Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Của Các Dòng Ngô Nếp Tím Tại Gia Lâm, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ VNUA đánh giá khả năng kết hợp của các dòng ngô nếp tím tại Gia Lâm, Hà Nội, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

• Tác giả: Khuevang Vatoua
• Người hướng dẫn: Gs. Vũ Văn Liết
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Của Các Dòng Ngô Nếp Tím Tại Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. DANH MỤC ĐỒ THỊ
• 6. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6.1. Tên tác giả
• 6.2. Tên luận văn
• 6.3. Chuyên ngành
• 6.4. Mục đích nghiên cứu và yêu cầu nghiên cứu
• 6.5. Phương pháp nghiên cứu
• 6.6. Kết quả nghiên cứu chính
• 7. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 8. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 9. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 10. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 11. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 11.1. NGUỒN GỐC CỦA NGÔ NẾP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC HÌNH ẢNH THÍ NGHIỆM
• PHỤ LỤC KẾT QUẢ XỬ LÝ THỐNG KÊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Ngô Nếp Tím Tại Gia Lâm

Ngô nếp tím là một trong những giống ngô có giá trị kinh tế cao, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam. Việc đánh giá khả năng kết hợp của các dòng ngô nếp tím tại Gia Lâm, Hà Nội không chỉ giúp xác định những dòng giống có năng suất cao mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng kết hợp của các dòng ngô nếp tím, từ đó đưa ra những giải pháp tối ưu cho việc phát triển giống ngô nếp tím tại địa phương.

1.1. Đặc Điểm Của Ngô Nếp Tím Và Vai Trò Trong Nông Nghiệp

Ngô nếp tím (Zea mays L. ceratina) có đặc điểm nổi bật với hàm lượng anthocyanin cao, mang lại giá trị dinh dưỡng và kinh tế. Sản phẩm từ ngô nếp tím không chỉ được tiêu thụ trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu. Việc nghiên cứu và phát triển giống ngô nếp tím có thể giúp nâng cao thu nhập cho nông dân và đáp ứng nhu cầu thị trường.

1.2. Tình Hình Nghiên Cứu Ngô Nếp Tím Tại Việt Nam

Tình hình nghiên cứu và phát triển giống ngô nếp tím tại Việt Nam còn hạn chế. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào năng suất mà chưa chú trọng đến khả năng kết hợp và chất lượng sản phẩm. Do đó, việc đánh giá khả năng kết hợp của các dòng ngô nếp tím là cần thiết để cải thiện chất lượng giống và năng suất.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Ngô Nếp Tím

Mặc dù ngô nếp tím có nhiều tiềm năng, nhưng việc đánh giá khả năng kết hợp của các dòng giống vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như điều kiện khí hậu, đất đai và kỹ thuật canh tác đều ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Ngoài ra, việc thiếu thông tin về các dòng giống cũng là một rào cản lớn trong quá trình phát triển giống ngô nếp tím.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Kết Hợp

Khả năng kết hợp của các dòng ngô nếp tím phụ thuộc vào nhiều yếu tố như di truyền, môi trường và kỹ thuật canh tác. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp cải thiện quy trình chọn giống và nâng cao năng suất.

2.2. Thách Thức Trong Việc Phát Triển Giống Ngô Nếp Tím

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu nguồn gen đa dạng cho việc lai tạo. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc tìm kiếm các dòng giống có khả năng kết hợp tốt và chất lượng cao.

III. Phương Pháp Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Ngô Nếp Tím

Để đánh giá khả năng kết hợp của các dòng ngô nếp tím, nghiên cứu đã áp dụng các phương pháp hiện đại như phân tích phương sai (ANOVA) và mô hình lai đỉnh. Các phương pháp này giúp xác định các dòng giống có khả năng kết hợp cao, từ đó phục vụ cho việc phát triển giống ngô nếp tím tại Gia Lâm.

