Nghiên Cứu Tổn Thất Kinh Tế Do Biến Đổi Khí Hậu Tại Đảo Phú Quốc

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái hệ sinh thái vùng biển đảo phú quốc dưới tác, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Đào Hương Giang
• Người hướng dẫn: TS. Bạch Quang Dũng
• Trường học: Viện Khoa Học Khí Tượng Thủy Văn Và Biến Đổi Khí Hậu
• Chuyên ngành: Biến Đổi Khí Hậu
• Đề tài: Đánh Giá Tổn Thất Kinh Tế Do Biến Đổi Khí Hậu Tại Đảo Phú Quốc
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ LƯỢNG GIÁ TỔN THẤT KINH TẾ DO SUY THOÁI HỆ SINH THÁI DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 1.1. Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan
• 1.2. Cơ sở khoa học của biến đổi khí hậu
• 1.2.1. Nguyên nhân của biến đổi khí hậu
• 1.2.2. Biểu hiện của biến đổi khí hậu
• 1.2.3. Kịch bản biến đổi khí hậu
• 1.3. Cơ sở lý luận về đánh giá tổn thất kinh tế liên quan đến biến đổi khí hậu
• 1.3.1. Phân biệt giữa tổn thất và thiệt hại
• 1.3.2. Tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu
• 1.3.3. Những cách tiếp cận đã có về tổng giá trị kinh tế hệ sinh thái
• 1.4. Tổng quan các nghiên cứu
• 1.4.1. Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới
• 1.4.1.1. Nghiên cứu về suy thoái hệ sinh thái do biến đổi khí hậu trên thế giới
• 1.4.1.2. Nghiên cứu về lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái hệ sinh thái trên thế giới
• 1.4.2. Tổng quan các nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.4.2.1. Nghiên cứu về suy thoái hệ sinh thái do biến đổi khí hậu ở Việt Nam
• 1.4.2.2. Nghiên cứu về lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái hệ sinh thái ở Việt Nam
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. HƯỚNG TIẾP CẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Hướng tiếp cận
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp
• 2.2.2. Phương pháp điều tra khảo sát thực tế
• 2.2.3. Phương pháp chuyên gia
• 2.2.4. Phương pháp trọng số dự báo mức độ suy thoái các hệ sinh thái theo kịch bản biến đổi khí hậu
• 2.2.5. Nhóm các phương pháp tính toán thiệt hại kinh tế do suy thoái hệ sinh thái
• 2.2.5.1. Phương pháp giá thị trường (Market Price – MP)
• 2.2.5.2. Phương pháp chi phí du lịch (Travel Cost Method – TCM)
• 2.2.5.3. Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (Contingent valuation Method - CVM)
• 2.3. Đặc điểm khu vực nghiên cứu – vùng biển đảo Phú Quốc
• 2.3.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 2.3.1.1. Vị trí địa lý
• 2.3.1.2. Đặc điểm địa hình địa mạo
• 2.3.1.3. Đặc điểm khí hậu, thủy - hải văn
• 2.3.1.4. Đặc điểm các hệ sinh thái
• 2.3.1.5. Đặc điểm và xu thế của các yếu tố khí hậu tại Phú Quốc
• 2.3.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.3.2.1. Cơ sở hạ tầng và dân cư
• 2.3.2.2. Hiện trạng phát triển kinh tế
• 2.4. Quy trình lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái các hệ sinh thái tiêu biểu Phú Quốc dưới tác động của biến đổi khí hậu
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. KẾT QUẢ LƯỢNG GIÁ TỔN THẤT KINH TẾ DO SUY THOÁI HỆ SINH THÁI VÙNG BIỂN ĐẢO PHÚ QUỐC DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 3.1. Dự báo mức độ suy thoái các hệ sinh thái vùng biển đảo Phú Quốc dưới tác động của biến đổi khí hậu
• 3.1.1. Dự báo mức độ suy thoái hệ sinh thái rừng trên đảo Phú Quốc theo kịch bản biến đổi khí hậu
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Kinh Tế Của Biến Đổi Khí Hậu Phú Quốc

Đảo Phú Quốc, với vị trí chiến lược và tiềm năng kinh tế lớn, đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu. Các hiện tượng thời tiết cực đoan và sự thay đổi của môi trường biển không chỉ ảnh hưởng đến đời sống người dân mà còn đe dọa đến các hệ sinh thái quan trọng. Việc đánh giá và giảm thiểu tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu là vô cùng cấp thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của đảo ngọc. Nghiên cứu này tập trung vào việc lượng giá các tác động này, từ đó đề xuất các giải pháp ứng phó hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Tác Động Kinh Tế Biến Đổi Khí Hậu

Đánh giá tác động kinh tế của biến đổi khí hậu Phú Quốc giúp xác định các lĩnh vực dễ bị tổn thương nhất, từ đó ưu tiên các biện pháp thích ứng và giảm thiểu rủi ro. Điều này bao gồm việc phân tích các thiệt hại kinh tế do biến đổi khí hậu ở Phú Quốc gây ra cho ngành du lịch, ngư nghiệp, và các ngành kinh tế biển khác. Việc lượng hóa các tổn thất này cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách và kế hoạch hành động.

1.2. Các Hệ Sinh Thái Quan Trọng Bị Ảnh Hưởng Bởi Biến Đổi Khí Hậu

Phú Quốc sở hữu các hệ sinh thái đa dạng và phong phú như rừng trên đảo, rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và rạn san hô. Biến đổi khí hậu đe dọa sự tồn tại và chức năng của các hệ sinh thái này, gây ra những tổn thất kinh tế đáng kể. Theo tài liệu gốc, các hệ sinh thái này không chỉ có vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu mà còn mang lại nhiều giá trị, lợi ích to lớn về kinh tế - xã hội.

II. Thách Thức Rủi Ro Kinh Tế Do Biến Đổi Khí Hậu Tại Phú Quốc

Phú Quốc đang đối mặt với nhiều rủi ro kinh tế do biến đổi khí hậu, bao gồm nước biển dâng, bão lũ, hạn hán và sự suy thoái của các hệ sinh thái. Những rủi ro này ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành kinh tế chủ lực của đảo, gây ra những tổn thất kinh tế không nhỏ. Việc đánh giá rủi ro kinh tế do biến đổi khí hậu Phú Quốc là bước quan trọng để xây dựng các biện pháp ứng phó hiệu quả.

