất cao (98%), góc cúi tối đa theo mặt dọc giữa ở cả ba cơ sở đều ở mức rất cao (81,2-94,3%). Mô men tối đa nguy cơ rất cao ở gạch granit (98%) và cao ở sứ vệ sinh (64,4%), trong khi gạch tuynel ở mức trung bình (32,3%).

3. Hoạt động điện cơ tăng theo trọng lượng nâng: Giá trị biên độ sóng cực đại EMG tại vị trí L3 tăng rõ rệt khi trọng lượng vật nâng tăng, với mức biên độ cực đại trung bình ở công nhân sứ vệ sinh là 1,66 ± 1,03 mV, cao hơn so với gạch granit (1,54 ± 1,03 mV) và gạch tuynel (0,88 ± 0,75 mV), tương ứng với tỷ lệ đau thắt lưng cao hơn.

4. Tư thế nâng không đúng: Đa số công nhân nâng nhấc bằng cách cúi gập lưng, rất ít người hạ thấp trọng tâm bằng cách gập đầu gối, làm tăng nguy cơ tổn thương cột sống thắt lưng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa trọng lượng nâng nhấc, tư thế nâng và nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng. Tỷ lệ đau thắt lưng cao phản ánh tình trạng tổn thương tích lũy do nâng nhấc thủ công không đúng kỹ thuật. Các chỉ số ecgônômi như góc cúi tối đa và mô men tối đa là những yếu tố nguy cơ chính, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế của NIOSH và ILO.

Dữ liệu EMG minh chứng cho sự gia tăng hoạt động cơ lưng khi nâng vật nặng hơn, đặc biệt tại vùng thắt lưng L3, cho thấy đây là vùng chịu áp lực lớn nhất. Việc công nhân thường xuyên nâng nhấc với tư thế lưng cong làm tăng lực nén lên đĩa liên đốt sống L5/S1, làm gia tăng nguy cơ tổn thương và đau thắt lưng.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả này củng cố quan điểm cần thiết phải huấn luyện kỹ thuật nâng nhấc an toàn và cải thiện điều kiện làm việc, như điều chỉnh chiều cao bàn làm việc để giảm góc cúi và mô men tối đa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ đau thắt lưng theo từng cơ sở, bảng phân tích mức độ nguy cơ ecgônômi theo yếu tố và biểu đồ cột thể hiện giá trị EMG theo trọng lượng vật nâng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức tập huấn kỹ thuật nâng nhấc an toàn: Đào tạo công nhân nâng nhấc đúng tư thế lưng thẳng, sử dụng chân để nâng, tránh xoắn vặn thân mình. Mục tiêu giảm tỷ lệ đau thắt lưng ít nhất 20% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý doanh nghiệp phối hợp với chuyên gia ecgônômi.

2. Cải thiện điều kiện làm việc: Thiết kế và điều chỉnh chiều cao bàn làm việc, khu vực đặt vật nâng phù hợp với chiều cao trung bình người lao động, giảm góc cúi tối đa xuống dưới 60%. Thời gian thực hiện: 6 tháng. Chủ thể: Phòng kỹ thuật và an toàn lao động.

3. Giám sát và kiểm tra thường xuyên: Áp dụng hệ thống giám sát vận động cột sống và đo điện cơ định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ tổn thương, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời. Mục tiêu: Giảm thiểu tổn thương cơ xương trong 2 năm. Chủ thể: Bộ phận y tế lao động và quản lý sản xuất.

4. Khuyến khích nghỉ ngơi và tập thể dục phòng ngừa: Xây dựng chương trình tập thể dục chuyên biệt cho công nhân nhằm tăng cường sức khỏe cơ lưng, giảm mệt mỏi thần kinh cơ. Thời gian áp dụng: liên tục. Chủ thể: Ban quản lý và tổ chức công đoàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng: Nắm bắt các yếu tố nguy cơ và biện pháp phòng ngừa để cải thiện điều kiện làm việc, giảm thiểu tổn thương nghề nghiệp.

2. Chuyên gia ecgônômi và an toàn lao động: Áp dụng mô hình giám sát vận động cột sống và đo điện cơ để đánh giá nguy cơ và thiết kế giải pháp phù hợp.

3. Nhà nghiên cứu y học lao động: Tham khảo dữ liệu thực nghiệm về mối liên quan giữa nâng nhấc thủ công và tổn thương cơ xương, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Người lao động trong ngành sản xuất: Hiểu rõ tác động của tư thế và trọng lượng nâng nhấc đến sức khỏe, từ đó áp dụng kỹ thuật nâng nhấc an toàn trong thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nâng nhấc bằng tay vẫn phổ biến trong sản xuất vật liệu xây dựng?
   Do đặc thù công việc và hạn chế về cơ giới hóa, nhiều công đoạn vẫn yêu cầu nâng nhấc thủ công để đảm bảo linh hoạt và hiệu quả sản xuất.

