Luận văn thạc sĩ ueh đánh giá quy trình cho vay ủy thác từ ngân hàng chính sách xã hội thông qua các tổ chức chính trị xã hội trường hợp tỉnh phú yên

Luận văn thạc sĩ UEH đánh giá quy trình cho vay ủy thác từ ngân hàng chính sách xã hội tại Phú Yên qua các tổ chức chính trị xã hội.

• Tác giả: Nguyễn Trùng Thi
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Đánh Giá Quy Trình Cho Vay Ủy Thác Từ Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tại Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Lý thuyết thông tin bất cân xứng
• 2.2. Mô tả quy trình ủy thác vốn từ NHCSXH thông qua các TC CT-XH
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu và khung phân tích
• 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.2. Các tiêu chí đánh giá
• 2.4. Nguồn tài liệu, số liệu
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu trước
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ QUY TRÌNH ỦY THÁC VỐN TỪ NHCSXH THÔNG QUA CÁC TC CT-XH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN
• 3.1. Đánh giá hệ thống văn bản quy định quy trình ủy thác vốn từ NHCSXH thông qua các TC CT-XH
• 3.1.1. Phục vụ các mục tiêu chính xác, rõ ràng đã ấn định trước
• 3.1.2. Có cơ sở pháp luật, thực tiễn chắc chắn
• 3.1.3. Giảm thiểu chi phí và tác động lệch lạc tới thị trường
• 3.1.4. Phù hợp, tương thích với các chính sách, pháp luật khác
• 3.2. Đánh giá NHCSXH tỉnh Phú Yên
• 3.3. Đánh giá các TC CT-XH và các Tổ TK&VV trên địa bàn tỉnh Phú Yên
• 3.3.1. Khái quát các TC CT-XH và các Tổ TK&VV trên địa bàn tỉnh Phú Yên
• 3.3.2. Đánh giá các TC CT-XH và các Tổ TK&VV trong thực hiện cho vay ủy thác
• 3.4. Đánh giá công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. Điều chỉnh tăng mức phí ủy thác/phí hoa hồng
• 4.2. Xây dựng, tăng cường cơ chế kiểm tra giám sát
• 4.3. Tiến tới bền vững hơn về nguồn vốn
• 4.4. Quan tâm đến công tác đào tạo, tập huấn, tuyển dụng
• 4.5. Chuyển giao toàn bộ dư nợ cho các TC CT-XH, tăng ủy thác cho các TC CT-XH thực hiện hiệu quả
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quy Trình Cho Vay Ủy Thác Từ Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tại Phú Yên

Quy trình cho vay ủy thác từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) tại Phú Yên đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách. Từ khi thành lập, NHCSXH đã triển khai nhiều chương trình tín dụng nhằm giảm nghèo và nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, quy trình này vẫn gặp phải nhiều thách thức cần được đánh giá và cải thiện.

1.1. Đặc Điểm Của Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tại Phú Yên

NHCSXH tại Phú Yên chủ yếu phục vụ các hộ nghèo và đối tượng chính sách thông qua các tổ chức chính trị - xã hội. Các tổ chức này đóng vai trò cầu nối giữa NHCSXH và người dân, giúp tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

1.2. Vai Trò Của Các Tổ Chức Chính Trị Xã Hội

Các tổ chức như Hội Liên Hiệp Phụ Nữ, Hội Nông Dân, và Hội Cựu Chiến Binh là những đơn vị chủ chốt trong việc thực hiện cho vay ủy thác. Họ không chỉ giúp phân phối vốn mà còn giám sát việc sử dụng vốn vay của người dân.

II. Những Thách Thức Trong Quy Trình Cho Vay Ủy Thác Tại Phú Yên

Mặc dù quy trình cho vay ủy thác đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức lớn. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả của chương trình.

2.1. Vấn Đề Thông Tin Bất Cân Xứng

Thông tin bất cân xứng giữa NHCSXH và người vay có thể dẫn đến việc sử dụng vốn không hiệu quả. Người vay thường không nắm rõ các điều kiện và quy định liên quan đến vay vốn.

