Luận văn thạc sĩ đánh giá sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới trường hợp tại hai xã bình dương và bình hiệp huyện bình sơn tỉnh quảng ngãi

Luận văn thạc sĩ phân tích sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã Bình Dương và Bình Hiệp, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.

• Tác giả: Trần Nhân Nghĩa
• Người hướng dẫn: PTS. Vũ Thành Tự Anh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh Long An
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh chính sách
• 1.2. Mục đích nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Khung phân tích
• 1.5.1. Các yếu tố sẵn có của địa phương
• 1.5.2. Năng lực cạnh tranh ở cấp độ địa phương
• 1.5.3. Năng lực cạnh tranh ở cấp độ doanh nghiệp
• 1.6. Cấu trúc đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: BỐI CẢNH KINH TẾ LONG AN GIAI ĐOẠN 2001 – 2012
• 2.1. Các chỉ tiêu phản ánh mức độ phát triển kinh tế
• 2.1.1. Tổng sản phẩm quốc nội và thu nhập bình quân đầu người
• 2.1.1.1. Tổng sản phẩm quốc nội
• 2.1.2. Cơ cấu kinh tế
• 2.1.3. Năng suất lao động
• 2.2. Một số kết quả kinh tế trung gian
• 2.2.1. Xuất nhập khẩu
• 2.2.2. Thu hút đầu tư nước ngoài
• 2.2.3. Khu công nghiệp và cụm công nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH TỈNH LONG AN
• 3.1. Các yếu tố lợi thế sẵn có của địa phương
• 3.1.1. Tài nguyên tự nhiên
• 3.1.2. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 3.1.3. Quy mô địa phương
• 3.2. Năng lực cạnh tranh ở cấp độ địa phương
• 3.2.1. Hạ tầng xã hội
• 3.2.2. Hạ tầng kỹ thuật
• 3.2.3. Chính sách kinh tế địa phương
• 3.3. Năng lực cạnh tranh ở cấp độ doanh nghiệp
• 3.3.1. Môi trường kinh doanh
• 3.3.2. Trình độ phát triển cụm ngành
• 3.3.3. Hoạt động và chiến lược của doanh nghiệp
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. Đánh giá năng lực cạnh tranh tỉnh Long An
• 4.1.1. Định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 4.1.2. Hạ tầng kỹ thuật
• 4.1.3. Hệ thống giáo dục và đào tạo
• 4.1.4. Cụm ngành gạo
• 4.2. Gợi ý chính sách để nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh Long An
• 4.2.1. Cải thiện hệ thống giao thông
• 4.2.2. Đầu tư vào hệ thống điện và nước
• 4.2.3. Cải thiện hệ thống giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực
• 4.2.4. Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 4.2.5. Phát triển cụm ngành
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới

Sự tham gia của người dân là yếu tố then chốt trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại Bình Dương và Bình Hiệp, Bình Sơn, Quảng Ngãi. Nghiên cứu chỉ ra rằng, sự tham gia tích cực của cộng đồng không chỉ nâng cao hiệu quả các dự án mà còn tạo nên sự bền vững trong phát triển nông thôn. Các hoạt động như đóng góp ý kiến, tham gia lao động, và quản lý nguồn lực địa phương đã được ghi nhận là những hình thức tham gia hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những rào cản như thiếu thông tin và nguồn lực, cần được giải quyết để tăng cường sự tham gia của người dân.

1.1. Đánh giá sự tham gia cộng đồng

Đánh giá sự tham gia của người dân cho thấy, mức độ tham gia ở Bình Dương cao hơn so với Bình Hiệp, Bình Sơn, Quảng Ngãi. Nguyên nhân chính là do sự chênh lệch về nhận thức và điều kiện kinh tế. Các chương trình tuyên truyền và đào tạo đã giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của việc tham gia vào các dự án xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, cần có thêm các biện pháp hỗ trợ để thu hút sự tham gia của các nhóm yếu thế trong cộng đồng.

1.2. Thách thức trong tham gia cộng đồng

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu đồng bộ giữa các chính sách hỗ trợ và nhu cầu thực tế của người dân. Nhiều dự án phát triển nông thôn chưa thực sự lắng nghe ý kiến từ cộng đồng, dẫn đến sự tham gia mang tính hình thức. Để khắc phục, cần tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và người dân, đồng thời cải thiện cơ chế phản hồi để đảm bảo sự tham gia có ý nghĩa.

