Luận văn thạc sĩ bước đầu nghiên cứu đánh giá tác động của khai thác và đổ thải lấn biển tại mỏ sắt thạch khê tới các hệ sinh thái ven biển đề xuất các giải pháp giảm thiểu và sử dụng hợp lý tài nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bước đầu nghiên cứu đánh giá tác động của khai thác và đổ thải lấn biển tại mỏ sắt thạch khê tới, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đỗ Tiến Trung
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Yêm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Khai Thác Mỏ Sắt Thạch Khê
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm thuật ngữ
• 1.2. Tổng quan về tình hình khai thác, chế biến quặng sắt trên thế giới
• 1.3. Tổng quan về điều kiện khai thác, chế biến và đổ thải của một số mỏ trên thế giới có điều kiện tương tự mỏ sắt Thạch Khê
• 1.4. Tổng quan về tình hình khai thác và chế biến quặng sắt tại Việt Nam
• 1.5. Tổng quan về tình hình khai thác quặng sắt mỏ sắt Thạch Khê và dự kiến phương án đổ thải
• 1.6. Tổng quan về đa dạng sinh học ven biển Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, PHƯƠNG PHÁP LUẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực mỏ sắt
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.2. Phương pháp luận
• 2.2.1. Tiếp cận hệ thống
• 2.2.2. Tiếp cận hệ sinh thái
• 2.2.3. Vận dụng phương pháp luận vào thực tế khu vực nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thu thập tài liệu thứ cấp
• 2.3.2. Khảo sát thực địa/phỏng vấn
• 2.3.3. Phương pháp chồng xếp lớp bản đồ
• 2.3.4. Phương pháp phân tích SWOT
• 2.3.5. Phương pháp DPSIR
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Hiện trạng khai thác quặng sắt và các giải pháp bảo vệ môi trường đang thực hiện tại mỏ sắt Thạch Khê
• 3.2. Hiện trạng đa dạng sinh học khu vực mỏ sắt Thạch Khê
• 3.3. Hệ sinh thái khu vực lấn biển mỏ sắt Thạch Khê
• 3.4. Các chức năng, dịch vụ của hệ sinh thái ven biển tỉnh Hà Tĩnh
• 3.4.1. Làm giảm năng lượng của gió, sóng biển và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu
• 3.4.2. Điều hòa nhiệt độ, độ ẩm không khí và đất
• 3.4.3. Cải thiện đặc tính lý, hóa của đất
• 3.4.4. Lưu giữ và cung cấp nguồn nước ngọt cho khu vực ven biển
• 3.4.5. Môi trường sống cho các loài sinh vật
• 3.4.6. Cung cấp lương thực, thực phẩm và các sản phẩm cần thiết khác
• 3.4.7. Cung cấp các giá trị thẩm mỹ, giải trí, du lịch, lịch sử…
• 3.5. Phân tích DPSIR
• 3.6. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với việc sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo tồn
• 3.7. Đề xuất các giải pháp nhằm mục đích bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái ven biển; khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên tại tỉnh Hà Tĩnh
• 3.8. Các tác động môi trường
• 3.9. Đề xuất giải pháp
• KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động khai thác mỏ sắt Thạch Khê

Mỏ sắt Thạch Khê, nằm ở tỉnh Hà Tĩnh, là một trong những mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á. Việc khai thác mỏ này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và hệ sinh thái ven biển. Nghiên cứu này nhằm đánh giá những tác động này và đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường.

1.1. Tình hình khai thác mỏ sắt Thạch Khê hiện nay

Khai thác mỏ sắt Thạch Khê đã diễn ra trong nhiều năm, với quy mô lớn và công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, việc này cũng đi kèm với nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng, như ô nhiễm nước và không khí.

1.2. Đánh giá tác động môi trường từ khai thác

Các nghiên cứu cho thấy rằng khai thác mỏ sắt Thạch Khê đã gây ra sự suy giảm đa dạng sinh học và làm biến đổi hệ sinh thái ven biển. Điều này ảnh hưởng đến các loài sinh vật và dịch vụ mà hệ sinh thái cung cấp.

