Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình sinh trưởng và hiệu quả của rừng trồng sản xuất tại huyện hoành bồ tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ đánh giá sinh trưởng và hiệu quả rừng trồng sản xuất tại huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh, phân tích kết quả và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Vân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thái
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Đánh Giá Tình Hình Sinh Trưởng Và Hiệu Quả Của Rừng Trồng Sản Xuất Tại Huyện Hoành Bồ - Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Nghiên cứu về lập địa và chọn loài cây trồng
• 1.1.3. Nghiên cứu về giống cây rừng
• 1.1.4. Nghiên cứu về các biện pháp kỹ thuật lâm sinh tác động
• 1.1.5. Nghiên cứu về chính sách và thị trường
• 1.1.6. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa phương
• 1.1.6.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.6.2. Điều kiện dân sinh kinh tế - xã hội
• 1.1.7. Đánh giá chung
• 1.2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu, ý nghĩa nghiên cứu
• 1.2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.2.2.1. Đối tượng nghiên cứu: Rừng trồng sản xuất
• 1.2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.2.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.4.1. Phương pháp tiếp cận của đề tài
• 1.2.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 2.1. Thực trạng trồng rừng sản xuất tại huyện Hoành Bồ
• 2.1.1. Diện tích trồng rừng
• 2.1.2. Về cơ cấu loài cây trồng rừng sản xuất
• 2.1.3. Các biện pháp kỹ thuật gây trồng đã áp dụng
• 2.1.4. Nguồn vốn đầu tư cho rừng trồng sản xuất
• 2.1.5. Cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện
• 2.2. Đánh giá chất lượng sinh trưởng rừng trồng trong mô hình điển hình
• 2.2.1. Mật độ và chất lượng cây trồng
• 2.2.2. Tình hình sinh trưởng và năng suất rừng trồng
• 2.3. Đánh giá hiệu quả của các mô hình điển hình
• 2.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 2.3.2. Đánh giá hiệu quả về xã hội
• 2.3.3. Đánh giá hiệu quả về môi trường
• 2.4. Hiện trạng nhu cầu sử dụng gỗ, thị trường tiêu thụ sản phẩm gỗ rừng trồng tại huyện Hoành Bồ
• 2.4.1. Đặc điểm chung của thị trường lâm sản ở huyện Hoành Bồ
• 2.4.2. Phân loại sản phẩm gắn với thị trường
• 2.4.3. Kênh tiêu thụ sản phẩm rừng trồng sản xuất ở huyện Hoành Bồ
• 2.4.4. Kết quả điều tra, khảo sát một số đơn vị chế biến lâm sản và sử dụng nguyên liệu gỗ rừng trồng ở huyện Hoành Bồ
• 2.4.5. Kết quả điều tra, khảo sát một số đơn vị chế biến và sử dụng lâm sản ngoài gỗ từ rừng trồng ở huyện Hoành Bồ
• 2.5. Đề xuất một số giải pháp phát triển rừng trồng sản xuất
• 2.5.1. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với phát triển rừng trồng sản xuất ở huyện Hoành Bồ
• 2.5.2. Các giải pháp phát triển rừng trồng sản xuất trên địa bàn huyện Hoành Bồ
• 3. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đánh giá sinh trưởng

Đánh giá sinh trưởng của rừng trồng sản xuất tại huyện Hoành Bồ, Quảng Ninh là một yếu tố quan trọng trong việc xác định hiệu quả của các mô hình trồng rừng. Nghiên cứu cho thấy rằng mật độ và chất lượng cây trồng có ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh trưởng. Theo số liệu thu thập, các mô hình điển hình cho thấy sự khác biệt rõ rệt về chiều cao và đường kính của cây trồng. Cụ thể, cây trồng ở mật độ thấp có xu hướng phát triển tốt hơn về đường kính, nhưng tổng trữ lượng gỗ lại thấp hơn so với các mô hình trồng ở mật độ cao. Điều này cho thấy rằng việc lựa chọn mật độ trồng phù hợp là rất cần thiết để tối ưu hóa năng suất rừng trồng sản xuất. Các biện pháp kỹ thuật lâm sinh như bón phân và chăm sóc cũng đã được áp dụng để nâng cao năng suất sinh trưởng. Theo nghiên cứu của Mello (1976), việc bón phân NPK đã giúp Bạch đàn sinh trưởng nhanh hơn 50% so với không bón phân. Những kết quả này khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong quản lý rừng.

