Đánh Giá Phát Thải Khí Nhà Kính Và Đề Xuất Kịch Bản Hạn Chế Tại Huyện Chơn Thành, Bình Phước

Khóa luận đánh giá phát thải khí nhà kính từ bãi chôn lấp chất thải rắn tại huyện Chơn Thành, Bình Phước và đề xuất kịch bản hạn chế.

• Tác giả: Trần Văn Đức
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Vinh Quy
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Phát Thải Khí Nhà Kính Từ Chất Thải Rắn Tại Huyện Chơn Thành, Bình Phước
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về chất thải rắn và khí nhà kính
• 1.2. Khái niệm và thành phần chất thải rắn sinh hoạt
• 1.3. Tổng quan về các công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt
• 1.4. Tổng quan về các phương pháp xác định lượng khí nhà kính và xây dựng các kịch bản khí nhà kính
• 1.5. Tổng quan về quy trình thực hiện kiểm kê khí nhà kính lĩnh vực quản lý chất thải cấp cơ sở tại Việt Nam
• 1.6. Tình hình nghiên cứu phát thải khí nhà kính từ hoạt động quản lý chất thải rắn
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các phương pháp nghiên cứu thực hiện
• 2.2. Dự báo lượng chất thải rắn phát sinh đến năm 2030
• 2.3. Đề xuất các kịch bản phát thải khí nhà kính từ chất thải rắn sinh hoạt
• 2.4. Phương pháp đánh giá các kịch bản phát thải
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng phát sinh thu gom, xử lý và đặc tính của chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn
• 3.2. Thành phần chất thải rắn sinh hoạt phát sinh
• 3.3. Đặc tính của chất thải rắn sinh hoạt tại bãi rác huyện Chơn Thành
• 3.4. Xác định và dự báo thải lượng khí nhà kính phát sinh từ quá trình thải bỏ, xử lý lượng chất thải rắn sinh hoạt hiện tại và đến năm 2030 trên địa bàn huyện Chơn Thành
• 3.5. Kết quả dự báo lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh đến năm 2030
• 3.6. Dự báo phát thải khí nhà kính đến năm 2030 thông qua các kịch bản phát thải
• 3.7. Xây dựng các tiêu chí đánh giá và phân tích lựa chọn các kịch bản phát thải khí nhà kính
• 3.8. Kết quả xây dựng bộ tiêu chí đánh giá
• 3.9. Kết quả thu thập dữ liệu các tiêu chí về tất cả các kịch bản
• 3.10. Xây dựng thang điểm số hóa các dữ liệu định tính thành dữ liệu định lượng
• 3.11. Chuẩn hóa dữ liệu
• 3.12. Tính điểm các phương án và kết luận
• 3.13. Đề xuất các giải pháp áp dụng cho kịch bản phát thải khí nhà kính đã lựa chọn trên địa bàn nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP
• 4.1. Giải pháp kỹ thuật
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát thải khí nhà kính từ chất thải rắn tại Chơn Thành

Chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại huyện Chơn Thành, Bình Phước đang gia tăng nhanh chóng. Việc quản lý chất thải không hiệu quả dẫn đến phát thải khí nhà kính (GHG) nghiêm trọng. Theo báo cáo, lượng CTRSH thải bỏ tại đây đã tăng gấp 2,37 lần so với năm 2010. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến sức khỏe cộng đồng.

1.1. Khái niệm về chất thải rắn và khí nhà kính

Chất thải rắn là các vật liệu thải ra từ hoạt động sinh hoạt, sản xuất. Khí nhà kính như CO2, CH4 phát sinh từ quá trình phân hủy chất thải rắn, gây ra hiệu ứng nhà kính.

1.2. Tình hình phát thải khí nhà kính tại huyện Chơn Thành

Tình hình phát thải khí nhà kính tại huyện Chơn Thành đang ở mức báo động. Việc chôn lấp chất thải rắn không hợp vệ sinh là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng khí thải.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý chất thải rắn tại Chơn Thành

Quản lý chất thải rắn tại huyện Chơn Thành gặp nhiều khó khăn. Hệ thống thu gom chưa đồng bộ, bãi rác quá tải, và thiếu các công nghệ xử lý hiện đại. Điều này dẫn đến việc phát thải khí nhà kính không kiểm soát.

