MỞ ĐẦU 1.1 Sự cần thiết của việc nghiên cứu Đất nước ta hiện nay đang trên đà phát triển theo hướng công nghiệp hoá và hiện đại hoá. Cùng với sự phát triển đó, quá trình đô thị hoá ở Việt Nam cũng đang phát triển không ngừng cả về tốc độ, qui mô cũng như về số lượng lẫn chất lượng. Bên cạnh những mặt tích cực, những tiến bộ vượt bậc vẫn còn tồn tại những mặt tiêu cực, những hạn chế mà không một nước đang phát triển nào không phải đối mặt, đó là tình trạng môi trường ngày càng bị ô nhiễm. Cụ thể đó là các vấn đề về ô nhiễm như đất, nước, không khí và tình trạng tài nguyên thiên nhiên ngày càng trở nên cạn kiệt, cũng như hàng loạt các vấn đề môi trường khác cần phải giải quyết.
Đối với các thành phố trọng điểm thì vấn đề này càng trở nên trầm trọng hơn, đòi hỏi cần được quan tâm sâu sắc, kịp thời giải quyết một cách nghiêm túc, triệt để. Thành phố Mỹ Tho từ lâu đã là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của tỉnh Tiền Giang, với diện tích 81,58 km2, tổng dân số năm 2010 là 215.200 người (trong đó tổng số dân thành thị là 131.918 người và nông thôn là 83.262 người), tỷ lệ gia tăng dân số là 15,4%, có mật độ dân số 4.766 người/km2 gồm 11 phường và 6 xã, Mỹ Tho có vai trò to lớn và là trọng điểm nền kinh tế công nghiệp của Tiền Giang. Theo báo cáo ước tính tình hình kinh tế xã hội thành phố Mỹ Tho năm 2010 của Cục Thống kê Tiền Giang thì tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) đạt 3.240 tỷ đồng tăng trưởng 12,62% so với năm 2009, giá trị sản xuất đạt 6.750 tỷ đồng , tăng 14,37% so với năm 2009, thu nhập bình quân đầu người năm 2010 là 1.656 USD/người/năm. Về công nghiệp, hiện Thành phố Mỹ Tho có một KCN và hai CCN đã đi vào hoạt 1 động chính thức bao gồm: KCN Mỹ Tho, CCN Trung An, CCN Tân Mỹ Chánh.
Qua hơn 10 năm hoạt động, KCN Mỹ Tho và Cụm CN Trung An thu hút được 37 dự án (gồm có 09 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài), với tổng vốn đầu tư đăng ký là 114,83 triệu USD và 666 tỷ đồng, trong đó có 31 dự án đi vào hoạt động giải quyết được gần 7000 lao động (lao động địa phương chiếm 80%) và khoảng 1000 lao động hợp đồng theo thời vụ, lao động gián tiếp như: xây dựng, cung ứng vật liệu và các dịch vụ khác. Các ngành sản xuất chủ yếu là chế biến thuỷ sản, may gia công xuất khẩu, sản xuất bao bì, chế biến lương thực thực phẩm, thức ăn gia súc, chế biến đồ gỗ, vật liệu xây dựng và đóng mới phương tiện vận tải đường thuỷ. Riêng CCN Tân Mỹ Chánh đã có 6 doanh nghiệp đi vào hoạt động chính thức và hiện đang là địa điểm lý tưởng để các nha đầu tư trong và ngoài tỉnh tìm đến hợp tác đầu tư. Mỹ Tho có một cảng đường sông, một cảng cá lớn, trên 100 công ty xí nghiệp tư nhân, hàng ngàn cơ sở sản xuất kinh doanh đa ngành nghề, nhiều trung tâm thương mại sản xuất, nhiều khu định cư mới và cơ sở hạ tầng phát triển mạnh với qui mô lớn.
Đặc biệt ngày 07 tháng 10 năm 2005 Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 248/2005/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang là đô thị loại II, đây là động lực mạnh mẽ thúc đẩy thành phố Mỹ Tho phát triển theo hướng hiện đại, ngang tầm cùng các đô thị lớn trong vùng và cả nước. Hiện nay, trên địa bàn thành phố Mỹ Tho chỉ có một đơn vị công ích thực hiện công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt là công ty Công trình Đô thị thành phố Mỹ Tho. Với những cố gắng vượt bậc của đội ngũ lãnh đạo, công nhân có thâm niên, yêu nghề nên hoạt động cảu Công ty đã và đang có những đóng góp tích cực cho mục tiêu xây dựng thành phố Mỹ Tho xanh sạch, đẹp, góp phần bảo vệ môi trường, tạo mỹ quan đô thị. 2 Bên cạnh những thuận lợi, kết quả đạt được thì hoạt động của Công ty cũng đang gặp phải nhiều khó khăn, thách thức đặc biệt là vấn đề xử lý đối với rác thải sinh hoạt.
Hiện nay, công nghệ xử lý rác sinh hoạt được áp dụng tại Tiền Giang nói chung chủ yếu là sử dụng công nghệ chôn lấp. Phương pháp này có ưu điểm là không tốn nhiều chi phí cho việc xử lý, dễ áp dụng tuy nhiên về lâu dài sẽ gây tác hại lớn đến môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, lãng phí tài nguyên đất và đặc biệt là không tận dụng hết những lợi ích do rác thải đem lại. Bên cạnh đó, ở Việt Nam nói chung, trong suy nghĩ của tuyệt đại đa số ngươi dân thì rác thải là những gì không còn giá trị kinh tế là những gì cần phải bỏ đi mà chúng không được xem là nguồn lợi mà con người có thể thu về nếu biết tận dụng chúng một cách có hiệu quả. Trước thực trạng trên, Đề tài ”Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Mỹ Tho” hy vọng sẽ góp một phần nhỏ vào nổ lực chung của thành phố trong công tác xử lý rác thải, bảo vệ môi trường vì mục tiêu phát triển bển vũng.2 Ý nghĩa của đề tài Lựa chọn phương án thích hợp nhằm quản lý, tái sử dụng có hiệu quả rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn thành phố Mỹ Tho.3 Mục đích nhiên cứu Trên cơ sở khảo sát thu thập số liệu hiện có tại Cục Thống kê Tiền Giang, Công ty Công trình Đô thị thành phố Mỹ Tho.