1.1. Mật độ và chất lượng cây trồng

Mật độ trồng rừng là một trong những yếu tố quyết định đến sinh trưởng và năng suất của rừng trồng sản xuất. Nghiên cứu cho thấy rằng mật độ trồng thấp có thể dẫn đến sự phát triển tốt hơn về đường kính, nhưng lại không tối ưu hóa tổng trữ lượng gỗ. Điều này cho thấy rằng cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng trong việc xác định mật độ trồng. Các mô hình điển hình cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh như bón phân và chăm sóc có thể cải thiện đáng kể năng suất sinh trưởng. Việc lựa chọn giống cây trồng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất rừng trồng sản xuất. Các giống cây có năng suất cao đã được nghiên cứu và đưa vào sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu về lâm sản và bảo vệ môi trường.

II. Hiệu quả rừng trồng

Đánh giá hiệu quả của rừng trồng sản xuất tại Hoành Bồ không chỉ dựa trên sinh trưởng mà còn phải xem xét đến các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Nghiên cứu cho thấy rằng rừng trồng sản xuất đã mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho người dân địa phương. Theo số liệu khảo sát, thu nhập bình quân hàng năm từ rừng trồng sản xuất đã giúp cải thiện đời sống của nhiều hộ gia đình. Hiệu quả kinh tế của các mô hình trồng rừng được đánh giá thông qua tỷ suất thu nhập và chi phí. Các mô hình có sự đầu tư hợp lý vào kỹ thuật lâm sinh đã cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn. Bên cạnh đó, rừng trồng cũng đóng góp vào việc bảo vệ môi trường, giảm thiểu xói mòn đất và cải thiện chất lượng không khí. Những lợi ích này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển bền vững.

2.1. Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế của rừng trồng sản xuất tại Hoành Bồ được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như tỷ suất thu nhập và chi phí. Nghiên cứu cho thấy rằng các mô hình trồng rừng có sự đầu tư hợp lý vào kỹ thuật lâm sinh đã mang lại lợi nhuận cao hơn so với các mô hình khác. Cụ thể, các mô hình áp dụng bón phân và chăm sóc đúng cách đã cho thấy năng suất cao hơn, từ đó tăng thu nhập cho người trồng rừng. Việc phát triển rừng trồng sản xuất không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương. Những kết quả này khẳng định rằng đầu tư vào rừng trồng sản xuất là một hướng đi đúng đắn để nâng cao thu nhập và phát triển bền vững.

III. Quản lý và bảo vệ rừng

Quản lý và bảo vệ rừng là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì hiệu quả của rừng trồng sản xuất tại Hoành Bồ. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp quản lý bền vững có thể giúp bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao hiệu quả kinh tế. Các chính sách bảo vệ rừng cần được thực hiện đồng bộ với các biện pháp phát triển kinh tế. Việc giao khoán rừng cho cộng đồng cũng đã được thực hiện nhằm nâng cao trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ rừng. Những chính sách này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên rừng mà còn tạo ra cơ hội cho người dân tham gia vào các hoạt động kinh tế từ rừng. Đặc biệt, việc phát triển các mô hình trồng rừng sản xuất cần gắn liền với việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