II. Vấn đề và thách thức trong khai thác mỏ sắt Thạch Khê

Khai thác mỏ sắt Thạch Khê đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự suy giảm tài nguyên thiên nhiên và tác động tiêu cực đến cộng đồng địa phương. Việc quản lý và bảo vệ môi trường là một vấn đề cấp bách.

2.1. Tác động đến cộng đồng địa phương

Cộng đồng địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề từ hoạt động khai thác, bao gồm mất đất canh tác và ô nhiễm môi trường. Điều này dẫn đến sự phản đối từ người dân và yêu cầu cần có các biện pháp bảo vệ.

2.2. Thách thức trong quản lý tài nguyên

Việc quản lý tài nguyên tại mỏ sắt Thạch Khê gặp nhiều khó khăn do thiếu các chính sách bảo vệ môi trường hiệu quả. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để giải quyết vấn đề này.

III. Phương pháp đánh giá tác động môi trường tại Thạch Khê

Để đánh giá tác động môi trường từ khai thác mỏ sắt Thạch Khê, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các phương pháp này giúp xác định mức độ ảnh hưởng đến hệ sinh thái và đề xuất các giải pháp khắc phục.

3.1. Phương pháp nghiên cứu hiện trạng môi trường

Nghiên cứu hiện trạng môi trường bao gồm việc thu thập dữ liệu về chất lượng nước, không khí và đất. Các chỉ số này giúp đánh giá mức độ ô nhiễm và tác động đến sức khỏe cộng đồng.

3.2. Phân tích đa dạng sinh học khu vực

Phân tích đa dạng sinh học giúp xác định các loài sinh vật bị ảnh hưởng bởi hoạt động khai thác. Việc này cũng giúp đánh giá vai trò của các hệ sinh thái trong việc cung cấp dịch vụ cho con người.

IV. Giải pháp bảo vệ môi trường trong khai thác mỏ sắt

Để giảm thiểu tác động tiêu cực từ khai thác mỏ sắt Thạch Khê, cần áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả. Những giải pháp này không chỉ bảo vệ hệ sinh thái mà còn đảm bảo phát triển bền vững.

4.1. Đề xuất các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm

Các biện pháp như xử lý nước thải, giảm bụi và tiếng ồn trong quá trình khai thác cần được thực hiện. Điều này giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường xung quanh.

4.2. Khôi phục hệ sinh thái sau khai thác

Khôi phục hệ sinh thái là một phần quan trọng trong quy trình khai thác. Cần có các chương trình trồng cây và phục hồi đất để đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của khai thác mỏ sắt Thạch Khê

Khai thác mỏ sắt Thạch Khê có tiềm năng lớn nhưng cũng đi kèm với nhiều thách thức. Việc đánh giá tác động môi trường và áp dụng các giải pháp bảo vệ là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của khai thác mỏ sắt Thạch Khê

Tương lai của khai thác mỏ sắt Thạch Khê phụ thuộc vào việc áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên hiệu quả. Cần có sự hợp tác giữa các bên liên quan để đạt được mục tiêu này.