3.1. Phân Tích Phương Sai ANOVA Trong Nghiên Cứu

Phân tích phương sai (ANOVA) là một công cụ quan trọng trong việc đánh giá sự khác biệt giữa các dòng ngô nếp tím. Phương pháp này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.2. Mô Hình Lai Đỉnh Trong Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp

Mô hình lai đỉnh cho phép đánh giá khả năng kết hợp chung và khả năng kết hợp riêng của các dòng giống. Phương pháp này giúp xác định các dòng có khả năng kết hợp tốt nhất cho việc phát triển giống ngô nếp tím.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Khả Năng Kết Hợp Ngô Nếp Tím

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số dòng ngô nếp tím có khả năng kết hợp cao, với năng suất và chất lượng vượt trội. Các dòng như THL4, THL11 và THL19 đã cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển giống ngô nếp tím tại Gia Lâm.

4.1. Đánh Giá Năng Suất Của Các Dòng Ngô Nếp Tím

Năng suất của các dòng ngô nếp tím trong vụ Xuân 2018 cho thấy sự chênh lệch rõ rệt. Các dòng có năng suất cao hơn đối chứng, cho thấy khả năng kết hợp tốt và tiềm năng phát triển trong tương lai.

4.2. Chất Lượng Sản Phẩm Của Ngô Nếp Tím

Chất lượng sản phẩm từ các dòng ngô nếp tím cũng được đánh giá cao, với độ dẻo, hương thơm và vị đậm tốt. Điều này cho thấy tiềm năng của ngô nếp tím trong việc đáp ứng nhu cầu thị trường.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Ngô Nếp Tím

Nghiên cứu về khả năng kết hợp của các dòng ngô nếp tím tại Gia Lâm đã chỉ ra rằng có nhiều dòng giống có tiềm năng cao. Việc phát triển giống ngô nếp tím không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc phát triển các dòng giống mới và cải tiến kỹ thuật canh tác.

5.1. Định Hướng Phát Triển Giống Ngô Nếp Tím

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các dòng ngô nếp tím có khả năng kết hợp tốt, đồng thời cải thiện quy trình sản xuất để nâng cao năng suất và chất lượng.

5.2. Tương Lai Của Ngô Nếp Tím Tại Gia Lâm

Ngô nếp tím có tiềm năng lớn trong việc phát triển nông nghiệp tại Gia Lâm. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển giống ngô nếp tím sẽ mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2014, diện tích sản xuất ngô toàn cầu đạt 184,8 triệu ha với sản lượng vượt mức 1,0 tỷ tấn, khẳng định vị thế cây lương thực chiến lược hàng đầu thế giới. Tại thị trường châu Á và Việt Nam, ngô nếp tím (Zea mays L. ceratina) đang trở thành xu hướng nông sản thực phẩm chức năng giá trị cao nhờ chứa gần 100% tinh bột amylopectin cùng hàm lượng hợp chất chống oxy hóa tự nhiên anthocyanin dồi dào. Tuy nhiên, nguồn giống ngô nếp tím thương phẩm trong nước chủ yếu vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập nội từ Thái Lan và Trung Quốc như giống Fancy 111 với giá hạt giống cao và khả năng thích nghi chưa thực sự ổn định qua nhiều vụ canh tác.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài luận văn thạc sĩ khoa học cây trồng của tác giả Khuevang Vatoua dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Vũ Văn Liết tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam tập trung giải quyết bài toán chọn tạo giống ngô nếp tím lai có bản quyền trong nước. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá khả năng kết hợp chung (GCA) của 10 dòng ngô nếp tím tự phối thế hệ S4, nhận diện các dòng ưu tú có năng suất bắp tươi vượt trội, chống chịu sâu bệnh tốt và tích lũy anthocyanin cao. Nghiên cứu được thực hiện tại Viện Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng thuộc Gia Lâm, Hà Nội trong 2 vụ liên tiếp gồm vụ Thu Đông 2017 và vụ Xuân 2018. Kết quả đề tài cung cấp nguồn vật liệu lai đỉnh chuẩn xác, đặt nền tảng giảm 30% đến 40% chi phí hạt giống ngô nếp tím lai và nâng cao hiệu quả kinh tế trên mỗi hecta đất canh tác tại Việt Nam và khu vực lân cận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết di truyền số lượng của Sprague và Eberhart về khả năng kết hợp (Combining Ability), kết hợp lý thuyết ưu thế lai (Heterosis) của Shull trong chọn tạo giống cây trồng tự phối. Khung lý thuyết phân lập rõ hai yếu tố di truyền quyết định: khả năng kết hợp chung (GCA) được chi phối bởi hiệu ứng gen cộng tính ổn định qua môi trường, và khả năng kết hợp riêng (SCA) chịu tác động bởi hiệu ứng trội, siêu trội cùng tương tác môi trường. Bên cạnh đó, đề tài tích hợp mô hình kiểu cây lý tưởng của Mock và Pearce (1975), tập trung vào cấu trúc góc lá hẹp nhằm tối ưu hóa hiệu suất hấp thu ánh sáng và tăng chỉ số diện tích lá (LAI) khi canh tác mật độ cao từ 5,7 đến 6,7 vạn cây/ha.