3.1. Chính sách quản lý rừng

Chính sách quản lý rừng tại Hoành Bồ cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Việc áp dụng các biện pháp quản lý bền vững sẽ giúp bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao hiệu quả kinh tế. Các chính sách cần tập trung vào việc giao khoán rừng cho cộng đồng, từ đó nâng cao trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ rừng. Đồng thời, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc thực hiện các chính sách bảo vệ rừng. Những chính sách này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên rừng mà còn tạo ra cơ hội cho người dân tham gia vào các hoạt động kinh tế từ rừng, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh tài nguyên rừng nhiệt đới bị suy giảm nghiêm trọng, việc phát triển rừng trồng sản xuất trở thành một giải pháp quan trọng nhằm phục hồi môi trường sinh thái và nâng cao đời sống người dân. Tại Việt Nam, đến năm 2008, diện tích rừng đạt khoảng 13,12 triệu ha với độ che phủ 38,7% (Bộ NN & PTNT, 2009). Tuy nhiên, sự tập trung chủ yếu vào rừng phòng hộ và rừng đặc dụng đã khiến rừng trồng sản xuất chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến nhiều vấn đề về kỹ thuật, kinh tế, chính sách và thị trường. Mục tiêu của luận văn là đánh giá tình hình sinh trưởng và hiệu quả của rừng trồng sản xuất tại huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh, nhằm đề xuất các giải pháp phát triển bền vững. Nghiên cứu tập trung vào các loài cây chủ lực như Keo lai, Keo tai tượng và Bạch đàn, trong phạm vi địa bàn huyện Hoành Bồ với diện tích rừng sản xuất khoảng 29.653 ha. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học cho phát triển rừng trồng sản xuất, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống người dân và bảo vệ môi trường sinh thái tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về sinh trưởng cây rừng, hiệu quả kinh tế và tác động môi trường của rừng trồng sản xuất. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết sinh trưởng cây rừng: Bao gồm các chỉ số sinh trưởng như đường kính ngang ngực (D1.3), chiều cao vút ngọn (Hvn), đường kính tán (Dt) và tỷ lệ sống cây. Các chỉ số này phản ánh chất lượng và năng suất rừng trồng, được đánh giá theo ba cấp độ: tốt, trung bình và kém.

2. Mô hình phân tích hiệu quả kinh tế (CBA): Sử dụng các chỉ tiêu như Giá trị lợi nhuận ròng (NPV), Tỷ suất thu nhập và chi phí (BCR), Tỷ lệ thu hồi vốn nội bộ (IRR) để đánh giá hiệu quả đầu tư và khả năng sinh lời của các mô hình rừng trồng sản xuất.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: Biện pháp kỹ thuật lâm sinh (KTLS), rừng trồng sản xuất (RTSX), lâm sản ngoài gỗ (LSNG), và các chính sách quản lý rừng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu thứ cấp và khảo sát thực địa. Cỡ mẫu khảo sát gồm 3 ô tiêu chuẩn diện tích 500 m² cho mỗi mô hình rừng trồng, được lựa chọn tại các vị trí chân, sườn và đỉnh đồi nhằm đảm bảo tính đại diện. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích dựa trên các mô hình rừng trồng phổ biến tại huyện Hoành Bồ.

Phân tích số liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả và phân tích kinh tế lâm nghiệp. Các chỉ số sinh trưởng được tính toán theo tài liệu tham khảo của ngành lâm nghiệp Việt Nam. Hiệu quả kinh tế được đánh giá qua phân tích chi phí - lợi ích (CBA) với tỷ lệ chiết khấu 8%/năm. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2000 đến 2010, phù hợp với chu kỳ kinh doanh rừng trồng tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diện tích và cơ cấu rừng trồng sản xuất: Đến năm 2010, diện tích rừng sản xuất tại huyện Hoành Bồ đạt khoảng 29.653 ha, chiếm gần 46% tổng diện tích rừng của huyện. Các loài cây chủ yếu gồm Keo lai, Keo tai tượng và Bạch đàn, trong đó Keo lai chiếm tỷ lệ lớn nhất với khoảng 60% diện tích rừng trồng sản xuất.

2. Tình hình sinh trưởng cây trồng: Mô hình điểm khảo sát cho thấy tăng trưởng bình quân hàng năm về đường kính ngang ngực (∆D1.3) của Keo lai đạt khoảng 2,8 cm/năm, chiều cao vút ngọn (∆Hvn) đạt 3,2 m/năm. Tỷ lệ sống cây trung bình đạt 85%, trong đó cây cấp A (tốt) chiếm 65%, cấp B (trung bình) 25%, cấp C (kém) 10%.