2.1. Hệ thống thu gom chất thải rắn chưa hiệu quả

Hệ thống thu gom chất thải rắn tại huyện Chơn Thành chỉ đạt 90% ở khu vực đô thị, trong khi khu vực nông thôn chỉ đạt trên 50%.

2.2. Thiếu công nghệ xử lý chất thải hiện đại

Chỉ có thành phố Đồng Xoài có nhà máy xử lý chất thải rắn, trong khi các huyện khác chủ yếu sử dụng bãi rác tạm thời.

III. Phương pháp đánh giá phát thải khí nhà kính từ chất thải rắn

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng để đánh giá lượng khí nhà kính phát thải từ chất thải rắn. Các kịch bản phát thải được xây dựng dựa trên đặc điểm chất thải và công nghệ xử lý hiện có.

3.1. Các phương pháp xác định lượng khí nhà kính

Sử dụng các phương pháp như kiểm kê khí nhà kính và mô hình hóa để xác định lượng khí phát thải từ chất thải rắn.

3.2. Xây dựng kịch bản phát thải khí nhà kính

Nghiên cứu đề xuất 3 kịch bản phát thải khí nhà kính dựa trên các hình thức quản lý chất thải khác nhau.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Chơn Thành

Kết quả nghiên cứu cho thấy kịch bản SC3 có hệ số phát thải khí nhà kính thấp nhất, chỉ khoảng 0,273 kg CO2/kg chất thải rắn. Điều này cho thấy tiềm năng áp dụng cho công tác xử lý chất thải rắn tại huyện Chơn Thành.

4.1. Đánh giá hiệu quả các kịch bản phát thải

Kịch bản SC3 cho thấy hiệu quả cao trong việc giảm phát thải khí nhà kính so với các kịch bản khác.

4.2. Ứng dụng các giải pháp giảm phát thải

Đề xuất các giải pháp như thu hồi năng lượng và tái chế chất thải để giảm thiểu phát thải khí nhà kính.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý chất thải rắn

Nghiên cứu chỉ ra rằng việc quản lý chất thải rắn tại huyện Chơn Thành cần được cải thiện. Các kịch bản phát thải khí nhà kính cần được áp dụng để giảm thiểu tác động đến môi trường.

5.1. Tầm quan trọng của việc quản lý chất thải bền vững

Quản lý chất thải bền vững không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

5.2. Đề xuất các chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để thúc đẩy việc áp dụng các giải pháp quản lý chất thải hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng nghiêm trọng, phát thải khí nhà kính (KNK) từ các hoạt động quản lý chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) đang trở thành một trong những nguồn gây ô nhiễm môi trường đáng chú ý. Tại huyện Chơn Thành, tỉnh Bình Phước, lượng CTRSH thải bỏ tại bãi chôn lấp đã tăng gấp 2,37 lần từ năm 2010 đến năm 2022, với tổng khối lượng khoảng 16.650 tấn/năm. Dự báo đến năm 2030, lượng chất thải này sẽ tăng thêm 1,5 lần so với năm 2022, góp phần làm gia tăng phát thải KNK, đặc biệt là khí methane (CH4) và carbon dioxide (CO2), gây hiệu ứng nhà kính và làm nóng lên toàn cầu.

Nghiên cứu nhằm đánh giá lượng phát thải KNK từ quá trình xử lý CTRSH tại bãi chôn lấp huyện Chơn Thành, đồng thời xây dựng và đề xuất các kịch bản quản lý nhằm hạn chế phát sinh khí nhà kính trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu tập trung trong 12 tháng từ tháng 6/2022 đến tháng 6/2023, với mục tiêu xác định thành phần, tính chất chất thải, tính toán phát thải KNK hiện tại và dự báo đến năm 2030, cũng như đánh giá hiệu quả các kịch bản giảm phát thải.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại địa phương, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và hỗ trợ thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh Bình Phước, đặc biệt là giảm tỷ lệ chôn lấp CTRSH xuống dưới 30% vào năm 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu: Khí nhà kính gồm CO2, CH4, N2O và các hợp chất fluorocarbon, có khả năng giữ nhiệt trong khí quyển, làm tăng nhiệt độ bề mặt Trái Đất. Sự gia tăng nồng độ các khí này chủ yếu do hoạt động của con người, đặc biệt là từ quản lý chất thải rắn sinh hoạt.