II. Xây dựng nông thôn mới tại Bình Dương và Bình Hiệp Bình Sơn Quảng Ngãi

Quá trình xây dựng nông thôn mới tại Bình Dương và Bình Hiệp, Bình Sơn, Quảng Ngãi đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Các dự án tập trung vào cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng cuộc sống, và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, sự chênh lệch về mức độ phát triển giữa các địa phương vẫn là vấn đề cần được quan tâm. Các giải pháp như tăng cường đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật, và đào tạo nguồn nhân lực đã được đề xuất để thu hẹp khoảng cách này.

2.1. Thành tựu và hạn chế

Các thành tựu nổi bật bao gồm việc hoàn thiện hệ thống giao thông, điện, và nước sạch tại nhiều khu vực nông thôn. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là sự thiếu bền vững trong các dự án do thiếu sự tham gia tích cực của người dân. Để khắc phục, cần tăng cường sự giám sát và đánh giá hiệu quả các dự án, đồng thời đảm bảo sự minh bạch trong quá trình thực hiện.

2.2. Giải pháp phát triển bền vững

Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực then chốt như giáo dục, y tế, và cơ sở hạ tầng. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy sự tham gia của người dân thông qua các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật. Việc áp dụng các mô hình phát triển nông thôn mới phù hợp với điều kiện địa phương cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững.

III. Phát triển cộng đồng nông thôn mới

Phát triển cộng đồng nông thôn mới là mục tiêu quan trọng trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại Bình Dương và Bình Hiệp, Bình Sơn, Quảng Ngãi. Các chương trình phát triển cộng đồng tập trung vào việc nâng cao nhận thức, kỹ năng, và năng lực quản lý của người dân. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội tại các khu vực nông thôn.

3.1. Vai trò của giáo dục và đào tạo

Giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực của người dân. Các chương trình đào tạo nghề và kỹ năng quản lý đã giúp người dân có thêm cơ hội việc làm và tăng thu nhập. Tuy nhiên, cần có thêm các chính sách hỗ trợ để đảm bảo sự tiếp cận bình đẳng của mọi đối tượng trong cộng đồng.

3.2. Thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ và thanh niên

Sự tham gia của phụ nữ và thanh niên là yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển cộng đồng nông thôn mới. Các chương trình hỗ trợ đã giúp tăng cường vai trò của các nhóm này trong các hoạt động kinh tế và xã hội. Tuy nhiên, cần có thêm các biện pháp để khắc phục những rào cản về văn hóa và kinh tế, đảm bảo sự tham gia hiệu quả của họ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Long An, nằm trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (VKTTĐPN), sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế, đặc biệt là vị trí địa lý tiếp giáp với Thành phố Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế năng động nhất miền Nam. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2000 – 2012, các chỉ tiêu kinh tế của Long An như tổng sản phẩm nội địa (GDP) và GDP bình quân đầu người luôn thấp hơn các tỉnh lân cận như Bình Dương, Đồng Nai, Tây Ninh, Tiền Giang và Bà Rịa – Vũng Tàu. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của Long An chỉ đạt khoảng 10.62%/năm, thấp hơn mức trung bình của các tỉnh trong vùng, đồng thời năng suất lao động năm 2010 chỉ đạt 15.35 triệu đồng/lao động/năm, thấp hơn hầu hết các tỉnh lân cận.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá năng lực cạnh tranh (NLCT) của tỉnh Long An, xác định các nhân tố cốt lõi ảnh hưởng đến NLCT và đề xuất các chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào địa bàn tỉnh Long An trong giai đoạn 2000 – 2012, so sánh với các tỉnh lân cận TP.HCM. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết sách phát triển kinh tế địa phương, đặc biệt trong bối cảnh Long An đang hướng tới công nghiệp hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn sử dụng khung phân tích năng lực cạnh tranh cấp tỉnh dựa trên mô hình của Giáo sư Michael E. Porter, được điều chỉnh bởi Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh để phù hợp với bối cảnh địa phương. Mô hình tập trung vào năng suất lao động làm thước đo trung tâm của NLCT, được quyết định bởi ba nhóm nhân tố chính:

1. Yếu tố sẵn có của địa phương: Bao gồm tài nguyên thiên nhiên (đất đai, nước, rừng), vị trí địa lý chiến lược, quy mô địa phương về diện tích và dân số. Chất lượng và khả năng sử dụng các nguồn lực này được xem xét kỹ lưỡng.

