Luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình - Đặng Thị Hằng Gấm

Luận văn phân tích hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tiềm năng phát triển nông nghiệp.

• Tác giả: Đặng Thị Hằng Gấm
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Hữu Thành
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Mô, Tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.4.1. Những đóng góp mới
• 1.4.2. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.4.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. VẤN ĐỀ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP
• 2.1.1. Khái niệm đất nông nghiệp
• 2.1.2. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp
• 3.5.2. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
• 3.5.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 3.5.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Yên Mô
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và môi trường
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
• 4.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, tài nguyên và điều kiện kinh tế xã hội ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp
• 4.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Yên Mô
• 4.2.1. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô
• 4.2.2. Hiện trạng các kiểu sử dụng đất
• 4.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô
• 4.3.1. Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất
• 4.3.2. Hiệu quả xã hội
• 4.3.3. Hiệu quả môi trường
• 4.3.4. Đánh giá tổng hợp các LUT và kiểu sử dụng đất
• 4.4. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô
• 4.4.1. Lựa chọn các LUT có triển vọng
• 4.4.2. Những yếu tố hạn chế hiệu quả của LUT
• 4.4.3. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Yên Mô

Đất đai là tài nguyên vô giá, nền tảng cho mọi hoạt động kinh tế, xã hội, đặc biệt trong nông nghiệp. Việc sử dụng đất hiệu quả và bền vững là vấn đề cấp thiết. Việt Nam, với dân số đông và diện tích đất nông nghiệp hạn chế, cần đánh giá thực trạng sử dụng đất để có định hướng phù hợp. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là yếu tố then chốt, nhất là khi diện tích đất ngày càng thu hẹp. Yên Mô, huyện thuộc tỉnh Ninh Bình, có đặc thù địa hình đa dạng, sản xuất nông nghiệp mang tính đặc trưng. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại đây là cần thiết để đảm bảo an ninh lương thực, phát huy thế mạnh nông sản và khai thác bền vững. Theo tài liệu nghiên cứu, hơn 90% dân số Yên Mô sống bằng nghề nông, cho thấy tầm quan trọng của nông nghiệp đối với địa phương.

1.1. Tầm quan trọng của đất nông nghiệp ở huyện Yên Mô

Đất nông nghiệp đóng vai trò then chốt trong sinh kế của người dân Yên Mô. Hơn 90% dân số phụ thuộc vào nông nghiệp, làm cho việc quản lý và sử dụng đất hiệu quả trở nên vô cùng quan trọng. Đất đai không chỉ là nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm mà còn là nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Việc tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất sẽ trực tiếp cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương.

1.2. Mục tiêu của việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất

Mục tiêu chính của việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất là xác định các phương thức canh tác hiệu quả nhất, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của huyện Yên Mô. Đánh giá này giúp lựa chọn các loại cây trồng, vật nuôi phù hợp, tối ưu hóa năng suất và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Đồng thời, nó cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch và quản lý đất đai, đảm bảo sử dụng đất một cách bền vững và hiệu quả.

II. Thực Trạng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Mô

Huyện Yên Mô có diện tích đất tự nhiên 144,77 km2, với phần lớn dân số sống bằng nghề nông. Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế, xóa đói giảm nghèo và tạo việc làm. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp còn mang tính tự phát, manh mún, gây ô nhiễm môi trường và sử dụng đất chưa hiệu quả. Việc phân tích, đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và hiệu quả sử dụng đất là cần thiết để đề xuất giải pháp tăng thu nhập trên đơn vị diện tích và phát triển nông nghiệp bền vững. Theo nghiên cứu, huyện Yên Mô có số dân là 112.263 người, cho thấy áp lực lớn lên tài nguyên đất.

2.1. Các loại hình sử dụng đất phổ biến ở Yên Mô

Huyện Yên Mô có nhiều loại hình sử dụng đất nông nghiệp khác nhau, bao gồm trồng lúa, trồng màu, nuôi trồng thủy sản và kết hợp các loại hình này. Mỗi loại hình có ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với các điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội khác nhau. Việc đánh giá hiệu quả của từng loại hình giúp xác định các phương thức canh tác phù hợp nhất, tối ưu hóa năng suất và thu nhập cho người dân.