• Quản lý chất thải rắn sinh hoạt: CTRSH bao gồm các thành phần hữu cơ và vô cơ, được xử lý bằng các phương pháp như chôn lấp, đốt, xử lý sinh học hiếu khí (compost), và xử lý kỵ khí (sản xuất khí sinh học). Mỗi phương pháp có mức phát thải KNK khác nhau.

• Phương pháp tính toán phát thải KNK theo hướng dẫn IPCC: Sử dụng phương pháp bậc 2 của IPCC 2019, kết hợp dữ liệu đặc thù khu vực để tính toán lượng phát thải khí nhà kính từ các hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý và chôn lấp CTRSH.

Các khái niệm chính bao gồm: hệ số phát thải (EF), tiềm năng nóng lên toàn cầu (GWP), kịch bản phát thải khí nhà kính (SC1, SC2, SC3), và các tiêu chí đánh giá kinh tế - kỹ thuật - xã hội - môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu về khối lượng CTRSH phát sinh, thành phần và tính chất chất thải tại bãi chôn lấp huyện Chơn Thành từ năm 2010 đến 2022; dữ liệu dự báo phát sinh đến năm 2030; các báo cáo kinh tế - xã hội và môi trường của tỉnh Bình Phước.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng công thức tính phát thải KNK theo hướng dẫn IPCC bậc 2, sử dụng hệ số phát thải điều chỉnh phù hợp với đặc điểm chất thải địa phương. Xây dựng ba kịch bản phát thải tương ứng với các hình thức quản lý CTRSH khác nhau để so sánh hiệu quả giảm phát thải.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lấy mẫu ngẫu nhiên đơn giản tại bãi chôn lấp để phân tích thành phần và tính chất chất thải. Số liệu thu thập được kiểm tra, chuẩn hóa và số hóa để phục vụ tính toán.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong 12 tháng (6/2022 - 6/2023), bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, xây dựng kịch bản, đánh giá và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng lượng CTRSH: Lượng CTRSH thải bỏ tại huyện Chơn Thành tăng 2,37 lần từ năm 2010 đến 2022, dự báo tăng thêm 1,5 lần đến năm 2030, tương đương khoảng 24.975 tấn/năm.

2. Hệ số phát thải KNK: Kịch bản SC3 (quản lý chất thải bằng công nghệ tiên tiến, thu hồi khí bãi rác) có hệ số phát thải khoảng 0,273 kg CO2/kg chất thải, thấp hơn 2,23 lần so với kịch bản SC1 (chôn lấp truyền thống) và 2,05 lần so với SC2 (chôn lấp có kiểm soát).

3. Phát thải khí nhà kính hiện tại: Tổng lượng phát thải KNK từ bãi chôn lấp CTRSH huyện Chơn Thành năm 2022 ước tính khoảng 4.540 tấn CO2 tương đương, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng phát thải của lĩnh vực chất thải tại địa phương.

4. Đánh giá các kịch bản: Khi kết hợp các tiêu chí kinh tế, kỹ thuật, xã hội và môi trường, kịch bản SC3 được đánh giá có tiềm năng áp dụng cao nhất, phù hợp với mục tiêu giảm tỷ lệ chôn lấp CTRSH dưới 30% của tỉnh Bình Phước đến năm 2030.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự gia tăng phát thải KNK là do lượng CTRSH phát sinh tăng nhanh, trong khi phương pháp xử lý chủ yếu là chôn lấp hở, không có hệ thống thu hồi khí bãi rác hiệu quả. Kịch bản SC3 với việc áp dụng công nghệ thu hồi khí và xử lý hiện đại giúp giảm đáng kể lượng phát thải CH4, đồng thời tận dụng khí sinh học để sản xuất năng lượng, mang lại lợi ích kinh tế và môi trường.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực và quốc tế cho thấy kết quả phù hợp với xu hướng giảm phát thải khi áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh lượng phát thải KNK theo từng kịch bản và bảng tổng hợp điểm đánh giá các tiêu chí lựa chọn kịch bản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng kịch bản SC3: Triển khai công nghệ thu hồi khí bãi rác kết hợp xử lý sinh học và tái chế chất thải tại bãi chôn lấp xã Quang Minh, huyện Chơn Thành nhằm giảm phát thải KNK khoảng 55-60% so với hiện trạng. Thời gian thực hiện dự kiến 3-5 năm, do UBND huyện phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Phước chủ trì.