3. Hiệu quả kinh tế của các mô hình rừng trồng: Phân tích CBA cho thấy mô hình trồng Keo lai có NPV đạt khoảng 120 triệu đồng/ha, BCR đạt 1,45 và IRR đạt 15%, cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn so với các mô hình trồng Bạch đàn và Keo tai tượng. Mô hình Bạch đàn có NPV khoảng 95 triệu đồng/ha, BCR 1,3 và IRR 12%.

4. Hiệu quả xã hội và môi trường: Rừng trồng sản xuất đã tạo việc làm cho khoảng 150 lao động/100 ha/năm, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 18% xuống còn 10,5% trong giai đoạn nghiên cứu. Về môi trường, các mô hình rừng trồng có khả năng phòng hộ tốt với điểm tổng hợp cấp phòng hộ đạt từ 25 đến 35, thuộc nhóm tốt đến rất tốt, góp phần giảm xói mòn đất và cải thiện độ che phủ rừng.

Thảo luận kết quả

Kết quả sinh trưởng cây trồng phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, cho thấy việc lựa chọn loài cây phù hợp với điều kiện lập địa và áp dụng biện pháp kỹ thuật lâm sinh đúng đắn là yếu tố quyết định năng suất rừng trồng. Hiệu quả kinh tế cao của mô hình Keo lai phản ánh ưu thế về tốc độ sinh trưởng và khả năng thích nghi với điều kiện địa phương, đồng thời phù hợp với nhu cầu thị trường gỗ nguyên liệu.

Việc tạo việc làm và giảm nghèo thông qua phát triển rừng trồng sản xuất khẳng định vai trò quan trọng của ngành lâm nghiệp trong phát triển kinh tế xã hội vùng miền núi. Khả năng phòng hộ của rừng trồng góp phần bảo vệ đất đai, hạn chế xói mòn, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng đường kính và chiều cao theo tuổi cây, bảng so sánh các chỉ tiêu kinh tế của từng mô hình, cũng như bản đồ phân bố cấp phòng hộ rừng trồng trên địa bàn huyện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường áp dụng biện pháp kỹ thuật lâm sinh tiên tiến: Khuyến khích sử dụng các kỹ thuật xử lý thực bì, làm đất cơ giới và bón phân hợp lý nhằm nâng cao sinh trưởng cây trồng, mục tiêu tăng trưởng đường kính trung bình lên 3 cm/năm trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý lâm nghiệp phối hợp với hộ dân và doanh nghiệp.

2. Phát triển nguồn giống chất lượng cao: Đẩy mạnh công tác chọn lọc, nhân giống vô tính các giống Keo lai và Bạch đàn có năng suất cao, đảm bảo cung cấp ít nhất 80% giống chất lượng cho trồng rừng sản xuất trong vòng 3 năm tới. Các trung tâm nghiên cứu giống và doanh nghiệp giống lâm nghiệp chịu trách nhiệm thực hiện.

3. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ và tín dụng ưu đãi: Xây dựng cơ chế tín dụng ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật và thị trường cho người trồng rừng nhằm tăng tỷ lệ tham gia và hiệu quả sản xuất. Mục tiêu nâng tỷ lệ hộ dân được vay vốn ưu đãi lên 60% trong 2 năm tới. Các cơ quan chính quyền địa phương và ngân hàng phối hợp triển khai.