2. Năng lực cạnh tranh cấp địa phương: Bao gồm hạ tầng xã hội (giáo dục, y tế, văn hóa), hạ tầng kỹ thuật (giao thông vận tải, điện, nước, viễn thông) và các thể chế, chính sách kinh tế địa phương (tài khóa, đầu tư, tín dụng).

3. Năng lực cạnh tranh cấp doanh nghiệp: Tập trung vào môi trường kinh doanh, trình độ phát triển cụm ngành, hoạt động và chiến lược của doanh nghiệp. Các yếu tố như chi phí gia nhập thị trường, tiếp cận đất đai, minh bạch thông tin, đào tạo lao động và đổi mới công nghệ được đánh giá.

Các khái niệm chuyên ngành như năng suất lao động, cụm ngành, hiệu ứng nội ngành, hiệu ứng động và tĩnh cũng được áp dụng để phân tích sâu sắc hơn về cơ cấu kinh tế và chuyển dịch lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích số liệu thứ cấp và thu thập số liệu sơ cấp. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Các báo cáo thống kê chính thức như Niên giám thống kê Long An, Báo cáo lao động việc làm, Tổng điều tra cơ sở kinh tế, hành chính, sự nghiệp tỉnh Long An.
• Các văn bản quy hoạch, chính sách của tỉnh và Trung ương liên quan đến phát triển kinh tế, hạ tầng, giáo dục và đào tạo.
• Phỏng vấn sâu với các cán bộ quản lý tại các sở ngành như Sở Công Thương, Sở Giao thông Vận tải, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Long An.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh (3,279 doanh nghiệp năm 2011) và các số liệu lao động, đầu tư, xuất nhập khẩu trong giai đoạn 2000 – 2012. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích mô tả, so sánh số liệu qua các năm và giữa các tỉnh lân cận, đồng thời sử dụng mô hình phân tích năng lực cạnh tranh để đánh giá các nhân tố ảnh hưởng. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000 – 2012, với số liệu cập nhật đến năm 2012 và một số dự báo đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế và năng suất lao động thấp: GDP của Long An năm 2012 đạt khoảng 15,809 tỷ đồng (giá so sánh), tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2000 – 2012 là 10.62%/năm, thấp hơn các tỉnh lân cận (Bình Dương, Đồng Nai đạt trên 13%). Năng suất lao động năm 2010 đạt 15.35 triệu đồng/lao động/năm, chỉ cao hơn Tiền Giang và thấp hơn các tỉnh còn lại.

2. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm: Tỷ trọng khu vực nông nghiệp (KV1) vẫn chiếm khoảng 29.5% năm 2012, giảm chậm so với mục tiêu đề ra. Khu vực công nghiệp (KV2) và dịch vụ (KV3) tăng trưởng nhưng chưa đủ mạnh để bù đắp năng suất thấp của KV1. Tốc độ tăng trưởng năng suất lao động KV2 trung bình 17.69%/năm, gấp gần 4 lần KV1 (4.15%/năm).

3. Hạ tầng kỹ thuật yếu kém: Tỷ lệ đường rải nhựa trong tỉnh chỉ đạt 22.11% năm 2011, thấp hơn nhiều so với Bình Dương (83.86%) và Đồng Nai (64%). Hệ thống điện tập trung chủ yếu ở phía Đông, trong khi vùng Đồng Tháp Mười – vùng nguyên liệu chính cho ngành lúa gạo – thiếu điện ổn định. Số giờ cắt điện trung bình 10.96 giờ/tháng, cao hơn bình quân cả nước (9.13 giờ/tháng).

4. Chất lượng nguồn nhân lực thấp: Tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo chiếm tới 90.3%, lao động có trình độ đại học chỉ chiếm 3.7%. Điểm thi đại học trung bình năm 2011 của tỉnh là 10.42, thấp hơn bình quân cả nước (11.05) và thấp hơn nhiều so với các tỉnh lân cận.