Nghiên cứu vận hành dựa trên 4 khái niệm khoa học then chốt:

• Dòng tự phối thế hệ S4: Dòng ngô đồng hợp tử từng phần thu được sau 4 thế hệ tự thụ phấn liên tiếp từ nguồn gen lai đơn nhập nội.
• Phương pháp lai đỉnh (Topcross): Mô hình lai giữa tập hợp dòng thuần nghiên cứu với cây thử nhằm đánh giá hiệu quả phối hợp di truyền.
• Hợp chất Anthocyanin: Sắc tố flavonoid tự nhiên tạo màu tím ở hạt và lõi ngô có hoạt tính kháng oxy hóa khử gốc tự do.
• Độ dày vỏ hạt ngô nếp: Chỉ tiêu hình thái vi mô quyết định trực tiếp đến độ mềm, dẻo và cảm quan ăn tươi của người tiêu dùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn vật liệu thực nghiệm gồm 10 dòng ngô nếp tím tự phối thế hệ S4 (ký hiệu từ TĐ1 đến TĐ10 có nguồn gốc từ Trung Quốc và Thái Lan), 2 dòng ngô nếp trắng làm cây thử gồm D141 và D161, cùng giống đối chứng chuẩn Fancy 111. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định quy chuẩn với 24 ô thí nghiệm trong vụ Thu Đông 2017 và 42 ô thí nghiệm trong vụ Xuân 2018, gieo trồng 4 hàng dài 5 m trên diện tích mỗi ô là 14 m2. Phương pháp chọn mẫu tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật lấy mẫu ngẫu nhiên không lặp lại trên đồng ruộng theo Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-56:2011/BNNPTNT và QCVN 01:66-2011/BNNPTNT.