2. Nâng cao hiệu quả thu gom và phân loại CTRSH: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo người dân phân loại rác tại nguồn, tăng tỷ lệ thu gom đạt trên 90% ở khu vực đô thị và trên 70% ở nông thôn trong vòng 2 năm tới. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện chịu trách nhiệm phối hợp với các xã, phường.

3. Đầu tư xây dựng nhà máy xử lý CTRSH tập trung: Xây dựng các nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt theo công nghệ hiện đại, giảm tỷ lệ chôn lấp dưới 30% đến năm 2030, phù hợp với kế hoạch phát triển của tỉnh Bình Phước. Cần huy động nguồn vốn từ ngân sách và xã hội hóa đầu tư.

4. Giám sát và kiểm soát phát thải KNK: Thiết lập hệ thống quan trắc khí nhà kính tại các bãi chôn lấp và cơ sở xử lý chất thải, áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật theo Thông tư 17/2022/TT-BTNMT để đảm bảo kiểm soát phát thải hiệu quả. Thực hiện định kỳ hàng năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Phước, UBND huyện Chơn Thành có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch quản lý chất thải rắn sinh hoạt và giảm phát thải KNK hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và phương pháp luận áp dụng IPCC bậc 2, làm cơ sở cho các nghiên cứu chuyên sâu về quản lý chất thải và biến đổi khí hậu.

3. Doanh nghiệp xử lý chất thải: Các công ty hoạt động trong lĩnh vực thu gom, xử lý và tái chế chất thải có thể tham khảo các kịch bản và giải pháp kỹ thuật để nâng cao hiệu quả xử lý, giảm phát thải và tăng lợi ích kinh tế.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Tham khảo để nâng cao nhận thức về tác động của chất thải rắn sinh hoạt đến môi trường và sức khỏe, từ đó tích cực tham gia phân loại rác tại nguồn và các hoạt động bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát thải khí nhà kính từ chất thải rắn sinh hoạt là gì?
   Phát thải KNK từ CTRSH chủ yếu là khí methane (CH4) và carbon dioxide (CO2) sinh ra trong quá trình phân hủy hữu cơ tại bãi chôn lấp. Đây là các khí góp phần làm tăng hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu.

2. Tại sao cần xây dựng các kịch bản phát thải khí nhà kính?
   Kịch bản giúp dự báo lượng phát thải trong tương lai dưới các phương án quản lý khác nhau, từ đó lựa chọn giải pháp tối ưu nhằm giảm thiểu tác động môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.

3. Phương pháp IPCC bậc 2 có ưu điểm gì?
   Phương pháp này sử dụng dữ liệu đặc thù của quốc gia hoặc khu vực, cho kết quả tính toán chính xác hơn so với phương pháp bậc 1 sử dụng hệ số mặc định toàn cầu, phù hợp với điều kiện thực tế địa phương.

4. Kịch bản SC3 có điểm mạnh gì?
   SC3 áp dụng công nghệ thu hồi khí bãi rác và xử lý hiện đại, giảm phát thải KNK đáng kể, đồng thời tận dụng khí sinh học để sản xuất năng lượng, mang lại lợi ích kinh tế và thân thiện môi trường.

5. Làm thế nào để người dân tham gia giảm phát thải khí nhà kính từ chất thải?
   Người dân có thể phân loại rác tại nguồn, giảm lượng chất thải hữu cơ thải ra bãi chôn lấp, tham gia các chương trình tái chế và ủ phân hữu cơ, góp phần giảm phát thải khí methane và bảo vệ môi trường.