2.2. Chi Phí Ủy Thác Cao

Mức phí ủy thác hiện tại còn cao, gây khó khăn cho các tổ chức chính trị - xã hội trong việc triển khai các chương trình cho vay. Điều này cần được điều chỉnh để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

III. Phương Pháp Cải Thiện Quy Trình Cho Vay Ủy Thác Tại Phú Yên

Để nâng cao hiệu quả của quy trình cho vay ủy thác, cần áp dụng một số phương pháp cải thiện. Những giải pháp này sẽ giúp giảm thiểu các vấn đề hiện tại và tăng cường sự tin tưởng của người dân.

3.1. Tăng Cường Giám Sát Và Đánh Giá

Cần thiết lập một hệ thống giám sát chặt chẽ hơn để theo dõi việc sử dụng vốn vay. Điều này sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề và có biện pháp xử lý kịp thời.

3.2. Điều Chỉnh Mức Phí Ủy Thác

Giảm mức phí ủy thác sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức chính trị - xã hội trong việc thực hiện cho vay. Điều này cũng sẽ khuyến khích nhiều người dân tham gia hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quy Trình Cho Vay Ủy Thác Tại Phú Yên

Quy trình cho vay ủy thác đã được áp dụng rộng rãi tại Phú Yên và đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần có những đánh giá cụ thể để xác định hiệu quả thực sự của các chương trình này.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chương Trình Cho Vay

Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo nhờ vào nguồn vốn vay từ NHCSXH. Các chương trình này đã giúp cải thiện đời sống và tạo ra việc làm cho nhiều người dân.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị - xã hội là rất quan trọng để đảm bảo thành công của quy trình cho vay.

V. Kết Luận Về Quy Trình Cho Vay Ủy Thác Tại Phú Yên

Quy trình cho vay ủy thác từ NHCSXH tại Phú Yên cần được cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Việc đánh giá và điều chỉnh quy trình sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu các vấn đề hiện tại.

5.1. Tương Lai Của Quy Trình Cho Vay Ủy Thác

Với những cải tiến cần thiết, quy trình cho vay ủy thác có thể trở thành một công cụ mạnh mẽ trong việc giảm nghèo và nâng cao đời sống cho người dân tại Phú Yên.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để đảm bảo quy trình cho vay ủy thác hoạt động hiệu quả hơn, từ đó góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm và giảm thiểu bất bình đẳng là những vấn đề xã hội được quan tâm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, từ năm 1992 đến 2008, tỉ lệ nghèo giảm từ 54% xuống còn 14,5%, với khoảng 6.000 người thoát nghèo mỗi ngày. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) được thành lập năm 2003 nhằm cung cấp nguồn vốn giá rẻ cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác, góp phần nâng cao đời sống và giảm nghèo hiệu quả. Theo báo cáo thường niên 2010, NHCSXH đã giải ngân cho 18 chương trình tín dụng chính sách, trong đó cho vay hộ nghèo chiếm 40,4%, tổng dư nợ đạt 89.462 tỷ đồng, tăng 23% so với năm 2009. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 12% năm 2009 xuống còn 9,45% năm 2010.

Tỉnh Phú Yên, một tỉnh nghèo ở duyên hải Nam Trung Bộ, có trên 70% dân cư sống ở vùng nông thôn với thu nhập thấp. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của tỉnh là 28,42%, trong đó có 37.803 hộ nghèo (15,69%) và 30.660 hộ cận nghèo (12,73%). NHCSXH tỉnh Phú Yên đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển tải chính sách tín dụng đến người nghèo thông qua ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội (TC CT-XH) như Hội Liên Hiệp Phụ Nữ, Hội Nông Dân, Hội Cựu Chiến Binh và Đoàn Thanh Niên. Tính đến 31/12/2012, tỷ trọng dư nợ do các TC CT-XH nhận ủy thác chiếm 99,79% tổng dư nợ NHCSXH tỉnh, trong đó Hội Phụ Nữ chiếm 54,69%.

Tuy nhiên, quy trình cho vay ủy thác qua các TC CT-XH tại Phú Yên còn tồn tại nhiều trục trặc như mức phí ủy thác thấp, công tác thanh tra giám sát lỏng lẻo, thông tin bất cân xứng, mất cân đối nguồn vốn và một số chương trình cho vay không hiệu quả. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá quy trình cho vay ủy thác từ NHCSXH qua các TC CT-XH tại Phú Yên, phân tích các vấn đề phát sinh và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho vay, góp phần giảm nghèo bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng lý thuyết thông tin bất cân xứng, được chuẩn hóa bởi các nhà kinh tế đoạt giải Nobel như George Akerlof, Michael Spence và Joseph Stiglitz. Thông tin bất cân xứng xảy ra khi một bên trong giao dịch có thông tin tốt hơn bên kia, dẫn đến các vấn đề như lựa chọn ngược, rủi ro đạo đức và vấn đề người ủy quyền - người thừa hành. Lựa chọn ngược là khi người cho vay không biết rõ tính chất của người vay, rủi ro đạo đức là hành vi gian dối hoặc không trung thực của người vay, còn vấn đề người ủy quyền - người thừa hành là sự khác biệt mục tiêu giữa người giao quyền và người thực hiện.

