CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ SỰ HÀI LÒNG CỦA KHÁCH HÀNG ĐỐI VỚI DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1.1 Tổng quan về thị trường ngân hàng bán lẻ 1.1 Khái niệm Thị trường ngân hàng bán lẻ là một phần của thị trường tài chính, cung cấp các dịch vụ ngân hàng bán lẻ đến nhóm đối tượng khách hàng là các cá nhân, các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các sản phẩm, dịch vụ bán lẻ được cung cấp chủ yếu là tiết kiệm, thanh toán, cho vay tiêu dùng, thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ. Đây là thị trường năng động, mang lại doanh thu cao, phát triển chắc chắn và ít rủi ro. Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ Châu á – AIT: Ngân hàng bán lẻ cung ứng các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh, khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin.
Theo Từ điển giải nghĩa của Nhà xuất bản khoa học và kinh tế: Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ được thực hiện với khách hàng là công chúng, thường có quy mô nhỏ và thông qua các chi nhánh nhằm đối lập với dịch vụ ngân hàng bán buôn là dịch vụ ngân hàng dành cho các định chế tài chính và những dịch vụ ngân hàng được cung cấp với số lượng lớn. Do vậy nhìn chung, chúng ta có thể hiểu về DVNHBL theo cách phổ biến hơn như sau: Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là dịch vụ bao trùm tất cả các mặt tác nghiệp của ngân hàng thương mại như tín dụng, tiền gửi, dịch vụ thẻ,. mà đối tượng phục vụ là các khách hàng cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thông qua mạng lưới chi nhánh hoặc các phương tiện thông tin, điện tử viễn thông,. Đặc điểm của sản phẩm, dịch vụ trên thị trường ngân hàng bán lẻ Đối tượng khách hàng: khách hàng cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Khách hàng mục tiêu của thị trường bán lẻ là khách hàng cá nhân, hộ 4 gia đình, doanh nghiệp nhỏ và vừa nên các dịch vụ thường đơn giản, dễ thực hiện và thường xuyên, tập trung vào dịch vụ tiền gửi và tài khoản, vay vốn mua xe hơi, nhà, mở thẻ tín dụng… Giá trị từng khoản giao dịch không cao: bởi đối tượng chủ yếu của dịch vụ ngân hàng bán lẻ là cá nhân mà đặc điểm của giao dịch ngân hàng cá nhân là có số lượng tài khoản và hồ sơ giao dịch lớn nhưng doanh số giao dịch thấp. Còn đối với khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa thì cũng chỉ giới hạn trong một khoảng nhất định, chủ yếu là các khoản vay nhỏ, lẻ phục vụ cho nhu cầu sản xuất quy mô vừa và nhỏ. Sản phẩm, dịch vụ trên thị trường ngân hàng bán lẻ đa dạng, phong phú: vừa có sản phẩm thuộc tài sản nợ là các phần sản phẩm huy động vốn như: tài khoản tiền gửi thanh toán, tiền gửi không kỳ hạn, tiết kiệm tích lũy, tiết kiệm có kỳ hạn,… vừa có sản phẩm thuộc tài sản có thuộc phần nghiệp vụ cho vay như cho vay tiêu dùng, cho vay sản xuất kinh doanh, cho vay nông nghiệp… Kênh phân phối dịch vụ bán lẻ trên thị trường: Hệ thống phân phối là cấu nối giữa ngân hàng và khách hàng, là phương tiện, công cụ đắc lực cho quá trình cung ứng sản phẩm. Hệ thống phân phối hiệu quả giúp ngân hàng thu hút khách hàng, nâng cao khả năng cạnh tranh và tăng doanh thu.
Hiện nay, kênh phân phối bao gồm: - Kênh phân phối trực tiếp (qua mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch,.) - Kênh phân phối hiện đại (các chi nhánh tự động hoá hoàn toàn, chi nhánh ít nhân viên, ngân hàng điện tử, ngân hàng qua mạng) Tình hình kinh tế thế giới đang ngày cành phát triển, cách mạng 4.0 đang diễn ra bùng nổ và hứa hẹn mang đến một kỷ nguyên mới về công nghệ số, trí thông minh nhân tạo, big data. Nắm được xu hướng đó, các ngân hàng bán lẻ hiện nay đang thực hiện cuộc cách mạnh 4.0 vào hệ thống của mình. Ngoài việc mở rộng 5 mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch theo kênh phân phối truyền thống, các ngân hàng ngày nay đang thực hiện đẩy mạnh bán hàng qua kênh phân phối hiện đại như phát triển dịch vụ bán lẻ trên nền tảng công nghệ thông tin, ngân hàng số, thúc đẩy hiện đại hoá sản phẩm, dịch vụ ngân hàng bán lẻ,. Vai trò của thị trường ngân hàng bán lẻ.
Đối với sự phát triển kinh tế – xã hội: Thị trường ngân hàng bán lẻ ngày càng phát triển, các sản phẩm, dịch vụ ngày càng trở nên phong phú, đa dạng, đem lại nhiều tiện ích cho KH, là kênh thu hút nguồn vốn hiệu quả phục vụ cho đầu tư và phát triển kinh tế đất nước. Thông qua mạng lưới kênh phân phối truyền thống là các điểm giao dịch rộng khắp, cùng hệ thống kênh bán hàng điện tử thuận tiện, ngân hàng tập trung được mọi nguồn vốn nhỏ lẻ tiềm tàng trong khu vực dân cư để từ đó tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, các hộ kinh doanh cá thể, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển. Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ giúp biến đổi trực tiếp từ một nền kinh tế tiền mặt sang nền kinh tế không dùng tiền mặt, hạn chế bớt lượng tiền trong lưu thông. Thông qua hệ thống kênh phân phối điện tử như máy ATM, phone banking, internet banking…quá trình luân chuyển tiền được diễn ra nhanh chóng, chính xác, an toàn và bảo mật.