5. Cụm ngành lúa gạo phát triển nhưng còn hạn chế: Long An có 92 doanh nghiệp chế biến gạo với tổng doanh thu 1,497 tỷ đồng năm 2011, chiếm 7.3% thị phần xuất khẩu gạo cả nước. Tuy nhiên, trình độ chuyên môn của chủ doanh nghiệp và lao động còn thấp, các ngành hỗ trợ như nghiên cứu, marketing chưa phát triển.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến năng lực cạnh tranh thấp của Long An là do sự kết hợp của hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, chất lượng nguồn nhân lực yếu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm. So với các tỉnh lân cận như Bình Dương và Đồng Nai, Long An thiếu các chính sách tập trung và hiệu quả trong đầu tư hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực. Ví dụ, trong khi Bình Dương và Đồng Nai có tỷ lệ đường rải nhựa trên 60%, Long An chỉ đạt 22.11%, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận tải và khả năng kết nối thị trường.

Ngoài ra, việc chuyển dịch lao động từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp diễn ra chậm do lao động nông nghiệp có trình độ thấp và thiếu kỹ năng, trong khi khu vực công nghiệp đòi hỏi trình độ chuyên môn cao hơn. Điều này làm giảm hiệu quả tăng năng suất lao động toàn tỉnh. Các chính sách tài khóa và đầu tư của tỉnh còn dàn trải, chưa tập trung đúng trọng tâm, dẫn đến hiệu quả sử dụng nguồn lực thấp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tốc độ tăng trưởng GDP, năng suất lao động giữa các khu vực kinh tế và các tỉnh lân cận, bảng phân tích tỷ lệ đầu tư theo ngành và biểu đồ thể hiện điểm PCI qua các năm để minh họa sự biến động năng lực cạnh tranh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp hệ thống giao thông trọng điểm: Tỉnh cần tập trung đầu tư nâng cấp và xây mới các tuyến đường kết nối trực tiếp với các khu công nghiệp và vùng nguyên liệu nông nghiệp như các tỉnh lộ ĐT822, ĐT823, ĐT825 tại Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc, Mộc Hóa và Tân Hưng. Thời gian ưu tiên thực hiện trong giai đoạn 2021 – 2025, chủ thể thực hiện là UBND tỉnh phối hợp với Sở Giao thông Vận tải và các nhà đầu tư.

2. Tăng cường đầu tư hệ thống điện và nước tại vùng Đồng Tháp Mười: Xây dựng thêm các trạm nguồn điện và mở rộng mạng lưới cấp nước sạch nhằm phục vụ sản xuất nông nghiệp và công nghiệp, thúc đẩy cơ giới hóa nông nghiệp. Thời gian thực hiện 2021 – 2025, chủ thể là Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các nhà đầu tư tư nhân.

3. Cải thiện chất lượng giáo dục và đào tạo nghề: Đầu tư nâng cao trình độ giáo viên, mở rộng các cơ sở đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu chuyển dịch lao động sang khu vực công nghiệp. Khuyến khích đầu tư tư nhân vào đào tạo nghề, xây dựng chương trình đào tạo sát với yêu cầu doanh nghiệp. Thời gian thực hiện 2021 – 2027, chủ thể là Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội.

4. Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa: Cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp để giảm lao động dư thừa, đồng thời ưu tiên chính sách tài khóa và tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp trong khu vực công nghiệp. Tỉnh cần rà soát và tái phân bổ nguồn lực đầu tư, giảm chi thường xuyên để tăng chi đầu tư phát triển. Thời gian thực hiện 2021 – 2025, chủ thể là UBND tỉnh, Sở Tài chính và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh.

5. Phát triển cụm ngành lúa gạo và các ngành liên quan: Đầu tư nghiên cứu phát triển sản phẩm, marketing và nâng cao chất lượng lao động trong cụm ngành. Khuyến khích hợp tác liên kết với các tỉnh và doanh nghiệp trong vùng để tạo ngoại tác tích cực. Thời gian thực hiện 2021 – 2026, chủ thể là Sở Công Thương, Hiệp hội Lương thực và các doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Các sở ngành như Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương, Sở Giao thông Vận tải có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng và điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế, hạ tầng và nguồn nhân lực phù hợp với thực trạng và tiềm năng của tỉnh.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Các doanh nghiệp trong ngành chế biến gạo, dệt may và các ngành công nghiệp hỗ trợ có thể tham khảo để hiểu rõ môi trường kinh doanh, năng lực cạnh tranh và các rào cản hiện tại, từ đó xây dựng chiến lược phát triển và đầu tư hiệu quả.