5.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu để đánh giá tác động lâu dài của khai thác mỏ sắt Thạch Khê. Các nghiên cứu này sẽ giúp đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khai thác và chế biến khoáng sản, đặc biệt là quặng sắt, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam. Mỏ sắt Thạch Khê, với trữ lượng 544 triệu tấn, là một trong những mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á, có khả năng cung cấp nguyên liệu lâu dài cho ngành gang thép. Tuy nhiên, hoạt động khai thác và đổ thải lấn biển tại đây đã và đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến các hệ sinh thái ven biển, bao gồm mất diện tích rừng phòng hộ, cồn cát, cửa sông và biển, làm suy giảm đa dạng sinh học và các chức năng sinh thái quan trọng như điều hòa khí hậu, bảo vệ bờ biển, cung cấp môi trường sống cho các loài sinh vật.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá tác động của khai thác và đổ thải lấn biển tại mỏ sắt Thạch Khê đến các hệ sinh thái ven biển huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, từ đó đề xuất các giải pháp giảm thiểu tác động và sử dụng hợp lý tài nguyên nhằm phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu. Nghiên cứu tập trung vào đánh giá đa dạng sinh học, cảnh quan, chức năng và dịch vụ của hệ sinh thái ven biển trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2014, với phạm vi nghiên cứu tại các xã Thạch Hải, Thạch Khê, Thạch Đỉnh, Thạch Bàn, Thạch Trị và Thạch Lạc.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý tài nguyên, bảo tồn đa dạng sinh học và phục hồi môi trường sau khai thác, góp phần giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường ven biển, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội bền vững cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết hệ sinh thái: Hệ sinh thái được hiểu là tổ hợp các quần xã sinh vật tương tác với môi trường vật lý, tạo nên chu trình vật chất và chuyển hóa năng lượng. Các chức năng hệ sinh thái gồm điều tiết, hỗ trợ, sản xuất và cung cấp thông tin, trong đó dịch vụ hệ sinh thái bao gồm cung cấp thực phẩm, hỗ trợ hình thành đất, điều tiết lũ lụt, chống xói mòn và các giá trị văn hóa, giải trí.

• Phương pháp luận tiếp cận hệ thống: Nhấn mạnh mối liên kết và tương tác giữa các thành tố tự nhiên và xã hội, giúp xác định nguyên nhân tác động và tìm kiếm giải pháp quản lý tài nguyên hợp lý.

• Phương pháp luận tiếp cận hệ sinh thái: Tập trung vào cân bằng giữa bảo vệ và sử dụng đa dạng sinh học, quản lý tổng hợp đất, nước và tài nguyên sống nhằm bảo vệ và sử dụng bền vững.

• Phân tích SWOT: Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong việc sử dụng tài nguyên và bảo tồn hệ sinh thái ven biển.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo của Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ Luyện kim, Bộ Tài nguyên và Môi trường, các tài liệu khoa học, số liệu khí tượng thủy văn tại trạm Hà Tĩnh, kết quả khảo sát thực địa và phỏng vấn người dân, cơ quan quản lý địa phương.

• Phương pháp khảo sát thực địa và phỏng vấn: Tiến hành quan sát hiện trạng khai thác, đổ thải, đa dạng sinh học, chụp ảnh và phỏng vấn hai nhóm đối tượng gồm người dân, chủ cơ sở khai thác và các cơ quan quản lý nhà nước để đánh giá tác động và mức độ ủng hộ các giải pháp bảo vệ môi trường.

• Phương pháp chồng xếp lớp bản đồ: Sử dụng phần mềm Mapinfo 8.5 để phân tích không gian, tính toán diện tích các hệ sinh thái bị ảnh hưởng do khai thác và đổ thải lấn biển.

• Phân tích SWOT: Đánh giá tổng thể các yếu tố nội tại và bên ngoài ảnh hưởng đến việc sử dụng tài nguyên và bảo tồn đa dạng sinh học tại khu vực mỏ sắt Thạch Khê.

• Cỡ mẫu và timeline: Khảo sát thực địa và phỏng vấn được thực hiện trong các năm 2010-2013 với khoảng 50-70 người tham gia, bao gồm đại diện cộng đồng và cán bộ quản lý. Phân tích dữ liệu được tiến hành song song với thu thập dữ liệu, hoàn thành trong năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động đến diện tích và đa dạng sinh học hệ sinh thái ven biển: Hoạt động khai thác và đổ thải lấn biển đã làm mất khoảng 923 ha diện tích hệ sinh thái ven biển, trong đó có các cồn cát, rừng phòng hộ và vùng cửa sông. Diện tích rừng phòng hộ bị thu hẹp khoảng 15%, cồn cát giảm 20%, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của nhiều loài sinh vật.

2. Suy giảm chức năng và dịch vụ hệ sinh thái: Các chức năng điều hòa khí hậu, chống xói mòn bờ biển và cung cấp môi trường sống cho các loài thủy sinh bị suy giảm rõ rệt. Đặc biệt, khả năng giảm năng lượng sóng và gió của hệ sinh thái cồn cát giảm khoảng 25%, làm tăng nguy cơ xói lở bờ biển.

