Tuân Thủ Vệ Sinh Tay Của Nhân Viên Y Tế Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Sơn La Năm 2022

Chuyên khảo y tế phân tích Luận văn tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế tại bệnh viện đa khoa tỉnh sơn la năm, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Hoàng Thị Diệu Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Thanh Hương
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế
• Đề tài: Tuân Thủ Vệ Sinh Tay Thường Quy Của Nhân Viên Y Tế Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Sơn La Năm 2022
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• Mục tiêu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đại cương về vệ sinh tay thường quy
• 1.1.1. Một số khái niệm sử dụng trong nghiên cứu
• 1.1.2. Tầm quan trọng của việc vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế
• 1.2. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế trên thế giới và Việt Nam
• 1.2.1. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế trên thế giới
• 1.2.2. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế tại Việt Nam
• 1.3. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế
• 1.3.1. Yếu tố cá nhân
• 1.3.2. Công tác kiểm tra, giám sát quy trình vệ sinh tay thường quy tại bệnh viện
• 1.3.3. Cường độ làm việc
• 1.3.4. Đào tạo, tập huấn vệ sinh tay thường quy
• 1.3.5. Phương tiện vệ sinh tay thường quy
• 1.4. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Quy trình thu thập số liệu
• 2.7. Các biến số nghiên cứu
• 2.8. Tiêu chuẩn đánh giá tuân thủ vệ sinh tay thường quy
• 2.9. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.10. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La
• 3.3. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ vệ sinh tay thường quy ở nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La năm 2022
• 3.3.1. Kiến thức về vệ sinh tay thường quy ở nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La năm 2022
• 3.3.2. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ vệ sinh tay thường quy ở nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La năm 2022
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La
• 4.1.1. Thực trạng tuân thủ theo cơ hội vệ sinh tay thường quy
• 4.1.2. Thực trạng tuân thủ theo các bước vệ sinh tay thường quy
• 4.1.3. Thực trạng tuân thủ quy trình vệ sinh tay thường quy
• 4.2. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ vệ sinh tay thường quy ở nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La
• 4.3. Hạn chế nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: QUY TRÌNH RỬA TAY THƯỜNG QUY
• PHỤ LỤC 2: BỘ CÂU HỎI KHẢO SÁT KIẾN THỨC VỀ VỆ SINH TAY THƯỜNG QUY TRONG CÁC CƠ SỞ KHÁM CHỮA BỆNH
• PHỤ LỤC 3: PHIẾU QUAN SÁT THỜI ĐIỂM VỆ SINH TAY THƯỜNG QUY CỦA NVYT
• PHỤ LỤC 4: CÁCH CHẤM ĐIỂM KIẾN THỨC VỀ TUÂN THỦ VSTTQ CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ
• PHỤ LỤC 4: BIẾN SỐ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Đánh Giá Tuân Thủ Vệ Sinh Tay Của Nhân Viên Y Tế Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Sơn La Năm 2022

Nghiên cứu này nhằm đánh giá kiến thức và tỷ lệ tuân thủ VSTTQ của NVYT tại BVĐK tỉnh Sơn La, đồng thời tìm hiểu một số yếu tố liên quan tới tỷ lệ này. Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang phân tích trên 350 NVYT đang thực hiện các công tác lâm sàng tại bệnh viện. Mỗi nhân viên được tiến hành quan sát 1 lần trên 1 cơ hội thực hiện VSTTQ và sau đó phát vấn bộ câu hỏi thông tin chung và kiến thức VSTTQ.

1.1. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế trên thế giới

Nghiên cứu cắt ngang tại hai bệnh viện của Iran năm 2015 sử dụng bộ công cụ đánh giá kiến thức VSTTQ của WHO cho thấy: chỉ có 10,6% các điều dưỡng/trợ lý điều dưỡng có kiến thức tốt, mặc dù tất cả các NVYT đều có những kiến thức nhất định về VSTTQ (13). Tại bệnh viện đại học Shiraz, Iran khảo sát trước can thiệp ban đầu chỉ ra tỉ lệ NVYT tuân thủ còn thấp là 29,8% tại 14 khoa phòng lâm sàng (14).

1.2. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế tại Việt Nam

Thực trạng tuân thủ cơ hội vệ sinh tay thường quy Tại Việt Nam cũng đã có nhiều các nghiên cứu tại các bệnh viện và cơ sở y tế về vấn đề kiến thức, thực hành của NVYT nói chung. Kết quả khảo sát 383 NVYT tại một số khoa lâm sàng Bệnh viện Quân y 103 năm 2013 cho thấy tỉ lệ tuân thủ còn thấp là 29,8% tại 14 khoa phòng lâm sàng (14).

II. Tầm Quan Trọng Của Việc Vệ Sinh Tay Thường Quy Của Nhân Viên Y Tế

Trong môi trường bệnh viện, mọi nơi bàn tay đụng chạm vào đều có vi khuẩn trên đó. Các tác nhân NKBV không chỉ có ở các vết thương nhiễm khuẩn, ở chất thải và dịch tiết của người bệnh mà thường xuyên có trên da lành của người bệnh. Trong quá trình chăm sóc người bệnh, bàn tay NVYT thường xuyên bị ô nhiễm vi sinh vật có ở trên da bệnh nhân cũng như ở bề mặt môi trường bệnh viện và thời gian thao tác càng dài thì mức độ ô nhiễm bàn tay càng lớn.