3. Các tổ chức đào tạo và giáo dục nghề nghiệp: Các trường đại học, cao đẳng, trung tâm đào tạo nghề có thể dựa vào phân tích về chất lượng nguồn nhân lực và nhu cầu lao động để thiết kế chương trình đào tạo sát với thực tế, nâng cao chất lượng đào tạo.

4. Nhà hoạch định chính sách và nghiên cứu kinh tế: Các viện nghiên cứu, chuyên gia kinh tế có thể sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để nghiên cứu sâu hơn về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, đặc biệt trong bối cảnh phát triển kinh tế vùng và liên kết vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực cạnh tranh của Long An được đo lường như thế nào?
   Năng lực cạnh tranh được đánh giá chủ yếu qua năng suất lao động, môi trường kinh doanh, hạ tầng kỹ thuật và xã hội, cũng như trình độ phát triển cụm ngành và hoạt động doanh nghiệp. Ví dụ, năng suất lao động năm 2010 của Long An là 15.35 triệu đồng/lao động/năm, thấp hơn các tỉnh lân cận.

2. Tại sao Long An có vị trí địa lý thuận lợi nhưng tăng trưởng kinh tế vẫn thấp?
   Mặc dù có vị trí chiến lược tiếp giáp TP.HCM và quỹ đất dồi dào, Long An gặp khó khăn do hạ tầng giao thông và điện yếu kém, chất lượng nguồn nhân lực thấp, và chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm, làm giảm khả năng tận dụng lợi thế địa lý.

3. Chính sách nào được đề xuất để cải thiện năng lực cạnh tranh của Long An?
   Các chính sách trọng tâm bao gồm nâng cấp hệ thống giao thông trọng điểm, đầu tư hệ thống điện và nước tại vùng nguyên liệu, cải thiện giáo dục và đào tạo nghề, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển cụm ngành lúa gạo.

4. Chất lượng nguồn nhân lực ảnh hưởng thế nào đến năng lực cạnh tranh?
   Nguồn nhân lực có trình độ thấp làm giảm hiệu quả sản xuất và khả năng đổi mới công nghệ của doanh nghiệp, đồng thời cản trở chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, làm giảm năng suất lao động toàn tỉnh.

5. Cụm ngành lúa gạo của Long An có những điểm mạnh và hạn chế gì?
   Cụm ngành lúa gạo có lợi thế về sản xuất, chế biến và xuất khẩu với 92 doanh nghiệp và chiếm 7.3% thị phần xuất khẩu gạo cả nước. Tuy nhiên, trình độ chuyên môn của chủ doanh nghiệp và lao động còn thấp, các ngành hỗ trợ như nghiên cứu và marketing chưa phát triển, hạn chế khả năng cạnh tranh bền vững.

Kết luận

• Long An có nhiều lợi thế về vị trí địa lý, quỹ đất và định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý nhưng năng lực cạnh tranh còn ở mức bất lợi do hạ tầng kỹ thuật yếu và chất lượng nguồn nhân lực thấp.
• Năng suất lao động của tỉnh thấp hơn đáng kể so với các tỉnh lân cận, đặc biệt trong khu vực nông nghiệp và công nghiệp.
• Hạ tầng giao thông, điện và nước chưa đồng bộ, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế và công nghiệp hóa của tỉnh.
• Cụm ngành lúa gạo phát triển nhưng chưa tận dụng được các ngoại tác tích cực do hạn chế về trình độ lao động và các ngành hỗ trợ.
• Các chính sách đề xuất tập trung vào nâng cấp hạ tầng trọng điểm, cải thiện giáo dục đào tạo, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển cụm ngành nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh Long An trong giai đoạn tới.

Next steps: Triển khai các dự án ưu tiên về hạ tầng giao thông và điện, đồng thời xây dựng chương trình đào tạo nghề sát với nhu cầu doanh nghiệp. Kêu gọi đầu tư tư nhân vào giáo dục nghề nghiệp và phát triển cụm ngành.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững cho tỉnh Long An.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu vấn đề nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và khung phân tích. Chương 2 trình bày khái quát tình hình kinh tế tỉnh Long An giai đoạn 2000 – 2012. Chương 3 phân tích NLCT tỉnh Long An theo khung phân tích của M. Chương 4 đưa ra kết luận và khuyến nghị chính sách dựa trên những phân tích ở Chương 3.

