Đánh Giá Khả Năng Sinh Trưởng Và Nghiên Cứu Biện Pháp Kỹ Thuật Cho Hoa Tulip Hà Lan Tại Thái Nguyên

Luận văn đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và nghiên cứu biện pháp kỹ thuật trồng hoa tulip Hà Lan tại Thái Nguyên, ứng dụng hiệu quả.

• Tác giả: Đào Thanh Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đào Thanh Vân
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và nghiên cứu biện pháp kỹ thuật cho hoa tulip Hà Lan tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Cơ sở khoa học của nghiên cứu giá thể
• 2.1.2. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu chất kích thích sinh trưởng
• 2.1.3. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu giống
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Các chỉ tiêu và phương pháp nghiên cứu
• 3.4.3. Kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa tulip trong các thí nghiệm
• 3.4.4. Hiệu quả kinh tế
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm thời tiết khí hậu của tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Kết quả đánh giá khả năng sinh trưởng phát triển và chất lượng hoa của một số giống hoa tulip Hà Lan tại Thái Nguyên
• 4.2.1. Đặc điểm hình thái của các giống hoa tulip thí nghiệm
• 4.2.2. Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của các giống hoa tulip Hà Lan trồng tại Thái Nguyên
• 4.2.3. Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng đến sinh trưởng phát triển và chất lượng của giống hoa tulip Lilabella
• 4.2.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại giá thể đến sinh trưởng phát triển và chất lượng của giống hoa tulip Lilabella
• 4.2.5. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chế phẩm kích thích đến sinh trưởng phát triển và chất lượng của giống hoa tulip Lilabella
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về hoa tulip

Hoa tulip, còn được gọi là Uất Kim Cương, thuộc chi Tulipa, là một loài hoa có giá trị cao với vẻ đẹp sang trọng và màu sắc phong phú. Hoa tulip thích nghi tốt với khí hậu ôn đới và đặc biệt phù hợp với điều kiện thời tiết Bắc Bộ. Tại Việt Nam, hoa tulip được nhập khẩu từ Hà Lan và đang dần được trồng tại một số vùng như Đà Lạt, Mộc Châu, và Thái Nguyên. Tuy nhiên, việc trồng hoa tulip tại Thái Nguyên còn gặp nhiều hạn chế do thiếu hiểu biết về giống và kỹ thuật trồng, dẫn đến chất lượng hoa chưa cao.

1.1. Đặc điểm thực vật học

Hoa tulip có đặc điểm thực vật học nổi bật với thân mảnh, lá dài và hoa lớn. Hoa thường có 6 cánh, màu sắc đa dạng từ trắng, vàng, đỏ đến tím. Củ hoa tulip là bộ phận quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển. Củ cần được xử lý kỹ thuật để đảm bảo khả năng nảy mầm và phát triển tốt. Điều kiện ngoại cảnh như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng của hoa tulip.

1.2. Yêu cầu ngoại cảnh

Hoa tulip yêu cầu điều kiện ngoại cảnh đặc biệt để phát triển tốt. Nhiệt độ lý tưởng cho hoa tulip dao động từ 15-20°C, độ ẩm không khí từ 70-80%. Ánh sáng cần đủ để kích thích quá trình quang hợp, nhưng không quá gay gắt để tránh làm cháy lá. Đất trồng cần thoát nước tốt, giàu dinh dưỡng và có độ pH trung tính. Việc đảm bảo các yếu tố ngoại cảnh này là điều kiện tiên quyết để hoa tulip sinh trưởng và phát triển tốt.

II. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa tulip

Hoa tulip là một trong những loài hoa có giá trị kinh tế cao trên thế giới. Tại Hà Lan, hoa tulip được trồng với quy mô lớn và xuất khẩu sang nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, hoa tulip chủ yếu được nhập khẩu và trồng tại một số vùng có khí hậu mát mẻ như Đà Lạt và Mộc Châu. Tuy nhiên, sản lượng hoa tulip tại Việt Nam còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường. Việc nghiên cứu và phát triển các giống hoa tulip phù hợp với điều kiện khí hậu Việt Nam là cần thiết để nâng cao sản lượng và chất lượng hoa.