Để khắc phục, cần giảm thiểu bất cân xứng thông tin qua các cơ chế sàng lọc khách hàng, giám sát chặt chẽ và khuyến khích hành vi trung thực. Các TC CT-XH với đội ngũ cán bộ cơ sở rộng khắp, uy tín và hiểu biết sâu sắc về người vay đóng vai trò quan trọng trong việc giảm chi phí kiểm tra, giám sát và nâng cao hiệu quả cho vay.

Ngoài ra, mô hình tài chính vi mô (TCVM) được áp dụng, trong đó NHCSXH triển khai cho vay theo nhóm qua các Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV), không yêu cầu tài sản thế chấp mà dựa trên sự liên đới trách nhiệm và giám sát lẫn nhau trong nhóm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích thể chế và lý thuyết thông tin bất cân xứng. Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thống kê từ NHCSXH Việt Nam, NHCSXH tỉnh Phú Yên, các TC CT-XH, báo cáo tổng kết 10 năm hoạt động NHCSXH tỉnh Phú Yên, cùng các cuộc phỏng vấn chuyên sâu không cấu trúc với cán bộ NHCSXH, lãnh đạo các TC CT-XH, Ban quản lý tổ TK&VV và người vay vốn.

Phân tích hệ thống văn bản pháp luật dựa trên bộ tiêu chí đánh giá tác động của quy định (RIA) của OECD, tập trung vào các tiêu chí: phục vụ mục tiêu chính xác, có cơ sở pháp luật chắc chắn, giảm thiểu chi phí và tác động lệch lạc, phù hợp với các chính sách pháp luật khác.

Cỡ mẫu phỏng vấn bao gồm đại diện các Hội cấp tỉnh, cán bộ cấp xã, Ban quản lý tổ TK&VV và người vay vốn trên địa bàn tỉnh Phú Yên. Phân tích số liệu thống kê và kết quả phỏng vấn được tổng hợp để đánh giá thực trạng và đề xuất chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hệ thống văn bản pháp luật đầy đủ và phù hợp
   Hệ thống văn bản quy định về ủy thác vốn từ NHCSXH qua các TC CT-XH có cơ sở pháp luật rõ ràng, phù hợp với Luật các tổ chức tín dụng 2010 và các chính sách liên quan. Chính sách ủy thác vốn nhằm thực hiện tín dụng ưu đãi cho người nghèo được thể hiện xuyên suốt trong các văn bản từ trung ương đến địa phương.

2. Vai trò quan trọng của NHCSXH và TC CT-XH tại Phú Yên
   NHCSXH tỉnh Phú Yên có 120 cán bộ, với mạng lưới 9 phòng giao dịch huyện và 112 điểm giao dịch xã. Nguồn vốn chủ yếu (96,8%) đến từ Trung ương, huy động tiết kiệm qua tổ TK&VV chỉ chiếm 1,5%. Tính đến 31/12/2012, tổng dư nợ đạt 1.556 tỷ đồng với hơn 96.000 hộ vay, chiếm 40,18% số hộ toàn tỉnh. Tỷ lệ nợ quá hạn là 1,56%, trong đó một số chương trình như cho vay Đảng viên nghèo và lao động nước ngoài có tỷ lệ nợ quá hạn cao trên 19%.

3. Hiệu quả cho vay qua các TC CT-XH khác nhau
   Dư nợ ủy thác qua các TC CT-XH chiếm 99,79% tổng dư nợ, trong đó Hội Phụ Nữ chiếm 54,7%, Hội Nông Dân 31,9%, Hội Cựu Chiến Binh 9,9% và Đoàn Thanh Niên 3,3%. Tỷ lệ thu lãi quý I/2013 trung bình là 85,15%, thấp hơn mục tiêu 95%. Tỷ lệ thu lãi của Đoàn Thanh Niên và Hội Phụ Nữ cao hơn mức trung bình, trong khi Hội Nông Dân và NHCSXH trực tiếp quản lý có tỷ lệ thu lãi thấp hơn và tỷ lệ nợ quá hạn cao hơn.