BỐI CẢNH KINH TẾ LONG AN GIAI ĐOẠN 2001 – 2012 2.1 Các chỉ tiêu phản ánh mức độ phát triển kinh tế 2.1 Tổng sản phẩm quốc nội và thu nhập bình quân đầu người 2.1 Tổng sản phẩm quốc nội Theo Hình 2.1, năm 2012, GDP theo giá so sánh của Long An ước đạt 15,809 tỷ đồng, giá thực tế là 53,272 tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2000 – 2012 đạt 10.62%/năm, giai đoạn sau cao hơn giai đoạn trước, tuy nhiên sự tăng trưởng này không đều và kém ổn định.1: GDP Long An giai đoạn 2000 – 2012 18,000 16 15,809 16,000 14 14,322 14,000 12,774 12 12,000 11,343 10,543 10 10,000 9,246 8,149 8 8,000 7,334 6,623 5,525 6,045 6 6,000 4,709 5,020 4,000 4 2,000 2 0 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 GDP giá so sánh (tỷ đồng) Tốc độ tăng GDP (%) (ước) Nguồn: CTK Long An, Niên giám thống kê (NGTK) tỉnh Long An năm 2011, 2012 So với các tỉnh lân cận TP.HCM (trừ Bà Rịa – Vũng Tàu), Long An có tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2006 – 2010 thấp nhất, chỉ đạt 11.9%/năm trong khi tốc độ tăng trưởng bình quân của các tỉnh còn lại là 13. Không những thế, GDP của Long An cũng thua xa các tỉnh này (Xem Phụ lục 1 và 2).2 GDP bình quân đầu người Theo Hình 2.2, giai đoạn 2000 – 2012, GDP bình quân đầu người Long An đã tăng hơn 8 lần. Tuy nhiên, tăng trưởng GDP/người trong giai đoạn này luôn thấp hơn tăng trưởng GDP cùng kỳ.

Cụ thể, tốc độ tăng trưởng GDP/người trung bình chỉ đạt 9.8%/năm nhưng tốc độ tăng trưởng GDP đạt tới 10.2: GDP bình quân đầu người tỉnh Long An giai đoạn 2000 – 2012 40.0 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 (ước) GDP/người theo giá thực tế (triệu đồng) Tốc độ tăng GDP/người (%) Tốc độ tăng GDP (%) Nguồn: CTK Long An, NGTK tỉnh Long An năm 2011, 2012 Với xuất phát điểm thấp, năm 2009 GDP/người của Long An mới đuổi kịp bình quân cả nước và bắt đầu vươn lên từ năm 2010. GDP/người của Tỉnh luôn ở vị trí thấp nhất so với các tỉnh lân cận TP.HCM (trừ Tiền Giang), với xu hướng nới rộng khoảng chênh lệch về giá trị tuyệt đối, đặc biệt là với Bình Dương (chênh lệch tăng từ 5.0 triệu đồng/người/năm giai đoạn 2006 – 2010). Tuy nhiên, về giá trị tương đối thì khoảng cách này đang được thu hẹp (Xem Phụ lục 3). Nhìn chung giai đoạn 2000 – 2012, GDP và GDP/người của Long An dần vượt qua số liệu bình quân cả nước.