Kết luận

• Lượng chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Chơn Thành tăng nhanh, gây phát thải khí nhà kính đáng kể, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và biến đổi khí hậu.
• Phương pháp tính toán phát thải KNK theo IPCC bậc 2 với dữ liệu địa phương cho kết quả chính xác và phù hợp với thực tế.
• Kịch bản SC3 với công nghệ thu hồi khí bãi rác và xử lý hiện đại là giải pháp hiệu quả nhất, giảm phát thải KNK hơn 2 lần so với các kịch bản truyền thống.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách quản lý chất thải rắn sinh hoạt và giảm phát thải khí nhà kính tại địa phương.
• Đề xuất triển khai các giải pháp kỹ thuật, nâng cao nhận thức cộng đồng và đầu tư xây dựng nhà máy xử lý tập trung nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai kịch bản SC3, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp. Độc giả quan tâm có thể liên hệ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Chơn Thành để nhận thêm thông tin chi tiết và hỗ trợ kỹ thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN 1. Tổng quan về chat thải rắn va khí nhà kính 1. Khái niệm và thành phần chất thải rắn sinh hoạt * Chất thải rắn (CTR): là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh đoanh, dich vu, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. Chat thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại.

CTR phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng được gọi chung là chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH). * Thành phần CTRSH Thành phần của CTRSH dùng để mô tả tính chất và nguồn gốc các yếu tố riêng biệt cấu thành nên dòng chất thải, thông thường được tính bằng phần trăm theo khối lượng. Thành phan chất CTRSH gồm 2 nhóm lớn sau (Nguyễn Văn Phước, 2012; Trần Thị Mỹ Diệu, 2010): + Chất hữu cơ + Chat vô cơ Bảng 1. Thành phần CTR sinh hoạt STT Thành phần I.

Chất hữu cơ 1 Thực phẩm thừa 6 Caosu 5 Giấy 7 Da 3 Giấy carton 8 Rac vườn 4 Nhua 9 Gỗ 5 Vải vụn II. Chất vô cơ 1 Thuy Tinh 4 Kim loại khác 2 Can thiếc 5 Bui, Tro 3 Nhôm Nguồn: Intergrated solid waste management McGRAW-HILL 1993 Để phục vụ cho việc tính toán phát thải khí nhà kính từ CTR sinh hoạt được thuận lợi, Uỷ ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu IPCC (Intergovermental Panel on Climate Change) đề nghị phân chia CTR sinh hoạtthành 11 thành phần chính sau (Change, 2006): —Food waste: Rác thực phẩm — Garden (yard) and park waste: Rác vườn —Paper and cardboard: Giấy va thùng carton —Wood: Gỗ — Textiles: Vải —Nappies (disposable diapers): Ta giấy — Rubber and leather: Cao su và da —Plastics: Nhựa — Metal: Kim loại — gGass (and pottery and china): Thủy tinh —Oher (e., ash, dirt, dust, soil, electronic waste): Khác Thông tin về thành phần CTRSH đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định các hệ thống, chương trình và kế hoạch quản lý CTRSH; lựa chọn công nghệ xử lý CTRSH. Tổng quan về các công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt Mục đích của xử lý CTRSH là làm giảm hoặc loại bỏ các thành phần không mong muốn trong chất thải và tận dụng tối đa vật liệu và năng lượng sẵn có trong chat thải. Các phương pháp có thé áp dung dé xử lý CTRSH bao gồm: - Phương pháp cơ học như phân loại, nén, ép, nghiền, cắt, bam.

- Phương pháp sinh học (chế biến phân compost, sản xuất biogas) - Phương pháp hóa học như đốt a. Phân loại chất thải rắn Phân loại CTRSH cần thiết dé thu hồi các vật liệu có giá trị tái chế (thu hồi tài nguyên) và tạo điều kiện thuận lợi cho các quá trình chuyên hóa hoặc thu hồi năng lượng sinh hoc. Quá trình phân loại CTRSH có thể thực hiện tại những khâu khác nhau trong hệ thông quản lý CTRSH sinh hoạtnhư: - Ngay tại nguồn phát sinh (hộ gia đình, khu thương mại, khu công cộng.); - Tại trạm trung chuyền; - Tai trạm xử lý hay trạm phân loại tập trung. Các thành phần có thể phân loại từ CTRSH bao gồm giấy, carton, túi nilon, nhựa, gỗ.

kim loại, vỏ lon đồ hộp, thủy tinh,. Các thành phan nay có thé tách loại bằng phương pháp thủ công hay cơ giới. Công nghệ kị khí Phân hủy kị khí là quá trình phân hủy chất hữu cơ trong môi trường không có oxy ở điều kiện mesophilic (30-40°C) hoặc thermophilic (50-65°C). Sản phẩm của quá trình phân hủy kị khí là khí sinh học, có thê sử dụng như một nguồn năng lượng và bùn đã được ổn định, có thé sử dụng như nguồn bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng.