Từ đó giúp giảm bớt các chi phí xã hội như chi phí in ấn, bảo quản và lưu thông tiền mặt, tiết kiệm thời gian cho cả ngân hàng và KH, đáp ứng được tính tiện lợi, tính thay đổi nhanh và thường xuyên trong nhu cầu của xã hội. Đồng thời, việc kiểm soát số dư và các giao dịch trên tài khoản tiền gửi của KHCN và doanh nghiệp cũng giúp cho nhà nước có thể kiểm soát được tình hình thu nộp thuế, tình hình lạm phát…từ đó có các biện pháp điều chỉnh vĩ mô phù hợp. Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ trên thị trường thường có hàm lượng ứng dụng công nghệ cao, vì thế đòi hỏi người sử dụng phải có ý thức học hỏi những kiến thức mới như sử dụng internet, thẻ ATM, điện thoại di động… từ đó góp phần đưa công nghệ vào cuộc sống, nâng cao hiểu biết và nhận thức của các tầng lớp dân cư. 6 Ngoài ra dịch vụ ngân hàng bán lẻ của các NHTM còn đem lại nguồn thu ngoại tệ đáng kể cho quốc gia thông qua các dịch vụ chuyển tiền kiều hối và nguồn thu nội tệ dồi dào từ lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng.
Từ đó, giúp nền kinh tế ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn. Đối với sự phát triển NHTM Các sản phẩm, dịch vụ trên thị trường bán lẻ đem lại nguồn thu nhập đáng kể và ổn định cho các NHTM. Thông qua các sản phẩm dịch vụ đa dạng và phong phú, ngân hàng có nguồn doanh thu lớn từ các loại phí như phí dịch vụ chuyển tiền, phí bảo lãnh, phí dịch vụ thẻ, phí tư vấn, phí sử dụng các dịch vụ ngân hàng điện tử khác… Cùng với sự gia tăng về nhu cầu sử dụng các sản phẩm tài chính cá nhân và khả năng tài chính của các tầng lớp dân cư không ngừng tăng lên thì nguồn thu từ phí có tỷ trọng ngày càng tăng lên trong cơ cấu doanh thu của các ngân hàng. Bên cạnh đó, với đặc thù của dịch vụ bán lẻ là phục vụ số đông khách hàng thì các mảng dịch vụ chính của ngân hàng hiện nay là huy động và cho vay vốn cũng không bị phụ thuộc quá nhiều vào nhóm khách hàng lớn.
Do đó, nguồn doanh thu đóng góp từ hoạt động bán lẻ thường có tính ổn định và bền vững cao. Phát triển trên thị trường ngân hàng bán lẻ giúp ngân hàng hạn chế bớt các rủi ro do các nhân tố ở bên ngoài vì hoạt động bán lẻ là lĩnh vực ít chịu ảnh hưởng nhất của chu kỳ kinh tế so với các lĩnh vực khác. Việc cung ứng dịch vụ cho số lượng lớn khách hàng sẽ góp phần phân tán rủi ro. Hệ thống dịch vụ bán lẻ sẽ tạo ra tiện ích mới trong quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động chung ngân hàng: tạo nền tảng, hạ tầng cơ sở cho phát triển, ứng dụng công nghệ ngân hàng, quản lý tập trung và xử lý dữ liệu trực tuyến, nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng, rút ngắn thời gian giao dịch với KH, tăng cường khả năng bảo mật thông tin… Thị trường ngân hàng bán lẻ tạo ra môi trường để các ngân hàng bán lẻ tăng cường bán chéo sản phẩm, mở rộng khả năng bán chéo sản phẩm giữa khách hàng 7 cá nhân và doanh nghiệp, từ đó đẩy mạnh việc khai thác sâu tiềm lực khách hàng hiện tại và tạo dựng, phát triển các khách hàng tiềm năng khác của ngân hàng.
Giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTM: thị trường ngân hàng bản lẻ đầy tiềm năng nhưng cạnh tranh vô cùng gay gắt. Để tồn tại và phát triển, buộc ngân hàng phải không ngừng đổi mới tư duy, tìm ra các sản phẩm mới, giải pháp mới… từ đó nâng cao khả năng thích ứng, sức cạnh tranh cũng như vị thế của ngân hàng. Mở rộng và tăng thị phần: cung cấp các sản phẩm, dịch vụ bán lẻ giúp các ngân hàng mở rộng và chiếm lĩnh thị trường, đa dạng hóa hoạt động ngân hàng, tăng cường quảng bá cho hình ảnh và thương hiệu của ngân hàng, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực hoạt động của ngân hàng. Vai trò đối với khách hàng: Hoạt động bán lẻ của các NHTM đem lại sự tiện ích, an toàn, tiết kiệm và nhanh chóng cho KH trong quá trình tích lũy và sử dụng các khoản thu nhập của mình.
Các điểm giao dịch của NHTM với hệ thống kho két đảm bảo an toàn, có nhân viên bảo vệ sẽ là nơi lý tưởng để khách hàng có thể cất giữ các khoản tiền tích lũy, có thể ủy thác để quản lý tài sản của mình một cách an toàn, hiệu quả và kinh tế nhất. Với các dịch vụ Ngân hàng điện tử hiện đại, KH có thể thực hiện các giao dịch như thanh toán, chuyển tiền, kiểm tra số dư tài khoản…. một cách dễ dàng, nhanh chóng, an toàn và chính xác, thực hiện mọi lúc mọi nơi mà không cần phải đến các điểm giao dịch của ngân hàng.