Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hơn 70% dân số Việt Nam sinh sống tại các vùng nông thôn, nguồn lao động dồi dào vẫn chưa được khai thác và sử dụng hợp lý. Phát triển kinh tế nông hộ được xác định là giải pháp quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo, gắn liền với việc quản lý và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Việc tiếp cận, lựa chọn và phân bổ các nguồn lực sản xuất đối với các hộ nông dân vùng đồng bằng đã gặp nhiều khó khăn, đối với khu vực miền núi lại càng phức tạp hơn do địa hình chia cắt, trình độ dân trí và điều kiện tiếp cận thị trường còn hạn chế.

Xã Bum Nưa là một xã vùng cao, biên giới thuộc huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, có cơ cấu dân cư đa dân tộc. Tập quán sản xuất nông nghiệp tại địa phương còn mang tính tự cấp, tự túc; quy mô canh tác và chăn nuôi còn nhỏ lẻ, phân tán. Mặc dù địa phương nhận được sự hỗ trợ từ nhiều chương trình cung ứng cây, con giống nhưng mức độ tiếp nhận và mở rộng sản xuất của người dân chưa cao. Thêm vào đó, nguồn lao động tại chỗ dồi dào nhưng rơi vào tình trạng thiếu việc làm ổn định, trong khi diện tích đất đai tự nhiên rộng lớn chưa được khai thác hiệu quả. Xuất phát từ thực trạng này, tác giả Lý Thị Phương đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp nhằm đánh giá thực trạng phân bổ nguồn lực và cấu trúc thu nhập của nông hộ tại xã Bum Nưa.

Mục tiêu nghiên cứu:

  • Mục tiêu chung: Tìm hiểu, phân tích các hoạt động về nguồn lực của người dân tại xã Bum Nưa; qua đó xem xét và rút ra những phương thức, tập quán trong lao động sản xuất nâng cao thu nhập cho người dân nhằm tìm ra giải pháp khả thi cho chiến lược phát triển bền vững phù hợp với điều kiện địa phương.
  • Mục tiêu cụ thể:
    1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Bum Nưa.
    2. Phân tích nguồn lực và thu nhập của hộ nông dân tại xã Bum Nưa.
    3. Đề xuất các giải pháp nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Câu hỏi nghiên cứu:

  1. Các nguồn lực mà người dân sử dụng là nguồn lực gì?
  2. Thu nhập của người dân từ việc sử dụng các nguồn lực đó như thế nào?
  3. Những khó khăn người dân gặp phải trong việc sử dụng nguồn lực?
  4. Giải pháp phát triển hợp lý các nguồn lực cho người dân?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Các hộ nông dân cùng các hoạt động sản xuất nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi) và hoạt động phi nông nghiệp tạo ra thu nhập tại xã Bum Nưa.
  • Phạm vi không gian: 7 bản thuộc xã Bum Nưa, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu (bản Bum, Nà Lang, Nà Hẻ, Nà Hừ 1, Nà Hừ 2, Phiêng Kham, Nậm Củm).
  • Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu thứ cấp trong giai đoạn 3 năm gần nhất; dữ liệu sơ cấp được điều tra khảo sát từ tháng 08/2018 đến tháng 12/2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết kinh tế nông nghiệp và các quan điểm xã hội học:

  • Khung lý thuyết về nguồn lực và vốn sinh kế: Tiếp cận 5 nhóm nguồn lực cấu thành nền tảng phát triển của nông hộ:
    • Vốn con người (Human capital): Số lượng nhân khẩu, lực lượng lao động, sức khỏe, trình độ học vấn và kỹ năng chuyên môn.
    • Vốn tự nhiên (Natural capital): Diện tích đất đai, nguồn nước, khí hậu và tài nguyên rừng.
    • Vốn vật chất (Physical capital): Cơ sở hạ tầng công cộng và trang thiết bị, máy móc phục vụ sản xuất tại hộ (máy cày, máy bừa, máy tuốt lúa, máy xát gạo).
    • Vốn tài chính (Financial capital): Nguồn vốn tự có dành cho sản xuất nông nghiệp và khả năng tiếp cận vốn vay tín dụng.
    • Vốn xã hội (Social capital): Mối quan hệ láng giềng, sự tương trợ cộng đồng, vai trò của các tổ chức đoàn thể và sự kết nối thông tin chính sách.
  • Quan điểm chiến lược phát triển bền vững: Dựa trên định nghĩa từ Báo cáo Brundtland (1987), hướng đến sự cân bằng kiềng ba chân "Kinh tế - Môi trường - Xã hội", tăng cường an ninh lương thực và giảm thiểu tính dễ bị tổn thương.
  • Lý thuyết cấu trúc chức năng (A. Durkheim, H. Spencer): Xem xét cộng đồng xã Bum Nưa như một chỉnh thể hệ thống xã hội thống nhất, trong đó mỗi hộ gia đình là một tiểu hệ thống thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội cụ thể dưới sự quản lý của chính quyền địa phương.
  • Lý thuyết lựa chọn hợp lý (Rational Choice Theory): Giải thích quyết định phân bổ nguồn lực của người dân nhằm tối ưu hóa lợi ích kinh tế trong điều kiện nguồn lực khan hiếm.
  • Khái niệm hộ và kinh tế hộ: Tổng hợp quan điểm của Webster (1990), Martin (1988), Raul (1989), Megê (1989), Đào Thế Tuấn (1997) và Frank Ellis về vai trò của nông hộ với tư cách là đơn vị kinh tế vừa sản xuất vừa tiêu dùng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tình hình phát triển kinh tế - xã hội, báo cáo thống kê đất đai của Ủy ban nhân dân xã Bum Nưa và các tài liệu chuyên ngành liên quan.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên có điều kiện, tiến hành phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi đối với $N = 100$ hộ tại 7 bản. Kết hợp phương pháp quan sát trực tiếp trên thực địa để ghi nhận quy trình canh tác và điều kiện sinh hoạt.
  • Phương pháp xử lý số liệu: Dữ liệu điều tra bảng hỏi được làm sạch, mã hóa, nhập liệu và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel để tính toán các chỉ tiêu thống kê mô tả, tần số, tỷ lệ phần trăm và giá trị bình quân.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ bài toán thực tế tại khu vực miền núi biên giới; xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu chung và cụ thể; nêu rõ 4 câu hỏi nghiên cứu và 3 giả thuyết nghiên cứu (giả thiết về xu hướng sử dụng nguồn lực hướng tới tính bền vững, tác động chi phối của vốn con người - vốn tài chính, và vai trò hỗ trợ của Nhà nước). Xác lập ý nghĩa lý luận, thực tiễn và giá trị học tập của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn lực, đặc điểm dân cư và lao động Việt Nam; phân tích quan điểm phát triển bền vững, lý thuyết cấu trúc chức năng và lý thuyết lựa chọn hợp lý. Định nghĩa rõ khái niệm hộ nông dân, bản chất kinh tế hộ và các hình thức thu nhập. Đồng thời, chương này tổng quan 4 công trình nghiên cứu thực tiễn đã công bố tại Nậm Nhùn (Lai Châu), Đakrông (Quảng Trị), Phong Mỹ (Thừa Thiên Huế) và Cẩm Sơn (Nghệ An) để rút ra các khoảng trống nghiên cứu cần tiếp tục kiểm chứng.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định chi tiết địa bàn, đối tượng, nội dung điều tra; xây dựng khung phương pháp luận; mô tả quy trình chọn điểm và cơ cấu chọn mẫu 100 hộ phân bố theo 7 bản thuộc 3 nhóm trình độ phát triển kinh tế khác nhau; thiết lập quy trình thu thập thông tin sơ cấp/thứ cấp và phương pháp phân tích số liệu thống kê.

Cơ cấu phân bổ 100 hộ điều tra theo thôn/bản và ngành nghề:
- Bản Bum: 16 hộ (13 thuần nông, 2 phi nông nghiệp, 1 hỗn hợp)
- Bản Nà Lang: 14 hộ (11 thuần nông, 3 phi nông nghiệp, 0 hỗn hợp)
- Bản Nà Hẻ: 14 hộ (10 thuần nông, 2 phi nông nghiệp, 2 hỗn hợp)
- Bản Nà Hừ 1: 14 hộ (10 thuần nông, 3 phi nông nghiệp, 1 hỗn hợp)
- Bản Nà Hừ 2: 14 hộ (12 thuần nông, 1 phi nông nghiệp, 1 hỗn hợp)
- Bản Phiêng Kham: 14 hộ (11 thuần nông, 2 phi nông nghiệp, 1 hỗn hợp)
- Bản Nậm Củm: 14 hộ (14 thuần nông, 0 phi nông nghiệp, 0 hỗn hợp)
Tổng cộng: 81 hộ thuần nông, 13 hộ phi nông nghiệp, 6 hộ hỗn hợp.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung toàn bộ dữ liệu thực nghiệm và phân tích chuyên sâu qua ba mảng nội dung lớn:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Bum Nưa:

  • Tổng diện tích tự nhiên đạt 7.388,29 ha, trong đó đất đã đưa vào sử dụng là 4.966,91 ha (67,23%), đất chưa sử dụng còn 2.421,38 ha (32,77%). Đất nông nghiệp chiếm 4.775,62 ha (64,64%), nhưng đất sản xuất nông nghiệp thực tế chỉ có 225,32 ha (đất trồng cây hàng năm chiếm 224,24 ha, đất cây lâu năm 1,08 ha).
  • Sản xuất nông nghiệp: Tổng diện tích gieo trồng đạt 387,14 ha; tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 1.391,1 tấn (110% kế hoạch), bình quân lương thực đầu người đạt 417 kg/người/năm (riêng thóc 367 kg/người/năm). Năng suất lúa Đông Xuân đạt 52,29 tạ/ha, lúa Mùa đạt 57 tạ/ha.
  • Chăn nuôi và lâm nghiệp: Tổng đàn gia súc có 3.994 con (697 con trâu, 377 con bò, 2.776 con lợn, 158 con dê); độ che phủ rừng đạt 68%. Lĩnh vực giáo dục có 44 phòng học/846 học sinh; y tế thực hiện khám chữa bệnh 2.749 lượt người.

2. Phân tích thực trạng các nguồn lực của 100 hộ khảo sát:

  • Phân loại kinh tế hộ: 6 hộ giàu (6,0%), 48 hộ trung bình - khá (48,0%), 17 hộ cận nghèo (17,0%) và 29 hộ nghèo (29,0%).
  • Vốn con người: Số nhân khẩu bình quân là 4,7 người/hộ; số lao động bình quân là 2,5 người/hộ. Trình độ học vấn có sự phân hóa mạnh mẽ: nhóm hộ giàu đạt bình quân 11,7 lớp; nhóm trung bình - khá đạt 6,1 lớp; trong khi nhóm cận nghèo chỉ đạt 1,6 lớp và nhóm nghèo đạt 2,0 lớp. Về cơ cấu việc làm, toàn bộ mẫu có 195 lao động nông nghiệp và 35 lao động phi nông nghiệp. Toàn bộ số lao động được đào tạo nghề (35 người: giáo viên, lái xe, sửa xe) chỉ tập trung tại nhóm hộ giàu (8 người), trung bình - khá (26 người) và cận nghèo (1 người); nhóm hộ nghèo hoàn toàn không có lao động qua đào tạo.
  • Vốn tự nhiên: Tổng diện tích đất bình quân là 1,966 ha/hộ, nhưng diện tích đất canh tác thực tế chỉ đạt bình quân 0,243 ha/hộ. Nhóm hộ giàu sở hữu diện tích canh tác lớn nhất (0,536 ha/hộ), trong khi nhóm hộ nghèo chỉ có 0,137 ha/hộ.
  • Vốn vật chất: Trang bị cơ giới hóa còn hạn chế. Trong 100 hộ, có 68 hộ sở hữu máy cày/bừa, 46 hộ có máy tuốt lúa, 27 hộ có máy xát gạo và chỉ 5 hộ sở hữu máy cắt lúa (tập trung ở nhóm giàu và trung bình - khá). Nhóm hộ nghèo không có máy xát gạo hay máy cắt lúa.
  • Vốn tài chính: Chỉ có 12 hộ có vốn tự có để đầu tư sản xuất nông nghiệp (1 hộ giàu có 100 triệu đồng; 11 hộ trung bình - khá có bình quân 27,273 triệu đồng; các hộ nghèo và cận nghèo không có vốn tích lũy). Có 29 hộ tiếp cận vốn vay ngân hàng với mức vay bình quân 31,539 triệu đồng/hộ.

3. Cấu trúc và mức thu nhập của hộ nông dân: Nông nghiệp chiếm vị trí áp đảo trong cơ cấu thu nhập của người dân địa phương. Đối với nhóm hộ thuần nông, thu nhập nông nghiệp chiếm tỷ trọng 90,56% (ở hộ nghèo và cận nghèo là 100%, hộ trung bình - khá là 94,74%, hộ giàu là 67,50%). Thu nhập phi nông nghiệp chỉ phát sinh tại nhóm hộ giàu và trung bình - khá từ các hoạt động mở cửa hàng tạp hóa, dịch vụ ăn sáng, phụ xây, lái xe hoặc đi làm công nhân tại công ty Samsung.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ kết quả đánh giá thực trạng nguồn lực và thu nhập; đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đẩy mạnh đào tạo nghề, mở rộng tín dụng ưu đãi và chuyển giao kỹ thuật canh tác cho bà con nông dân.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận phản ánh bức tranh thực nghiệm chi tiết về sự phân hóa kinh tế và bất bình đẳng trong phân bổ nguồn lực giữa các nhóm hộ tại xã Bum Nưa thông qua các chỉ tiêu số liệu cụ thể:

Chỉ tiêu phân tích Hộ giàu Hộ trung bình - khá Hộ cận nghèo Hộ nghèo Bình quân chung
Tỷ lệ hộ trong mẫu khảo sát (%) 6,0 48,0 17,0 29,0 100,0
Trình độ học vấn bình quân (lớp) 11,7 6,1 1,6 2,0 5,4
Số nhân khẩu bình quân (người/hộ) 3,5 5,0 5,0 5,3 4,7
Số lao động bình quân (người/hộ) 2,0 2,7 2,4 2,6 2,5
Tổng diện tích đất sở hữu (ha/hộ) 2,487 2,373 1,572 1,431 1,966
Diện tích đất canh tác (ha/hộ) 0,536 0,158 0,140 0,137 0,243
Số hộ sở hữu máy cày, bừa (hộ) 2 39 15 12 68
Số hộ sở hữu máy xát gạo (hộ) 2 24 1 0 27
Thu nhập nông nghiệp BQ (triệu đồng/năm) 162,5 84,1 35,5 20,2 75,6
Thu nhập phi nông nghiệp BQ (triệu đồng/năm) 138,4 108,7 0,0 0,0 123,6

Các kết quả chính được rút ra:

  • Tương quan giữa học vấn và thu nhập: Nhóm hộ giàu có trình độ học vấn cao vượt trội (11,7 lớp so với mức 1,6 - 2,0 lớp của hộ nghèo/cận nghèo), giúp họ dễ dàng tiếp cận các ngành nghề phi nông nghiệp có thu nhập cao và ứng dụng kỹ thuật thâm canh.
  • Bất bình đẳng về tư liệu sản xuất và tài chính: Mặc dù tỷ lệ sở hữu đất tự nhiên bình quân tương đối đồng đều do yếu tố đồi núi, nhưng đất canh tác thực tế của hộ giàu cao gấp gần 4 lần hộ nghèo (0,536 ha so với 0,137 ha). Hộ nghèo và cận nghèo hoàn toàn không có vốn tự có dành cho sản xuất nông nghiệp, mức vay vốn cũng bị hạn chế ở ngưỡng thấp (20 triệu đồng/hộ).
  • Cơ cấu thu nhập một chiều: 100% hộ nghèo và cận nghèo sống phụ thuộc hoàn toàn vào sản xuất nông nghiệp tự cấp tự túc với mức thu nhập tiền mặt thấp (20,2 - 35,5 triệu đồng/hộ/năm). Thu nhập phi nông nghiệp đóng vai trò đòn bẩy nâng cao đời sống nhưng chỉ xuất hiện ở nhóm hộ khá và giàu.

Giải pháp và kiến nghị do tác giả đề xuất:

  • Đẩy mạnh công tác chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi; đưa các giống lúa năng suất cao vào thâm canh vụ Đông - Xuân và vụ Mùa.
  • Mở rộng các lớp đào tạo nghề ngắn hạn (sửa chữa máy móc, kỹ thuật chăn nuôi thú y, dịch vụ lái xe) gắn với giải quyết việc làm tại chỗ hoặc hỗ trợ lao động đi làm việc tại các khu công nghiệp.
  • Nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách cho các hộ nghèo và cận nghèo để đầu tư máy móc nhỏ và cây giống.
  • Tăng cường ý thức bảo vệ tài nguyên rừng, lồng ghép hiệu quả nguồn chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng vào nguồn thu của hộ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế của nghiên cứu: Khảo sát được tiến hành trên phạm vi 100 hộ thuộc 7 bản của một xã duy nhất (Bum Nưa, huyện Mường Tè) theo phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên có điều kiện. Thời gian điều tra thực địa tập trung trong giai đoạn ngắn (tháng 08/2018 đến tháng 12/2018) và dữ liệu thu nhập chỉ phản ánh hiện trạng tại thời điểm khảo sát năm 2018 mà chưa phản ánh được chuỗi biến động đa niên.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng địa bàn khảo sát sang các xã biên giới lân cận thuộc huyện Mường Tè và tỉnh Lai Châu; áp dụng các mô hình kinh tế lượng hồi quy đa biến để lượng hóa chính xác mức độ tác động của từng loại nguồn lực (vốn con người, vốn đất đai, vốn tín dụng) tới tổng thu nhập của nông hộ.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng thụ hưởng: Tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Xã hội học nông thôn; đồng thời là nguồn tham khảo thực tiễn cho cán bộ khuyến nông, cán bộ kế hoạch và chính quyền địa phương huyện Mường Tè trong công tác xây dựng kế hoạch giảm nghèo bền vững.
  • Các nội dung đáng tham khảo: Khung tích hợp lý thuyết sinh kế bền vững với lý thuyết cấu trúc chức năng và lựa chọn hợp lý; hệ thống số liệu khảo sát thực địa chi tiết về trang bị máy móc nông nghiệp, tình hình vay vốn tín dụng và phân bổ cơ cấu cây trồng (lúa, ngô, lạc, sắn) theo từng phân nhóm kinh tế hộ nông thôn miền núi.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ phân loại kinh tế của 100 hộ nông dân khảo sát tại xã Bum Nưa được phân bổ như thế nào?
Trong tổng số 100 hộ điều tra tại 7 bản, có 6 hộ giàu (chiếm 6,0%), 48 hộ trung bình - khá (chiếm 48,0%), 17 hộ cận nghèo (chiếm 17,0%) và 29 hộ nghèo (chiếm 29,0%).