UBND thành phố Mỹ Tho. Đề tài thực hiện một số mục tiêu sau: - Đánh giá hiện trạng thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Mỹ Tho. - Dự báo tốc độ gia tăng dân số, tốc độ phát sinh CTR đến năm 2020. - Đưa ra các giải pháp quản lý, xử lý có hiệu quả đối với chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Mỹ Tho.4 Nọi dung nghiên cứu Nội dung nghiên cứu được thực hiện trên cơ sở thu thập tài liệu, từ đó tư duy tính toán, kết hợp với kiến thức thực nghiệm để đưa ra biện pháp tái sử dụng chất thải rắn sinh hoạt phù hợp với điều kiện thành phố Mỹ Tho.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nghiên cứu của đề tài là địa bàn thành phố Mỹ Tho - Về rác có nhiều loại: rác y tế, rác sinh hoạt, rác công nghiệp, rác xây dựng.
Tuy nhiên do thời gian, điều kiện có giới hạn và còn nhiều hạn chế nên đối tượng tập trung nghiên cứu là rác sinh hoạt bao gồm: rác hộ gia đình, rác chợ, cơ quan, xí nghiệp, trường học. Đề tài không đặt ra mục tiêu nghiên cứu về vấn đề quản lý chất thải rắn công nghiệp, chất thải nguy hại.6 Phương pháp nghiên cứu 1.1 Phương pháp luận Dựa vào hiện trạng diễn biến môi trường, các dữ liệu môi trường cơ sở phải được nghiên cứu, thu thập chính xác, khách quan. Từ đó, đánh giá phương án thực hiện cần thiết nhằm thực hiện công tác quản lý môi trường đạt hiệu quả. Trong những năm gần đây, cùng với tốc độ phát triển kinh tế ở mức cao.
Với tốc độ dân số diễn ra mạnh mẽ là tiền đề cho nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt ngày càng gia tăng cả về mặt khối lượng và đa dạng về thành phần. Do đó, chất thải rắn sinh hoạt đã và đang xâm phạm vào các hệ sinh thái tự nhiên, môi trường gây tác động tiêu cực đến vẻ mỹ quan đô thị, gây ô nhiễm môi trường và sức khoẻ con người một cách nghiên trọng, nếu không được quản lý và có biện pháp xử lý thích hợp. Như chúng ta biết, trong hoạt động sinh hoạt hằng ngày của con người dù ở bất kỳ đâu: tại nhà hàng hay công sở, trên đường đi, tại nơi công cộng đã thải ra một lượng rác sinh hoạt đáng kể, trong đó rác thực phẩm chiếm một tỉ lệ lớn. Việc thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đang gặp rất nhiều khó khăn cho các công ty quản lý môi trường đô thị.
Thành phố Mỹ Tho có tỉ lệ gia tăng dân số khá nhanh cùng với tốc độ phát triển kinh tế mạnh. Vì vậy, lượng chất thải rắn sinh hoạt cũng tăng lên đáng kể, đây là vấn đề môi trường mà các cấp lãnh đạo, các nhà quản lý đô thị luôn quan tâm và tìm cách giải quyết.2 Phương pháp cụ thể Trong phạm vi nghiên cứu của Đề tài, các phương pháp nghiên cứu cụ thể được áp dụng như sau: 5 - Sưu tầm và tham khảo tài liệu là bước không thể thiếu trong quá trình điều tra nghiên cứu. Do giới hạn về phạm vi cũng như thời gian tìm hiểu, một phần tài liệu trong đề tài chỉ thu thập ở một số tài liệu được công bố rộng rãi liên quan đến chất thải rắn. Các tài liệu chính được tham khảo trong đề tài này được ghi trong phần tài liệu tham khảo.
- Khảo sát thực địa nhằm thu thập các số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, môi trường tại thành phố Mỹ Tho. - Đánh giá tìm hiểu các vấn đề có liên quan đến chất thải rắn sinh hoạt có tiêu cực đến công tác bảo vệ môi trường. - Dự báo tốc độ gia tăng dân số hàng năm thông qua tỷ lệ tăng dân số bình quân đã được thống kê kết hợp với dự báo tốc độ, khối lượng phát sinh chất thải rắn sinh hoạt hàng năm từ đó lựa chọn phương pháp quản ly, tái sử dụng chất thải rắn sinh hoạt phù hợp với đặc trưng của thành phố Mỹ Tho 1.7 Ý nghĩa khoa học của đề tài Tìm ra giải pháp thích hợp cho công tác quản lý và xử lý nhằm tái sử dụng có hiệu quả chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Mỹ Tho, trên cơ sở đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp tại thành phố Mỹ Tho như đề xuất biện pháp phân loại rác tại nguồn và xử lý tác thải làm phân compost và các giải pháp tái chế, tái sử dụng khác có thể áp dụng. 6 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN 2.1 Khái niệm cơ bản về chất thải rắn 2.