2.1. Tác Động Của Nước Biển Dâng Lên Kinh Tế Phú Quốc

Tác động của nước biển dâng lên kinh tế Phú Quốc là một trong những thách thức lớn nhất. Nước biển dâng gây ngập lụt, xói lở bờ biển, ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng du lịch và các khu dân cư ven biển. Điều này dẫn đến thiệt hại kinh tế trực tiếp và gián tiếp, bao gồm giảm doanh thu du lịch, tăng chi phí bảo trì cơ sở hạ tầng và mất đất đai.

2.2. Ảnh Hưởng Của Bão Lũ Và Hạn Hán Đến Nông Nghiệp Và Ngư Nghiệp

Tác động của bão lũ lên kinh tế Phú Quốc và tác động của hạn hán lên kinh tế Phú Quốc cũng rất đáng kể. Bão lũ gây thiệt hại cho mùa màng, phá hủy tàu thuyền và cơ sở hạ tầng nuôi trồng thủy sản. Hạn hán làm giảm năng suất cây trồng và gây khó khăn cho hoạt động nuôi trồng thủy sản. Điều này ảnh hưởng đến sinh kế của người dân và an ninh lương thực của đảo.

2.3. Nguy Cơ Suy Thoái Các Hệ Sinh Thái Biển Do Biến Đổi Khí Hậu

Sự suy thoái của các hệ sinh thái biển như rạn san hô và thảm cỏ biển do biến đổi khí hậu gây ra những tổn thất kinh tế lớn. Rạn san hô và thảm cỏ biển là môi trường sống của nhiều loài sinh vật biển, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đa dạng sinh học và cung cấp nguồn lợi thủy sản. Sự suy thoái của chúng ảnh hưởng đến ngư nghiệp và du lịch lặn biển, gây thiệt hại kinh tế cho cộng đồng địa phương.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tổn Thất Kinh Tế Do Biến Đổi Khí Hậu Phú Quốc

Để đánh giá tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu Phú Quốc, cần áp dụng các phương pháp khoa học và phù hợp. Các phương pháp này bao gồm đánh giá giá trị thị trường, chi phí du lịch, và đánh giá ngẫu nhiên. Việc kết hợp các phương pháp này giúp có được cái nhìn toàn diện về các tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu gây ra.

3.1. Phương Pháp Giá Thị Trường Để Đánh Giá Thiệt Hại Ngư Nghiệp

Phương pháp giá thị trường được sử dụng để đánh giá thiệt hại kinh tế trong ngành ngư nghiệp do biến đổi khí hậu. Phương pháp này dựa trên việc so sánh giá trị sản lượng thủy sản trước và sau khi xảy ra các tác động của biến đổi khí hậu, như bão lũ hoặc sự suy thoái của các hệ sinh thái biển. Sự khác biệt về giá trị sản lượng thể hiện tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu gây ra.

3.2. Phương Pháp Chi Phí Du Lịch Để Định Giá Tổn Thất Du Lịch

Phương pháp chi phí du lịch được sử dụng để định giá tổn thất kinh tế trong ngành du lịch do biến đổi khí hậu. Phương pháp này dựa trên việc phân tích chi phí mà du khách phải trả để đến tham quan Phú Quốc, bao gồm chi phí đi lại, ăn ở và các hoạt động vui chơi giải trí. Sự suy giảm số lượng du khách do biến đổi khí hậu dẫn đến tổn thất kinh tế cho ngành du lịch.

3.3. Phương Pháp Đánh Giá Ngẫu Nhiên Để Định Giá Giá Trị Phi Sử Dụng

Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (CVM) được sử dụng để định giá các giá trị phi sử dụng của các hệ sinh thái biển, như giá trị bảo tồn đa dạng sinh học và giá trị thẩm mỹ. Phương pháp này dựa trên việc hỏi người dân về mức sẵn lòng chi trả của họ để bảo tồn các hệ sinh thái này. Kết quả khảo sát được sử dụng để ước tính tổn thất kinh tế do sự suy thoái của các hệ sinh thái.

IV. Giải Pháp Giảm Thiểu Tổn Thất Kinh Tế Do Biến Đổi Khí Hậu Phú Quốc

Để giảm thiểu tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu Phú Quốc, cần triển khai các giải pháp thích ứng và giảm nhẹ hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm tăng cường khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng, bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái biển, và phát triển các ngành kinh tế xanh.

4.1. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng Chống Chịu Biến Đổi Khí Hậu

Đầu tư cho ứng phó biến đổi khí hậu tại Phú Quốc là rất quan trọng. Cần xây dựng các công trình bảo vệ bờ biển, nâng cấp hệ thống thoát nước, và xây dựng các công trình chống lũ. Điều này giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế do các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ra.

4.2. Bảo Tồn Và Phục Hồi Các Hệ Sinh Thái Biển Quan Trọng

Bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái biển như rạn san hô và thảm cỏ biển là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu tổn thất kinh tế. Cần thực hiện các biện pháp bảo vệ rạn san hô khỏi ô nhiễm và khai thác quá mức, đồng thời phục hồi các khu vực rạn san hô bị suy thoái. Điều này giúp duy trì đa dạng sinh học và cung cấp nguồn lợi thủy sản.

4.3. Phát Triển Du Lịch Bền Vững Và Các Ngành Kinh Tế Xanh

Phát triển du lịch bền vững và các ngành kinh tế xanh giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu lên kinh tế Phú Quốc. Cần khuyến khích các hoạt động du lịch thân thiện với môi trường, như du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Đồng thời, cần phát triển các ngành kinh tế xanh, như năng lượng tái tạo và nông nghiệp hữu cơ.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Lượng Giá Tổn Thất Kinh Tế Phú Quốc

Nghiên cứu này cung cấp các kết quả lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái hệ sinh thái vùng biển đảo Phú Quốc dưới tác động của biến đổi khí hậu. Các kết quả này có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách và kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu hiệu quả.

5.1. Kết Quả Dự Báo Mức Độ Suy Thoái Các Hệ Sinh Thái

Nghiên cứu dự báo mức độ suy thoái của các hệ sinh thái biển đảo Phú Quốc theo các kịch bản biến đổi khí hậu khác nhau. Theo kịch bản RCP4.5, rừng trên đảo bị suy thoái 15,36%, trong đó yếu tố biến đổi khí hậu gây suy thoái 1,92% rừng. Theo kịch bản RCP 8.5, rừng trên đảo bị suy thoái 17,28%, trong đó yếu tố biến đổi khí hậu gây suy thoái.

5.2. Lượng Giá Tổn Thất Kinh Tế Do Suy Thoái Rừng Trên Đảo

Nghiên cứu lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái rừng trên đảo Phú Quốc. Tổn thất kinh tế này bao gồm giảm giá trị gỗ, giảm khả năng hấp thụ CO2, và giảm các dịch vụ hệ sinh thái khác mà rừng cung cấp. Các kết quả này cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý và bảo tồn rừng.