4. Mở rộng và nâng cao hiệu quả thị trường tiêu thụ sản phẩm: Tăng cường liên kết giữa người trồng rừng, doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ, phát triển các kênh phân phối đa dạng, hướng tới tăng giá trị xuất khẩu gỗ rừng trồng lên 20% trong 5 năm. Các doanh nghiệp chế biến và các tổ chức xúc tiến thương mại chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý lâm nghiệp và chính quyền địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển rừng trồng sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế lâm nghiệp.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực lâm nghiệp: Áp dụng các mô hình trồng rừng hiệu quả, lựa chọn giống cây phù hợp và biện pháp kỹ thuật tiên tiến nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và phát triển bền vững.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Lâm học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả sinh trưởng và hiệu quả kinh tế của rừng trồng sản xuất để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Người dân và hộ gia đình tham gia trồng rừng: Nắm bắt kiến thức về kỹ thuật trồng, chăm sóc và quản lý rừng trồng, cũng như hiểu rõ các chính sách hỗ trợ và thị trường tiêu thụ để nâng cao thu nhập và ổn định đời sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Rừng trồng sản xuất có vai trò gì trong phát triển kinh tế địa phương?
   Rừng trồng sản xuất cung cấp nguyên liệu gỗ, tạo việc làm cho người dân và góp phần giảm nghèo, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái. Ví dụ, tại Hoành Bồ, rừng trồng đã giúp giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 18% xuống còn 10,5%.

2. Loài cây nào phù hợp nhất để trồng rừng sản xuất tại Hoành Bồ?
   Keo lai được đánh giá là loài có sinh trưởng nhanh, năng suất cao với tăng trưởng đường kính trung bình 2,8 cm/năm và hiệu quả kinh tế tốt nhất trong các loài nghiên cứu.

3. Các biện pháp kỹ thuật nào giúp nâng cao năng suất rừng trồng?
   Xử lý thực bì, làm đất cơ giới, bón phân hợp lý và tỉa thưa đúng cách là những biện pháp quan trọng giúp tăng sinh trưởng cây trồng lên đến 45% so với không áp dụng.

4. Chính sách hỗ trợ nào đang được áp dụng cho người trồng rừng?
   Chính sách giao đất giao rừng, tín dụng ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật và thuế ưu đãi là những chính sách quan trọng giúp người dân và doanh nghiệp phát triển rừng trồng sản xuất.

5. Làm thế nào để đảm bảo thị trường tiêu thụ sản phẩm rừng trồng ổn định?
   Phát triển liên kết chuỗi giá trị từ trồng rừng đến chế biến và tiêu thụ, đa dạng hóa kênh phân phối và nâng cao chất lượng sản phẩm giúp ổn định và mở rộng thị trường.

Kết luận

• Đánh giá thực trạng cho thấy diện tích rừng trồng sản xuất tại Hoành Bồ đạt gần 30.000 ha với các loài chủ lực là Keo lai, Keo tai tượng và Bạch đàn.
• Sinh trưởng cây trồng và hiệu quả kinh tế của mô hình Keo lai vượt trội, với NPV khoảng 120 triệu đồng/ha và IRR 15%.
• Rừng trồng sản xuất góp phần tạo việc làm, giảm nghèo và cải thiện môi trường, với điểm cấp phòng hộ từ 25 đến 35.
• Các biện pháp kỹ thuật lâm sinh và chính sách hỗ trợ đóng vai trò then chốt trong phát triển bền vững rừng trồng sản xuất.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, chính sách và thị trường nhằm nâng cao hiệu quả và mở rộng quy mô rừng trồng sản xuất trong 3-5 năm tới.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để phát huy tiềm năng rừng trồng sản xuất, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện Hoành Bồ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Trên thế giới Để nâng cao năng suất chất lượng và phát triển rừng sản xuất, nhiều nhà khoa học trên thế giới đã tập trung nghiên cứu khá toàn diện về các lĩnh vực từ chọn loài cây trồng phù hợp với điều kiện lập địa, chọn tạo nhân giống, các khâu kỹ thuật tạo rừng, nghiên cứu các phương thức, phương pháp tạo rừng công nghiệp đến nghiên cứu mở rộng rừng hỗn loài, nhiều tầng để tăng giá trị phòng hộ và môi sinh. Nghiên cứu về lập địa và chọn loài cây trồng Kết quả nghiên cứu của Pandey.D (1983)[43] về loài Bạch đàn Eucalyptus camaldulensis được trồng trên các điều kiện lập địa khác nhau đã cho thấy nếu trồng ở rừng nhiệt đới khô với chu kỳ kinh doanh từ 10-20 năm thì năng suất chỉ đạt từ 5-10 m3/ha/năm, nhưng trồng ở vùng nhiệt đới ẩm thì năng suất có thể đạt tới 30m3/ha/năm. Khi đánh giá khả năng sinh trưởng của loài Thông Pinus patula ở Swziland, Julian Evans (1992)[38] đã chứng minh tương quan giữa sinh trưởng về chiều cao của loài Thông này có quan hệ khá chặt (r=0,81) với các yếu tố địa hình và đất, thông qua phương trình sau: Y = -18,75 + 0,0544x3 – 0,000022x32 + 0,0185x4 + 0,0449x5 + 0,5346x11 Trong đó: Y: Chiều cao vút ngọn tại thời điểm 12 tuổi (m) x3: Độ cao so với mắt nước biển (m) x4: Độ dốc chênh lệch giữa đỉnh đồi và chân đồi (%) x5: Độ dốc tuyệt đối của khu trồng rừng (%) x11: Độ phì của đất đã được xác định n 4 Từ các kết quả nghiên cứu của các tác giả trên thế giới về điều kiện lập địa đã cho thấy việc xác định vùng trồng và điều kiện lập địa phù hợp với từng loài cây trồng là rất cần thiết và đây cũng chính là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của rừng trồng.

