MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Nông thôn Việt Nam là khu vực rộng lớn và đông dân nhất, đa phần người dân đều sống ở khu vực nông thôn (theo số liệu năm 2019 thì khu vực nông thôn là 63.249 người, chiếm 65,6%) chủ yếu là người nông dân và sản xuất chủ yếu là nông nghiệp. Nông nghiệp, nông thôn có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của đất nước (về cơ cấu kinh tế năm 2019, khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ trọng 13,96% GDP), là nơi sản xuất quan trọng và là nơi cung cấp lương thực, thực phẩm tất yếu cho đời sống của con người. Đặc biệt hơn nông thôn còn là nơi bảo tồn văn hóa, lưu giữ các phong tục tập quán của cộng đồng. Với vai trò như thế nhưng trước đây nông nghiệp, nông thôn còn lạc hậu và đời sống nông dân còn thấp.
Vì vậy, xây dựng nông thôn mới được Đảng và Nhà nước Việt Nam cho là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp phát triển đất nước. Thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về “Nông nghiệp, nông dân và nông thôn”, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành “Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới” (Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009) và “Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới” tại Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 06/4/2010 nhằm thống nhất chỉ đạo việc xây dựng nông thôn mới trên cả nước. Kế hoạch XDNTM có ý nghĩa to lớn và tác động toàn diện đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực với sự tham gia của nhiều lực lượng khác nhau. Trong đó, nông dân được xác định vừa là chủ thể trực tiếp tham gia vừa là chủ thể thụ hưởng những thành quả từ phong trào này.
Vai trò của nông dân trong XDNTM là vô cùng to lớn. Hiệu quả đạt được từ việc phát huy vai trò của người nông dân trong XDNTM đem lại lợi ích trên nhiều phương diện khác nhau. Với nông dân, thông qua phong trào XDNTM là cơ hội để người nông 1 dân khẳng định quyền làm chủ, kiến tạo cuộc sống ngày càng ấm no, sung túc một cách bền vững. Với xã hội, phát huy tốt vai trò của nông dân là nhân tố cơ bản đem đến sự phát triển toàn diện trên địa bàn nông thôn.
Nga Bạch là một xã vùng đồng bằng ven biển nằm ở phía Nam của huyện, cách trung tâm huyện 5km. với tổng diện tích đất tự nhiên là 291,97ha, trong đó đất nông nghiệp là 157,2 ha chiếm 53,8%, toàn xã có 7 thôn với 2014 hộ, 8. Bắt tay vào xây dựng NTM, Nga Bạch có xuất phát điểm thấp, mới chỉ đạt 4/19 tiêu chí, đời sống của người dân còn nhiều khó khăn, cơ sở hạ tầng nông thôn chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất và dân sinh. Sau 10 năm thực hiện chương trình MTQG xây dựng NTM, Nga Bạch đã tạo được sức bật, ghi dấu ấn đổi mới.
Và đến ngày 25/7/2019, xã Nga Bạch đã trọng thể tổ chức lễ công bố Quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới. Bên cạnh những kết quả đạt được thì trong quá trình thực hiện XDNTM còn gặp nhiều khó khăn. Và liệu người dân đã hài lòng về kết quả xây dựng nông thôn mới taị địa phương chưa?, kết quả thực hiện dự án của xã đã đạt chuẩn với các tiêu chí đã đặt ra hay chưa?, cuộc sống của người dân có được cải thiện hay không?, và còn những vấn đề nào cần được cải thiện và giải quyết không?. Xuất phát từ những câu hỏi trên trên, được sự phân công thực tập tốt nghiệp của khoa kinh tế và phát triển nông thôn, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá sự hài lòng của người dân về kết quả xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Nga Bạch, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung - Đánh giá sự hài lòng của người dân về kết quả xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Nga Bạch, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa thời gian qua, từ đó đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác xây dựng nông thôn mới tại địa phương trong thời gian tới .2 Mục tiêu cụ thể - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về sự hài lòng của người dân về kết quả xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Nga Bạch, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
- Đánh giá sự hài lòng của người dân về kết quả đạt được, những hạn chế, yếu kém còn tồn tại và yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dân về kết quả xây dựng nông thôn mới. - Đề xuất những giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Nga Bạch trong thời gian tới.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu - Đề tài tập trung đánh giá sự hài lòng của người dân về kết quả xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Nga bạch, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. - Đối tượng khảo sát của đề tài là người dân, các tổ chức, chính quyền địa phương 1.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài a. Phạm vi nội dung Nghiên cứu đánh giá sự hài lòng của người dân về kết quả xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Nga Bạch, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
Phạm vi thời gian Thời gian thực hiện đề tài: từ 06/08/2020 - 05/01/2021. Số liệu thứ cấp thu thập trong khoảng thời gian từ năm 2017-2020. Số liệu sơ cấp được thu thập được trong thời gian từ 06/08/2020 - 05/01/2021. Phạm vi không gian Đề tài được tiến hành nghiên cứu tại xã Nga Bạch, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa 3 PHẦN II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.1 Các khái niệm liên quan 2.1 Khái niệm về nông thôn Hiện nay trên thế giới vẫn chưa có định nghĩa chuẩn xác về nông thôn, còn có nhiều quan điểm khác nhau.