VI. Kết Luận Phát Triển Bền Vững Phú Quốc Trong Bối Cảnh Biến Đổi Khí Hậu

Việc đánh giá tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu và triển khai các giải pháp ứng phó hiệu quả là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của Phú Quốc. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, cộng đồng địa phương và các tổ chức quốc tế để thực hiện các giải pháp này.

6.1. Vai Trò Của Chính Quyền Địa Phương Trong Ứng Phó Biến Đổi Khí Hậu

Vai trò của chính quyền địa phương trong ứng phó biến đổi khí hậu tại Phú Quốc là rất quan trọng. Chính quyền địa phương cần xây dựng các chính sách và kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu, đồng thời huy động nguồn lực để thực hiện các giải pháp thích ứng và giảm nhẹ.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế Về Ứng Phó Biến Đổi Khí Hậu Tại Phú Quốc

Hợp tác quốc tế về ứng phó biến đổi khí hậu tại Phú Quốc có thể giúp đảo tiếp cận các nguồn lực tài chính và kỹ thuật cần thiết. Cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các quốc gia khác để chia sẻ kinh nghiệm và thực hiện các dự án ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu của nghiên cứu sinh Đào Hương Giang với đề tài "Nghiên cứu lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái hệ sinh thái vùng biển đảo Phú Quốc dưới tác động của biến đổi khí hậu" (chuyên ngành Biến đổi khí hậu, mã số 9440221) bảo vệ tại Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu (2023) dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Bạch Quang Dũng, là một công trình tiên phong trong việc lượng hóa tổn thất kinh tế của các hệ sinh thái biển đảo nhiệt đới dưới áp lực biến đổi khí hậu (BĐKH).

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng yếu được xác định là: phần lớn các nghiên cứu kinh tế sinh thái trước đây (Nguyễn Huy Yết, 2010; Phạm Anh Cường, 2011; Nguyễn Thế Chinh & Đinh Đức Trường, 2011) chủ yếu tập trung lượng giá giá trị tĩnh của tài nguyên hoặc đánh giá suy thoái do ô nhiễm và khai thác nhân sinh cục bộ, thiếu vắng mô hình động tích hợp trực tiếp các kịch bản BĐKH mới nhất của Bộ Tài nguyên và Môi trường để dự báo tổn thất kinh tế viễn cảnh. Luận án giải quyết khoảng trống này thông qua 3 câu hỏi nghiên cứu (RQ) và 2 luận điểm bảo vệ then chốt:

• RQ1: Các hệ sinh thái tiêu biểu tại vùng biển đảo Phú Quốc đã, đang và sẽ đối mặt với các nguy cơ suy thoái nào dưới tác động của BĐKH?
• RQ2: Quy trình lượng giá và dự báo mức độ suy thoái cùng tổng tổn thất kinh tế theo các kịch bản BĐKH được thiết lập như thế nào?
• RQ3: Những nhóm giải pháp nào có khả năng giảm thiểu tối đa tổn thất kinh tế do suy thoái hệ sinh thái biển đảo do nguyên nhân BĐKH?
• Luận điểm 1: Tổng giá trị tổn thất kinh tế do suy thoái hệ sinh thái (HST) dưới tác động của BĐKH ở vùng biển đảo Phú Quốc hoàn toàn có thể lượng giá chính xác từ các giá trị thành phần (trực tiếp, gián tiếp, phi sử dụng) thông qua tích hợp các phương pháp lượng giá kinh tế môi trường có độ tin cậy cao.
• Luận điểm 2: Căn cứ vào quy mô và cơ cấu giá trị tổn thất kinh tế được lượng hóa, hệ thống giải pháp thích ứng và phục hồi có thể được thiết kế chính xác theo thứ tự ưu tiên kinh tế - sinh thái.

Khung lý thuyết của nghiên cứu tích hợp lý thuyết Tổng giá trị kinh tế (Total Economic Value - TEV) của Barbier (1994), Tietenberg (2003) và khung phân định Tổn thất & Thiệt hại (Loss and Damage) của Boyd et al. (2017). Phạm vi không gian bao quát toàn bộ 567,88 km² diện tích đảo và vùng biển phụ cận với 150 km đường bờ biển; phạm vi thời gian từ mốc cơ sở năm 2018 đến mốc dự báo năm 2050 theo kịch bản nồng độ khí nhà kính đại diện RCP4.5 và RCP8.5. Nghiên cứu khảo sát 4 HST trụ cột: rừng trên đảo (RTĐ), rừng ngập mặn (RNM - 17,9 ha), thảm cỏ biển (TCB - 10.000 ha) và rạn san hô (RSH - 473,9 ha).

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy các nghiên cứu về suy thoái sinh thái do khí hậu (Dyer, 1995; Short, 1996; Gilman, 2007; Inkyin & Su, 2014) chủ yếu dừng lại ở mô tả sinh học hoặc đánh giá định tính. Về mặt lượng giá, các nghiên cứu kinh điển của Costanza et al. (1997) và Dixon & Sherman (1990) đã đặt nền móng cho việc định giá dịch vụ hệ sinh thái nhưng chưa phân tách rành mạch tỷ lệ suy thoái do khí hậu so với áp lực phát triển kinh tế cục bộ.

Tại Việt Nam, các công trình của Trần Đình Lân (2015), Nguyễn Ngọc Thanh (2015), và Trần Thu Hà (2020) đã vận dụng linh hoạt các kỹ thuật kinh tế lượng để định giá tài nguyên bằng đơn vị tiền tệ, song chưa lượng giá tổn thất gắn liền với các kịch bản BĐKH đa chiều (RCP4.5, RCP8.5) và nguy cơ ngập do nước biển dâng (NBD). Trong y văn tồn tại hai luồng quan điểm tranh luận:

1. Trường phái tất định sinh thái cho rằng suy thoái hệ sinh thái ven biển đảo chủ yếu do quá trình nhân sinh khai thác quá mức;
2. Trường phái động thái khí hậu lập luận rằng các biến đổi vi khí hậu biển, nhiệt độ bề mặt nước biển tăng và axit hóa đại dương là động lực chính phá hủy cấu trúc rạn san hô và rừng ngập mặn.