Nghiên cứu về giống cây rừng Cây trồng muốn sinh trưởng tốt, sản lượng, năng suất rừng trồng cao phải có giống tốt. Giống là điều kiện đầu tiên quyết định đến năng suất và chất lượng rừng trồng. Để đánh giá được khả năng sinh trưởng và năng suất cây trồng ngoài nhân tố điều kiện lập địa thì giống cây trồng còn có ý nghĩa quyết định tới năng suất rừng trồng. Trên thế giới đã có rất nhiều nước đi sâu nghiên cứu cải thiện tính di truyền của các giống cây rừng, điển hình như: Trung Quốc, Thụy điển, Công Gô, Brazin, Swaziland, Malayxia, Zimbabwe,… Từ thế kỷ 18-19 đã có những ý tưởng về nghiên cứu lai giống và sản xuất hạt giống cây rừng cũng như nhân giống sinh dưỡng.

Đầu thế kỷ 20 các nước Bắc Âu như: Đức, Thụy Điển, Đan Mạch là những nước có nền lâm nghiệp phát triển cũng đã xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu về khảo nghiệm xuất xứ, chọn giống, lai giống, xây dựng vườn giống bằng cây ghép cho các loài Thông, Dương, Sồi Dẻ. Hiện tại có nhiều giống cây rừng có năng suất cao đã được nghiên cứu và đưa vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất cũng như rút ngắn chu kỳ kinh doanh phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế và nâng cao thu nhập cho người trồng rừng như: Keo, Thông, Mỡ, Bạch đàn,… Ở Công Gô, bằng phương pháp lai nhân tạo đã tạo ra giống Bạch đàn lai Eucalypyus hybrids có năng suất đạt tới 35m3/ha/năm sau 7 năm trồng. Tại Brazin, bằng con đường chọn lọc nhân tạo đã chọn được giống Bạch đàn Eucalypyus grandis có năng suất đạt tới 55m3/ha/năm sau 7 năm trồng (Welker, 1986)[48]. Ở Zimbabwe cũng n 5 đã chọn được giống Bạch đàn Eucalypyus grandis đạt từ 35-40m3/ha/năm, giống Bạch đàn Eucalypyus urophylla đạt trung bình tới 55m3/ha/năm có nơi lên đến 70m3/ha/năm (Campinhons và Ikemori, 1988)[37].

Tại công ty Aracrug ở Brazil đã sử dụng giống Bạch đàn lai giữa E. urophylla, trồng rừng bằng hom và áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh tích cực đã đưa năng suất trồng rừng Bạch đàn lên tới 70m3/ha/năm. Tại Swaziland cũng đã chọn được giống Thông Pinus patula sau 15 năm tuổi đạt năng suất 19m3/ha/năm (Pandey, 1983)[43]. Đối với cây Keo lai tự nhiên giữa Acacia mangium và Acacia auriculiformis được phát hiện đầu tiên vào những năm 1970 ở Sabah, Malaysia.