Lý do lựa chọn phương pháp lai đỉnh kết hợp mô hình phân tích phương sai tuyến tính của Singh và Chaudhary (1979) là vì phương pháp này cho phép sàng lọc đồng thời 20 tổ hợp lai từ 10 dòng bố mẹ với độ tin cậy thống kê cao nhất ở giai đoạn S4, giảm thiểu tối đa chi phí nhân giống so với phép lai luân phiên diallel. Hàm lượng anthocyanin được định lượng qua phương pháp đo quang phổ pH vi sai theo Ronald E. Wrolstad (2005) ở bước sóng 520 nm và 700 nm; độ dày vỏ hạt đo tại 3 điểm (mặt trước, mặt sau, đỉnh hạt) bằng vi trắc kế cơ học Model Ames 240. Số liệu thô được phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa LSD ở mức 0,05 và hệ số biến động CV% qua phần mềm IRRISTAT 5.0 kết hợp chương trình Thống kê Di truyền Số lượng của Nguyễn Đình Hiền (1995).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực nghiệm đồng ruộng và phân tích di truyền trong hai vụ canh tác đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Rút ngắn thời gian sinh trưởng và tối ưu hóa khoảng cách trỗ cờ - phun râu: Toàn bộ 20 tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 đều thuộc nhóm chín sớm từ 86 đến 94 ngày, tương đương hoặc ngắn hơn đối chứng Fancy 111 (88 ngày). Đáng chú ý, 4 tổ hợp lai gồm THL4, THL6, THL8 và THL11 có khoảng cách tung phấn - phun râu (ASI) đạt mức hoàn hảo là 0 ngày, giúp tỷ lệ thụ phấn kết hạt trên bắp đạt trên 95%.
• Năng suất bắp tươi và năng suất thực thu vượt trội: Các tổ hợp lai THL4, THL11 và THL19 ghi nhận năng suất bắp tươi cao hơn giống đối chứng từ 8,5% đến 14,2%. Riêng hai tổ hợp lai THL4 và THL11 đạt năng suất hạt thực thu ở độ ẩm 14% cao hơn đối chứng Fancy 111 từ 10,6% đến 12,8%, khẳng định tiềm năng thay thế giống ngoại nhập.
• Tích lũy sắc tố anthocyanin và chất lượng cảm quan cao: Hàm lượng anthocyanin trong hạt của các tổ hợp lai dao động từ 95,0 đến 158,0 mg/100g. Có 5 tổ hợp lai (THL4, THL6, THL11, THL12, THL19) vượt hàm lượng anthocyanin của đối chứng Fancy 111 từ 12,3% đến 28,5%. Đồng thời, 12 trên 20 tổ hợp lai có vỏ mỏng đạt chuẩn ăn tươi trong khoảng 35 đến 60 µm.
• Xác định 4 dòng bố mẹ có khả năng kết hợp chung (GCA) cao: Phân tích giá trị hiệu ứng di truyền xác nhận các dòng TĐ1, TĐ4, TĐ8 và TĐ9 sở hữu GCA dương và cao nhất đối với các tính trạng năng suất bắp tươi, khối lượng 1000 hạt và hàm lượng sắc tố tím.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về năng suất và khả năng tích lũy hợp chất sinh học của các tổ hợp lai như THL4 (D141 x TĐ4) và THL11 (D161 x TĐ1) bắt nguồn từ hiệu ứng ưu thế lai mạnh mẽ giữa nguồn gen bản địa thuần hóa và dòng nhập nội. Tương tự kết quả công bố của Wang Yi Fa và cộng sự (2009) trên giống ngô tím Huziheinuo 1, việc đồng bộ hóa chỉ số ASI (0 đến 1 ngày) tạo điều kiện cho hạt phát triển kín đầu bắp, nâng cao khối lượng 1000 hạt đạt mức 280 đến 315 gram. Về mặt hóa sinh, biến động anthocyanin từ 95,0 đến 158,0 mg/100g phản ánh sự chi phối của gen tích lũy đa alen nằm trên nền di truyền khác nhau, tương thích với kết luận của tác giả Phạm Quang Tuân và cộng sự (2016).