                    ┌────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │     KHUNG TỔNG GIÁ TRỊ KINH TẾ (TEV) CỦA HỆ SINH THÁI   │
                    │   TEV = Giá trị sử dụng (UV) + Giá trị phi sử dụng (NUV)│
                    └───────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                                │
         ┌──────────────────────────────────────┴──────────────────────────────────────┐
         ▼                                                                             ▼
┌─────────────────────────────────┐                                           ┌────────────────────────────────┐
│   GIÁ TRỊ SỬ DỤNG TRỰC TIẾP     │                                           │  GIÁ TRỊ SỬ DỤNG GIÁN TIẾP     │
│   - Khai thác Thủy sản (MP)     │                                           │  - Hấp thụ CO2 (MP Carbon)     │
│   - Dịch vụ Du lịch (TCM)       │                                           │  - Bãi giống, sinh cư (White)  │
└────────────────┬────────────────┘                                           └────────────────┬───────────────┘
                 │                                                                             │
                 └──────────────────────────────┬──────────────────────────────────────────────┘
                                                │
                                                ▼
                    ┌────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │               GIÁ TRỊ PHI SỬ DỤNG (NUV)                │
                    │    - Đa dạng sinh học, bảo tồn cho tương lai (CVM/WTP)  │
                    └───────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                                │
                                                ▼
                    ┌────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │ TÍCH HỢP MA TRẬN TRỌNG SỐ SUY THOÁI THEO KỊCH BẢN BĐKH │
                    │     (RCP4.5 & RCP8.5 đến năm 2050 - Chiết khấu r=10%)   │
                    └────────────────────────────────────────────────────────┘

So sánh với các nghiên cứu quốc tế như nghiên cứu lượng giá rạn san hô tại Hawaii và Indonesia của Cesar et al. (2003) hay lượng giá dịch vụ bảo vệ bờ biển của rừng ngập mặn tại Đông Nam Á của Barbier (2007), luận án của Đào Hương Giang đã tiến xa hơn khi thiết lập ma trận chấm điểm trọng số nguyên nhân để bóc tách chính xác tỷ lệ phần trăm suy thoái riêng biệt do biến đổi khí hậu gây ra trên từng đối tượng sinh thái tại một đặc khu kinh tế - sinh thái biển biệt lập.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng lý thuyết Tổng giá trị kinh tế (TEV) của Barbier (1994) và Tietenberg (2003) bằng cách bổ sung tham số biến đổi trạng thái sinh thái theo thời gian dưới tác động của biến đổi khí hậu vào phương trình TEV truyền thống:

$$\text{TEV} = \text{UV} + \text{NUV} = [(\text{DUV} + \text{IUV} + \text{OV}) + (\text{EV} + \text{BV})]$$

Trong đó, tổn thất kinh tế ($\Delta \text{TEV}$) không còn là một đại lượng bất biến mà là một hàm phụ thuộc vào mức độ suy thoái cấu trúc ($\Delta S$) dưới các kịch bản phát thải:

$$\Delta \text{TEV}{t} = \sum{i=1}^{n} V_{i, 0} \times \alpha_{i, \text{BĐKH}} \times D_{i, t}(\text{RCP})$$

Nghiên cứu cũng làm sâu sắc thêm khung khái niệm của Boyd et al. (2017) khi xác định ranh giới giữa "Tổn thất" (Loss) – mất mát sinh thái không thể phục hồi như tẩy trắng vĩnh viễn rạn san hô, xóa sổ bãi cỏ biển – và "Thiệt hại" (Damage) – các suy giảm sinh khối có thể can thiệp phục hồi qua các biện pháp thích ứng.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa lý thuyết: Lý thuyết Kinh tế học Phúc lợi (Welfare Economics), Lý thuyết Dịch vụ Hệ sinh thái (Ecosystem Services Framework), và Lý thuyết Đánh giá Rủi ro Khí hậu của IPCC. Điểm đột phá trong phương pháp phân tích là quy trình so sánh 2 trạng thái: Trạng thái nền ổn định (Baseline năm 2018) và Trạng thái suy thoái viễn cảnh (năm 2050) theo hai kịch bản RCP4.5 (nhiệt độ tăng 1,2°C, nước biển dâng 23 cm, diện tích ngập 391,88 ha) và RCP8.5 (nhiệt độ tăng 1,5°C, nước biển dâng 28 cm, diện tích ngập 434,63 ha).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng thế giới quan hiện thực luận phê phán (critical realism) kết hợp phương pháp luận thực chứng (positivism) trong kinh tế lượng môi trường. Thiết kế nghiên cứu đa tầng kết hợp phương pháp hỗn hợp (mixed methods):

• Tầng vĩ mô: Phân tích xu thế khí hậu giai đoạn 1979–2018 (nhiệt độ tăng 0,02°C/năm, lượng mưa giảm 0,9 mm/năm) và nội suy kịch bản BĐKH, nước biển dâng cho đảo Phú Quốc.
• Tầng trung mô: Đánh giá động thái diện tích và độ che phủ của 4 HST bằng dữ liệu viễn thám và khảo sát sinh thái biển.
• Tầng vi mô: Điều tra hành vi người tiêu dùng, khách du lịch và mức độ sẵn lòng chi trả của cộng đồng dân cư địa phương (với quy mô dân số 125.000 người, lực lượng lao động 60.117 người).

Quy trình nghiên cứu và công cụ lượng giá

Quy trình nghiên cứu được kiểm soát độ tin cậy thông qua tam giác đạc (triangulation) đa phương pháp:

Thành phần giá trị	Phương pháp lượng giá	Nguồn dữ liệu & Công cụ	Chỉ số đầu ra chính
Giá trị thủy sản (DUV)	Phương pháp Giá thị trường (Market Price - MP)	Thống kê sản lượng đánh bắt & giá sàn địa phương	Giá trị khai thác 2.351,042 tỷ đồng/năm
Giá trị du lịch (DUV)	Phương pháp Chi phí Du lịch (Travel Cost - TCM)	Phiếu điều tra hành vi du khách nội địa & quốc tế	Tỷ lệ giảm trừ lượt khách viễn cảnh
Hấp thụ Carbon (IUV)	Phương pháp Giá thị trường Carbon trực tiếp	Dữ liệu sinh khối rừng, giá tín chỉ Carbon WB & EU	1.262,94–2.525,88 nghìn USD (thế giới); 2.210,14–4.420,29 nghìn EUR (EU)
Bãi giống & Sinh cư (IUV)	Mô hình sinh thái kinh tế Alan White	Tỷ lệ tương quan sinh thái dịch vụ bãi đẻ	Lợi ích sinh thái nền 470,21 tỷ đồng/năm
Giá trị phi sử dụng (NUV)	Phương pháp Đánh giá Ngẫu nhiên (CVM)	Khảo sát mức sẵn lòng chi trả (WTP) hộ gia đình	Mức WTP trung bình 87.000 đồng/hộ/năm