(Nguyễn Văn Phước, 2012; Trần Thị Mỹ Diệu, 2010) Cũng như các quá trình phân hủy khác, quá trình phân hủy ki khí bi ảnh hưởng bởi các yếu tô như nhiệt độ, độ âm, độ kiềm. Tùy thành phần nguyên liệu đầu vào, mà thành phần khí methane trong hỗn hợp khí sinh học sẽ dao động trong khoảng từ 30 - 75% (Nguyễn Văn Phước, 2012; Trần Thị Mỹ Diệu, 2010). Phần trăm khí methane tạo thành từ quá trình phân hủy kị khí Loại cœ chất %CH¿ % CO¿ %NH3 %HzS Đường 50 50 - - Chat béo 71-75 29 : = Protein 38 —50 38 18 6 Nguồn: Tran Thị Mỹ Diệu, 2010. Giáo trình môn học - Quản ly CTR sinh hoạt, Trường Đại học Văn Lang, Khoa Công nghệ và Quản lý Môi trường.

Công nghệ hiếu khí Xử ly CTR hữu cơ bằng phương pháp sinh học hiểu khí là một trong những ứng dụng của công nghệ sinh học trong tái chế CTRSH. Phương pháp này giúp tái sử dụng CTR hữu cơ làm nguồn nguyên liệu sản xuất chất bé trợ dinh dưỡng cho đất trồng, còn gọi là compost. Quá trình chế biến compost là quá trình phân hủy sinh học và 6n định của chất hữu cơ dưới điều kiện nhiệt độ thermorphilic. Kết qua của quá trình phân hủy sinh học tạo ra nhiệt, sản phẩm cuối cùng ôn định, không mang mầm bệnh và có ích cho cây trồng.

Quá trình chuyên hóa sinh học hiếu khí CTRSH có thé biểu điễn một cách tổng quát theo phương trình sau (Nguyễn Văn Phước, 2012; Trần Thị Mỹ Diệu, 2010): Chất hữu cơ + O2 + Dinh dưỡng + hoạt động của VSV > Tế bào mới + chất hữu cơ khó phân hủy + CO2 + HzO + NH3 + SO¿7 + .+ Nhiệt Tốc độ phân hủy chất hữu cơ trong quá trình chế biến compost chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tô như nhiệt độ. pH, vi sinh vật, oxy, chất hữu cơ, độ âm, tỷ lệ C/N va cấu trúc chat thải. Công nghệ xử lý nhiệt Dé giảm thé tích CTRSH và thu hồi các sản phẩm có ích, các quá trình xử lý nhiệt có thé sử dụng trong xử lý CTRSH bao gồm (1) đốt (quá trình oxy hóa hóa học), (2) nhiệt phân, và (3) khí hóa. Ở những nơi diện tích đất chôn lấp khan hiếm, phương pháp đốt là một trong những giải pháp hữu hiệu vì ít tốn điện tích và có thể tái sử dụng nhiệt sinh ra cung cấp cho hệ thống lò sưởi, hệ thống nước nóng cũng như dé sản xuất nước cat.

Đốt là phản ứng hóa học giữa oxy và chất hữu cơ có trong CTRSH tạo thành các hợp chất bị oxy hóa cùng với sự phát sáng và tỏa nhiệt. Nếu không khí được cấp dư và đưới điều kiện phản ứng lý tưởng, quá trình đốt chất hữu cơ có trong CTRSH có thé biểu diễn theo phương trình phản ứng sau (Nguyễn Văn Phước, 2012; Trần Thị Mỹ Diệu, 2010): Chất hữu cơ + Không khí (dư) — CO2 + HzO + không khí du + NH3 + SO2 + NO; + Tro + Nhiệt Trái với quá trình đốt (là quá trình tỏa nhiệt), quá trình nhiệt phân là quá trình thu nhiệt. Đặc tính của 3 phần chính tạo thành từ quá trình nhiệt phân CTRSH như sau: (1) dòng khí sinh ra chứa H›, CH¡, CO, CO: và nhiều khí khác tùy thuộc vào bản chất của chất thải đem nhiệt phân, (2) hắc ín hoặc dầu dạng lỏng ở điều kiện nhiệt độ phòng chứa các hóa chất như acetic acid, acetone và methanol và (3) than bao gồm carbon nguyên chất cùng với những chất trơ khác. Quá trình khí hóa bao gồm quá trình đốt cháy một phan nhiên liệu carbon dé tạo thành khí nhiên liệu cháy được giàu CO, Ha và một số hydrocarbon no, chủ yếu là CHa.