3. Ô nhiễm môi trường và biến dạng địa hình: Việc đổ thải lấn biển đã gây ra hiện tượng biến dạng đường bờ biển, sạt lở bờ moong khai thác và sụt lún các trảng cát. Nồng độ bụi và các chất ô nhiễm trong không khí tăng lên 30% so với trước khai thác, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và sinh vật.

4. Mức độ ủng hộ và nhận thức cộng đồng: Qua phỏng vấn, khoảng 70% người dân và 85% cán bộ quản lý nhận thức được tác động tiêu cực của khai thác đến môi trường và đồng thuận với các giải pháp bảo vệ, phục hồi hệ sinh thái.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tác động là do quy mô khai thác lớn, phương pháp đổ thải lấn biển chưa tối ưu và thiếu các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả trong giai đoạn đầu. So sánh với các nghiên cứu tại Australia và Nam Phi, nơi áp dụng các biện pháp phục hồi sinh thái như lưu giữ lớp đất mặt, trồng cây tiên phong và xây dựng vùng đệm, mỏ sắt Thạch Khê còn nhiều hạn chế trong công tác phục hồi môi trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự thay đổi diện tích các hệ sinh thái theo năm, bảng so sánh các chỉ số đa dạng sinh học trước và sau khai thác, cũng như bản đồ chồng xếp thể hiện vùng ảnh hưởng của đổ thải lấn biển.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn các chức năng sinh thái ven biển không chỉ nhằm bảo vệ đa dạng sinh học mà còn giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai, đồng thời duy trì nguồn lợi thủy sản cho cộng đồng địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và thực hiện kế hoạch phục hồi sinh thái sau khai thác: Áp dụng các biện pháp lưu giữ lớp đất mặt, trồng các loài cây tiên phong và thực vật bản địa để phục hồi hệ sinh thái cồn cát và rừng phòng hộ trong vòng 3-5 năm tới. Chủ thể thực hiện là Công ty Cổ phần Sắt Thạch Khê phối hợp với các viện nghiên cứu môi trường.

2. Thiết lập vùng đệm bảo vệ môi trường ven biển: Quy hoạch vùng đệm rộng tối thiểu 100m giữa khu khai thác và các hệ sinh thái nhạy cảm nhằm hạn chế ô nhiễm và xói mòn bờ biển. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý tài nguyên chủ trì.

3. Cải tiến công nghệ đổ thải và quản lý chất thải: Sử dụng hệ thống băng tải và máy rót thải hiện đại để giảm bụi và ô nhiễm, đồng thời kiểm soát lượng thải phù hợp với lưu lượng dòng chảy tự nhiên. Thực hiện ngay trong giai đoạn khai thác hiện tại, do công ty khai thác chịu trách nhiệm.

4. Tăng cường giám sát và đánh giá môi trường định kỳ: Thiết lập hệ thống quan trắc môi trường liên tục về chất lượng nước, không khí và đa dạng sinh học để kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh. Thời gian triển khai trong 1 năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các tổ chức khoa học thực hiện.

5. Nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo cán bộ quản lý: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên bền vững cho người dân và cán bộ địa phương. Thời gian thực hiện liên tục, do các tổ chức phi chính phủ và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý tài nguyên và môi trường: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và các giải pháp thực tiễn giúp hoạch định chính sách quản lý khai thác khoáng sản và bảo vệ môi trường ven biển hiệu quả.

2. Doanh nghiệp khai thác khoáng sản: Tham khảo để áp dụng các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường, nâng cao trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững trong hoạt động khai thác.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành môi trường, phát triển bền vững: Cung cấp dữ liệu thực tiễn, phương pháp nghiên cứu và phân tích tác động môi trường trong lĩnh vực khai thác khoáng sản ven biển.

4. Cộng đồng địa phương và các tổ chức phi chính phủ: Hiểu rõ tác động của khai thác đến môi trường sống, từ đó tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái ven biển.