Tỷ lệ suy thoái riêng biệt do BĐKH được bóc tách bằng phương pháp chuyên gia (Delphi) kết hợp chấm điểm trọng số đa tiêu chí, phân tách rành mạch giữa nguyên nhân BĐKH và tác động nhân sinh. Dòng giá trị tổn thất tương lai đến năm 2050 được chiết khấu về giá trị hiện tại (năm gốc 2018) với tỷ suất chiết khấu chuẩn $r = 10%$.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Mức độ tổn thương và phân hóa suy thoái sinh thái theo kịch bản khí hậu: Kết quả dự báo đến năm 2050 chỉ ra rằng rừng ngập mặn và rạn san hô là hai hệ sinh thái nhạy cảm nhất với BĐKH:

• Rừng ngập mặn: Suy thoái tổng thể 19,2% (BĐKH đóng góp 6,4%) ở kịch bản RCP4.5; suy thoái 22,4% (BĐKH đóng góp 9,6%) ở kịch bản RCP8.5.
• Thảm cỏ biển: Suy thoái tổng thể 16,8% (BĐKH chiếm 4,8%) ở RCP4.5; suy thoái 21,6% (BĐKH chiếm 9,6%) ở RCP8.5.
• Rạn san hô: Suy thoái tổng thể 21,12% (BĐKH chiếm 3,84%) ở RCP4.5; suy thoái 24,96% (BĐKH chiếm 7,68%) ở RCP8.5.
• Rừng trên đảo: Suy thoái tổng thể 15,36% (BĐKH chiếm 1,92%) ở RCP4.5; suy thoái 17,28% (BĐKH chiếm 3,84%) ở RCP8.5.

2. Ngành du lịch và khai thác thủy sản chịu thiệt hại trực tiếp nặng nề nhất: Tổn thất khai thác thủy hải sản trực tiếp do mất diện tích rạn san hô và thảm cỏ biển đạt 101,57 tỷ đồng/năm (RCP4.5, giảm 4,32% diện tích biển) và tăng vọt lên 203,13 tỷ đồng/năm (RCP8.5, giảm 8,64% diện tích biển).

Về du lịch, sự suy thoái cảnh quan san hô và bờ biển làm sụt giảm nghiêm trọng lượt khách, trong đó du khách nội địa có xu hướng không quay trở lại cao hơn du khách quốc tế. Tổn thất du lịch được lượng hóa ở mức 361,012 tỷ đồng/năm (RCP4.5) và đạt mức kỷ lục 1.081,94 tỷ đồng/năm (RCP8.5).

          SO SÁNH CƠ CẤU TỔN THẤT KINH TẾ GIỮA HAI KỊCH BẢN NĂM 2050 (TỶ ĐỒNG/NĂM)

  Kịch bản RCP4.5 (Tổng: 515,63 - 544,65 tỷ VNĐ/năm)
  ┌─────────────────────────────────────────────────────────────┐
  │ Du lịch: 361 tỷ (68%)      │Thủy sản:101,6│ CO2 │Sinh cư│NUV│
  └─────────────────────────────────────────────────────────────┘

  Kịch bản RCP8.5 (Tổng: 1.386,16 - 1.444,19 tỷ VNĐ/năm)
  ┌──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
  │ Du lịch: 1.081,94 tỷ (76%)                  │Thủy sản:203,1│  CO2  │Sinh cư│NUV│
  └──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

3. Suy giảm nghiêm trọng các dịch vụ sinh thái gián tiếp: Dịch vụ bãi giống, bãi đẻ cho sinh vật biển bị tổn thất 23,56 tỷ đồng/năm (RCP4.5, mất 5,01% chức năng) và 42,13 tỷ đồng/năm (RCP8.5, mất 8,96% chức năng).

Giá trị lưu trữ và hấp thụ Carbon của hệ sinh thái rừng bị suy giảm từ 29,4 – 58,42 tỷ đồng/năm (RCP4.5) đến 58,78 – 116,8 tỷ đồng/năm (RCP8.5), trực tiếp làm suy yếu năng lực biển đảo trong việc đóng góp vào mục tiêu Net Zero quốc gia.

4. Tổng tổn thất kinh tế toàn diện của hệ sinh thái biển đảo: Bảng tổng hợp kinh tế lượng của luận án phản ánh bức tranh toàn cảnh về thiệt hại tài chính:

Hạng mục tổn thất kinh tế	Kịch bản RCP4.5 đến năm 2050 (Tỷ đồng/năm)	Kịch bản RCP8.5 đến năm 2050 (Tỷ đồng/năm)
I. Tổn thất sử dụng trực tiếp
1.1 Khai thác thủy sản	101,57	203,13
1.2 Tổn thất dịch vụ du lịch	361,00	1.081,94
II. Tổn thất sử dụng gián tiếp
2.1 Hấp thụ CO2 của rừng	29,40 – 58,42	58,78 – 116,80
2.2 Dịch vụ sinh cư, bãi giống	23,56	42,13
III. Tổn thất phi sử dụng (NUV)	0,102	0,185
TỔNG TỔN THẤT (Chưa chiết khấu)	515,63 – 544,65	1.386,16 – 1.444,19
TỔNG TỔN THẤT (Chiết khấu về 2018, r=10%)	24,42 – 25,80	65,65 – 68,40

"Áp dụng quy trình tổng hợp đánh giá tổn thất kinh tế do BĐKH gây suy thoái các HST, luận án đã lượng giá được tổng tổn thất kinh tế do suy thoái các HST vùng biển đảo Phú Quốc theo kịch bản BĐKH RCP4.5 khoảng 515,63 – 544,65 tỷ đồng/năm... và theo kịch bản RCP8.5 khoảng 1.386,16 – 1.444,19 tỷ đồng/năm." (Trích tóm tắt luận án)

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật: Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn hóa để nhân rộng lượng giá tổn thất sinh thái cho hệ thống 28 tỉnh, thành ven biển và các quần đảo tiền tiêu của Việt Nam.
• Về quản trị và thực thi chính sách: Luận án là căn cứ khoa học trực tiếp để UBND thành phố Phú Quốc và tỉnh Kiên Giang lồng ghép vào Quy hoạch không gian biển (Marine Spatial Planning), thiết lập định mức đền bù giải phóng mặt bằng sinh thái, và xây dựng cơ chế Chi trả dịch vụ môi trường biển (PES Biển).
• Về doanh nghiệp: Cảnh báo các tập đoàn du lịch và hợp tác xã thủy sản về sự suy giảm dòng tiền biên do biến đổi vi khí hậu, thúc đẩy chuyển đổi sang các mô hình du lịch sinh thái giảm phát thải và nuôi trồng thủy sản tuần hoàn.