4. Trình độ cán bộ TC CT-XH còn hạn chế
   Ở cấp cơ sở, chỉ 17,65% cán bộ Hội Phụ Nữ tỉnh Phú Yên có trình độ đại học, 31,17% đang học đại học, còn lại có trình độ trung cấp hoặc chưa qua đào tạo. Trình độ thấp ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu đào tạo và thực hiện nghiệp vụ cho vay ủy thác.

5. Mức phí ủy thác thấp và bất cân xứng thông tin gây khó khăn
   Mức phí ủy thác hiện tại là 0,045%/tháng trên dư nợ có thu lãi, dẫn đến thu nhập trung bình của cán bộ TC CT-XH và Ban quản lý tổ TK&VV rất thấp, khoảng 47 nghìn đồng/người/tháng ở cấp xã. Trong khi đó, cán bộ NHCSXH có thu nhập cao hơn nhiều. Sự chênh lệch này tạo ra vấn đề người ủy quyền - người thừa hành, dẫn đến hiện tượng trục lợi, cho vay sai đối tượng, thu phí trái quy định, xâm tiêu tiền vay.

6. Công tác kiểm tra, giám sát còn yếu kém
   Trong 10 năm (2003-2012), các cơ quan chức năng như Hội đồng Nhân dân tỉnh, Ngân hàng Nhà nước, Đoàn đại biểu Quốc hội kiểm tra rất ít lần. Kiểm tra chủ yếu do NHCSXH cấp huyện và các TC CT-XH thực hiện nội bộ. Điều này tạo điều kiện cho các sai phạm như vụ xâm tiêu tiền của tổ trưởng tổ TK&VV tại xã An Ninh Đông (408 triệu đồng) và chủ tịch Hội Cựu Chiến binh xã An Thọ (250 triệu đồng).

Thảo luận kết quả

Việc ủy thác cho vay qua các TC CT-XH là giải pháp hiệu quả để khắc phục thông tin bất cân xứng, giảm chi phí kiểm tra giám sát và mở rộng tiếp cận vốn cho người nghèo. Tuy nhiên, mức phí ủy thác thấp và trình độ cán bộ hạn chế làm giảm động lực và hiệu quả quản lý vốn vay. Các sai phạm phát sinh phản ánh vấn đề người ủy quyền - người thừa hành, khi cán bộ cơ sở có nhiều thông tin hơn nhưng lại có thể lợi dụng để trục lợi.

So với các mô hình tài chính vi mô thành công trên thế giới như Ngân hàng Grameen, việc tăng cường đào tạo, nâng cao trình độ cán bộ và cải thiện cơ chế kiểm tra giám sát là cần thiết để nâng cao hiệu quả cho vay. Ngoài ra, sự phụ thuộc lớn vào nguồn vốn Trung ương làm giảm tính bền vững của NHCSXH tỉnh Phú Yên, cần đa dạng hóa nguồn vốn huy động từ dân cư.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu dư nợ theo TC CT-XH, tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ thu lãi theo từng đơn vị, cũng như bảng phân bố trình độ cán bộ và mức thu nhập phí ủy thác để minh họa rõ ràng các vấn đề nêu trên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều chỉnh tăng mức phí ủy thác/phí hoa hồng
   Tăng mức phí ủy thác cho Ban quản lý tổ TK&VV và cán bộ TC CT-XH cấp cơ sở nhằm tạo động lực thực hiện nghiêm túc quy trình cho vay, kiểm soát sử dụng vốn hiệu quả. Mức điều chỉnh cần được xây dựng trên cơ sở đánh giá chi phí thực tế và khuyến khích hiệu quả, thực hiện trong vòng 1-2 năm tới, do NHCSXH phối hợp với các TC CT-XH triển khai.