2.1. Tầm quan trọng của việc vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế

Nhiễm khuẩn bệnh viện đang là vấ n đề y tế toàn cầ u do làm tăng tỷ lê ̣ mắ c bê ̣nh, tỷ lê ̣ tử vong, kéo dài thời gian điề u tri ̣ và tăng chi phí điề u tri ̣ và gia tăng tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng.

2.2. Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La có quy mô 500 giường bệnh, được xếp hạng I theo Quyết định số 1703/QĐ-UBND ngày 14/7/2016 của Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Sơn La. Hiện Bệnh viện có 32 khoa, phòng và 1 trung tâm, gồm: 8 phòng chức năng, 20 khoa lâm sàng, trung tâm, 5 khoa cận lâm sàng với tổng số 478 cán bộ NVYT, trong đó có 350 NVYT thực hiện công tác chuyên môn, chăm sóc người bệnh trực tiếp (6).

III. Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu này đã đánh giá kiến thức và tỷ lệ tuân thủ VSTTQ của NVYT tại BVĐK tỉnh Sơn La, đồng thời tìm hiểu một số yếu tố liên quan tới tỷ lệ này. Kết quả nghiên cứu chỉ ra tỉ lệ tuân thủ VSTTQ của NVYT tại bệnh viện chiếm 60,6%. Trong cơ hội được quan sát, 74% VST bằng cồn và dung dịch sát khuẩn, 2,9% không VSTTQ khi có cơ hội, còn lại là VSTTQ với nước và xà phòng.

3.1. Kết quả nghiên cứu về thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy

Kết quả nghiên cứu chỉ ra tỉ lệ tuân thủ VSTTQ của NVYT tại bệnh viện chiếm 60,6%. Trong cơ hội được quan sát, 74% VST bằng cồn và dung dịch sát khuẩn, 2,9% không VSTTQ khi có cơ hội, còn lại là VSTTQ với nước và xà phòng.

3.2. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ vệ sinh tay thường quy

Nghiên cứu cũng chỉ ra các yếu tố liên quan đến tuân thủ VSTTQ là chính sách, quy định của bệnh viện bao gồm quá tải bệnh nhân tại khoa phòng (OR= 2,36 ;95% KTC: 1,5- 3,7; p<0,05); triển khai giám sát công tác VSTTQ (OR= 2,01 ;95% KTC: 1,1- 3,9; p<0,05), kiến thức về VSTTQ (OR= 1,74 ;95% KTC: 1,0- 2,8; p<0,05)).

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhiễm khuẩn bệnh viện hiện là một thách thức y tế toàn cầu nghiêm trọng, làm gia tăng tỷ lệ tử vong, kéo dài thời gian nằm viện và làm trầm trọng thêm gánh nặng chi phí điều trị. Theo báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế tại các quốc gia đang phát triển dao động từ 3,5% đến 12%, trong khi con số này tại khu vực Châu Âu đạt mức trung bình 7,1%. Bàn tay của nhân viên y tế chính là con đường lây truyền vi sinh vật phổ biến nhất trong môi trường lâm sàng. Các bằng chứng dịch tễ học khẳng định việc tuân thủ vệ sinh tay thường quy đúng quy chuẩn có thể giúp cắt giảm từ 30% đến 50% nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện, giảm 47% các đợt tiêu chảy cấp và giảm từ 19% đến 45% các bệnh lý nhiễm khuẩn đường hô hấp.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mô tả thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế và phân tích các yếu tố liên quan tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La năm 2022. Đây là bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh hạng I với quy mô 500 giường bệnh và 32 khoa, phòng, trung tâm chuyên môn. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 350 nhân viên y tế trực tiếp tham gia công tác khám chữa bệnh và chăm sóc người bệnh tại 20 khoa lâm sàng trong giai đoạn từ tháng 01/2022 đến tháng 10/2022, thời gian thu thập dữ liệu tập trung vào tháng 03/2022 và tháng 04/2022. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp số liệu thực chứng, giúp các nhà quản lý y tế tại địa phương xây dựng chiến lược kiểm soát nhiễm khuẩn hiệu quả, tối ưu hóa an toàn người bệnh và giảm thiểu sự lan truyền của các chủng vi khuẩn kháng thuốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của công trình được thiết lập dựa trên Hướng dẫn Kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh ban hành kèm theo Quyết định số 3916/QĐ-BYT của Bộ Y tế, kết hợp với mô hình 5 thời điểm vệ sinh tay của Tổ chức Y tế Thế giới. Cấu trúc lý thuyết tích hợp ba nhóm yếu tố chính: đặc điểm cá nhân của nhân viên y tế, điều kiện môi trường làm việc và năng lực kiến thức chuyên môn.

