HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG QUỐC VIỆT ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH Ô NHIỄM Cu, Pb, Zn TRONG ĐẤT TRỒNG HOA TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG TÂY TỰU, QUẬN BẮC TỪ LIÊM, HÀ NỘI Chuyên ngành: Khoa học Đất Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Quốc Việt i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến thầy giáo GS. TS Nguyễn Hữu Thành đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Khoa học Đất, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức khoa Quản lý đất đai đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Quốc Việt ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn .1 Tính cấp thiết của đề tài .2 Mục tiêu chung .3 Phạm vi nghiên cứu .4 Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn .1 Những đóng góp mới .2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu .1 Khái niệm chung về thâm canh nông nghiệp .1 Khái niệm về thâm canh.2 Tác động của thâm canh đến sản xuất nông nghiệp và môi trường đất .3 Đặc điểm của đất thâm canh hoa cây cảnh.2 Kim loại nặng và các dạng tồn tại trong đất .1 Khái niệm chung .2 Các dạng tồn tại của kim loại nặng trong đất .3 Nghiên cứu về quá trình chuyển hoá của cu, pb, zn trong đất .1 Nghiên cứu đặc tính của Cu, Pb, Zn trong đất .4 Nguyên nhân (nguồn gốc) tích luỹ kln trong đất .1 Ô nhiễm KLN do tự nhiên.2 Ô nhiễm KLN do hoạt động nông nghiệp .3 Ô nhiễm KLN do hoạt động công nghiệp và đô thị .4 Ô nhiễm KLN do hoạt động của các làng nghề.5 Hiện trạng tích luỹ cu, pb, zn trong đất trên thế giới và việt nam .1 Hiện trạng tích lũy Cu, Pb, Zn trong đất trên thế giới .2 Hiện trạng tích lũy Cu, Pb, Zn trong đất ở Việt Nam .6 Các phương pháp xủ lý ô nhiễm kln trong đất .1 Phương pháp sinh học .2 Biện pháp kỹ thuật canh tác.
Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu .1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội phường Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội.2 Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại phường Tây Tựu.3 Hiện trạng sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón trong thâm canh hoa tại phường Tây Tựu, quân Từ Liêm, Hà Nội.4 Nghiên cứu một số tính chất lý – hoá học của đất trồng hoa phường Tây Tựu.5 Đánh giá tình hình ô nhiễm Cu, Pb, Zn cho đất trồng hoa phường Tây Tựu.6 Đề xuất giải pháp nhằm cải thiện và hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường do việc thâm canh hoa mang lại. Phương pháp nghiên cứu .1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp .2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp .3 Phương pháp lấy mẫu.4 Phương pháp phân tích:.5 Phương pháp so sánh mức độ ô nhiễm đất .6 Phương pháp phân tích, thống kê, xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận .1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội phường tây tựu, quận bắc Từ Liêm, Hà Nội .1 Điều kiện tự nhiên.2 Điều kiện kinh tế- xã hội .2 Hiện trạng sử dụng đất tại phường tây tựu .3 Hiện trạng sử dụng thuốc bvtv và phân bón trong thâm canh hoa tại phường Tây Tựu .1 Hiện trạng sử dụng phân bón trong thâm canh hoa .2 Hiện trạng sử dụng thuốc BVTV trong thâm canh hoa .4 Một số tính chất lý, hoá học của đất tại phường Tây Tựu .1 Thành phần cơ giới của đất .2 Một số tính chất hóa học cơ bản của đất .5 Hàm lượng cu, pb, zn trong đất .1 Hàm lượng Cu, Pb, Zn tổng số và dễ tiêu trong đất nghiên cứu.2 Trạng thái tồn tại của các nguyên tố gây ô nhiễm.6 Một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm ô môi trường đất phường Tây Tựu .1 Giải pháp về chính sách, giáo dục và tuyên truyền .2 Các giải pháp kỹ thuật nhằm giảm tối thiểu ô nhiễm đất. Kết luận và kiến nghị.
64 Tài liệu tham khảo. 66 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV : Bảo vệ thực vật CCME : Canada Council of Minister of the Enviroment DTPA : Diethylene Triamine Pentaacetic Acid EDTA : Ethylene Diaminete Traacetic Acid KLN : Kim loại nặng KNK : Khí nhà kính TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam THCS : Trung học cơ sở TPCG : Thành phần cơ giới QCCP : Quy chuẩn cho phép QCVN : Quy chuẩn Việt Nam vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Hàm lượng Cu trong 5 nhóm đất chính của Việt Nam. Hàm lượng Zn trong 5 nhóm đất chính của Việt Nam.