2. Xây dựng và tăng cường cơ chế kiểm tra giám sát
   Thiết lập hệ thống kiểm tra chéo giữa các TC CT-XH, tăng cường vai trò kiểm tra của Hội đồng Nhân dân các cấp, Đoàn Quốc hội, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước tỉnh. Tăng tần suất và phạm vi kiểm tra nhằm phát hiện sớm sai phạm, giảm thiểu rủi ro trục lợi. Thực hiện ngay và duy trì thường xuyên, phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

3. Tiến tới bền vững hơn về nguồn vốn
   Đa dạng hóa nguồn vốn hoạt động của NHCSXH tỉnh Phú Yên bằng cách tăng cường huy động tiết kiệm từ dân cư, giảm phụ thuộc vào nguồn vốn Trung ương. Đặt chỉ tiêu huy động vốn rõ ràng, nâng cao năng lực quản lý vốn huy động. Kế hoạch thực hiện trong 3-5 năm, do NHCSXH tỉnh chủ trì phối hợp với chính quyền địa phương.

4. Quan tâm đến công tác đào tạo, tập huấn và tuyển dụng
   Tổ chức các khóa đào tạo nghiệp vụ tín dụng, quản lý cho cán bộ TC CT-XH cấp cơ sở, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực hiện ủy thác. Đồng thời, cải thiện chất lượng tuyển dụng cán bộ mới, ưu tiên trình độ đại học và kinh nghiệm thực tiễn. Thực hiện liên tục, phối hợp giữa NHCSXH và các TC CT-XH.

5. Chuyển giao toàn bộ dư nợ cho các TC CT-XH và tăng ủy thác cho các đơn vị hiệu quả
   Bàn giao dư nợ do NHCSXH trực tiếp quản lý cho các TC CT-XH có hiệu quả quản lý tốt như Hội Phụ Nữ và Đoàn Thanh Niên. Khuyến khích tăng ủy thác cho các TC CT-XH có tỷ lệ nợ quá hạn thấp và tỷ lệ thu lãi cao, đồng thời giảm quy mô cho vay qua các đơn vị có hiệu quả thấp. Kế hoạch thực hiện trong 2-3 năm, do NHCSXH tỉnh phối hợp với các TC CT-XH triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ và lãnh đạo NHCSXH các cấp
   Giúp hiểu rõ quy trình ủy thác vốn, các vấn đề phát sinh và giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay chính sách xã hội.

2. Lãnh đạo và cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội (TC CT-XH)
   Nắm bắt vai trò, trách nhiệm trong quy trình ủy thác, từ đó cải thiện quản lý, giám sát và nâng cao chất lượng dịch vụ cho vay.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước
   Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tín dụng ưu đãi, xây dựng cơ chế kiểm tra giám sát và phát triển nguồn vốn bền vững.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chính sách công, kinh tế phát triển
   Tham khảo mô hình tài chính vi mô, lý thuyết thông tin bất cân xứng và ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực tín dụng chính sách xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao NHCSXH lại ủy thác cho vay qua các tổ chức chính trị - xã hội?
   Vì các TC CT-XH có mạng lưới cán bộ cơ sở rộng khắp, hiểu rõ hoàn cảnh người nghèo, giúp giảm chi phí kiểm tra, giám sát và khắc phục thông tin bất cân xứng, từ đó nâng cao hiệu quả cho vay.

2. Mức phí ủy thác hiện tại có đủ để tạo động lực cho cán bộ TC CT-XH không?
   Mức phí 0,045%/tháng hiện nay là thấp, dẫn đến thu nhập của cán bộ cơ sở rất thấp, gây khó khăn trong việc duy trì động lực và chất lượng quản lý vốn vay.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến nợ quá hạn và sai phạm trong cho vay ủy thác là gì?
   Chủ yếu do bất cân xứng thông tin giữa NHCSXH và cán bộ TC CT-XH cấp cơ sở, trình độ cán bộ hạn chế, công tác kiểm tra giám sát chưa chặt chẽ và mức phí ủy thác thấp.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả cho vay qua các TC CT-XH?
   Cần tăng phí ủy thác, cải thiện đào tạo cán bộ, tăng cường kiểm tra giám sát, đa dạng hóa nguồn vốn và chuyển giao dư nợ cho các TC CT-XH có hiệu quả quản lý tốt.

5. Tại sao cần đa dạng hóa nguồn vốn của NHCSXH tỉnh Phú Yên?
   Vì hiện nay nguồn vốn chủ yếu phụ thuộc vào Trung ương, không bền vững về lâu dài. Huy động vốn từ dân cư giúp tăng tính chủ động, đáp ứng nhu cầu vay vốn ngày càng tăng và giảm rủi ro tài chính.