2.1. Tình hình sản xuất hoa tulip trên thế giới

Hà Lan là quốc gia dẫn đầu về sản xuất và xuất khẩu hoa tulip trên thế giới. Hoa tulip được trồng với quy mô lớn, áp dụng công nghệ cao để đảm bảo chất lượng và năng suất. Các quốc gia khác như Mỹ, Nhật Bản, và Trung Quốc cũng đang phát triển mạnh ngành trồng hoa tulip. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến như sử dụng giá thể và chất kích thích sinh trưởng đã giúp nâng cao hiệu quả sản xuất hoa tulip trên toàn cầu.

2.2. Tình hình sản xuất hoa tulip tại Việt Nam

Tại Việt Nam, hoa tulip chủ yếu được trồng tại các vùng có khí hậu mát mẻ như Đà Lạt và Mộc Châu. Tuy nhiên, sản lượng hoa tulip còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường. Việc trồng hoa tulip tại Thái Nguyên đang được nghiên cứu và phát triển, nhưng còn gặp nhiều khó khăn do thiếu hiểu biết về giống và kỹ thuật trồng. Nghiên cứu và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp là cần thiết để nâng cao sản lượng và chất lượng hoa tulip tại Việt Nam.

III. Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật trồng hoa tulip

Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật trồng hoa tulip tại Thái Nguyên tập trung vào việc lựa chọn giống phù hợp, sử dụng giá thể và chất kích thích sinh trưởng để nâng cao năng suất và chất lượng hoa. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng giá thể phù hợp và chất kích thích sinh trưởng có thể cải thiện đáng kể khả năng sinh trưởng và phát triển của hoa tulip.

3.1. Ảnh hưởng của giá thể đến sinh trưởng hoa tulip

Giá thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của hoa tulip. Các loại giá thể như xơ dừa, trấu hun, và mùn cưa được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu. Kết quả cho thấy, giá thể có khả năng giữ ẩm và thoáng khí tốt giúp hoa tulip sinh trưởng và phát triển tốt hơn. Việc lựa chọn giá thể phù hợp là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng hoa tulip.

3.2. Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng

Các chất kích thích sinh trưởng như GA3, IAA, và IBA được sử dụng để cải thiện khả năng sinh trưởng và phát triển của hoa tulip. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng chất kích thích sinh trưởng ở nồng độ phù hợp có thể kéo dài chiều cao cây, tăng số lá và cải thiện chất lượng hoa. Đây là biện pháp kỹ thuật hiệu quả để nâng cao năng suất và chất lượng hoa tulip tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành sản xuất hoa cây cảnh trên thế giới đã phát triển mạnh mẽ với diện tích trồng đạt khoảng 400.000 ha năm 2012, mang lại giá trị thương mại ước tính từ 40 đến 60 tỷ USD mỗi năm. Hà Lan là quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu hoa, chiếm gần 65% thị phần toàn cầu, trong đó hoa tulip là một trong những mặt hàng chủ lực. Tại Việt Nam, diện tích trồng hoa cây cảnh đạt khoảng 17.300 ha năm 2013, với giá trị sản lượng tăng gấp 18,8 lần so với năm 1997, tuy nhiên sản lượng và chất lượng hoa tulip còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Hoa tulip, có nguồn gốc từ Trung Á và được du nhập vào Hà Lan từ thế kỷ 16, là loại hoa có giá trị kinh tế cao, được ưa chuộng bởi màu sắc đa dạng và hình dáng sang trọng. Ở Việt Nam, hoa tulip mới được trồng thử nghiệm tại một số vùng như Đà Lạt, Mộc Châu và Thái Nguyên, nhưng diện tích và chất lượng còn khiêm tốn do thiếu hiểu biết về giống và kỹ thuật trồng chăm sóc phù hợp.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa tulip Hà Lan tại Thái Nguyên, đồng thời nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật như sử dụng giá thể và chế phẩm kích thích sinh trưởng nhằm nâng cao năng suất và chất lượng hoa tulip, góp phần phát triển ngành sản xuất hoa cây cảnh tại địa phương. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 12/2014 đến tháng 2/2015 tại thành phố Thái Nguyên, với phạm vi tập trung vào các giống tulip nhập khẩu từ Hà Lan.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây trồng, đặc biệt là ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh và kỹ thuật canh tác đến các chỉ tiêu sinh lý của hoa tulip. Lý thuyết về giá thể trồng cây nhấn mạnh vai trò của độ thoáng khí, khả năng giữ nước và pH ổn định trong việc hỗ trợ bộ rễ phát triển khỏe mạnh. Các loại giá thể như xơ dừa, trấu hun, bã nấm được lựa chọn dựa trên đặc tính tơi xốp, giữ ẩm và cung cấp dinh dưỡng phù hợp.