Trong các báo cáo khoa học và trình bày dữ liệu, các tham số này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh giá trị GCA của từng dòng bố mẹ và đồ thị phân tán thể hiện mối tương quan thuận giữa độ dày vỏ hạt và điểm đánh giá độ mềm dẻo thử nếm. Điều này mang ý nghĩa thực tiễn to lớn: chứng minh hoàn toàn có thể tuyển chọn dòng tự phối ngô nếp tím đời sớm S4 có GCA cao để rút ngắn 2 đến 3 vụ tự phối trong chu trình tạo giống thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tiếp tục tự phối và cố định kiểu gen ưu tú: Bộ môn Di truyền và Chọn giống Cây trồng (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cần tiến hành tự thụ phấn bắt buộc các dòng TĐ1, TĐ4, TĐ8 và TĐ9 từ thế hệ S4 lên thế hệ S6 hoặc S8 trong giai đoạn 12 đến 18 tháng tới, nhằm đạt độ đồng hợp tử trên 98% cho các tính trạng năng suất và hàm lượng anthocyanin.
• Mở rộng khảo nghiệm sản xuất và đánh giá tính thích nghi: Viện Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng cần phối hợp với Trung tâm Khảo kiểm nghiệm Giống cây trồng Quốc gia đưa hai tổ hợp lai triển vọng THL4 và THL11 vào hệ thống khảo nghiệm VCU (giá trị canh tác và sử dụng) tại ít nhất 5 vùng sinh thái miền Bắc và miền Trung trong 3 vụ liên tiếp (2019 - 2020), đặt mục tiêu năng suất bắp tươi ổn định đạt trên 12,5 tấn/ha.
• Hoàn thiện quy trình công nghệ thâm canh ngô nếp tím: Các cơ quan khuyến nông địa phương và nhóm tác giả cần xây dựng gói kỹ thuật canh tác chuẩn hóa với mật độ 5,7 đến 6,0 vạn cây/ha, định mức phân bón 100 kg N + 90 kg P2O5 + 60 kg K2O/ha, thu hoạch đúng độ chín thương phẩm sau phun râu 18 đến 20 ngày nhằm bảo đảm độ Brix trên 11% và hàm lượng anthocyanin đạt đỉnh.
• Đăng ký bảo hộ giống cây trồng mới và chuyển giao thương mại hóa: Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cần chỉ đạo hoàn thiện hồ sơ đăng ký lưu hành giống ngô nếp tím lai F1 trong vòng 24 tháng, hợp tác với các doanh nghiệp giống cây trồng để sản xuất hạt lai quy mô 50 đến 100 tấn/năm, giảm giá bán hạt giống thương phẩm xuống 35% so với giống nhập khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà chọn tạo giống và chuyên gia nông học: Tiếp cận phương pháp lai đỉnh chuẩn hóa để đánh giá hiệu quả phối hợp di truyền (GCA/SCA) ở thế hệ S4, giúp rút ngắn 30% thời gian tạo dòng thuần và tối ưu hóa quy trình sàng lọc 20 tổ hợp lai năng suất cao.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Cây trồng: Sử dụng toàn bộ quy chuẩn thực nghiệm theo QCVN 01-56:2011/BNNPTNT, công thức tính toán di truyền số lượng và quy trình phân tích sắc tố anthocyanin bằng phương pháp vi sai quang phổ làm tài liệu tham khảo giảng dạy và nghiên cứu thực địa.
• Doanh nghiệp kinh doanh hạt giống cây trồng: Khai thác bản quyền 4 dòng bố mẹ triển vọng (TĐ1, TĐ4, TĐ8, TĐ9) để sản xuất hạt lai F1 thương mại, hạ giá thành sản xuất hạt giống xuống 30% đến 40% so với việc nhập khẩu các giống như Fancy 111 từ Thái Lan.
• Kỹ sư nông nghiệp và hợp tác xã sản xuất rau màu: Ứng dụng khung kỹ thuật thu hoạch ngô nếp tím ở mốc 18 - 20 ngày sau phun râu và mật độ gieo trồng 5,7 vạn cây/ha để đạt năng suất bắp tươi trên 12 tấn/ha cùng chất lượng ăn tươi cao nhất.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cần đánh giá khả năng kết hợp của dòng ngô nếp tím ngay ở thế hệ S4?

Đánh giá ở thế hệ S4 bằng phương pháp lai đỉnh cho phép nhà chọn giống nhận biết sớm các dòng có khả năng kết hợp chung (GCA) cao. Theo các nghiên cứu di truyền, đặc tính GCA đã biểu hiện ổn định từ đời S4, giúp loại bỏ sớm 50% đến 60% dòng kém triển vọng, tiết kiệm đáng kể thời gian và kinh phí chọn lọc.

Yếu tố nào quyết định chất lượng ăn tươi của các tổ hợp lai ngô nếp tím?

Chất lượng ăn tươi được quyết định bởi độ dẻo của nội nhũ chứa gần 100% amylopectin, độ ngọt biểu thị qua chỉ số Brix trên 10%, hương thơm và đặc biệt là độ mỏng vỏ hạt từ 35 đến 60 µm. Trong thí nghiệm, các tổ hợp lai như THL4 và THL19 đạt điểm đánh giá cảm quan xuất sắc ở cả 4 tiêu chí này.

Hàm lượng anthocyanin trong các tổ hợp lai ngô nếp tím đạt mức bao nhiêu?

Kết quả phân tích quang phổ vi sai ghi nhận hàm lượng anthocyanin trong hạt dao động từ 95,0 đến 158,0 mg/100g. Trong đó, 5 tổ hợp lai gồm THL4, THL6, THL11, THL12 và THL19 có hàm lượng hoạt chất chống oxy hóa này cao hơn rõ rệt so với giống đối chứng Fancy 111.

Khoảng cách tung phấn - phun râu (ASI) ảnh hưởng thế nào đến năng suất ngô?