Kết luận

• Việc ủy thác cho vay qua các TC CT-XH là giải pháp hiệu quả giúp người nghèo tiếp cận vốn giá rẻ, giảm nghèo bền vững.
• Hệ thống văn bản pháp luật hiện hành đầy đủ, phù hợp và có cơ sở pháp lý vững chắc.
• Quy trình cho vay còn tồn tại các vấn đề như phí ủy thác thấp, công tác kiểm tra giám sát yếu, trình độ cán bộ hạn chế và bất cân xứng thông tin gây ra sai phạm.
• Nguồn vốn NHCSXH tỉnh Phú Yên phụ thuộc lớn vào Trung ương, cần đa dạng hóa để đảm bảo bền vững.
• Đề xuất tăng phí ủy thác, nâng cao đào tạo, cải thiện kiểm tra giám sát và chuyển giao dư nợ cho các TC CT-XH hiệu quả là các bước cần thiết trong 1-5 năm tới.

Các cơ quan liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả cho vay ủy thác, góp phần thực hiện thành công chính sách tín dụng ưu đãi cho người nghèo tại tỉnh Phú Yên và các địa phương tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước Chương 3: Đánh giá quy trình ủy thác vốn từ NHCSXH đến đối tượng chính sách thông qua các TC CT-XH Chương 4: Kết luận và khuyến nghị chính sách LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 2.1 Lý thuyết thông tin bất cân xứng Lý thuyết Thông tin bất cân xứng được chuẩn hóa do 3 nhà kinh tế George Akerlof, Michael Spence, và Joseph Stigliz đoạt giải Nobel kinh tế năm 2001. Thông tin bất cân xứng là một dạng thất bại của thị trường, xảy ra khi trong giao dịch, một bên có thông tin đầy đủ hơn và tốt hơn so với (các) bên còn lại; bất cân xứng là tình trạng phổ biến trong cuộc sống của cá nhân và xã hội. Có ba lớp bài toán Thông tin bất cân xứng là: Lựa chọn ngược hay lựa chọn bất lợi; Rủi ro đạo đức hay tâm lý ỷ lại; và Vấn đề người ủy quyền- người thừa hành. Lựa chọn ngược hay lựa chọn bất lợi: Lựa chọn ngược xảy ra khi trong một thị trường, người bán hoặc người mua biết rõ hơn về tính chất sản phẩm, mà đối tượng kia không biết.

Rủi ro đạo đức hay tâm lý ỷ lại: Rủi ro đạo đức là hiện tượng một người có hành động mà người khác không thể quan sát được có xu hướng gian dối, không trung thực hay biểu hiện những hành vi không tốt. Rủi ro đạo đức xảy ra khi một cá nhân hay một tập thể không chịu toàn bộ trách nhiệm hay hậu quả cho việc làm của mình, và vì vậy có biểu hiện ít cận thận hơn, và làm cho người khác phải chịu một phần trách nhiệm hay hậu quả việc làm của mình. Vấn đề người ủy quyền-người thừa hành: vấn đề người ủy quyền-người thừa hành xuất hiện khi mục tiêu của người ủy quyền và người thừa hành không như nhau, người thừa hành có nhiều thông tin hơn sẽ hành động theo hướng có lợi nhiều nhất cho bản thân, dù điều này có thể đem lại tổn thất cho người ủy quyền. Để khắc phục tình trạng thông tin bất cân xứng, nguyên tắc chính đó là giải quyết vấn đề tận nguồn, làm giảm đi sự bất cân xứng về thông tin cho các bên tham gia giao dịch.

Giải pháp này có thể được cung cấp bởi tư nhân, xã hội và chính phủ. Các cơ chế sàng lọc khách hàng Để hạn chế rủi ro đạo đức, người cho vay sẽ phải thực hiện quy trình tín dụng chặt chẽ để giám sát vốn vay sau khi được giải ngân, nhằm vừa đảm bảo vốn vay được sử LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 dụng đúng mục đích, đồng thời hỗ trợ khách hàng kịp thời trong kinh doanh. Đồng thời nếu rủi ro xảy ra, người cho vay sẽ có những phản ứng và giải pháp kịp thời. Đối với những khách hàng vay vốn thông thường, việc công bố thông tin về báo cáo tài chính giúp người cho vay giám sát khách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích, hiệu quả và tiết kiệm chi phí; hay việc trả tiền mua thông tin từ trung tâm tín dụng cũng giúp người cho vay sàng lọc trước khi cho vay, đồng thời giám sát khách hàng sau khi giải ngân tốt hơn nhờ biết được lịch sử tín dụng, tình hình vay nợ hiện tại của người vay trong toàn hệ thống tín dụng nếu họ đang vay nợ ở nhiều tổ chức tín dụng.