Lý thuyết về chất kích thích sinh trưởng thực vật được áp dụng để điều chỉnh quá trình sinh trưởng, phát triển và ra hoa của cây. Các chế phẩm như GA3, Atonik và kích phát tố hoa trái được sử dụng nhằm tăng chiều cao cây, kích thích ra hoa sớm và nâng cao chất lượng hoa. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa giống, giá thể, chế phẩm kích thích và các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của hoa tulip.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ mọc mầm, thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, số lá, tỷ lệ hoa hữu hiệu, chất lượng hoa (đường kính hoa, chiều dài bông, độ bền hoa), và mức độ nhiễm bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thu thập từ các thí nghiệm thực địa tại Thái Nguyên với 4 giống hoa tulip nhập khẩu từ Hà Lan: Strong Gold, Mary Bell, Lilabella và Seadov. Các thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn (CRD) với 3 lần lặp lại, mỗi lần trồng 50 củ giống, tổng số củ thí nghiệm lên đến 600 củ cho thí nghiệm đánh giá giống.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm ba thí nghiệm chính: đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống tulip; nghiên cứu ảnh hưởng của các loại giá thể (trấu hun, xơ dừa, bã nấm) đến giống Lilabella; nghiên cứu ảnh hưởng của các chế phẩm kích thích (không phun, phun kích phát tố hoa trái Thiên Nông, phun Atonik, phun GA3) đến giống Lilabella.

Thời gian nghiên cứu từ tháng 12/2014 đến tháng 2/2015. Các chỉ tiêu được đo đạc gồm tỷ lệ mọc mầm, thời gian các giai đoạn sinh trưởng, chiều cao cây, số lá, các chỉ tiêu chất lượng hoa và mức độ nhiễm bệnh. Số liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm Excel và IRRISTAT 5, sử dụng phân tích phương sai để xác định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khả năng sinh trưởng và tỷ lệ mọc mầm: Giống Lilabella có tỷ lệ mọc mầm cao nhất đạt 100%, tiếp theo là Mary Bell 96,7%, Strong Gold 93,3% và thấp nhất là Seadov 84,7%. Thời gian mọc mầm 50% của Lilabella là 2 ngày, nhanh hơn đáng kể so với các giống khác (Mary Bell 3,7 ngày, Strong Gold và Seadov 5,7 ngày).

2. Thời gian sinh trưởng và ra hoa: Giống Lilabella có thời gian từ trồng đến nở hoa 50% là 29 ngày, sớm hơn đối chứng Strong Gold 9,7 ngày. Mary Bell và Seadov cũng ra hoa sớm hơn đối chứng lần lượt 5,4 và 4,4 ngày. Thời gian sinh trưởng tổng thể của Lilabella là 31,3 ngày, ngắn hơn đối chứng 12,4 ngày.

3. Động thái tăng trưởng chiều cao và số lá: Sau 35 ngày trồng, Lilabella đạt chiều cao trung bình 43 cm, cao hơn đối chứng Strong Gold 5,3 cm. Số lá trung bình của các giống dao động từ 3,1 đến 3,9 lá, trong đó Seadov có số lá nhiều nhất (3,9 lá). Tốc độ tăng trưởng chiều cao và số lá của Lilabella vượt trội so với các giống khác trong các giai đoạn đầu và giữa.