Limitations và Future Research

Tác giả đã chỉ ra các giới hạn nghiên cứu mang tính khách quan:

1. Dữ liệu Blue Carbon cỏ biển: Mặc dù Phú Quốc sở hữu 10.000 ha thảm cỏ biển đặc thù, luận án chưa thể lượng giá trọn vẹn giá trị hấp thụ và chôn vùi carbon (Blue Carbon) của đối tượng này do thiếu thốn định mức sinh khối chuẩn dưới đáy biển.
2. Độ bao phủ của số liệu sơ cấp: Dữ liệu điều tra WTP còn chịu ảnh hưởng bởi sai số chọn mẫu phi xác suất và tâm lý e ngại chi trả của một bộ phận dân tộc thiểu số hoặc dân nhập cư ngắn hạn.
3. Kiểm chứng thực nghiệm giải pháp: Các giải pháp thích ứng được đề xuất dựa trên khung lý thuyết và kinh nghiệm chuyên gia, chưa trải qua mô hình hóa đánh giá tác động đối chứng (Counterfactual Impact Evaluation / RCT).

Hướng nghiên cứu tương lai (10-year research agenda):

• Lập bản đồ lượng giá Carbon xanh (Blue Carbon) tầng trầm tích cho toàn bộ 10.000 ha thảm cỏ biển và rừng ngập mặn Phú Quốc bằng công nghệ đo sâu viễn thám LiDAR kết hợp giải trình tự eDNA.
• Xây dựng mô hình cân bằng tổng thể khả tính (CGE Model) tích hợp tổn thất dịch vụ hệ sinh thái vào tăng trưởng GRDP của đặc khu kinh tế.
• Đo lường chi phí - lợi ích (Cost-Benefit Analysis - CBA) định lượng của các can thiệp rạn san hô nhân tạo và phục hồi rừng ngập mặn thích ứng khí hậu.

Tác động và ảnh hưởng

Nghiên cứu có sức ảnh hưởng sâu rộng trên 4 phương diện chính:

• Tác động học thuật: Dự kiến tạo ra nguồn trích dẫn quan trọng cho các nghiên cứu sinh thái học kinh tế nhiệt đới, thúc đẩy ngành khoa học Biến đổi khí hậu tiệm cận với chuẩn mực kinh tế lượng môi trường quốc tế.
• Tác động chính sách: Cung cấp dữ liệu đầu vào cho Bộ Tài nguyên và Môi trường trong việc hoàn thiện Báo cáo Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và Đề án phát triển thị trường Carbon nội địa theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP.
• Chuyển đổi ngành công nghiệp: Thúc đẩy tái cấu trúc ngành kinh tế mũi nhọn của Phú Quốc từ khai thác tự nhiên sang kinh tế biển xanh (Blue Economy), hình thành liên minh du lịch có trách nhiệm với rạn san hô.
• Giá trị xã hội và quốc tế: Bảo vệ sinh kế bền vững cho hơn 60.000 lao động địa phương, đồng thời đóng góp một điển cứu thực nghiệm xuất sắc cho Mạng lưới Kinh tế Môi trường Đông Nam Á (EEPSEA) và Công ước Khung Liên Hợp Quốc về BĐKH (UNFCCC).

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận một khung quy trình lượng giá hỗn hợp đã được chuẩn hóa để áp dụng cho các vùng sinh thái đặc thù khác.
• Nhà hoạch định chính sách cấp Bộ và Tỉnh: Sở TN&MT Kiên Giang, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phú Quốc, Ban Quản lý Khu bảo tồn Biển Phú Quốc có cơ sở lượng hóa bằng tiền để bảo vệ ngân sách đầu tư cho bảo tồn thiên nhiên.
• Cộng đồng cư dân và Doanh nghiệp địa phương: Ngư dân đánh bắt thủy sản và các doanh nghiệp lữ hành có cơ sở nhận thức rõ mối đe dọa sinh kế, từ đó tham gia tích cực vào các sáng kiến chi trả dịch vụ sinh thái.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
Luận án đã mở rộng mô hình Tổng giá trị kinh tế (TEV) của Barbier (1994) thành mô hình lượng giá tổn thất động, tích hợp rủi ro khí hậu đa kịch bản (RCP4.5 và RCP8.5) và phân tách thành công tổn thất không thể đảo ngược khỏi các thiệt hại sinh thái ngắn hạn.

2. Điểm cải tiến phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam?
Khác với các nghiên cứu của Nguyễn Thế Chinh & Đinh Đức Trường (2011) hay Trần Đình Lân (2015) vốn chỉ lượng giá giá trị tĩnh do tác động nhân sinh, công trình của Đào Hương Giang đã xây dựng quy trình ma trận trọng số phân rã nguyên nhân BĐKH kết hợp dự báo viễn cảnh kinh tế đến năm 2050 có tính chiết khấu dòng tiền ($r=10%$).

3. Phát hiện bất ngờ và có ý nghĩa kinh tế lượng lớn nhất là gì?
Ngành du lịch gánh chịu tỷ trọng tổn thất áp đảo (chiếm trên 68% tổng tổn thất ở RCP4.5 và trên 76% ở RCP8.5, tương đương 1.081,94 tỷ đồng/năm), trong đó du khách nội địa thể hiện sự nhạy cảm tiêu cực và tỷ lệ từ bỏ không quay lại cao hơn đáng kể so với du khách quốc tế khi cảnh quan rạn san hô suy thoái.

4. Nghiên cứu có cung cấp giao thức tái lập (Replication Protocol) rõ ràng không?
Có. Luận án mô tả chi tiết toàn bộ thuật toán chấm điểm trọng số, biểu mẫu điều tra CVM/TCM, công thức chiết khấu tài chính và các hệ số quy đổi carbon chuẩn quốc tế, cho phép tái lập quy trình trên bất kỳ vùng biển đảo nào.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình như thế nào?
Trọng tâm là mở rộng lượng giá Carbon xanh (Blue Carbon) của 10.000 ha thảm cỏ biển, tích hợp mô hình đánh giá tổn thất kinh tế lượng vào hệ thống tài khoản quốc gia xanh (System of Environmental-Economic Accounting - SEEA).