Theo Armedariz và Morduch (2005), các cơ chế khuyến khích như cho vay tăng dần, lựa chọn hình thức trả góp linh hoạt (ngày, tuần, tháng…), giám sát trực tiếp của các nhân viên tín dụng đến thăm gia đình và doanh nghiệp thành viên vay vốn cũng như bạn bè, người thân, hàng xóm góp phần làm giảm tác động tiêu cực từ rủi ro đạo đức của người vay vốn.2 Mô tả quy trình ủy thác vốn từ NHCSXH thông qua các TC CT-XH Hoạt động cho vay vốn của NHCSXH bản chất là một hình thức của triển khai tài chính vi mô (TCVM) đến với người nghèo và các đối tượng chính sách. NHCSXH triển khai những hoạt động liên quan đến các dịch vụ: tín dụng, tiết kiệm, thanh toán để phục vụ cho người nghèo và các đối tượng chính sách mà không cần tài sản thế chấp. Trên thế giới, loại hình TCVM này tồn tại và phát triển nhờ các phương pháp đặc thù bảo đảm cho tỉ lệ trả nợ vay cao và cơ chế sàng lọc khách hàng hiệu quả. Đó là: cho vay theo nhóm, lịch trả nợ thường xuyên và cơ chế tiết kiệm bắt buộc nhằm thay thế cho tài sản đảm bảo2.

Hoạt động cho vay vốn của NHCSXH có những đặc trưng sau: đối tượng cho vay là hộ nghèo hoặc các đối tượng chính sách khó khăn khác; cho vay và thu hồi nợ theo nhóm khách hàng, cụ thể dưới hình thức Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV); ủy thác cho vay thông qua các TC CT-XH làm cầu nối. Tổ TK&VV được thành lập nhằm tập hợp các hộ nghèo có nhu cầu vay vốn của NHCSXH để sản xuất kinh doanh, cải thiện đời sống; cùng tương trợ lẫn nhau trong sản xuất và đời sống; cùng liên đới chịu trách nhiệm trong việc vay vốn và trả nợ ngân hàng.12-21) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Các TC CT-XH làm dịch vụ uỷ thác từng phần cho NHCSXH có nhiệm vụ chính là cầu nối giữa NHCSXH với người nghèo và các đối tượng chính sách, thông qua tổ chức thành lập và chỉ đạo hoạt động của các Tổ TK&VV tại cơ sở có đủ điều kiện trực tiếp làm dịch vụ uỷ thác tín dụng đến khách hàng. Thực hiện Nghị định 78/2002/NĐ – CP của Chính phủ, đến nay NHCSXH đã ký văn bản thoả thuận, uỷ thác cho vay chương trình tín dụng hộ nghèo thông qua 4 tổ chức chính trị - xã hội: Hội liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. NHCSXH ủy thác cho các TC CT-XH thực hiện 06 nội dung công việc sau trong quy trình cho vay hộ nghèo và các chương trình tín dụng chính sách khác: 1.

Tổ chức họp các đối tượng vay vốn thuộc diện thụ hưởng các chính sách tín dụng có ưu đãi của Chính phủ. Thông báo và phổ biến các chương trình chính sách tín dụng có ưu đãi của Chính Phủ đến hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác. Hướng dẫn việc thành lập Tổ TK&VV; chỉ đạo và hướng dẫn tổ TK&VV tổ chức họp Tổ, bình xét công khai các hộ có nhu cầu xin vay vốn và đủ điều kiện vay đưa vào Danh sách hộ gia đình đề nghị vay vốn NHCSXH theo quy định nghiệp vụ cho vay của từng chương trình, trình Ban xóa đói giảm nghèo cấp xã xác nhận, Ủy ban Nhân dân (UBND) cấp xã xét duyệt và đề nghị ngân hàng cho vay. Nhận và thông báo kết quả phê duyệt danh sách hộ gia đình được vay vốn cho tổ TK&VV để tổ TK&VV thông báo đến từng hộ gia đình được vay vốn.