Hệ thống nghiên cứu vận dụng 4 khái niệm chuyên ngành nền tảng:

• Nhiễm khuẩn bệnh viện: Là các tình trạng nhiễm khuẩn mắc phải trong quá trình người bệnh tiếp nhận chăm sóc, điều trị tại cơ sở y tế mà không hiện diện hoặc ủ bệnh tại thời điểm nhập viện.
• Vệ sinh tay thường quy: Là quy trình sử dụng nước và xà phòng thường hoặc chà tay bằng dung dịch sát khuẩn chứa cồn trong thời gian từ 20 đến 30 giây nhằm loại bỏ chất dơ và vi sinh vật vãng lai trên da tay khi không có chỉ định phẫu thuật.
• Cơ hội vệ sinh tay: Thời điểm cần thực hiện vệ sinh tay trong các thao tác chăm sóc nhằm ngăn chặn sự truyền lan mầm bệnh, bao gồm 5 thời điểm vàng: trước khi tiếp xúc người bệnh, trước khi thực hiện thủ thuật sạch hoặc vô khuẩn, sau khi tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể, sau khi tiếp xúc người bệnh và sau khi tiếp xúc với môi trường xung quanh người bệnh.
• Vùng kề cận người bệnh: Không gian vật lý xung quanh giường bệnh, bao gồm ga trải giường, thành giường, bàn ăn và trang thiết bị y tế trực tiếp phục vụ người bệnh mang nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể xác định với độ tin cậy 95% (hệ số z = 1,96), sai số tuyệt đối cho phép d = 0,05 và tỷ lệ tuân thủ tham khảo p = 75,5% từ một nghiên cứu tại bệnh viện tuyến trung ương. Cỡ mẫu tính toán lý thuyết tối thiểu là 284 người. Nhằm nâng cao độ chính xác, nghiên cứu tiến hành chọn mẫu toàn bộ với tổng số 350 nhân viên y tế đang trực tiếp chăm sóc người bệnh tại 20 khoa lâm sàng đủ tiêu chuẩn tham gia.

Quy trình thu thập dữ liệu kết hợp hai phương pháp độc lập để đảm bảo tính khách quan:

1. Quan sát không tham gia ẩn danh: 5 giám sát viên thuộc Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn tiến hành quan sát trực tiếp 1 cơ hội vệ sinh tay trên mỗi nhân viên y tế vào ca làm việc buổi sáng, ghi nhận chi tiết việc thực hiện 6 bước chà tay và thời gian thực hiện theo bảng kiểm chuẩn của Bộ Y tế. Nhân viên y tế hoàn toàn không biết mình đang được đánh giá để tránh hiệu ứng tâm lý thay đổi hành vi.
2. Phát vấn điều tra kiến thức: Ngay sau khi hoàn tất quy trình chăm sóc, nhân viên y tế được mời hoàn thiện bộ câu hỏi trắc nghiệm gồm 28 câu đánh giá kiến thức kiểm soát nhiễm khuẩn và kỹ thuật vệ sinh tay (tiêu chuẩn đạt khi trả lời đúng từ 70% tổng điểm trở lên, tương đương từ 20 câu đúng).

Dữ liệu được làm sạch, nhập liệu bằng phần mềm EpiData 3.1 và phân tích trên phần mềm SPSS. Lý do lựa chọn kiểm định Chi-square và phân tích hồi quy logistic đơn biến nhằm tính toán tỷ số chênh (OR) cùng khoảng tin cậy 95% là để xác định định lượng mối liên quan độc lập giữa các biến số chính sách quản lý, cường độ lao động, kiến thức với hành vi tuân thủ vệ sinh tay ở mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ 350 nhân viên y tế ghi nhận 4 phát hiện trọng tâm:

1. Tỷ lệ tuân thủ chung quy trình vệ sinh tay thường quy đạt 60,6% (212/350 nhân viên), trong khi tỷ lệ chưa tuân thủ chiếm 39,4%. Xét riêng về việc nhận thức cơ hội, có tới 97,1% nhân viên y tế thực hiện hành động vệ sinh tay khi xuất hiện cơ hội, chỉ có 2,9% (10 trường hợp) bỏ qua hoàn toàn cơ hội làm sạch tay.

2. Về phương thức vệ sinh tay, dung dịch sát khuẩn tay nhanh chứa cồn chiếm ưu thế vượt trội với 74,0%, trong khi tỷ lệ sử dụng nước và xà phòng chiếm 23,1%. Phân bố cơ hội vệ sinh tay ghi nhận tỷ lệ cao nhất ở thời điểm trước khi tiếp xúc trực tiếp với người bệnh chiếm 32,6% (114 lượt) và sau khi tiếp xúc với người bệnh chiếm 29,4% (103 lượt). Cơ hội trước khi làm thủ thuật vô khuẩn chiếm 18,9%, sau khi tiếp xúc bề mặt buồng bệnh chiếm 10,0% và sau khi tiếp xúc máu, dịch cơ thể chiếm 9,1%.

3. Về kỹ thuật thực hiện 6 bước, nhân viên y tế thực hiện đúng chuẩn cao nhất ở bước 1 (chà 2 lòng bàn tay) đạt 95,1%, bước 2 (chà mu bàn tay) đạt 92,0% và bước 6 (xoay đầu ngón tay) đạt 92,0%. Ngược lại, bước 4 (chà mặt ngoài các ngón tay) có tỷ lệ sai sót cao nhất với 17,1% không đạt, tiếp theo là bước 5 (xoay ngón tay cái) với 12,3% sai sót. Tỷ lệ thực hiện đúng toàn bộ 6 bước đạt 60,9%. Về thời gian, 60,6% thực hiện chuẩn từ 20 đến 30 giây, 33,4% kéo dài trên 30 giây và 6,0% thực hiện sơ sài dưới 20 giây.