Có quan điểm cho rằng cần dựa vào chỉ tiêu trình độ phát triển của cơ sở hạ tầng, có nghĩa vùng nông thôn có cơ sở hạ tầng không phát triển bằng vùng đô thị; Quan điểm khác lại cho rằng nên dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trường, phát triển hàng hoá để xác định vùng nông thôn vì cho rằng nông thôn có trình độ sản xuất hàng hoá và khả năng tiếp cận thị trường so với đô thị là thấp hơn; Cũng có ý kiến nên dùng chỉ tiêu mật độ dân cư và số lượng dân trong vùng để xác định, vùng nông thôn thường có số dân và mật độ dân thấp hơn vùng thành thị. Một quan điểm khác nêu ra, vùng nông thôn là vùng có dân cư làm nông nghiệp là chủ yếu, tức là nguồn sinh kế chính của cư dân trong vùng là từ sản xuất nông nghiệp. Như vậy, khái niệm về nông thôn chỉ có tính chất tương đối, thay đổi theo thời gian và theo tiến trình phát triển kinh tế, xã hội của các quốc gia trên thế giới. Và đến nay, khái niêm nông thôn được thống nhất với quy định theo thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21-8-2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cụ thể: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã".2 Khái niệm phát triển nông thôn Phát triển nông thôn được nhận thức với rất nhiều quan điểm khác nhau, được nghiên cứu và ứng dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Theo ngân hàng Thế giới (1975) đã đưa ra định nghĩa: “Phát triển nông thôn là một chiến lược nhằm cải thiện các điều kiện sống về kinh tế và xã hội của một nhóm người cụ thể (người nghèo ở vùng nông thôn). Nó giúp những người nghèo nhất trong những người dân sống ở các vùng nông thôn được hưởng lợi ích từ sự phát triển”. Một số quan điểm khác cho rằng, phát triển nông thôn là hoạt động nhằm nâng cao vị thế về kinh tế và xã hội cho người dân nông thôn thông qua việc sử dụng có hiệu quả cao các nguồn lực của địa phương bao gồm nhân lực, vật lực và tài lực. Như vậy, có rất nhiều quan điểm về khái niệm phát triển nông thôn.
Trong điều kiện của Việt Nam, thuật ngữ này có thể hiểu như sau: “Phát triển nông thôn là một quá trình cải thiện có chủ ý một cách bền vững về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn. Quá trình này, trước hết là do chính người dân nông thôn và có sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước và các tổ chức khác’’ Phát triển nông thôn có tác động theo nhiều khía cạnh khác nhau. Đây là một quá trình thu hút mọi người dân tham gia vào các chương trình phát triển, nhằm mục tiêu cải thiện chất lượng cuộc sống của các cư dân nông thôn, đồng thời phát triển nông thôn là quá trình thực hiện hiện đại hóa nền văn hóa nông thôn nhưng vẫn bảo tồn được những giá trị truyền thống thông qua việc ứng dụng khoa học và công nghệ (Nguồn Mai Thanh Cúc và cộng sự, 2005).3 Khái niệm về nông thôn mới Là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và 5 thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn.
Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. Tóm lại, nông thôn mới là nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, xã hội dân chủ.