4. Ảnh hưởng của giá thể: Giá thể trấu hun phối trộn với đất và phân hữu cơ cho kết quả sinh trưởng và chất lượng hoa tốt nhất cho giống Lilabella, với tỷ lệ hoa hữu hiệu và chất lượng hoa cao hơn so với giá thể xơ dừa và bã nấm. Mức độ nhiễm bệnh thấp hơn khi sử dụng giá thể trấu hun.

5. Ảnh hưởng của chế phẩm kích thích: Phun GA3 và Atonik làm tăng chiều cao cây, số lá và tỷ lệ hoa hữu hiệu của giống Lilabella rõ rệt so với đối chứng không phun. GA3 có tác dụng mạnh nhất trong việc kéo dài chiều cao cây và rút ngắn thời gian ra hoa, trong khi Atonik giúp tăng khả năng ra rễ và sinh trưởng tổng thể.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy giống Lilabella có khả năng sinh trưởng và phát triển vượt trội trong điều kiện khí hậu và kỹ thuật trồng tại Thái Nguyên, phù hợp để phát triển sản xuất hoa tulip tại địa phương. Tỷ lệ mọc mầm cao và thời gian sinh trưởng ngắn giúp rút ngắn chu kỳ sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế.

Ảnh hưởng tích cực của giá thể trấu hun phù hợp với lý thuyết về khả năng giữ nước và thoáng khí, tạo điều kiện thuận lợi cho bộ rễ phát triển, giảm thiểu bệnh hại. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trước đây về giá thể trong trồng hoa và cây cảnh.

Việc sử dụng chế phẩm kích thích sinh trưởng như GA3 và Atonik đã chứng minh hiệu quả trong việc điều chỉnh sinh trưởng và nâng cao chất lượng hoa, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về ứng dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ mọc mầm, chiều cao cây và số lá giữa các giống, bảng tổng hợp ảnh hưởng của giá thể và chế phẩm kích thích đến các chỉ tiêu sinh trưởng và chất lượng hoa, giúp minh họa rõ ràng sự khác biệt và hiệu quả của từng biện pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Lựa chọn giống: Ưu tiên sử dụng giống Lilabella cho sản xuất hoa tulip tại Thái Nguyên do khả năng sinh trưởng nhanh, tỷ lệ mọc mầm cao và chất lượng hoa tốt. Thời gian trồng nên được điều chỉnh để thu hoạch đúng dịp Tết Nguyên Đán, khoảng 35 ngày trước Tết.

2. Sử dụng giá thể: Áp dụng giá thể trấu hun phối trộn với đất và phân hữu cơ theo tỷ lệ 60% trấu hun, 30% đất, 10% phân hữu cơ để tối ưu hóa điều kiện sinh trưởng cho cây tulip. Thời gian áp dụng ngay từ giai đoạn gieo trồng.

3. Phun chế phẩm kích thích: Thực hiện phun GA3 với nồng độ 50 ppm và Atonik theo liều lượng khuyến cáo, phun định kỳ 7 ngày một lần bắt đầu từ khi cây đạt chiều cao 10-12 cm để kích thích sinh trưởng và nâng cao chất lượng hoa. Chủ thể thực hiện là người trồng và cán bộ kỹ thuật.

4. Quản lý môi trường trồng: Duy trì nhiệt độ trong khoảng 16-20°C ban ngày và 10-15°C ban đêm, độ ẩm không khí 70-85%, sử dụng nhà kính hoặc nhà lưới có mái che để kiểm soát điều kiện ngoại cảnh, hạn chế sâu bệnh phát triển.

5. Đào tạo và chuyển giao kỹ thuật: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc và sử dụng chế phẩm sinh trưởng cho nông dân và doanh nghiệp tại Thái Nguyên trong vòng 6 tháng tới nhằm nâng cao năng lực sản xuất và hiệu quả kinh tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và nhà sản xuất hoa: Nhóm này sẽ được hưởng lợi từ các kết quả nghiên cứu về giống tulip phù hợp, kỹ thuật trồng và chăm sóc, giúp nâng cao năng suất và chất lượng hoa, tăng thu nhập.