Tuy nhiên, so với các tỉnh lân cận TP.HCM có điều kiện tương tự thì Long An vẫn còn nhiều thua kém và chưa phát huy hết những lợi thế sẵn có của mình.2 Cơ cấu kiinh tế 2.1 Cơ cấu kinh tế theoo ngành kinh tế A đã và đanng chuyển dịịch theo hướ gành kinh tế của Long An Cơ cấu theo ng ớng công nghhiệp hóa tuyy nhiên quá trrình này diễn ra khá chậậm. Cơ cấu GDP G ực Nông nghiệp – Công nghiệp khu vự n – Dịcch vụ năm 2000 2 lần lượt là 48. nh tế theo nggành kinh tếế Long An (%) Hình 2.3: Cơ cấu kin K 1 KV KV 2 KV 3 29.5 2000 2007 20122 (ước) N Nguồn: CTK Long L An, NGTK K Long An năm m 2010 1, đến năm 2012 Theeo Bảng 2.1 2 ực trong nềnn kinh tế tỉnh Long An khá cân tỷ trọnng 3 khu vự n khu vực Nôông – lâm – ngư nghiệp (KV1) có tốốc độ tăng trrưởng rất thấấp so với bằnng, tuy nhiên khuu vực Công nghiệp – Xây dựng (KV V2) và khu vực Thươngg mại – Dịcch vụ (KV3)). Ngành nônng nghiệp ch hiếm 84.4% KV1 trong khi ngành công c nghiệp chế biến là ngành có đóng đ góp v tăng tỷ trọng và đẩyy nhanh tốc độ lớnn nhất trong việc đ tăng trưở ởng của KV22.1: Cơ cấu kinh tế theo ngành kinh tế tỉnh Long An Tốc độ tăng (giá so sánh, %) Tỷ trọng (giá thực tế, %) Ngành kinh tế 2007 - 2012 2000 - 2012 2012 ước KV1 4.5 Ngành nông nghiệp 9.4 Ngành công nghiệp chế biến 15.1 Nguồn: CTK Long An, tính toán từ NGTK tỉnh Long An năm 2011 và số ước năm 2012 2.2 Cơ cấu theo thành phần kinh tế Cơ cấu GDP theo thành phần kinh tế tỉnh Long An trong giai đoạn 2000 – 2011 đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Tỷ trọng của khu vực kinh tế nhà nước và dân doanh đang giảm dần, để lại thị phần cho khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) (Bảng 2. Tuy tỷ trọng giảm nhưng sản phẩm của khu vực kinh tế Nhà nước và dân doanh luôn tăng trong giai đoạn 2000 – 2011 với tốc độ lần lượt là 8. Khu vực FDI có tốc độ tăng trưởng cao hơn 2 khu vực còn lại rất nhiều (20.9%/năm), tuy nhiên tỷ trọng chưa đủ lớn nên vẫn chưa đóng góp nhiều vào tăng trưởng GDP Tỉnh.2: Cơ cấu kinh tế theo thành phần kinh tế tỉnh Long An Tốc độ tăng trưởng Tỷ trọng (giá thực tế) Thành phần kinh tế (giá so sánh) 2000 - 2011 2000 2011 ước Kinh tế nhà nước 8.0% Kinh tế dân doanh 8.0% Khu vực FDI 20.9% Nguồn: CTK Long An, tính toán từ NGTK tỉnh Long An năm 2011 2.3 Năng suất lao động Năng suất lao động trong luận văn được tính bằng cách lấy giá trị GDP của năm khảo sát chia cho số lao động có việc làm của năm đó. Theo đó, năng suất lao động toàn tỉnh Long An đã tăng từ 10.0 triệu đồng/lao động/năm trong giai đoạn 2007 – 2012.

Năm 2012, năng 10 suất lao động trong KV Nông nghiệp – Công nghiệp – Dịch vụ đã khử lạm phát đạt 10.0 triệu đồng/người/năm. Như vậy, KV2 là nơi có năng suất cao nhất Long An, gấp gần 3 lần so với KV1, khu vực thấp nhất. Về tốc độ tăng trưởng năng suất, KV1 có mức tăng trưởng thấp nhất, trung bình 4.15%/năm trong giai đoạn 2007 – 2012. KV2 tăng trưởng mạnh nhất, trung bình 17.69%/năm, tăng gấp đôi trong vòng 5 năm.