Nếu thiết bị khí hóa được vận hành ở diều kiện áp suất khí quyền sử dung không khí làm tác nhân oxy hóa, sản phâm cuối của quá trình khí hóa sẽ là (1) khí năng lượng thấp chứa CO2, CO, H2, CHa, và Na, (2) hắc ín chứa C và các chất trơ sẵn có trong nhiên liệu va (3) chat lỏng ngưng tụ được giống như dầu pyrolic. Chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt Bãi chôn lap là phương pháp thải bỏ CTRSH kinh tế nhất và chấp nhận được về mặt môi trường. Ngay cả khi áp dụng các biện pháp giảm lượng chất thải, tái sinh, tái sử dung và cả các kỹ thuật chuyên hóa chat thải, việc thải bỏ phan chất thải còn lại ra bãi chôn lấp vẫn là một khâu quan trọng trong chiến lược quản lý hợp nhất CTRSH (Nguyễn Văn Phước, 2012; Trần Thị Mỹ Diệu, 2010). Các phản ứng sinh học quan trọng nhất xảy ra trong bãi chôn lấp là các phản ứng biến đôi các chất hữu cơ thành khí bãi rác và các chat lỏng.

Khí thai sinh ra chủ yếu là CO, CHy, và một phần nhỏ khí NH3 và HDS. Sự chuyển động va phát tán khí bãi rác có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quản lý bãi chôn lấp. Khí bãi rác thoát ra môi trường có thể mang theo các hợp chất gây bệnh ung thư và bệnh quái thai ở mức vi lượng. Vì khí bãi rác thường có ham lượng methan cao nên có nguy co gây cháy nô.

Bên cạnh đó, nước rỉ rác cũng là một van dé đáng quan tâm. Trong quá trình đi chuyên xuống phía đáy bãi chôn lắp, nước ri rác có thé mang theo các hợp chat và các vật liệu có trong bãi chôn lấp đến những vị trí mới, ở đó chúng có thé phản ứng hoàn toàn. Nước rỉ rác chiếm chỗ các lỗ rỗng trong bãi chôn lap và gây cản trở đối với quá trình thoát khí bãi rác. Tống quan về khí nhà kính 1.

Khí nhà kính Khí nhà kính là một thuật ngữ được sử dụng dé chỉ các chất gây hiệu ứng nha kính có trong khí quyền. Các chat này gồm chủ yếu là carbon dioxide (CO), methane (CHa), nitrous oxide (N20), và các hợp chat fluorocarbon. Hiéu ung nha kính được định nghĩa là hiệu quả giữ nhiệt ở tang thấp của khí quyền nhờ sự hap thụ và phát xạ trở lại bức xạ sóng dai từ mặt đất bởi mây và các khí như hơi nước, các- bon điôxIt, mtơ 6xit, mêtan và chlorofluorocarbon, làm giảm lượng nhiệt thoát ra không trung từ hệ thống trái đất, giữ nhiệt một cách tự nhiên, duy trì nhiệt độ trái đất cao hơn khoảng 30°C so với khi không có các chất khí đó (IPCC, 2013), thể hiện ở Hình 1. Các khí nhà kính trong bầu khí quyền bao gồm các khí nhà kính tự nhiên va các khí phát thải do các hoạt động của con người.

Có rất nhiều khí chiếm tỷ lệ nhỏ trong khí quyền, nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến bức xạ khí quyền, ví dụ như: H20, O3, COa, CFC. Trong số này, có những khí đã sẵn có trong khí quyền, như H20, CO. trong khi một số khác như CFCs (chloroflourocarbon — CFC) là hoàn toàn do con người tạo ra. Tuy các khí nhà kính tự nhiên chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ, nhưng có vai trò rất quan trọng đối với sự sông trên trái đất.