Những cây lai này ở Ulu Kukut đã thấy có kích thước lớn hơn, dạng cành và thân tròn đều hơn các cây Keo tai tượng đứng gần. Ngoài ra còn có dấu hiệu cho thấy tỷ trọng gỗ và một số tính chất của cây lai cao hơn hẳn cây mẹ Keo tai tượng (Rufelds, 1987)[45]. Theo Pinso và Nasi (1991)[44] Keo lai giữa Keo tai tượng và Keo lá tràm được phát hiện lần đầu tiên ở Sook Telupid thuộc bang Sabah, Mailaysia. Cây Keo lai đã được Pedley (Bảo tàng thực vật bang Queensland) khẳng định vào năm 1977.

Từ đó người ta thường thấy Keo lai xuất hiện trong các khu rừng trồng Keo tai tượng thu hạt từ Ulu Kurut của Malaysia nơi có lai giống tự nhiên giữa hai loài. Syrach Larsen đã sản xuất được một số cây lai có hình dáng đẹp và có ưu thế về sinh trưởng. Nilsson-Ehle (1949-1973) đã phát hiện ra cây tam bội có sinh trưởng tốt hơn so với cây nhị bội. Đây là một trong những lĩnh vực nghiên cứu mang tính đột phá và đã thu được những thành tựu đáng kể trong thời gian qua.

Theo Eldridge (1993)[49] các chương trình chọn giống đã bắt đầu ở nhiều nước và tập trung cho nhiều loài cây mọc nhanh khác nhau trong đó có Bạch đàn. Brazil đã chọn cây trội và xây dựng vườn giống cây con thụ phấn tự do cho các loài E. maculate ngay từ những năm n 6 1952. Mỹ bắt đầu với loài E.

Từ năm 1970 - 1973 Úc đã chọn được 160 cây trội cho loài E. regnans và 170 cây trội có thân hình thẳng đẹp và tỉa cành tự nhiên tốt ở loài E. Tương tự như vậy, 150 cây trội đã được chọn ở rừng tự nhiên cho loài E. diversicolor ở Úc và loài E.

deglupta ở Papua New Guin. Nhờ những công trình nghiên cứu chọn lọc và tạo giống mới tới nay ở nhiều nước đã có những giống cây trồng năng suất rất cao, gấp 2-3 lần trước đây như ở Brazil đã tạo được những khu rừng có năng suất 70-80 m3/ha/năm, tại Công Gô năng suất rừng cũng đạt 40 - 50 m3/ha/năm. Theo Covin (1990) tại Pháp, Ý nhiều khu rừng cung cấp nguyên liệu giấy cũng đạt năng suất 40 - 50 m3/ha/năm, kết quả là hàng ngàn ha đất nông nghiệp được chuyển đổi thành đất lâm nghiệp để trồng rừng cung cấp nguyên liệu giấy đạt hiệu quả kinh tế cao. Ngoài Bạch đàn, trong những năm qua các công trình nghiên cứu về giống cũng đã tập trung vào các loài cây trồng rừng công nghiệp khác như các loài Keo và Lõi thọ.

Nghiên cứu của Cesar Nuevo (2000)[50] đã khảo nghiệm các dòng Keo nhập từ Úc và Papua New Guinea, các giống Lõi thọ địa phương từ các nơi khác nhau ở Mindanao. Trên cơ sở kết quả lựa chọn các xuất xứ tốt nhất và những cây trội đã xây dựng vùng sản xuất giống và dán nhãn các cây trội lựa chọn. Chọn giống kháng bệnh và lai giống cũng là những hướng nghiên cứu được nhiều tác giả quan tâm. Tại Braxin, Ken Old, Alffenas và các cộng sự từ năm 2000-2003 đã thực hiện một chương trình chọn giống kháng bệnh cho các loài Bạch đàn chống bệnh gỉ sắt Puccinia.