KV3 tăng trưởng trung bình 12.4, tăng trưởng năng suất của cả 3 khu vực chủ yếu đều đến từ sự nâng cấp chính mình của các khu vực (hiệu ứng nội ngành), ít có sự đóng góp từ việc chuyển dịch lao động từ khu vực có năng suất và tốc độ tăng trưởng năng suất thấp sang khu vực có năng suất và tốc độ tăng trưởng năng suất cao (hiệu ứng động và hiệu ứng tĩnh).4: Nguồn gốc tăng năng suất KV1, KV2, KV3 giai đoạn 2007 – 2012 (triệu đồng) 5.00 Hiệu ứng nội ngành Hiệu ứng động 1.00 Hiệu ứng tĩnh 0.46 KV1 KV2 KV3 -0.00 Nguồn: CTK Long An, Báo cáo điều tra lao động, việc làm tỉnh Long An năm 2007, 2012, Niên giám thống kê tỉnh Long An năm 2011, 2012 11 2.2 Một số kết quả kinh tế trung gian 2.1 Xuất nhập khẩu Hoạt động xuất nhập khẩu của Tỉnh trong giai đoạn 2000 – 2011 tăng trưởng rất nhanh. Tỷ trọng hàng xuất đi từ khu vực FDI tăng nhanh (từ 36.6% giá trị hàng xuất khẩu năm 2000 lên 64.5% năm 2011) và từ khu vực trong nước giảm (Bảng 2.3: Xuất khẩu theo thành phần kinh tế tỉnh Long An Tốc độ tăng trưởng Tỷ trọng Xuất khẩu 2000 - 2011 2000 2011 ước 26.4% 150 triệu USD 1,978 triệu USD Trung ương 12.5% Địa phương 22.0% Đầu tư nước ngoài 33.5% Nguồn: CTK Long An, tính toán từ NGTK tỉnh Long An năm 2011 Năm 2011, tỷ trọng 5 mặt hàng xuất khẩu chính gồm dệt may; giày, dép; gạo; thủy sản; và hạt điều chiếm 63.8% tổng kim ngạch xuất khẩu của Tỉnh. Trong đó, gạo là mặt hàng có thế mạnh lớn nhất, chiếm 7.3% thị phần xuất khẩu gạo cả nước, tăng trưởng trung bình 39. Hạt điều có thị phần xuất khẩu chiếm 7.2% cả nước, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng chậm.

Mặt hàng giày, dép và dệt may chiếm lần lượt 5.8% cả nước với tốc độ tăng trưởng mạnh (Hình 2.5: Năm mặt hàng xuất khẩu chính của Long An năm 2011 (1,000 USD) Thị phần xuất khẩu so với cả nước 9% 8% Hạt điều Gạo 7% 106,594 267,519 6% Giày, dép 373,409 5% 4% 3% Hàng dệt may 393,575 Thủy sản 2% 120,982 1% 0% -10% 0% 10% 20% 30% 40% 50% Tăng trưởng xuất khấu Nguồn: CTK Long An, Tổng cục thống kê (TCTK), NGTK Việt Nam năm 2011 2.2 Thu hút đầu tư nước ngoài Theo Hình 2.6, giai đoạn 2000 – 2010 Long An có 318 dự án FDI được cấp phép, vốn đăng ký 2,934 triệu USD nhưng vốn thực hiện chỉ đạt 971 triệu USD. Các dự án FDI của Tỉnh hầu hết tập trung vào KV2, các ngành chiếm tỷ trọng vốn đầu tư cao nhất là gia công hàng may mặc, giày da, túi xách, lều, chế biến thực phẩm và cơ khí2. Thành phố Tân An và huyện Đức Hòa, Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc là nơi thu hút được nhiều FDI nhất. Các quốc gia có đầu tư lớn vào Tỉnh đa số nằm ở châu Á: Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan và một số ở khu vực khác: Ireland và Úc… 2 CTK Long An (2012) 13 Hình 2.6: Vốn FDI tại tỉnh Long An giai đoạn 2000 – 2010 (Triệu USD) 900 795 800 700 667 600 528 500 400 300 243 250 156 180 150 164 200 127 120 82 73 80 7540 100 8 2 45 30 54 36 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Vốn đăng ký Vốn thực hiện Nguồn: Uỷ ban nhân dân (UBND) tỉnh Long An So với các tỉnh lân cận TP.HCM, đến hết 2011 Long An chỉ thấp hơn Bình Dương và Đồng Nai về số lượng dự án, đứng thứ tư về lượng vốn đăng ký.

Nhưng thực tế thì Long An thua rất xa Bình Dương và Đồng Nai cả về số dự án lẫn vốn đăng ký. Trong khi Bình Dương có số dự án và vốn đăng ký gấp 5 lần Long An thì Đồng Nai có số dự án chỉ hơn 2 lần nhưng vốn đăng ký lại gấp gần 6 lần. Vốn đầu tư trung bình trên một dự án tại Long An đạt 8.29 triệu USD, thấp hơn so với bình quân cả nước khá nhiều nhưng cao hơn Bình Dương và gần một nửa Đồng Nai (Bảng 2.4: FDI theo địa phương (Lũy kế dự án còn hiệu lực đến 31/12/2011, triệu USD) Địa phương Số dự án Tổng vốn đăng ký Vốn đầu tư/dự án Bình Dương 2,135 15,461.