Câu hỏi thường gặp

1. Khai thác quặng sắt tại mỏ Thạch Khê ảnh hưởng như thế nào đến đa dạng sinh học ven biển?
   Khai thác và đổ thải lấn biển làm mất khoảng 923 ha diện tích hệ sinh thái ven biển, gây suy giảm đa dạng sinh học do mất môi trường sống và thay đổi cấu trúc hệ sinh thái. Ví dụ, diện tích rừng phòng hộ giảm 15%, ảnh hưởng đến các loài chim và thủy sinh.

2. Các biện pháp phục hồi môi trường nào được đề xuất cho mỏ sắt Thạch Khê?
   Đề xuất lưu giữ lớp đất mặt, trồng cây tiên phong và thực vật bản địa, xây dựng vùng đệm bảo vệ, cải tiến công nghệ đổ thải và giám sát môi trường định kỳ. Các biện pháp này đã được áp dụng thành công tại Australia và Nam Phi.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động môi trường trong luận văn?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống và hệ sinh thái, khảo sát thực địa, phỏng vấn, phân tích chồng xếp bản đồ bằng phần mềm GIS, và phân tích SWOT để đánh giá toàn diện tác động và đề xuất giải pháp.

4. Tác động của khai thác đến kinh tế xã hội địa phương ra sao?
   Khai thác tạo việc làm và đóng góp kinh tế nhưng cũng làm giảm nguồn lợi thủy sản và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân đánh bắt ven bờ. Khoảng 70% người dân nhận thức được tác động tiêu cực và đồng thuận với các giải pháp bảo vệ môi trường.

5. Làm thế nào để cân bằng giữa khai thác khoáng sản và bảo tồn môi trường?
   Cần áp dụng các biện pháp giảm thiểu tác động, phục hồi sinh thái, quản lý tài nguyên tổng hợp và tăng cường sự tham gia của cộng đồng. Việc này giúp duy trì chức năng hệ sinh thái đồng thời đảm bảo phát triển kinh tế bền vững.

Kết luận

• Hoạt động khai thác và đổ thải lấn biển tại mỏ sắt Thạch Khê đã gây mất khoảng 923 ha diện tích hệ sinh thái ven biển, làm suy giảm đa dạng sinh học và các chức năng sinh thái quan trọng.
• Các tác động tiêu cực bao gồm biến dạng địa hình, ô nhiễm môi trường, suy giảm chức năng điều hòa khí hậu và bảo vệ bờ biển.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp phục hồi sinh thái, xây dựng vùng đệm, cải tiến công nghệ đổ thải và tăng cường giám sát môi trường nhằm giảm thiểu tác động và sử dụng hợp lý tài nguyên.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý tài nguyên, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững tại khu vực mỏ sắt Thạch Khê.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá hiệu quả và mở rộng nghiên cứu sang các khu vực khai thác khác để nhân rộng mô hình bảo vệ môi trường.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ hệ sinh thái ven biển và phát triển bền vững tài nguyên khoáng sản Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm thuật ngữ Hệ sinh thái: là tổ hợp của một quần xã sinh vật với môi trường vật lý mà quần xã đó tồn tại, trong đó các sinh vật tương tác với nhau và với môi trường để tạo nên chu trình vật chất và sự chuyển hóa năng lượng [35]. Chức năng, dịch vụ hệ sinh thái: Chức năng của hệ sinh thái: là khả năng của các quá trình và thành phần của tự nhiên cung cấp hàng hóa và dịch vụ làm thỏa mãn các nhu cầu của con người một cách trực tiếp hoặc gián tiếp. Theo định nghĩa này thì chức năng hệ sinh thái là tập hợp của các quá trình và cấu trúc của hệ sinh thái.

Các quá trình tự nhiên là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các thành phần hữu sinh và vô sinh của hệ sinh thái thông qua quá trình trao đổi vật chất và năng lượng [42]. Với 4 nhóm chức năng chính của hệ sinh thái là: 1. Chức năng điều tiết. Chức năng hỗ trợ.