4. Tỷ lệ nhân viên y tế đạt chuẩn kiến thức vệ sinh tay là 72,9%. Phân tích yếu tố liên quan xác định 3 rào cản mang ý nghĩa thống kê (p < 0,05):

• Thiếu tập huấn chuyên môn: Nhân viên chưa tham gia tập huấn có tỷ lệ không tuân thủ cao gấp 2,29 lần nhóm đã tập huấn (OR = 2,29; 95% KTC: 1,1 - 4,5).
• Quá tải công việc: Khoa phòng quá tải bệnh nhân làm tăng nguy cơ không tuân thủ lên 1,57 lần so với khoa phòng bình thường (OR = 1,57; 95% KTC: 1,3 - 1,9; tỷ lệ tuân thủ chỉ đạt 46,2% so với 68,0%).
• Thiếu giám sát nội bộ: Nơi không triển khai kiểm tra định kỳ có tỷ lệ không tuân thủ cao gấp 2,21 lần nơi có giám sát (OR = 2,21; 95% KTC: 1,1 - 4,1; tỷ lệ tuân thủ giảm từ 63,3% xuống 43,8%).
• Hạn chế về kiến thức: Nhân viên có kiến thức không đạt có nguy cơ vi phạm quy trình cao gấp 1,66 lần nhóm có kiến thức đạt (OR = 1,66; 95% KTC: 1,1 - 2,7). Các yếu tố tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp hay thâm niên công tác không có mối liên quan mang ý nghĩa thống kê.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ lựa chọn dung dịch cồn sát khuẩn nhanh đạt 74,0% phản ánh xu hướng chuyển dịch tích cực trong thực hành y tế hiện đại. Việc trang bị các chai cồn sát khuẩn tại xe tiêm và đầu giường bệnh giúp nhân viên tiết kiệm khoảng 2/3 tổng thời gian thao tác so với việc di chuyển đến bồn rửa nước, đặc biệt phù hợp trong bối cảnh các khoa lâm sàng đối mặt với áp lực quá tải bệnh nhân lên tới 34,0%.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, tỷ lệ tuân thủ 60,6% tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La cao hơn đáng kể so với kết quả tại một số bệnh viện đa khoa tuyến huyện hoặc bệnh viện chuyên khoa y học cổ truyền (thường dao động từ 12,1% đến 47,3%), nhưng tương đương với các bệnh viện tuyến tỉnh đã qua can thiệp (khoảng 61,8% đến 63,0%). Trên bình diện quốc tế, con số này vượt trội hơn nghiên cứu tại Iran (29,8%) và Pakistan (12,3%), song vẫn thấp hơn mức độ tuân thủ trung bình tại Phần Lan (76,4%). Sự khác biệt này bắt nguồn từ phương pháp quan sát 1 cơ hội duy nhất kết hợp ẩn danh vào buổi sáng, giúp phản ánh sát thực tế nhưng cũng tạo ra tỷ lệ tuân thủ tập trung hơn so với các thiết kế theo dõi nhiều lượt liên tục.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch tuân thủ giữa 5 cơ hội và bảng phân tích hồi quy logistic đa biến. Kết quả chứng minh rõ nét rằng kiểm tra giám sát thường xuyên là đòn bẩy hành vi quan trọng, giúp nâng tỷ lệ tuân thủ từ 43,8% lên 63,3%. Đồng thời, việc loại bỏ các bước thao tác sai ở bước 4 và bước 5 sẽ là chìa khóa để nâng cao chất lượng làm sạch vi sinh vật trên bàn tay nhân viên y tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực tế, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp can thiệp đồng bộ:

1. Đẩy mạnh chương trình đào tạo và tập huấn thực hành:

• Hành động: Tổ chức định kỳ các khóa tập huấn kỹ năng thực hành 6 bước vệ sinh tay và cập nhật kiến thức kiểm soát nhiễm khuẩn cho 100% nhân viên y tế mới tuyển dụng và đào tạo nhắc lại hàng năm.
• Chỉ số mục tiêu: Nâng tỷ lệ nhân viên y tế đạt chuẩn kiến thức từ 72,9% lên tối thiểu 90% và giảm tỷ lệ sai sót ở bước 4, bước 5 xuống dưới 5%.
• Lộ trình: Triển khai từ quý 1 năm 2023, duy trì tần suất 6 tháng một lần.
• Chủ thể thực hiện: Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn chủ trì phối hợp cùng Phòng Kế hoạch tổng hợp.

2. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chuyên môn:

• Hành động: Xây dựng mạng lưới giám sát viên bán chuyên trách tại từng khoa phòng, áp dụng bảng kiểm chuẩn của Bộ Y tế để tiến hành quan sát định kỳ và đột xuất, kết hợp phản hồi số liệu công khai trong các buổi giao ban bệnh viện.
• Chỉ số mục tiêu: Đảm bảo 100% các khoa lâm sàng được giám sát hàng tháng, duy trì tỷ lệ tuân thủ chung trên 80% (tận dụng hiệu quả giảm nguy cơ không tuân thủ OR = 2,21).
• Lộ trình: Hoàn thiện quy chế giám sát trong 3 tháng đầu năm 2023.
• Chủ thể thực hiện: Hội đồng Kiểm soát nhiễm khuẩn và Điều dưỡng trưởng các khoa lâm sàng.

3. Tối ưu hóa điều kiện làm việc và phương tiện vệ sinh tay:

• Hành động: Lắp đặt bổ sung giá treo dung dịch sát khuẩn tay nhanh chứa cồn tại tất cả các đầu giường bệnh, cửa buồng bệnh và xe làm thủ thuật; bố trí đủ khăn lau tay dùng một lần tại 100% bồn rửa; điều tiết phân bổ nhân lực hợp lý tại các khoa có tỷ lệ quá tải 34,0%.
• Chỉ số mục tiêu: 100% vị trí chăm sóc có sẵn dung dịch sát khuẩn đạt chuẩn, rút ngắn thời gian tiếp cận phương tiện xuống dưới 10 giây.
• Lộ trình: Thực hiện hoàn tất trong vòng 6 tháng.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Vật tư - Trang thiết bị y tế phối hợp với Ban Giám đốc bệnh viện.

4. Hoàn thiện chính sách thi đua và cơ chế động viên khen thưởng:

• Hành động: Tích hợp chỉ số tuân thủ vệ sinh tay thường quy vào tiêu chuẩn đánh giá hoàn thành nhiệm vụ và bình xét thi đua khen thưởng hàng quý của từng cá nhân và tập thể khoa phòng.
• Chỉ số mục tiêu: 100% các đơn vị lâm sàng ký cam kết tuân thủ và không có trường hợp vi phạm nghiêm trọng quy chế kiểm soát nhiễm khuẩn.
• Lộ trình: Áp dụng từ quý 2 năm 2023.
• Chủ thể thực hiện: Hội đồng Thi đua - Khen thưởng phối hợp cùng Công đoàn bệnh viện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

1. Ban Giám đốc và cán bộ quản lý bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng để hoạch định chính sách đầu tư cơ sở vật chất kiểm soát nhiễm khuẩn, điều phối nhân lực nhằm giảm tải áp lực lâm sàng và phê duyệt các chương trình can thiệp nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.

2. Cán bộ chuyên trách Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở y tế: Cung cấp bộ công cụ khảo sát 28 câu hỏi trắc nghiệm kiến thức và bảng kiểm quan sát ẩn danh đã được chuẩn hóa, giúp dễ dàng nhân rộng mô hình giám sát nội bộ tại đơn vị mình.

3. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Y tế công cộng, Quản lý bệnh viện: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị về thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang phân tích, kỹ thuật tính toán cỡ mẫu đại diện và phương pháp ứng dụng mô hình hồi quy logistic xác định tỷ số chênh (OR) trong nghiên cứu hành vi sức khỏe.

4. Bác sĩ, điều dưỡng, hộ sinh và kỹ thuật viên trực tiếp thực hành lâm sàng: Giúp nâng cao nhận thức cá nhân về tầm quan trọng của 5 thời điểm vệ sinh tay, nhận diện và khắc phục các lỗi kỹ thuật thường gặp ở bước 4 và bước 5 nhằm bảo vệ an toàn cho bản thân và người bệnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ tuân thủ quy trình vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La đạt mức nào? Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tuân thủ toàn diện đạt 60,6% trên tổng số 350 nhân viên y tế được khảo sát. Trong đó, có 97,1% nhân viên nhận biết và thực hiện hành động vệ sinh tay khi xuất hiện cơ hội, 74,0% lựa chọn dung dịch cồn sát khuẩn nhanh và 60,6% đảm bảo thời gian thao tác chuẩn từ 20 đến 30 giây theo Quyết định số 3916/QĐ-BYT.

2. Những yếu tố nào tác động mạnh nhất đến hành vi tuân thủ vệ sinh tay của nhân viên y tế? Ba yếu tố quản lý và môi trường có ảnh hưởng lớn nhất gồm: đào tạo tập huấn (thiếu tập huấn làm tăng nguy cơ không tuân thủ lên 2,29 lần), kiểm tra giám sát (thiếu giám sát làm tăng vi phạm lên 2,21 lần) và tình trạng quá tải bệnh nhân tại khoa phòng (tăng nguy cơ không tuân thủ lên 1,57 lần với p < 0,05).

3. Vì sao dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn được sử dụng phổ biến hơn nhiều so với nước và xà phòng? Dung dịch cồn chiếm 74,0% tổng số lần thực hiện nhờ tính tiện dụng vượt trội, khả năng diệt khuẩn nhanh và tiết kiệm được 2/3 tổng thời gian thao tác so với bồn rửa thông thường. Đây là giải pháp tối ưu cho nhân viên y tế khi phải thăm khám liên tục giữa các người bệnh mà bàn tay không dính vết bẩn nhìn thấy rõ.