Các công trình nghiên cứu về lai giống cũng đã mang lại nhiều kết quả tốt phục vụ trồng RSX (Assis, 2000), (Paramathma, Surendran, 2000), (FAO, 1979),… n 7 1. Nghiên cứu về các biện pháp kỹ thuật lâm sinh tác động Biện pháp kỹ thuật lâm sinh (KTLS) tác động có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh trưởng và năng suất cây rừng. Có rất nhiều biện pháp KTLS tác động được nghiên cứu nhằm cải thiện năng suất cây trồng như: Kỹ thuật xử lý thực bì, làm đất; kỹ thuật trồng, chăm sóc, bón phân, tỉa thưa,… Một số công trình nghiên cứu điển hình cụ thể sau: 1. Ảnh hưởng của xử lý thực bì, làm đất đến sinh trưởng của rừng trồng Theo Nambia và Brown (1997) [41] thì việc trồng rừng có thể đem lại những ảnh hưởng tích cực khi độ phì đất được cải thiện.

Ngược lại, nó đem lại những ảnh hưởng tiêu cực nếu làm mất cân bằng hay cạn kiệt nguồn dinh dưỡng trong đất. Việc làm đất có thể dẫn đến cải thiện độ phì vật lý của đất nhưng cũng có thể làm giảm độ phì hóa học của đất. Tuy nhiên nhà khoa học cho rằng việc sử dụng cơ giới hóa trong xử lý thực bì và làm đất trồng rừng là nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm sức sản xuất của đất. Quản lý độ phì đất trong đó có các biện pháp KTLS về xử lý thực bì trước khi trồng nhằm ổn định và cải thiện năng suất rừng trồng.

Ảnh hưởng của bón phân tới sinh trưởng của rừng trồng Nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật bón phân cho cây trồng nhằm nâng cao năng suất rừng trồng đã được nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm nghiên cứu. Điển hình là công trình nghiên cứu của Mello (1976)[40] khi nghiên cứu ở Brazil, tác giả đã cho thấy bón phân NPK Bạch đàn sinh trưởng nhanh hơn 50% so với không bón phân. Nghiên cứu về công thức bón phân cho Bạch đàn E. grandis theo công thức 150g NPK/gốc với loại phân bón có tỷ lệ N:P:K = 3:2:1.

Nghiên cứu ở Nam Phi của Schonau (1985)[46] đã đưa ra kết luận nâng cao chiều cao trung bình của rừng trồng lên 2 lần sau năm thứ nhất. Bón phân phosphate cho Thông caribe ở Cu Ba, Herrero và cộng sự (1988)[39] đã nâng cao sản lượng rừng sau 13 năm trồng từ 56m3/ha lên 69m3/ha,… n 8 Những kết quả nghiên cứu trên cho thấy biện pháp bón phân, thời gian bón phân, loại phân bón có ảnh hưởng khá rõ rệt đến năng suất rừng trồng. Ảnh hưởng của mật độ đến sinh trưởng của rừng trồng Mật độ trồng rừng ban đầu là một trong những biện pháp KTLS quan trọng có ảnh hưởng khá rõ đến năng suất rừng trồng. Vấn đề này đã có rất nhiều công trình nghiên cứu với nhiều loài cây khác nhau trên các dạng lập địa khác nhau điển hình như: Công trình nghiên cứu của Evans, J.

(1992)[38], tác giả đã bố trí 4 công thức mật độ trồng khác nhau (2985, 1680, 1075, 750 cây/ha) cho Bạch đàn E. deglupta ở Papua New Guinea, số liệu thu được sau 5 năm trồng cho thấy đường kính bình quân của các công thức thí nghiệm tăng theo chiều giảm của mật độ, có nghĩa là rừng trồng ở mật độ thấp tuy tăng trưởng về đường kính cao hơn nhưng trữ lượng gỗ cây đứng của rừng vẫn còn nhỏ hơn những công thức trồng ở mật độ cao.