2. Các doanh nghiệp kinh doanh hoa và cây cảnh: Thông tin về biện pháp kỹ thuật và lựa chọn giống giúp doanh nghiệp phát triển sản phẩm hoa tulip chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

3. Các nhà nghiên cứu và giảng viên ngành nông học, khoa học cây trồng: Luận văn cung cấp dữ liệu khoa học giá trị về sinh trưởng, phát triển và kỹ thuật trồng hoa tulip, làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu và giảng dạy.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Thông tin về tiềm năng phát triển hoa tulip tại Thái Nguyên và các biện pháp kỹ thuật hỗ trợ giúp xây dựng chính sách phát triển ngành hoa cây cảnh bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Giống hoa tulip nào phù hợp nhất với điều kiện Thái Nguyên?
   Giống Lilabella được đánh giá có tỷ lệ mọc mầm 100%, thời gian sinh trưởng ngắn và chất lượng hoa tốt nhất trong các giống thử nghiệm tại Thái Nguyên.

2. Giá thể nào thích hợp để trồng hoa tulip?
   Giá thể trấu hun phối trộn với đất và phân hữu cơ theo tỷ lệ 60:30:10 được khuyến cáo vì khả năng giữ ẩm, thoáng khí tốt, giúp cây sinh trưởng khỏe và giảm bệnh hại.

3. Chế phẩm kích thích sinh trưởng nào hiệu quả cho hoa tulip?
   GA3 và Atonik là hai chế phẩm được sử dụng phổ biến, giúp tăng chiều cao cây, số lá và tỷ lệ hoa hữu hiệu, đồng thời rút ngắn thời gian ra hoa.

4. Thời gian trồng hoa tulip để thu hoạch dịp Tết là khi nào?
   Nên trồng trước Tết khoảng 35 ngày đối với giống Lilabella để hoa nở đúng dịp Tết Nguyên Đán, đảm bảo chất lượng và hiệu quả kinh tế.

5. Làm thế nào để kiểm soát sâu bệnh khi trồng hoa tulip?
   Sử dụng giá thể sạch, duy trì điều kiện môi trường thích hợp, theo dõi thường xuyên và áp dụng biện pháp phòng trừ kịp thời giúp hạn chế sâu bệnh phát triển.

Kết luận

• Đã xác định được giống hoa tulip Lilabella phù hợp nhất với điều kiện sinh thái và kỹ thuật trồng tại Thái Nguyên, với tỷ lệ mọc mầm 100% và thời gian sinh trưởng ngắn nhất.
• Giá thể trấu hun phối trộn với đất và phân hữu cơ là lựa chọn tối ưu giúp nâng cao sinh trưởng và chất lượng hoa tulip.
• Chế phẩm kích thích sinh trưởng GA3 và Atonik có tác dụng tích cực trong việc tăng chiều cao cây, số lá và tỷ lệ hoa hữu hiệu.
• Điều kiện khí hậu Thái Nguyên với nhiệt độ và độ ẩm phù hợp tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển hoa tulip trong nhà mái che.
• Khuyến nghị áp dụng các biện pháp kỹ thuật đã nghiên cứu để nâng cao hiệu quả sản xuất hoa tulip, đồng thời tổ chức đào tạo chuyển giao công nghệ cho người trồng.

Tiếp theo, cần triển khai mở rộng quy mô sản xuất giống Lilabella tại Thái Nguyên, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về phòng trừ sâu bệnh và tối ưu hóa quy trình chăm sóc. Mời các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và nông dân quan tâm phối hợp phát triển ngành hoa tulip bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở khoa học của nghiên cứu giá thể Giá thể là loại có khả năng giữ nước tương đương với độ thoáng khí. Khả năng giữ nước và độ thoáng khí của giá thể được quyết định bởi những khoảng trống (khe, kẽ) trong nó.