4. Bước nào trong quy trình 6 bước vệ sinh tay có tỷ lệ thực hiện sai sót cao nhất? Bước 4 (chà mặt ngoài các ngón tay này vào lòng bàn tay kia) có tỷ lệ thực hiện sai hoặc bỏ sót cao nhất với 17,1%, tiếp theo là bước 5 (xoay ngón tay cái) với 12,3%. Trong khi đó, các bước cơ bản như bước 1 (chà 2 lòng bàn tay) và bước 2 (chà mu bàn tay) đạt tỷ lệ chính xác rất cao, từ 92,0% đến 95,1%.

5. Phương pháp thu thập dữ liệu quan sát trong nghiên cứu có đảm bảo tính khách quan không? Nghiên cứu áp dụng kỹ thuật quan sát không tham gia ẩn danh do 5 giám sát viên Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn thực hiện lồng ghép trong ca làm việc buổi sáng. Nhân viên y tế hoàn toàn không biết mình đang được đánh giá, giúp loại trừ hiệu ứng tâm lý đối phó (hiệu ứng Hawthorne) và phản ánh chính xác thói quen thực hành lâm sàng thực tế.

Kết luận

• Tỷ lệ tuân thủ toàn diện quy trình vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La năm 2022 đạt 60,6%, với tỷ lệ nhận thức và thực hiện khi có cơ hội đạt 97,1%.
• Dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn là phương tiện chủ đạo (74,0%), tập trung nhiều nhất ở thời điểm trước khi tiếp xúc người bệnh (32,6%) và sau khi tiếp xúc người bệnh (29,4%).
• Tỷ lệ nhân viên y tế đạt chuẩn kiến thức kiểm soát nhiễm khuẩn đạt 72,9%, trong đó bước 4 và bước 5 là hai kỹ thuật có tỷ lệ thao tác sai sót cao nhất (tương ứng 17,1% và 12,3%).
• Nghiên cứu chứng minh 3 yếu tố then chốt làm gia tăng tỷ lệ không tuân thủ gồm: thiếu tập huấn chuyên môn (OR = 2,29), thiếu kiểm tra giám sát (OR = 2,21) và tình trạng quá tải bệnh nhân tại khoa phòng (OR = 1,57).
• Đóng góp chính của luận văn là cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về thực hành vệ sinh tay tại bệnh viện tuyến tỉnh miền núi, tạo nền tảng vững chắc cho việc chuẩn hóa quy trình can thiệp.

Lộ trình triển khai các giải pháp tập huấn, nâng cấp hạ tầng và tăng cường giám sát cần được thực hiện quyết liệt ngay trong năm 2023. Các nhà quản lý bệnh viện và nhân viên y tế hãy chủ động tham khảo công trình này để triển khai ngay các hành động can thiệp, bảo đảm an toàn tối đa cho người bệnh và cộng đồng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đại cương về vệ sinh tay thường quy 1.1 Một số khái niệm sử dụng trong nghiên cứu Nhiễm khuẩn bệnh viện: Nhiễm khuẩn liên quan tới chăm sóc y tế (sau đây gọi tắt là nhiễm khuẩn bệnh viện) là các nhiễm khuẩn xảy ra trong quá trình người bệnh được chăm sóc, điều trị tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. (7) Vệ sinh tay: Là một thuật ngữ chung để chỉ hoặc rửa tay bằng xà phòng thường, rửa tay bằng xà phòng khử khuẩn hoặc chà tay bằng dung dịch vệ sinh tay chứa cồn (7, 8) Vệ sinh tay thường quy là quy trình được chỉ định thường quy khi không có chỉ định rửa tay phẫu thuật. Mục đích để loại bỏ chất dơ và vi sinh vật vãng lai trên tay của nhân viên y tế.

(7) Hóa chất vệ sinh tay: Mọi hóa chất VSTTQ sử dụng trong y tế phải được BYT cấp phép sử dụng. Các loại hóa chất VSTTQ thường được sử dụng hiện nay bao gồm xà phòng thường, xà phòng khử khuẩn, dung dịch VSTTQ chứa cồn (isopropanol, ethanol, n-propanol hoặc kết hợp hai trong các thành phần này hoặc kết hợp với 1 chất khử khuẩn). Bình cấp hóa chất VSTTQ cần kín, có bơm định lượng tự động hoặc bằng cần gạt hoạt động tốt, có nhãn ghi rõ loại dung dịch VSTTQ và còn hạn sử dụng, được gắn tại các vị trí thuận lợi cho người sử dụng. Tại mỗi bồn rửa tay thường quy, ngoài xà phòng thường rửa tay cần trang bị đồng bộ các phương tiện khác gồm quy trình rửa tay, khăn lau tay sử dụng một lần và thùng thu gom khăn đã sử dụng (nếu là khăn sợi bông sử dụng lại) hoặc thùng chất thải thông thường (nếu sử dụng khăn giấy dùng một lần).