Hàm lượng kim loại nặng ở tầng đất mặt trong một số loại đất ở Việt Nam (mg/kg). Hàm lượng kim loại nặng trong một số loại đất ở khu mỏ hoang Songcheon, Hàn Quốc. Ước tính hàm lượng kim loại Cu, Pb, Zn đưa vào đất vùng Valencia (Tây Ban Nha) từ phân bón. Hàm lượng tối đa cho phép của Cu, Pb, Zn đối với thực vật trong đất nông nghiệp.
So sánh hàm lượng kim loại nặng trong đất và trong nước tại 3 khu vực nghiên cứu. Kết quả phân tích mẫu đất và trầm tích tại Vân Nội (mg/kg). Kết quả phân tích hàm lượng kim loại nặng trong cây. Một số thông tin về các mẫu đất khu vực nghiên cứu.
Chỉ tiêu và phương pháp phân tích. Phân bố lao động theo ngành nghề phường Tây Tựu năm 2014. Hiện trạng sử dụng đất phường Tây Tựu năm 2015. So sánh mức bón N, P2O5, K2O cho các loại hoa có lấy mẫu đất giữa kỹ thuật canh tác hoa và trên thực tế sản xuất tại phường Tây Tựu.
Một số bệnh và loại thuốc BVTV thường được sử dụng trên cây hoa chính. Một số loại thuốc bảo vệ thực vật được dùng để trị số bệnh thường gặp trong thâm canh hoa tại phường Tây Tựu. Một số chỉ tiêu về chất lượng giá thể sử dụng trong canh tác hoa tại phường Tây Tựu. Một số chỉ tiêu về chất lượng nước tưới sử dụng trong canh tác hoa tại phường Tây Tựu.
Thành phần cơ giới của đất nghiên cứu. Một số tính chất cơ bản của đất nghiên cứu. Hàm lượng Cu tổng số và dễ tiêu trong đất thâm canh hoa phường Tây Tựu. Hàm lượng Pb tổng số và dễ tiêu trong đất thâm canh hoa phường Tây Tựu.
Hàm lượng Zn tổng số và dễ tiêu trong mẫu đất thâm canh hoa phường Tây Tựu. Các dạng tồn tại của Cu và Pb trong đất ô nhiễm phường Tây Tựu. 60 viii DANH MỤC HÌNH Hình 3. Sơ đồ lấy mẫu phường Tây Tựu.
Vị trí và ranh giới phường Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm. Cơ cấu kinh tế của phường Tây Tựu, Từ Liêm, Hà Nội năm 2014. Hàm lượng Cu tổng số và dễ tiêu trong đất nghiên cứu. Hàm lượng Pb tổng số và dễ tiêu trong đất thâm canh hoa phường Tây Tựu 57 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Hoàng Quốc Việt Tên luận văn: “Đánh giá tình hình ô nhiễm Cu, Pb, Zn trong đất trồng hoa trên địa bàn phường Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội.” Chuyên nghành: Khoa học Đất Mã số: 60.03 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định hiện trạng tích lũy và các dạng tồn tại của Cu, Pb, Zn trong đất trồng hoa phường Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội.
Đề xuất các biện pháp thích hợp để khắc phục hiện trạng ô nhiễm Cu, Pb, Zn. Phương pháp nghiên cứu Phỏng vấn điều tra nông hộ, thu thập tài liệu liên quan đến đề tài, lấy mẫu đất, nước và phân hữu cơ theo TCVN. Lựa chọn các phương pháp phân tích hợp lý với các chỉ tiêu pH, OC%, cation trao đổi, CEC, hàm lượng Cu, Pb, Zn tổng số và di động, các dạng tồn tại của Cu, Pb, Zn trong các mẫu đất ô nhiễm. Kết quả nghiên cứu chính Hiện trạng sử dụng đất phường Tây Tựu: Diện tích đất nông nghiệp có 344,45 ha chiếm 62,30% tổng diện tích 552,87 ha đất tự nhiên của phường, trong đó: + Đất sản xuất nông nghiệp: 344,45 ha, chiếm 62,30% (bao gồm 341,13ha đất trồng cây hàng năm và 3,32 ha đất trồng cây lâu năm).
Hiện trạng sử dụng thuốc BVTV và phân bón: - Mức bón phân thực tế ở địa phương thường rất cao gấp từ 1,5 – 3 lần so với kỹ thuật trồng hoa yêu cầu. - Việc sử dụng thuốc BVTV còn tự phát và diễn ra thường xuyên khi xuất hiện dấu hiệu gây bệnh cho hoa. Liều lượng và tần suất sử dụng thuốc BVTV còn rất cao so với hướng dẫn. - Chất lượng phân hữu cơ được sử dụng trong canh tác hoa đều có giá trị pH trung tính, hàm lượng mùn đều rất cao, hàm lượng Cu, Pb, Zn trong mẫu đều rất ít và đều nằm trong ngưỡng cho phép.