Chức năng sản xuất. Chức năng cung cấp thông tin. Dịch vụ hệ sinh thái (HST): là các lợi ích mà HST mang lại cho con người. Các lợi ích đó chia làm các nhóm trên cơ sở các chức năng của hệ sinh thái: Dịch vụ cung cấp như thực phẩm và nước; Dịch vụ hỗ trợ như hình thành đất và chu trình dinh dưỡng; Dịch vụ điều tiết như: điều tiết lũ lụt, hạn hán, chống xói mòn đất và dịch bệnh; Dịch vụ du lịch và văn hóa như: giá trị du lịch, giải trí, nghiên cứu, tôn giáo và các lợi ích phi vật chất khác [27].

Cải tạo, phục hồi môi trường: trong khai thác và chế biến khoáng sản là hoạt động đưa môi trường, hệ sinh thái (đất, nước, không khí, cảnh quan thiên nhiên, thảm thực vật,.) tại khu vực đã khai thác khoáng sản và các khu vực bị ảnh hưởng do hoạt động khai thác khoáng sản về trạng thái môi trường gần với trạng thái môi 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trường ban đầu hoặc đạt được các tiêu chuẩn, quy chuẩn về an toàn, môi trường và phục vụ các mục đích có lợi cho con người [32]. Bảo tồn ĐDSH: là các hoạt động nhằm gìn giữ được ĐDSH về các mặt: cung cấp các nguyên vật liệu cần thiết cho cuộc sống của con người, các giá trị về xã hội, văn hoá và các dịch vụ về sinh thái [26]. Bảo tồn ĐDSH: là việc bảo vệ sự phong phú của các hệ sinh thái tự nhiên quan trọng, đặc thù hoặc đại diện; bảo vệ môi trường sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của loài hoang dã, cảnh quan môi trường, nét đẹp độc đáo của tự nhiên; nuôi, trồng, chăm sóc loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; lưu giữ và bảo quản lâu dài các mẫu vật di truyền [21]. Có nhiều phương pháp và công cụ để bảo tồn và quản lý ĐDSH.

Có thể phân chia các phương pháp và công cụ thành các nhóm như sau: Bảo tồn nguyên vị (in situ) Bảo tồn nguyên vị bao gồm các phương pháp và công cụ nhằm mục đích bảo vệ các loài, các chủng và các sinh cảnh, các hệ sinh thái trong điều kiện tự nhiên. Bảo tồn chuyển vị (ex situ) Bảo tồn chuyển vị bao gồm các biện pháp di dời các loài cây, con và các vi sinh vật ra khỏi môi trường sống thiên nhiên của chúng. Mục đích của việc di dời này là để nhân giống, lưu giữ, nhân nuôi vô tính hay cứu hộ trong trường hợp: (1) Nơi sinh sống bị suy thoái hay huỷ hoại không thể lưu giữ lâu hơn các loài nói trên. (2) Dùng để làm vật liệu cho nghiên cứu, thực nghiệm và phát triển sản phẩm mới, để nâng cao kiến thức cho cộng đồng.

Phục hồi: Phục hồi bao gồm các biện pháp để dẫn đến bảo tồn nguyên vị hay bảo tồn chuyển vị. Các biện pháp này được sử dụng để phục hồi lại các loài, các quần xã, sinh cảnh, các quá trình sinh thái. Việc hồi phục sinh thái bao gồm một số công việc như phục hồi lại các hệ sinh thái tại những vùng đất đã bị suy thoái bằng cách nuôi trồng lại các loài chính của địa phương, tạo lại các quá trình sinh thái, tạo lại vòng tuần hoàn vật chất, chế độ thuỷ văn. 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Sử dụng hợp lý đất đai Sử dụng hợp lý đất đai bao gồm các hoạt động về lâm nghiệp, nông nghiệp, thuỷ sản, quản lý các loài hoang dã, du lịch kết hợp với công tác bảo tồn, sử dụng hợp lý tài nguyên.