Trong cát mịn có những khoảng trống rất nhỏ, không chứa được nhiều nước và oxi. Ngược lại sỏi thô tạo ra những khoảng trống khá lớn, nhiều không khí nhưng mất nước nhanh T. Giá thể có những đặc điểm giữ nước cũng như thoáng khí, có pH trung tính và có khả năng ổn định pH, thấm nước dễ dàng, bền và có khả năng tái sử dụng hoặc phân hủy ngoài môi trường, nhẹ và rẻ rất thông dụng. Giá thể thì có nhiều loại như xơ dừa, trấu hun, mùn cưa, cát, sỏi vụn (cỡ hạt đậu), đá trân châu,… có thể dùng đơn lẻ hoặc trộn lại để tận dụng ưu điểm từng loại.

Vì vậy, trồng cây trong giá thể, dinh dưỡng được cung cấp cho cây thông qua phân bón trộn trong giá thể và bón thúc. Giá thể được để trong những khay chậu. Giá thể là khái niệm dùng để chỉ tất cả các vật chất bao quanh bộ rễ của cây trồng. Việc sử dụng các giá thể phù hợp có ý nghĩa đặc biệt đối với cây trồng.

Giá thể được sử dụng hiện nay gồm: Than củi, gạch nung, rêu, xơ dừa, rễ bèo tây, vỏ cây, rễ dương xỉ, trấu hun, sỏi, đất, bã nấm., * Mùn xơ dừa: là giá thể tơi xốp, thoáng khí, dễ thấm nước, giữ ẩm cao, không mang mầm bệnh, chứa nhiều vi sinh vật có lợi cho đất, rẻ tiền, dễ kiếm. Tuy nhiên cũng có nhược điểm thoát nước nhanh, chóng mục, vì vậy dễ bị sâu bệnh. * Trấu hun: rẻ, dễ làm, thoát nước, nhẹ dễ vận chuyển, cung cấp chất khoáng, làm cứng cây. Tuy nhiên không có chất hữu cơ, kém dinh dưỡng, hấp thụ nhiệt mạnh nên chỉ dùng cho giâm cây bằng hom và trồng cây giai đoạn đầu.

Đất không phải là môi trường tốt cho cây con, cho thêm cát hoặc cát + than bùn sẽ tạo ra một hỗn hợp rất tốt. Nhiều nơi đã và đang phát triển những hỗn hợp đặc biệt mà có thể được sử dụng. Những hỗn hợp này không sử dụng đất ruộng khi 4 đất ruộng bị ô nhiễm do sâu bệnh và do hoá chất. Sự khác nhau của môi trường nhân tạo được thể hiện như sau: Bunt (1965) [16] sử dụng hỗn hợp cho gieo hạt (theo thể tích 1 than bùn rêu nước + 1 cát +2,4kg/m 3 đá vôi nghiền và hỗn hợp trồng cây 3 than bùn rêu nước + 1 cát + 1,8kg/m3 đá vôi nghiền đều cho thấy cây con mập và khoẻ.

Masstallerz (1977) [19] cho biết ở Mỹ đưa ra công thức phối trộn (tính theo thể tích) thành phần hỗn hợp bầu bao gồm sét và mùn cát sét và mùn cát có tỷ lệ 1:2:2; 1:1:1 hay 1:2:0 đều cho hiệu quả. Trung Tâm Nghiên cứu phát triển rau châu Á (AVRDC)(1992) [17] khuyến cáo việc sử dụng rêu than bùn hoặc chất khoáng được coi như môi trường tốt cho cây con. Theo Northen (1974) [22] cho rằng, việc cấy cây phong lan con lấy ra từ ống nghiệm nên dùng 3 phần vỏ cây thông xay nhuyễn + 1 phần cát hoặc 8 phần Osmida xay nhuyễn + 1 phần than vụn. Giá thể này cho tỷ lệ sống của cây lan con cao và cây sinh trưởng phát triển tốt.