Kiểm tra, đôn đốc hoạt động của các tổ TK&VV thuộc phạm vi của tổ chức CT-XH quản lý. Giám sát quá trình sử dụng vốn vay của các hộ. Phối hợp với Ban quản lý tổ TK&VV đôn đốc người vay trả nợ gốc, lãi theo định kỳ đã thỏa thuận. Thông báo kịp thời cho Ngân hàng nơi cho vay về các trường hợp sử dụng vốn vay bị rủi ro do nguyên nhân khách quan (thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, chết, mất tích,…) và rủi ro do nguyên nhân chủ quan như: sử dụng vốn vay sai mục đích, người vay trốn,… để có biện pháp xử lí thích hợp, kịp thời.

Phối hợp cùng NHCSXH và chính quyền địa phương xử lí các trường hợp nợ chây ỳ, nợ quá hạn và hướng dẫn hộ vay lập hồ sơ đề nghị xử lý rủi ro do nguyên nhân khách quan (nếu có). Chỉ đạo và giám sát Ban quản lý tổ TK&VV trong việc: • Đôn đốc các tổ viên đem tiền đến điểm giao dịch của NHCSXH để trả nợ gốc theo kế hoạch trả nợ đã thỏa thuận LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 • Thực hiện việc thu lãi, thu tiền tiết kiệm (đối với các tổ TK&VV được NHCSXH ủy nhiệm thu); chỉ đạo Ban quản lý tổ TK&VV đôn đốc các tổ viên đem tiền đến các điểm giao dịch của NHCSXH để trả lãi, gửi tiết kiệm (nếu có) theo định kỳ đã thỏa thuận (đối với các tổ TK&VV không được NHCSXH ủy nhiệm thu) 6. Theo dõi hoạt động của tổ TK&VV, đôn đốc Ban quản lý tổ TK&VV thực hiện hợp đồng ủy nhiệm đã ký với NHCSXH. Tổ chức tập huấn nghiệp vụ ủy thác cho cán bộ tổ chức Hội, Ban quản lý tổ TK&VV để hoàn thành công việc ủy thác cho vay.

Quy trình cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác Hình 2.1 Quy trình cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách tại NHCSXH LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Nguồn: tác giả vẽ dựa trên quy trình cho vay của NHCSXH Phí dịch vụ ủy thác cho vay Để thực hiện ủy thác cho vay, NHCSXH sẽ phải trả một khoản phí ủy thác cho TC CT-XH nhất định. Mức phí dịch vụ ủy thác mà hiện nay NHCSXH trả cho các TC CT- XH tối đa là 0,045%/tháng tính trên số dư nợ có thu được lãi. Mức phí ủy thác này đã được điều chỉnh giảm từ 0,08%/tháng vào cuối năm 2006 xuống còn 0,06%/tháng đầu năm 2007, và điều chỉnh còn 0,045%/tháng vào năm 2009. Việc chi trả này phụ thuộc vào chất lượng dư nợ tín dụng ủy thác, cụ thể, nếu dư nợ do TC CT-XT nhận ủy thác có tỷ lệ nợ quá hạn đến 5% thì TC CT-XH đó được hưởng 100% mức phí ủy thác; dư nợ do TC CT-XT nhận ủy thác có tỷ lệ nợ quá hạn từ trên 5% đến 7% thì TC CT-XH đó được hưởng 80% mức phí ủy thác; dư nợ do TC CT-XT nhận ủy thác có tỷ lệ nợ quá hạn từ trên 7% đến 10% thì TC CT-XH đó được hưởng 50% mức phí ủy thác; dư nợ do TC CT-XT nhận ủy thác có tỷ lệ nợ quá hạn trên 10% thì TC CT-XH đó không được hưởng phí ủy thác.

Mức phí ủy thác này sẽ được phân chia giữa các cấp TC CT-XH. Hiện nay, cả bốn TC CT-XH thống nhất phân bổ mức phí dịch vụ ủy thác cho từng cấp được thực hiện theo văn bản số 747/NHCS-TD của NHCSXH qui định, cụ thể: Hội cấp Trung ương nhận 3% trên tổng phí ủy thác; Hội cấp tỉnh nhận 5%; Hội cấp huyện nhận 8%; Hội cấp xã nhận 84% trên tổng phí ủy thác.