Chỉ số ASI ngắn từ 0 đến 3 ngày đảm bảo hạt phấn tươi rơi đúng vào thời điểm râu ngô có khả năng tiếp nhận tốt nhất. Các tổ hợp lai có ASI bằng 0 ngày như THL4 và THL11 đạt tỷ lệ kết hạt kín đầu bắp gần như tuyệt đối, hạn chế hiện tượng đuôi chuột và tăng năng suất bắp tươi thêm 10% đến 14%.

Những dòng bố mẹ nào được đánh giá là ưu tú nhất trong nghiên cứu?

Qua phân tích phương sai di truyền trên 10 dòng thí nghiệm, 4 dòng gồm TĐ1, TĐ4 (nguồn gốc Trung Quốc) và TĐ8, TĐ9 (nguồn gốc Thái Lan) được xác định có giá trị GCA cao nhất về năng suất bắp tươi, khối lượng hạt và màu sắc tím đậm, đủ tiêu chuẩn để phát triển dòng thuần phục vụ lai tạo giống quốc gia.

Kết luận

• Đã đánh giá thành công 10 dòng ngô nếp tím thế hệ S4 và 20 tổ hợp lai đỉnh trong điều kiện sinh thái tại Gia Lâm, Hà Nội qua 2 vụ canh tác.
• Xác định 4 dòng tự phối ưu tú TĐ1, TĐ4, TĐ8 và TĐ9 có khả năng kết hợp chung (GCA) cao về năng suất và phẩm chất.
• Tuyển chọn 3 tổ hợp lai triển vọng nhất gồm THL4, THL11 và THL19 đạt năng suất bắp tươi cao hơn đối chứng Fancy 111 từ 8,5% đến 14,2%, hàm lượng anthocyanin đạt từ 95,0 đến 158,0 mg/100g.
• Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai ngắn (86 - 94 ngày) với độ dày vỏ hạt mỏng (35 - 60 µm), hoàn toàn đáp ứng thị hiếu tiêu dùng ngô ăn tươi chất lượng cao.
• Đóng góp nguồn vật liệu di truyền quý giá cho chương trình chọn tạo giống ngô nếp tím lai nội địa trong giai đoạn 2018 - 2025.

Các viện nghiên cứu, doanh nghiệp giống cây trồng và hợp tác xã nông nghiệp hãy liên hệ ngay với nhóm tác giả và Bộ môn Di truyền - Chọn giống Cây trồng (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) để cùng hợp tác khảo nghiệm, mở rộng diện tích sản xuất giống ngô nếp tím lai ưu tú trong các vụ canh tác tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHUEVANG VATOUA ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG KẾT HỢP CỦA CÁC DÒNG NGÔ NẾP TÍM TẠI GIA LÂM, HÀ NỘI Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: GS. Vũ Văn Liết NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày.

năm 2018 Tác giả luận văn Khuevang Vatoua i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. Vũ Văn Liết đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc Học viện, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Di truyền và chọn giống cây trồng, Khoa Nông Học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày. năm 2018 Tác giả luận văn Khuevang Vatoua ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình. ix Danh mục đồ thị. x Trích yếu luận văn.

xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Nguồn gốc của ngô nếp. Đặc điểm của ngô nếp.

Vai trò của ngô nếp trong nền kinh tế. Tình hình nghiên cứu chọn tạo giống ngô nếp. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo ngô nếp trên thế giới. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo giống ngô ở Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu giống ngô nếp tím tại Việt Nam. Dòng thuần và phương pháp phát triển dòng thuần. Mô hình ngô dòng thuần hiện nay. Phát triển dòng thuần bằng phương pháp tiêu chuẩn (Standard method).

Phát triển dòng thuần bằng phương pháp cận phối (sib hoặc fullsib). Phát triển dòng thuần bằng phương pháp thuần hoá tích hợp (Additivo- cumulative Inbreeding). Phát triển dòng thuần bằng chọn tạo dòng tương đồng. Tạo dòng ngô thuần bằng phương pháp đơn bội kép.

18 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khả năng kết hợp và đánh giá khả năng kết hợp. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Ðịa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Bố trí thí nghiệm. Chỉ tiêu theo dõi. Ðiều kiện thí nghiệm. Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả và thảo luận. Thời gian sinh trưởng của các dòng ngô nếp tím và thl thí nghiệm .