Có nhiều công trình nghiên cứu về thành phần của giá thể ảnh hưởng đến chất lượng cây trồng. Tuỳ từng loại cây khác nhau mà giá thể có thành phần khác nhau.Tác giả Phạm Thị Kim Thu và Đặng Thị Vân (1997) [14] cho biết nền đất + phân hữu cơ + cát đen tỷ lệ là 1:1:1 có phủ một lớp cát đen 2 cm lên trên là tốt nhất khi đưa chuối nuôi cấy mô ra vườn ươm. Đối với cây con được gieo từ hạt khả năng thích ứng với môi trường là cao hơn với cấy In vitro nhưng thời kỳ cây con ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển năng suất của cây sau này. Vì vậy, việc xác định giá thể và hàm lượng chất khoáng cho cây con trong bầu cũng rất quan trọng.Tác giả Trần Khắc Thi (1980) [13] cho biết để trồng cây dựa trên diện tích dành cho cây vụ Đông, dùng bầu đất để gieo cây con với thành phần vật liệu gồm: 60% mùn trấu hoặc rơm đã mục + 20% bùn + 15% phân bắc mục và 5% cát (Tỷ lệ 3: 1: 0,75: 0,25).

Có thể trộn thêm phân hoá học với số lượng 1m3 hỗn hợp rắc 0,5kg đạm Sulfat và lân +1,5kg Kali. Kết quả cho thấy gieo bầu đảm bảo mật độ cây (do tỷ lệ cây sống cao); chất lượng cây con tốt hơn, tranh thủ được thời gian gieo sớm hơn từ 10-20 ngày; mỗi ha tiết kiệm được 120 - 150 công giảm nhẹ công gieo và tưới nước. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu chất kích thích sinh trưởng * Tình hình nghiên cứu về chất kích thích sinh trưởng trong sản xuất hoa Các chất điều tiết sinh trưởng có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh quá trình sinh trưởng, phát triển và các hoạt động sinh lý của cây trồng. Căn cứ vào hoạt tính sinh lý của các chất điều tiết sinh trưởng, các nhà khoa học đã phân thành 2 nhóm chất là các chất kích thích sinh trưởng và các chất ức chế sinh trưởng.

Các chất kích thích sinh trưởng như GA3, IAA, IBA… có tác dụng kéo dài chiều cao cây, kéo dài chiều dài cành hoa, tăng số cành nhánh, tăng kích thước hoa. Các chất ức chế sinh trưởng như CCC, B9, MH … có tác dụng giảm chiều cao cây nhưng làm tăng đường kính thân. Vì vậy, chất điều tiết sinh trưởng thực vật ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp nói chung và trong sản xuất hoa nói riêng. Khi nghiên cứu tác dụng của axit gibberellic (GA3) và malein hydrazyt (MH) sau khi trồng 30 và 60 ngày đến sự phát triển hoa và năng suất của hoa cúc được trồng trong điều kiện nhà lưới, S.Dalal và cs (2009)[23] đã cho thấy GA3 ở nồng độ 200 ppm làm tăng chiều cao cây tối đa, thúc đẩy nhanh sự ra hoa, tăng đường kính của hoa, chiều dài của cuống hoa và năng suất giống hoa cúc thí nghiệm.

Phun MH ở nồng độ 750 ppm làm tăng số nhánh trên cây và đường kính bông hoa. Prohexadione calcium (Pro - Ca) là chất có tác dụng ức chế quá trình sinh tổng hợp gibberallin làm giảm chiều dài tế bào của đốt thân, chiều cao cây, chậm quá trình sinh trưởng của cây và được sử dụng cho cây trồng chậu, trồng thảm… Yoon Ha Kim và cs (2010) [28] đã tiến hành nghiên cứu ảnh hưởng của prohexadione calcium (Pro - Ca) và daminozide (B9) đến sự sinh trưởng, phát triển của giống cúc (MorifoliumR. cv Monalisa White) 3 tuần tuổi, phun 3 lần (mỗi lần cách nhau 7 ngày). Kết quả cho thấy ở nồng độ 400 ppm Pro - Ca làm giảm nhiều chiều cao cây 30,7%, tăng đường kính thân cây, khối lượng cây và số lượng hoa không bị ảnh hưởng.