(7) Cơ hội VSTTQ: Thời điểm cần VSTTQ trong các hoạt động chăm sóc, điều trị để cắt đứt lan truyền mầm bệnh qua bàn tay. (7) Mọi đối tượng trực tiếp chăm sóc người bệnh cần rửa tay bằng nước và xà phòng thường hoặc chà tay bằng dung dịch vệ sinh tay chứa cồn vào những thời điểm sau: 5 + Trước khi tiếp xúc trực tiếp với mỗi người bệnh. + Trước khi thực hiện mỗi thủ thuật sạch/vô khuẩn. + Ngay sau mỗi khi tiếp xúc với máu, dịch cơ thể.

+ Sau khi tiếp xúc trực tiếp với mỗi người bệnh. + Sau tiếp xúc với bề mặt đồ dùng, vật dụng trong buồng bệnh. - Ngoài ra, các thời điểm chăm sóc sau cũng cần VSTTQ: + Khi chuyển từ chăm sóc bẩn sang chăm sóc sạch trên cùng người bệnh. + Trước khi mang găng và sau khi tháo găng.

+ Trước khi vào buồng bệnh và sau khi ra khỏi buồng bệnh. Vùng kề cận người bệnh: là vùng xung quanh người bệnh như giường bệnh, bàn, ga trải giường, các dụng cụ thiết bị trực tiếp phục vụ người bệnh. Vùng kề cận người bệnh thường ô nhiễm các vi sinh vật (VSV) có từ người bệnh. Tuân thủ được định nghĩa trong từ điển tiếng Việt là giữ và làm đúng quy định.

Trong nghiên cứu này là: tuân thủ VSTTQ là kiến thức đúng và thực hành đúng quy định VSTTQ với nước, xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn/ cồn tại các thời điểm cần VSTTQ và thực hiện đúng đủ 6 bước của quy trình VSTTQ phải đạt từ 20-30 giây theo quyết định 3916/QĐ-BYT theo 6 bước (Hình ảnh minh họa các bước VSTTQ được trình bày tại Phụ lục 1). (7) Khi thực hiện quy trình VSTTQ cần lưu ý một số điểm sau: + Lựa chọn đúng phương pháp VST: Nếu bàn tay nhìn rõ vết bẩn hoặc dính các dịch tiết của cơ thể phải VST bằng nước và xà phòng thường. Chà tay bằng dung dịch VST chứa cồn khi tay không trông rõ vết bẩn, sau tháo bỏ găng hoặc khi thăm khám giữa các người bệnh. + Lấy đủ 3ml -5 ml dung dịch VST cho mỗi lần VST.

+ Tuân thủ đúng kỹ thuật VST. Chà tay cùng hóa chất VST theo đúng trình tự từ bước 1 tới bước 6, mỗi bước chà 5 lần để bảo đảm hóa chất tiếp xúc đều trên toàn bộ bề mặt bàn tay. Trường hợp chà tay bằng dung dịch VST chứa cồn, nếu chà đủ 6 6 bước mà tay chưa khô thì lặp lại các bước cho tới khi tay khô. Trường hợp VST bằng nước và xà phòng thì trước khi lấy dung dịch xà phòng cần mở vòi nước và làm ướt bàn tay; sau khi kết thúc 6 bước chà tay cần rửa lại tay dưới vòi nước để loại bỏ hoàn toàn hóa chất trên tay, lau khô tay bằng khăn sạch, khóa vòi nước bằng khăn vừa sử dụng, thải bỏ khăn vào thùng thu gom khăn.

+ Tuân thủ đúng thời gian VST: Thời gian chà tay với hóa chất VST theo quy trình 6 bước phải đạt từ 20 giây-30 giây. + Không rửa lại tay bằng nước và xà phòng sau khi đã chà tay bằng dung dịch VST chứa cồn. + Tránh làm ô nhiễm lại bàn tay sau VST: Sử dụng nước sạch để rửa tay, sử dụng khăn sợi bông/khăn giấy sạch dùng 1 lần để lau khô tay, sử dụng khăn đã dùng lau khô tay để đóng vòi nước. Không dùng một khăn lau tay chung cho nhiều lần rửa tay.

+ Không sử dụng máy sấy tay để làm khô tay. Xem xét lựa chọn loại găng tay không có bột talc để thuận lợi cho việc khử khuẩn tay bằng dung dịch VST chứa cồn.2 Tầm quan trọng của việc vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế Trong môi trường bệnh viện, mọi nơi bàn tay đụng chạm vào đều có vi khuẩn trên đó. Các tác nhân NKBV không chỉ có ở các vết thương nhiễm khuẩn, ở chất thải và dịch tiết của người bệnh mà thường xuyên có trên da lành của người bệnh. Trong quá trình chăm sóc người bệnh, bàn tay NVYT thường xuyên bị ô nhiễm vi sinh vật có ở trên da bệnh nhân cũng như ở bề mặt môi trường bệnh viện và thời gian thao tác càng dài thì mức độ ô nhiễm bàn tay càng lớn.

Không VSTTQ trước khi chăm sóc người bệnh là nguyên nhân quan trọng làm lan truyền NKBV. Nhiều nghiên cứu tại những khu vực lâm sàng khác nhau nhằm đánh giá hiệu quả phòng ngừa NKBV của thực hành VSTTQ thường quy đã cho thấy tỷ lệ NKBV giảm khi cải thiện tỷ lệ tuân thủ VSTTQ ở NVYT, đặc biệt ở những khu vực có nhiều thủ thuật xâm nhập như cấp cứu, hồi sức tích cực, ngoại khoa, nhi khoa. Nhìn chung, thực hiện tốt VSTTQ có thể làm giảm từ 30% - 50% NKBV. (7) 7 Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ với một động tác rửa tay sạch đã làm giảm tới 35% khả năng lây truyền vi khuẩn.