2. Nguy cơ chính gây đau thắt lưng khi nâng nhấc là gì?
   Các yếu tố như góc cúi tối đa theo mặt dọc giữa, mô men tối đa và tần số nâng/hạ cao làm tăng áp lực lên cột sống thắt lưng, dẫn đến tổn thương.

3. Thiết bị LMM và EMG có vai trò gì trong nghiên cứu?
   LMM đo vận động cột sống giúp xác định mức độ nguy cơ tổn thương, trong khi EMG đánh giá hoạt động điện cơ của nhóm cơ lưng, phản ánh mức độ căng thẳng cơ.

4. Làm thế nào để giảm nguy cơ đau thắt lưng cho công nhân?
   Huấn luyện kỹ thuật nâng nhấc đúng, cải thiện điều kiện làm việc, giám sát thường xuyên và khuyến khích tập thể dục phòng ngừa là các biện pháp hiệu quả.

5. Mối liên hệ giữa trọng lượng vật nâng và đau thắt lưng như thế nào?
   Trọng lượng vật nâng càng lớn thì biên độ sóng điện cơ càng cao, đồng thời tỷ lệ đau thắt lưng cũng tăng, cho thấy mối tương quan thuận giữa hai yếu tố.

Kết luận

• Tỷ lệ đau thắt lưng ở công nhân ngành sản xuất vật liệu xây dựng là khoảng 69,1%, cao nhất tại cơ sở sản xuất sứ vệ sinh với 78,6%.
• Nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng do các yếu tố ecgônômi như góc cúi tối đa và mô men tối đa đều ở mức cao đến rất cao.
• Hoạt động điện cơ bề mặt tại vùng thắt lưng tăng theo trọng lượng vật nâng, phản ánh áp lực lớn lên cơ lưng khi nâng nhấc.
• Đa số công nhân nâng nhấc không đúng tư thế, làm tăng nguy cơ tổn thương cột sống và đau thắt lưng.
• Cần triển khai các biện pháp huấn luyện, cải thiện điều kiện làm việc và giám sát sức khỏe để giảm thiểu tổn thương nghề nghiệp.

Tiếp theo, các đơn vị sản xuất nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình đào tạo và cải tiến môi trường làm việc. Mời quý độc giả và chuyên gia quan tâm liên hệ để trao đổi và hợp tác nghiên cứu sâu hơn về lĩnh vực này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. MỘT SỐ NÉT VỀ GIẢI PHẪU-SINH LÝ CỘT SỐNG THẮT LƯNG 1.Vài nét tổng quát về cột sống Cột sống (columna vertebradis) của con người là trục trung tâm của cơ thể, thuộc bộ xương trục (skeleton axiale) bao gồm nhiều đốt sống tiếp khớp với nhau, giúp cho thân mình vận động dễ dàng và nhịp nhàng. Cột sống bao bọc và bảo vệ cho tủy sống - một phần của thần kinh trung ương. Một số nét về đặc điểm giải phẫu-sinh lý cột sống đoạn thắt lưng 1.

GIỚI THIỆU VỀ ECGÔNÔMI 1. SƠ LƯỢC VỀ MỘT SỐ NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Ở Mỹ, để đánh giá mức độ nguy cơ đối với lưng trong các hoạt động lao động nâng nhấc, vận chuyển vật bằng tay, người ta thường dùng 4 mô hình đánh giá là: mô hình giám sát sự vận động của lưng, phương trình nâng nhấc của NIOSH được sửa chữa lại năm 1991, chương trình dự đoán sức mạnh tĩnh 3DSSPP và bảng kiểm đánh giá các nguy cơ của nâng, hạ, đẩy, kéo… Luận văn Thạc Sĩ 4 Các nhà nghiên cứu Trung Quốc như Chen, Lei, Dinh và Wang còn sử dụng điện cơ bề mặt trong việc đánh giá các yếu tố nguy cơ ecgônômi liên quan với công việc nâng nhấc bằng tay. Các yếu tố nguy cơ ecgônômi liên quan với công việc nâng nhấc bằng tay đã được các tác giả đánh giá bởi việc so sánh biên độ điện cơ trung bình của các tín hiệu điện cơ thu được từ các cơ dựng sống.

Trung tâm An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp Canada (CCOHS) đã đưa ra những quy trình chung cho công việc nâng nhấc thủ công. Các bài tập thể dục đề phòng chống đau lưng cũng đã được CCOHS phổ biến. Các nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam, chưa có công trình nghiên cứu nào xây dựng trọng lượng nâng nhấc cho phép tối đa và nghiên cứu về mối liên quan giữa đau mỏi lưng với nâng nhấc vật nặng, chỉ có các điều tra, phỏng vấn đưa ra tỷ lệ đau mỏi cơ xương khớp trong đó có thắt lưng ở các công việc khác nhau. Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.

ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU - 311 người lao động nâng nhấc vật nặng bằng tay trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng, như sản xuất gạch tuynel, gạch men, gạch granit, đồ sứ vệ sinh. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Thiết kế nghiên cứu và nội dung nghiên cứu chính Chúng tôi đã áp dụng phương pháp nghiên cứu mô tả, điều tra cắt ngang. Bên cạnh việc điều tra phỏng vấn, quan sát, phân tích các thao tác nâng nhấc vật nặng bằng tay như công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam đã tiến hành; đề tài còn sử dụng thiết bị đo EMG bề mặt để đo EMG của nhóm cơ lưng thẳng, hệ thiết bị giám sát sự vận động của lưng (LMM) để đánh giá mức độ nguy cơ tổn thương lưng trong các thao tác nâng/hạ khác nhau.

Cỡ mẫu và cách chọn mẫu nghiên cứu 2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu phỏng vấn theo bộ phiếu Áp dụng công thức tính cỡ mẫu ngẫu nhiên đơn theo công thức: n = Z2 p(1-p) (1  / 2 ). d2 Trong đó: n là cỡ mẫu tối thiểu cần thiết Z(1-/2) = 1,96 (độ tin cậy với  = 0,05) p = 0,72: Tỷ lệ đau lưng của nữ công nhân sản xuất gạch theo công nghệ lò tuynel (nghiên cứu Tạ Tuyết Bình và CS, 1996) d = 0,05 (sai số cho phép 5%) Thay số vào công thức trên tính được n = 310 đối tượng. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu cho quan sát, mô tả, phân tích về Ecgônômi 2.

Cỡ mẫu và cách chọn mẫu sử dụng thiết bị giám sát sự vận động của lưng (LMM) và đo điện cơ bề mặt (EMG) 2. Các kỹ thuật nghiên cứu được áp dụng 2. Điều tra qua phỏng vấn 2. Quan sát, mô tả 2.

Đo, đánh giá sự vận động của lưng Đánh giá sự vận động của lưng người lao động khi họ thực hiện các thao tác nâng nhấc vật tại nơi làm việc bằng hệ thiết bị giám sát sự vận động của lưng (Lumbar Motion Monitor – LMM) của Mỹ và Canada. Thiết bị LMM giống như một bộ xương sống bên ngoài. Nó có thể đo vị trị trí, tốc độ và sự gia tăng của cột sống trong mặt phẳng dọc giữa, mặt phẳng bên và sự xoắn vặn. Cùng với thiết bị đo là phần mềm Ballet 2.0 để phân tích đưa ra mức độ nguy cơ trung bình chung cho cơ xương cột sống và riêng cho từng yếu tố: Tần số nâng, tốc độ xoay thân trung bình, mô men tối đa, góc cúi tối đa theo mặt dọc giữa, tốc độ nghiêng thân tối đa.

Đo, đánh giá điện cơ bề mặt Thiết bị được sử dụng trong nghiên cứu này là thiết bị đo điện cơ bề mặt - EMG sensor SX 230 trong bộ DataLOG Bluetooth & MMC của hãng Biometrics ltd. Bộ tiền khuếch đại Luận văn Thạc Sĩ 7 EMG SX230 được kết nối với với DataLOG W4X8 để đo những điện thế tạo ra từ hoạt động điện cơ. Xử lý số liệu (1) Toàn bộ phiếu phỏng vấn người lao động sau khi xử lý thô được nhập vào máy tính theo chương trình phần mềm Epi-info và được xử lý, phân tích bằng các phần mềm Epi-info, foxprow, microsof excel. (2) Phân tích số liệu LMM: Phân tích xác định nguy cơ trung bình của công việc nâng nhấc đối với cơ lưng và cột sống thắt lưng cũng như nguy cơ riêng theo từng yếu tố.

Luận văn Thạc Sĩ 8 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 3. ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ THAO TÁC NÂNG NHẤC VẬT NẶNG TỚI CƠ LƯNG VÀ CỘT SỐNG CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG 3. Một số thông tin chung về đối tượng được phỏng vấn Trong số 311 đối tượng được phỏng vấn, có 42,4% công nhân làm việc tại các cơ sở sản xuất gạch tuynel, công nhân sản xuất sứ vệ sinh chiếm 33,1%, còn lại 24,4% làm việc tại cơ sở sản xuất gạch granit. Quá trình làm việc, đặc điểm công việc và môi trường lao động Tính trung bình những người được phỏng vấn đã làm công việc thường xuyên nâng nhấc vật được 6,3 ± 4,7 năm.