Kết luận

Công trình luận án tiến sĩ của Đào Hương Giang đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp học thuật cốt lõi:

1. Xác lập cơ sở lý luận và quy trình chuẩn hóa gồm 6 bước lượng giá tổn thất kinh tế của các hệ sinh thái đảo dưới tác động của BĐKH.
2. Dự báo định lượng mức độ suy thoái của 4 hệ sinh thái trụ cột Phú Quốc đến năm 2050 theo kịch bản RCP4.5 và RCP8.5.
3. Lượng hóa chính xác tổng thiệt hại kinh tế viễn cảnh đạt 515,63 – 544,65 tỷ đồng/năm (RCP4.5) và 1.386,16 – 1.444,19 tỷ đồng/năm (RCP8.5).
4. Nhận diện cơ cấu tổn thất kinh tế với sự thống trị của ngành du lịch và thủy hải sản, chứng minh mối liên kết hữu cơ giữa sức khỏe sinh thái và an ninh kinh tế đặc khu.
5. Đề xuất hệ thống giải pháp 3 nhóm đồng bộ (bảo vệ - phục hồi, quản trị lồng ghép PES, nâng cao nhận thức) có tính khả thi cao.

Công trình đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng từ tư duy định tính sang định lượng kinh tế lượng chính xác trong khoa học biến đổi khí hậu tại Việt Nam, để lại giá trị di sản vững chắc cho công tác bảo tồn sinh thái biển đảo và phát triển kinh tế bền vững trong nhiều thập kỷ tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới đã rút ra được quy trình lượng giá kinh tế, tài nguyên môi trường cũng như thiệt hại kinh tế các HST. Tại Việt Nam, số lượng các công trình nghiên cứu đánh giá tổn thất kinh tế do suy thoái các HST còn ít. Các nghiên cứu mới hầu hết -8- quan tâm đến khía cạnh tổn thất HST do ô nhiễm môi trường bởi hoạt động khai thác của con người, yếu tố BĐKH ít được đề cập đến. Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng chưa đánh giá được tổn thất kinh tế các hệ sinh thái gắn liền với các kịch bản biến đổi khí hậu.

Tại Phú Quốc, các nghiên cứu về suy thoái các HST cũng chưa cập nhật theo kịch bản mới. Ngoài ra cũng chưa có nghiên cứu nào lượng giá tổn thất kinh tế các hệ sinh thái Phú Quốc bị suy thoái do BĐKH. HƯỚNG TIẾP CẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU 2. Hướng tiếp cận Những hướng tiếp cận chính được sử dụng: Tiếp cận hệ thống, Tiếp cận lịch sử - viễn cảnh, Tiếp cận dựa vào thị trường, Tiếp cận tổng hợp, kết hợp giữa các đánh giá định tính và định lượng, Tiếp cận dựa theo tổng giá trị kinh tế và tổng giá trị thiệt hại, Tiếp cận dựa trên thực tiễn đang xảy ra tại địa bàn nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu 2. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp Thu thập tài liệu thông tin từ các cơ quan quản lý như Sở tài nguyên và môi trường Kiên Giang, BQL VQG Phú Quốc, BQL KBT biển Phú Quốc, Phòng Kinh tế Ủy ban nhân dân huyện Phú Quốc và các dự án, đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến luận án. Phương pháp điều tra khảo sát thực tế Quy trình điều tra bằng bảng hỏi như sau: Thực hiện xây dựng mẫu phiếu điều tra; Tổ chức điều tra thực tế; Xử lý phiếu điều tra. Phương pháp chuyên gia -9- Phối hợp với các chuyên gia để xây dựng nội dung nghiên cứu và xử lý tài liệu thu thập, đặc biệt trong việc lựa chọn kịch bản BĐKH, đánh giá các nguyên nhân gây suy thoái HST ở hiện tại và tương lai.

Phương pháp trọng số dự báo mức độ suy thoái các hệ sinh thái theo kịch bản biến đổi khí hậu Phương pháp chấm điểm trọng số để dự báo mức độ suy thoái HST dựa vào tốc độ suy thoái ở hiện tại gồm các bước như sau: Đánh giá hiện trạng suy thoái của HST; Xác định các yếu tố gây suy thoái HST; Xác định điểm trọng số cho các yếu tố gây suy thoái; Tính mức độ suy thoái hệ sinh thái theo thời gian dự báo. Nhóm các phương pháp tính toán thiệt hại kinh tế do suy thoái hệ sinh thái a. Phương pháp giá thị trường (Market Price – MP) b. Phương pháp chi phí du lịch (Travel Cost Method – TCM) c.

Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (Contingent valuation Method - CVM) 2. Đặc điểm khu vực nghiên cứu – vùng biển đảo Phú Quốc 2. Đặc điểm điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lý Đảo Phú Quốc nằm ở phía Tây Nam nước ta, có diện tích là 567,88 km với đường bờ biển dài khoảng 150 km.

Đặc điểm địa hình địa mạo Đảo Phú Quốc có dạng hình tam giác, địa hình thấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông với những đồi núi cao liên tục. Đặc điểm khí hậu, thủy - hải văn - Khí hậu: nhiệt đới gió mùa. - 10 - - Thủy văn: Mạng lưới sông suối với chiều dài 281,5km; trong đó, có 3 hệ thống sông dài trên 10km, 5 hệ thống suối có diện tích lưu vực trên 10km². - Hải văn: Chế độ nhật triều không đều, số ngày xuất hiện bán nhật triều trong năm rất ít, chế độ sóng hình thành hai mùa rõ rệt, độ mặn nước biển 30,3‰.

Đặc điểm các hệ sinh thái - Rừng trên đảo Phú Quốc chủ yếu là rừng kín thường xanh và rừng úng phèn (rừng tràm) mang đặc trưng của vùng khí hậu mưa ẩm nhiệt đới gió mùa. - RNM có diện tích khoảng 17,9 ha, chủ yếu mọc trên nền cát và phân bố thành các dải hẹp ven các cửa sông, rạch với mật độ từ trung bình đến thấp. Thành phần loài có 103 loài/dưới loài thực vật bậc cao có mạch. RNM nằm trong VQG Phú Quốc nên ít bị suy thoái [33].

- TCB với diện tích khoảng 10.000 ha thường phân bố phía Đông và Tây Bắc ở những vùng nước nông dọc theo vùng triều ven đảo. Thành phần loài cỏ biển vùng nước xung quanh Phú Quốc khá đa dạng với 9 loài. Các TCB còn duy trì tương đối tốt với độ phủ trung bình của cỏ biển đạt 54,8%. Tuy nhiên, nguồn lợi cá và động vật đáy lớn trong HST suy giảm, chỉ còn lại là những nhóm ít có giá trị và kích thước bé [14], [26].

- RSH phân bố ở phía nam quần đảo An Thới, các đảo phía Tây Bắc với diện tích 473,9 ha. Thành phần đa dạng với 260 loài. Tình trạng các RSH còn duy trì tương đối tốt với độ phủ trung bình san hô sống đạt 49,3%. Tuy nhiên, nguồn lợi cá và động vật đáy lớn trong HST bị khai thác cạn kiệt, phần còn lại là những nhóm ít có giá trị và kích thước bé [14], [26].