Bàn tay cũng chính là công cụ phổ biến nhất khiến virus lây lan từ người nay sang người kia. Do đó, ngăn chặn virus xâm nhập vào cơ thể bằng việc rửa tay thường xuyên và sạch sẽ là hết sức quan trọng (12). Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế trên thế giới và Việt Nam 1.1 Thực trạng tuân thủ vệ sinh tay thường quy của nhân viên y tế trên thế giới Nghiên cứu cắt ngang tại hai bệnh viện của Iran năm 2015 sử dụng bộ công cụ đánh giá kiến thức VSTTQ của WHO cho thấy: chỉ có 10,6% các điều dưỡng/trợ lý điều dưỡng có kiến thức tốt, mặc dù tất cả các NVYT đều có những kiến thức nhất định về VSTTQ (13). Tại bệnh viện đại học Shiraz, Iran khảo sát trước can thiệp ban đầu chỉ ra tỉ lệ NVYT tuân thủ còn thấp là 29,8% tại 14 khoa phòng lâm sàng (14).

Nghiên cứu của Jawad Ahmed và cộng sự (2020) trên 304 NVYT tại cơ sở thực địa Karachi, Pakistan cho thấy tỉ lệ sử dụng chất khử trùng để VST trước và sau mỗi lần tiếp xúc với bệnh nhân chỉ ở mức 12,3% trong khi có tới 62,73% người tham gia biết về các hướng dẫn của WHO về VSTTQ và 65,56% nhận thức được các bệnh nhiễm trùng mắc phải tại bệnh viện. Tuy nhiên, gần một nửa số người tham gia (45,75%) chưa bao giờ tham gia một bài giảng chính thức về chủ đề này và hơn một nửa (62,26%) số người tham gia không được biết về các biến chứng của nhiễm trùng bệnh viện (15). Thực trạng tuân thủ cơ hội vệ sinh tay thường quy Một nghiên cứu cắt ngang tại bệnh viện Jugal, Ethiopia tháng 3 năm 2020 lại cho thấy tỉ lệ thực hành VSTTQ ở NVYT lại ở mức thấp khi chỉ có 6% NVYT sử dụng chất sát khuẩn có cồn để VSTTQ, 34,3% chỉ sử dụng nước và 59,5% sử dụng xà phòng để VSTTQ. Chỉ có 16,3% thực hành đúng về VSTTQ và 66,8% sử dụng khăn lau tay chung để làm khô tay sau khi VSTTQ (16).

8 Cuộc khảo sát nội bộ diễn ra tại một bệnh viện chăm sóc đại học ở Phần Lan từ năm 2013 đến năm 2018 cho thấy mức độ tuân thủ VSTTQ trung bình khoảng 76,4%. Tuy nhiên vẫn có khoảng 11,5% lần VSTTQ không được thực hiện khi có cơ hội. (17) Tương tự với khảo sát ở Tây nam Nigeria năm 2020 trên 368 bác sĩ và điều dưỡng đã chỉ ra rằng có tới 72,3% đối tượng ý thức được tầm quan trọng của VSTTQ, tỉ lệ VSTTQ trước và sau khi tiếp xúc với bệnh nhân lần lượt là 44,6% với điều dưỡng và 56,2% với bác sĩ, trong đó có 52,4% số điều dưỡng đã được tập huấn về VSTTQ trong 3 năm vừa qua. (18) Thêm vào đó, với sự ảnh hưởng của dịch bệnh COVID 19, các biện pháp phòng ngừa hiệu quả như VSTTQ được chú trọng hơn.

Theo nghiên cứu của M.Zhang và cộng sự tháng 2 năm 2020 trên 10 bệnh viện tại Hà Nam, Trung Quốc, có 89,7% tuân thủ các thực hành đúng về COVID-19 về VSTTQ (19). Bên cạnh đó, nghiên cứu cắt ngang tại bệnh viện Jugal, Ethiopia tháng 3 năm 2020 lại cho thấy tỉ lệ thực hành VSTTQ ở NVYT lại ở mức thấp khi chỉ có 6% NVYT sử dụng chất sát khuẩn có cồn để VSTTQ, 34,3% chỉ sử dụng nước và 59,5% sử dụng xà phòng để VSTTQ. Chỉ có 16,3% thực hành đúng về VSTTQ và 66,8% sử dụng khăn lau tay chung để làm khô tay sau khi VSTTQ (16). Điều này cho thấy có sự khác biệt lớn giữa các khu vực việc tuân thủ VSTTQ của các NVYT.

Thực trạng tuân thủ các bước vệ sinh tay thường quy Có thể thấy các hướng dẫn VSTTQ dành cho NVYT đã được khuyến cáo và thực hiện từ lâu, tuy nhiên việc tuân thủ VSTTQ của NVYT vẫn còn nhiều hạn chế.