Công việc chủ yếu hàng ngày của những người được phỏng vấn bao gồm nâng nhấc vận chuyển và xếp đặt vật. Tính chung, trọng lượng nâng nhấc trung bình mỗi lần là 16,0 ± 10,5 kg. Theo những đối tượng phỏng vấn, nóng và bụi là 2 yếu tố ô nhiễm môi trường lao động rất phổ biến ở các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng. Hầu hết những người được phỏng vấn đều cho biết tại nơi họ làm việc quá nóng vào mùa hè (98,4%).

Tình trạng rối loạn cơ xương Luận văn Thạc Sĩ 9 Tỷ lệ đối tượng phỏng vấn đã từng bị đau thắt lưng khá cao (69,1%), cao nhất ở cơ sở sản xuất sứ vệ sinh (78,6%), tiếp đến là cơ sở sản xuất gạch granit (71,1%) và thấp nhất ở cơ sở sản xuất gạch tuynel (60,6%). KẾT QUẢ PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ ECGONOMI VÀ GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG CỦA LƯNG TẠI CÁC VỊ TRÍ LÀM VIỆC 3. Kết quả phân tích đánh giá tại cơ sở sản xuất gạch tuynel Hình 3. Nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng theo từng yếu tố ở công nhân sản xuất gạch tuynel Nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng của công nhân rất cao ở tất cả các bộ phận trong sản xuất gạch tuynel là tần số nâng/hạ (cả 5 công việc được khảo sát đều có mức nguy cơ tính Luận văn Thạc Sĩ 10 theo tần số nâng/hạ là 98%).

Nguy cơ do góc cúi tối đa theo mặt dọc giữa ở cả 5 công việc được khảo sát cũng ở mức rất cao (88- 100%). Trừ công việc phơi đảo gạch, nguy cơ do tốc độ xoay thân trung bình đối với 4 công việc còn lại ở mức rất cao (91-98%). Trong 5 công việc được khảo sát, 4 công việc có nguy cơ do tốc độ nghiêng thân trung bình ở mức trung bình (31-57%), chỉ có ở bộ phận phơi đảo là có nguy cơ thuộc mức thấp (8%). Bốn trong năm công việc được khảo sát có nguy cơ do mô men tối đa ở mức thấp (10-27%), riêng bốc gạch lên xe tải có mức nguy cơ cao (62%).Kết quả phân tích đánh giá tại cơ sở sản xuất gạch ốp lát granite Tỉ lệ % Hình 3.

Nguy cơ RLTL theo từng yếu tố ở công nhân sản xuất gạch granit Luận văn Thạc Sĩ 11 Nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng của công nhân ở các bộ phận bốc nhám, đóng gói gạch granit và bốc xếp lên xe tải thuộc công ty cổ phần Thạch Bàn phổ biến nhất là mô men tối đa. Ở cả 3 bộ phận điều tra, nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng do mô men tối đa thuộc mức rất cao (98%). Mô men tối đa cao do trọng lượng của vật nâng lớn và lại ở khá xa thân mình (khoảng cách tính từ L5/S1 đến chỗ cầm nắm vật khá lớn). Kết quả phân tích đánh giá tại cơ sở sản xuất sứ vệ sinh Hình 3.

Nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng theo từng yếu tố ở công nhân sản xuất sứ vệ sinh Xét ở góc độ tư thế, nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng của công nhân ở các bộ phận trong công nghệ sản xuất sứ vệ sinh phổ biến nhất là góc cúi tối đa theo mặt dọc giữa. Bốn trong 5 công đoạn sản xuất có nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng do góc cúi tối đa theo mặt dọc giữa thuộc mức rất cao (87- 98%). Kết quả quan sát và đánh giá ecgonomi cũng cho thấy “đa số công nhân khi nâng nhấc thường cúi gập lưng, rất ít công nhân Luận văn Thạc Sĩ 12 hạ thấp trọng tâm bằng cách gập đầu gối”. Điều này cho thấy, đa số công nhân ở nhà máy sứ Thanh Trì đã nâng nhấc vật nặng không đúng tư thế (tư thế nâng nhấc vật lưng cong).

Riêng tại bộ phận kiểm tra mộc, nguy cơ do góc cúi tối đa theo mặt dọc giữa khi nâng nhấc sản phẩm từ giá xuống bàn làm việc và ngược lại từ bàn làm việc lên giá chỉ ở mức trung bình (42%). Tuy nhiên, nhiều thao tác sửa, rửa sản phẩm trong khi kiểm tra mộc, công nhân thực hiện ở tư thế cúi, nghiêng, xoắn vặn thân mình.