Việc sử dụng các loại chế phẩm và chất kích thích sinh trưởng như Spray - N Grow 1%, atonik 0,5%, GA3 50ppm đều có tác dụng rõ rệt tới sự sinh trưởng của cây trồng. Trong đó GA3 có tác động mạnh ở giai đoạn sinh trưởng 6 sinh dưỡng làm tăng chiều dài cây và rút ngắn thời gian nở hoa còn Spray - N - Grow và atonik tác động mạnh ở giai đoạn sinh trưởng sinh dục nâng cao tỷ lệ nở hoa và kéo dài độ bền hoa cắt và 2 loại thuốc Spray - N - Grow 1% và GA3 100ppm cũng có ảnh hưởng tốt đến sinh trưởng phát triển của cúc CN93 trong vụ Đông làm tăng tỷ lệ nở hoa đặc biệt là chiều cao cây mang lại hiệu quả kinh tế cao (Đặng Văn Đông , 2000) [2]. *Ưu điểm của việc sử dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa Với nghề trồng hoa sử dụng chất điều tiết sinh trưởng có nhiều thuận lợi là: - Hoa không phải là thực phẩm cho người và vật nuôi, do đó các ảnh hưởng độc hại (nếu có) của chất điều tiết sinh trưởng không ảnh hưởng đến con người và vật nuôi. - Ở nồng độ rất thấp các chất điều tiết sinh trưởng đã phát huy tác dụng đối với cây trồng nói chung và với hoa nói riêng nên dư lượng của nó trong đất, nước là không đáng kể.

- Tác dụng cảu chất điều tiết sinh trưởng đối với hoa nhanh, rỗ rệt. - Các chất điều tiết sinh trưởng có thể làm thay đổi một số đặc điểm thực vật học của hoa như: Thay đổi chiều cao cây, mùa sắc lá, thời gian sinh trưởng, sự ra hoa, chất lượng và tuổi thọ của hoa. Những chất có tác dụng kích thích sinh trưởng của cây gọi là chất kích thích sinh trưởng như: auxin, gibberellin, xytokinin. Những chất có tác dụng kìm hãm các quá trình sinh trưởng của cây gọi là chất kìm hãm sinh trưởng như: axit abxixic, etylen… *Một số ứng dụng của chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa - Xúc tiến sự nảy mầm của củ giống và hạt giống: sự ngủ nghỉ của hạt và củ giống được quyết định bởi cân bằng ABA/GA3.

Do đó có thể thay đổi cân bằng này có lợi cho sự nảy mầm bằng cách giảm ABA hoặc tăng GA3. Với nhiều hạt giống và củ giống hoa - cây cảnh thì việc xử lý GA3 2-5ppm có tác dụng xúc tiến nảy mầm tốt (cẩm chướng, violet, tô liên, lay ơn…) - Xúc tiến hình thành rễ bất định của cành chiết, cành giâm trong nhân giống vô tính. Có rất nhiều loại hoa được nhân giống theo con đường vô tính: cúc, thược dược, cẩm chướng, hồng, đào… Hàm lượng auxin trong cành chiết, cành 7 giâm khá thấp không đủ để gây ra sự phân hóa rễ bất định. Do đó người ta phải xử lý auxin ngoại sinh cho cành chiết, cành giâm để làm nhanh sự ra rễ.000; thược dược 500; đào 3.

- Điều khiển sự ra hoa: sự ra hoa của cây trồng nói chung và cây hoa nói riêng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như ánh sáng, nhiệt độ, tương quan sinh trưởng, phát triển, hàm lượng các chất điều tiết sinh trưởng… xét cho cùng thì các ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh như: Ánh sáng, độ ẩm và nhiệt độ không khí đều ảnh hưởng đến các vật chất xúc tiến ra hoa của cây. Trong đó các phytohoocmon đóng vai trò rất quan trọng. GA3 và chất đối kháng với GA3 là CCC được sử dụng rộng rãi để xúc tiến sự ra hoa.