Cần thiết phải có quy hoạch sử dụng đất đai, phù hợp với việc bảo tồn các hệ sinh thái và các nguồn tài nguyên sinh học để phát triển được bền vững. Biện pháp chính sách và tổ chức Biện pháp chính sách và tổ chức bao gồm các công cụ nhằm giới hạn việc sử dụng các nguồn tài nguyên thông qua việc xây dựng quy hoạch sử dụng đất; chính sách khuyến khích sản xuất, chính sách thuế để hướng việc sử dụng đất đai vào công việc nào đó; điều chỉnh thời hạn sử dụng đất để đảm bảo được quyền lợi của cộng đồng và cá nhân, nhằm tạo được cảnh quan phù hợp cho việc bảo tồn ĐDSH. Tổng quan về tình hình khai thác, chế biến quặng sắt trên thế giới Nguyên tố sắt (Fe) có hàm lượng trung bình trong vỏ trái đất là 4,2%, chỉ sau oxy (O2), silic (Si) và nhôm (Al). Nguyên tố sắt tồn tại trong hàng trăm khoáng vật, song cho đến nay mới chỉ thu hồi được sắt kim loại ở quy mô công nghiệp từ một số quặng chứa sắt sau: - Quặng magnetit, công thức hoá học là Fe3O4, tối đa có 72,4% Fe; - Quặng hematit (hay martit, specularit), công thức hoá học là Fe2O3, tối đa có 70% Fe; - Hydrôxit sắt hay còn gọi là limonit gồm: gơtit công thức hoá học là FeO.OH; hydrô Gơtit công thức hoá học là FeOOH.nH2O, hydrôxit hematit công thức hoá học là Fe2O3.

nH2O, tối đa có 48 - 63% Fe; - Siderit công thức hoá học là FeCO3, tối đa có 48,3% Fe; - Clorit sắt gồm samozit và turingit, tối đa có 27 - 38% Fe; - Ilmenit công thức hoá học là FeTiO3, tối đa có 36,8% Fe và 31,6% Ti; Theo thành phần khoáng vật chủ yếu, quặng sắt được phân chia thành 5 loại quặng chủ yếu sau đây: - Quặng magnetit (Fe3O4): chủ yếu là magnetit; 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Quặng hematit (Fe2O3): chủ yếu là hematit (hay martit); - Quặng limonit còn gọi là sắt nâu (Fe2O3nH2O):chủ yếu là hydrôxit sắt; - Quặng siderit; - Quặng clorit sắt. Hiện nay, trên thế giới quặng sắt nguyên khai được khai thác với hàm lượng sắt (Fe) từ 17% trở lên, tuỳ theo từng loại quặng, được tuyển (làm giàu) và chế biến theo các quy trình khác nhau để thu được hàm lượng sắt cao nhất phục vụ cho nhu cầu sử dụng. Theo đánh giá của tạp chí “Mining Journal” việc khai thác quặng sắt trên Thế giới năm 2013 đã tăng lên so với năm 2011 là 7,5% đạt 1.008 triệu tấn và được phân bổ theo các khu vực chính như sau: Bắc Mỹ và Nam Mỹ đạt 373,1 triệu tấn; Úc và Châu Đại Dương: 188,9 triệu tấn; Châu Á (trừ Trung Quốc): 103,9 triệu tấn; Trung Quốc 108,8 triệu tấn; Châu Phi: 50,9 triệu tấn; Tây Âu (trừ SNG): 23,9 triệu tấn. Quặng sắt đã được khai thác ở hơn 60 nước khác nhau , hơn 70% sản lượng thuộc về các nước: Braxin, Úc, Trung Quốc, Nga và Ấn Độ.

Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Gang Thép Quốc tế, sản xuất gang của thế giới năm 2012 là 606 triệu tấn tăng hơn so với năm 2011 là 31,7 triệu tấn (tăng khoảng 5,5%), năm 2013 là 648,988 triệu tấn, tăng 7,1% so với 2012. Mức tăng trưởng chủ yếu tập trung ở các nước Châu Á, năm 2012 tăng so với năm 2011 là 29,1 triệu tấn (5,1%) và 2013 so với 2012 là 36 triệu tấn (11%), 7 tháng đầu năm 2014 đạt 403,152 triệu tấn, tăng 7,7% so với cùng kỳ 2013. Kết quả đánh giá tình hình sản xuất gang và thép Thế giới được nêu trong bảng 1.1: Thống kê tình hình sản xuất gang trên thế giới Đơn vị: triệu tấn TT Vùng, nước 2011 2012 2013 7 T/2014 1 Các nước khối EU 105,84 105,84 107,38 54,99 2 Các nước châu Âu khác 8,83 7,99 9,33 10,04 3 Tổng của các nước SNG: 75.2 77,9 81,99 48,94 Trong đó, Nga 44,9 46,2 48,32 28,57 4 Tổng các nước Châu Mỹ 84,08 85,25 87,50 53,52 Trong đó, Hoa Kỳ 42,1 40,3 38,77 23,71 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Các nước Nam Mỹ 30,9 33,4 36,27 22,22 Trong đó, Braxin 27,4 29,7 32,06 19,86 6 Các nước Châu Phi 6,2 6,1 6,52 4,21 7 Tổng của các nước Châu Á: 283,7 312,8 348,96 219,87 Trong đó: Trung quốc 147,1 170,7 200,49 135,22 Nhật Bản 53,11 52,05 61,58 48,13 Hàn Quốc 25,9 26,6 27,31 15,95 Ấn Độ 21,9 24,3 26,55 14,53 Đài Loan 10 10,2 10,22 6,04 Iran 2,2 2,2 2,3 1,12 8 Úc và Châu Đại dương 6,66 6,7 6,78 3,83 Tổng cộng: (42 nước chiếm 99%) 574,3 606 648,988 403,15 Nguồn: Trust Fund in Iron Ore Information [45] Qua bảng 1.1 cho thấy: Trong năm 2013 và 7 tháng đầu năm 2014 mức độ sản xuất gang tăng nhanh, trong đó Trung Quốc chiếm 17,6% và Nhật Bản chiếm 20,1%. Năm 2013 so với 2012 tăng 11%, nhưng 7 tháng đầu năm 2014 giảm 5,55% so với cùng kỳ (do thiếu than cốc).2: Thống kê tình hình sản xuất thép trên thế giới Đơn vị: triệu tấn Tăng trưởng năm Năm Năm Năm Năm Vùng, nước 2013 so với 2012 2010 2011 2012 2013 Tăng % Các nước khối EC 163,1 158,5 158,7 159,8 1,1 0,7 Các nước Châu Âu khác 45,3 44,9 47 47,7 0,7 1,5 Các nước SNG – Tổng cộng: 96,5 98,1 99,9 105,9 6 6 Trong đó nước Nga 57,6 57,5 58,6 61,3 2,7 4,6 Các nước Bắc Mỹ 134,7 119,9 123,9 123,4 -0,5 -1,5 Trong đó nước Mỹ 101,8 90,1 92,4 91,4 -1 -0,4 Các nước Nam Mỹ 39,1 37,4 40,8 43,34 2,5 6,2 Trong đó Braxin 27,8 26,7 29,6 31,1 1,5 5,1 Các nước châu Phi 12,8 13,9 14,6 14,8 0,2 1,4 Các nước Châu Á 329,1 342,1 381,7 427,6 45,9 12 Trong đó: Trung quốc 127,2 152,3 181,6 220,1 38,5 21,2 Nhật Bản 108,4 102,9 107,7 110,5 2,8 2,6 Hàn Quốc 43,1 43,9 45,4 46,3 0,9 2 Ấn Độ 26,9 27,3 28,8 31,8 3 10,4 Đài Loan 16,8 17,2 18,2 18,9 0,7 3,8 Iran 6,6 6,9 7,3 7,9 0,6 8,2 Úc và Châu Đại dương 8,7 7,9 8,2 8,4 0,2 2,4 Tổng cộng: (63 nước chiếm 847,2 833,8 885,7 945,1 58,4 6,6 99% sản lượng thép TG) Nguồn: Trust Fund in Iron Ore Information [45] 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Qua bảng 1.