Đặc điểm và xu thế của các yếu tố khí hậu tại Phú Quốc Trong giai đoạn 1979-2018, nhiệt độ có xu thế tăng với tốc độ khoảng 0,02oC/năm, lượng mưa trung bình năm có xu thế giảm với tốc độ 0,9mm/năm. Nhiệt độ trung bình tại Phú Quốc khoảng 27,5oC; lượng mưa năm khoảng 2. Những năm gần đây nhiệt độ cao hơn so với trung bình nhiều năm và lượng mưa thấp hơn so với trung bình nhiều năm [36]. Kịch bản BĐKH cho Phú Quốc: - Về nhiệt độ: Theo kịch bản RCP4.5, nhiệt độ trung bình năm có mức tăng 1,2 oC vào giữa thế kỷ và tăng 1,7 oC vào cuối thế kỷ.

Theo kịch bản RCP8.5, nhiệt độ trung bình năm có mức tăng 1,5oC vào giữa thế kỷ và tăng 3,2oC vào cuối thế kỷ [36]. - Về lượng mưa năm: Theo kịch bản RCP4.5, lượng mưa năm có mức tăng 6,7% vào giữa thể kỷ và tăng 12,8% vào cuối thế kỷ. Theo kịch bản RCP8.5, lượng mưa năm có mức tăng 12,2% vào giữa thế kỷ và tăng 16,5% vào cuối thế kỷ [36]. - Nước biển dâng: Đến giữa thế kỷ, Phú Quốc có mực nước biển dâng theo các kịch bản RCP4.5 lần lượt là 23 cm và 28 cm.

Ở Phú Quốc, nguy cơ ngập do tác động của NBD và BĐKH cũng sẽ gia tăng. Ở kịch bản RCP4.5 năm 2050 nguy cơ ngập khoảng 391,88 ha (khoảng 0,68% diện tích). Ở kịch bản RCP8.5 năm 2050, nguy cơ ngập khoảng 434,63 ha (khoảng 0,76% diện tích) [36]. Đặc điểm kinh tế - xã hội 2.

Cơ sở hạ tầng và dân cư Đến năm 2018, dân cư sinh sống trên đảo trên 125 nghìn người, với mật độ trung bình là 211 người/km². Lao động từ 15 tuổi trở lên có 60.117 người chiếm 48% dân số [9]. - 12 - Cơ sở hạ tầng phát triển đồng bộ và hiện đại với đầy đủ hệ thống điện, nước, giao thông, y tế. Hiện trạng phát triển kinh tế Kinh tế Phú Quốc trong những năm gần đây có sự tăng trưởng khá ổn định với tốc độ khá cao.

Cơ cấu nền kinh tế đã và đang chuyển dịch theo hướng tích cực, từng bước phát huy thế mạnh của ngành sản xuất mũi nhọn như công nghiệp, thủy sản, du lịch, … 2. Quy trình lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái các hệ sinh thái tiêu biểu Phú Quốc dưới tác động của biến đổi khí hậu Lượng giá tổn thất giá trị kinh tế do suy thoái các HST trong bối cảnh BĐKH dựa trên 2 trạng thái là giá trị kinh tế của các HST tại thời điểm hiện tại (khi mà các HST đang được phát triển ổn định) và giá trị của các HST tại thời điểm bị suy thoái theo các kịch bản BĐKH. Tổn thất có thể được tính theo tỷ lệ % nguồn lợi giá trị kinh tế của các HST bị mất đi do suy thoái về diện tích (tương đương với % diện tích các HST tiêu biểu bị suy giảm). - 13 - Xác định mục tiêu, phạm vi, đối tượng nghiên cứu Thu thập tài liệu + Khảo sát thực địa Xử lý số liệu Dự báo mức độ suy thoái các HST theo kịch bản PP tham vấn chuyên gia + PP trọng số Lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái các HST Tổn thất giá trị sử dụng Tổn thất giá trị sử dụng Tổn thất giá trị phi trực tiếp gián tiếp sử dụng Tổn Tổn thất giá trị Tổn thất giá trị bảo tồn Tổn thất Tổn thất cung cấp môi thất du giá trị ĐDSH, đóng góp cho khai thác lịch trường sống (sinh nghiên cứu, giáo dục, thủy sản hấp thụ cư), nguồn giống (RTĐ, CO2 sinh kế.

cho thế hệ (TCB, thủy sản (RNM, RNM, (RTĐ, mai sau (RTĐ, RNM, RSH) TCB, RSH) TCB, RNM) TCB, RSH) RSH) PP giá thị trường và các công trình PP đánh giá ngẫu PP giá thị PP chi phí nghiên cứu có liên quan nhiên trường du lịch Tổng hợp tổn thất giá trị kinh tế do suy thoái các HST liên quan đến BĐKH Đề xuất giải pháp nhằm giảm tổn thất kinh tế biển đảo Phú Quốc do suy thoái các HST dưới tác động của BĐKH Hình 2. Khung logic của luận án lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái các hệ sinh thái tiêu biểu Phú Quốc dưới tác động của Biến đổi khí hậu - 14 - 2. Tiểu kết chương 2 Trong chương này, tác giả đã xây dựng được hướng tiếp cận của luận án. Trên cơ sở xây dựng lý luận tác giả lựa chọn các phương pháp sử dụng để lượng giá tổn thất do suy thoái HST chủ yếu biển đảo Phú Quốc dưới tác động của BĐKH.

Việc dự báo mức độ suy thoái của hệ sinh thái được thực hiện theo phương pháp trọng số và tham vấn chuyên gia. Các phương pháp tính toán lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái các hệ sinh thái Phú Quốc dưới tác động của BĐKH gồm có: Phương pháp giá thị trường, phương pháp chi phí du lịch, phương pháp chi phí thay thế, phương pháp thị trường và các công trình nghiên cứu có liên quan, phương pháp đánh giá ngẫu nhiên. Qua đó, tác giả cũng xây dựng quy trình lượng giá tổn thất kinh tế do suy thoái các hệ sinh thái Phú Quốc dưới tác động của BĐKH. KẾT QUẢ LƯỢNG GIÁ TỔN THẤT KINH TẾ DO SUY THOÁI HỆ SINH THÁI VÙNG BIỂN ĐẢO PHÚ QUỐC DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU 3.

Dự báo mức độ suy thoái các hệ sinh thái vùng biển đảo Phú Quốc dưới tác động của biến đổi khí hậu 3.