2. Trình độ học vấn và khả năng đào tạo nghề giữa các nhóm hộ có sự khác biệt ra sao?
Học vấn bình quân của nhóm hộ giàu là 11,7 lớp, nhóm trung bình - khá là 6,1 lớp, nhóm hộ nghèo là 2,0 lớp và nhóm cận nghèo là 1,6 lớp. Toàn bộ 35 lao động được đào tạo nghề (nghề giáo viên, lái xe, sửa xe) phân bố ở hộ giàu (8 người), hộ trung bình - khá (26 người) và hộ cận nghèo (1 người); nhóm hộ nghèo không có lao động nào qua đào tạo nghề.

3. Mức trang bị máy móc nông nghiệp phục vụ sản xuất của các nhóm hộ đạt mức độ nào?
Toàn bộ 100 hộ có 68 máy cày/bừa (hộ trung bình - khá có 39 máy, cận nghèo 15 máy, nghèo 12 máy, giàu 2 máy); 46 máy tuốt lúa (trung bình - khá có 34 máy, cận nghèo 8 máy, giàu 2 máy, nghèo 2 máy); 27 máy xát gạo (trung bình - khá 24 máy, giàu 2 máy, cận nghèo 1 máy, hộ nghèo không có máy); và 5 máy cắt lúa (trung bình - khá 4 máy, giàu 1 máy).

4. Mức thu nhập bình quân từ sản xuất nông nghiệp và hoạt động phi nông nghiệp chênh lệch như thế nào?
Thu nhập tiền mặt từ nông nghiệp bình quân của hộ giàu đạt 162,5 triệu đồng/năm, hộ trung bình - khá đạt 84,1 triệu đồng/năm, hộ cận nghèo đạt 35,5 triệu đồng/năm và hộ nghèo đạt 20,2 triệu đồng/năm. Thu nhập phi nông nghiệp chỉ ghi nhận ở hộ giàu (bình quân 138,4 triệu đồng/năm) và hộ trung bình - khá (bình quân 108,7 triệu đồng/năm), trong khi hộ nghèo và cận nghèo không có thu nhập phi nông nghiệp.

5. Người dân xã Bum Nưa tham gia vào những hoạt động phi nông nghiệp chủ yếu nào?
Theo số liệu điều tra, có 1 hộ làm nghề phụ xây, 14 hộ làm nghề lái xe, sửa xe và buôn bán (cửa hàng tạp hóa, bán đồ ăn sáng), và 15 hộ làm công chức, kinh doanh hoặc đi làm công nhân tại các nhà máy của công ty Samsung.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lý Thị Phương đã phản ánh toàn diện thực trạng phân bổ nguồn lực và cấu trúc thu nhập của 100 hộ nông dân tại xã vùng cao biên giới Bum Nưa, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Kết quả nghiên cứu chứng minh rõ nét sự phân hóa kinh tế sâu sắc: nhóm hộ giàu và trung bình - khá sở hữu lợi thế vượt trội về trình độ học vấn, đất canh tác, máy móc cơ giới và khả năng mở rộng nguồn thu từ phi nông nghiệp; ngược lại, nhóm hộ nghèo và cận nghèo thiếu vốn tích lũy, không có tay nghề đào tạo và phụ thuộc hoàn toàn vào nông nghiệp năng suất thấp. Các giải pháp do đề tài đề xuất về đào tạo nghề, mở rộng tín dụng và thâm canh cây trồng cung cấp cơ sở thực tiễn có giá trị cho chiến lược phát triển kinh tế nông hộ và giảm nghèo bền vững tại địa phương.