2.2. Vấn đề ô nhiễm môi trường trong sản xuất nông nghiệp

Một trong những thách thức lớn đối với sản xuất nông nghiệp ở Yên Mô là tình trạng ô nhiễm môi trường do sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật quá mức. Điều này không chỉ gây hại cho sức khỏe con người mà còn làm suy thoái đất đai, giảm năng suất cây trồng. Cần có các giải pháp quản lý và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật một cách hợp lý, thân thiện với môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững của nông nghiệp.

2.3. Tình trạng sử dụng đất chưa hiệu quả và lãng phí tài nguyên

Việc sử dụng đất chưa hiệu quả và lãng phí tài nguyên là một vấn đề đáng lo ngại ở Yên Mô. Nhiều diện tích đất nông nghiệp chưa được khai thác hết tiềm năng, hoặc sử dụng không đúng mục đích. Cần có các biện pháp quy hoạch và quản lý đất đai chặt chẽ, khuyến khích người dân áp dụng các phương thức canh tác tiên tiến, tiết kiệm tài nguyên để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp cần tiếp cận đa chiều, bao gồm hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Hiệu quả kinh tế được đo lường bằng các chỉ tiêu như giá trị sản xuất, thu nhập hỗn hợp. Hiệu quả xã hội đánh giá tác động đến đời sống người dân, tạo việc làm, giảm nghèo. Hiệu quả môi trường xem xét mức độ sử dụng tài nguyên, ô nhiễm và bảo tồn đa dạng sinh học. Việc kết hợp các phương pháp điều tra số liệu thứ cấp và sơ cấp, xử lý bằng phần mềm thống kê giúp đưa ra đánh giá khách quan và toàn diện. Theo luận văn, phương pháp điều tra nông hộ được sử dụng để thu thập số liệu sơ cấp.

3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế trong sử dụng đất

Hiệu quả kinh tế là một trong những yếu tố quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Các chỉ tiêu như giá trị sản xuất (GTSX), thu nhập hỗn hợp (TNHH), chi phí sản xuất và lợi nhuận được sử dụng để đo lường hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất khác nhau. Việc so sánh các chỉ tiêu này giúp xác định các phương thức canh tác mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho người dân.

3.2. Đánh giá hiệu quả xã hội của việc sử dụng đất

Hiệu quả xã hội đánh giá tác động của việc sử dụng đất đến đời sống của người dân, bao gồm các yếu tố như tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện điều kiện sống và giảm nghèo. Các chỉ tiêu như số lượng lao động tham gia sản xuất, mức độ tiếp cận các dịch vụ xã hội và sự hài lòng của người dân được sử dụng để đo lường hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất khác nhau.

3.3. Đánh giá hiệu quả môi trường trong sử dụng đất

Hiệu quả môi trường đánh giá tác động của việc sử dụng đất đến môi trường tự nhiên, bao gồm các yếu tố như sử dụng tài nguyên, ô nhiễm đất, nước và không khí, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu. Các chỉ tiêu như lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật sử dụng, mức độ ô nhiễm và diện tích rừng được sử dụng để đo lường hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất khác nhau.

IV. Kết Quả Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Tại Yên Mô

Kết quả điều tra cho thấy Yên Mô có 7 LUT chính với 18 kiểu sử dụng đất. LUT chuyên lúa chiếm diện tích lớn nhất (48,70%), trong khi LUT nuôi trồng thủy sản chiếm diện tích nhỏ nhất (3,07%). Về hiệu quả kinh tế, LUT chuyên lúa có hiệu quả thấp nhất, LUT nuôi trồng thủy sản cao nhất. Về hiệu quả xã hội, LUT chuyên màu và cây công nghiệp ngắn ngày đạt mức cao, LUT chuyên lúa đạt mức thấp. Về hiệu quả môi trường, LUT nuôi trồng thủy sản đạt mức cao, các LUT khác ở mức trung bình. Theo nghiên cứu, LUT chuyên lúa có GTSX thấp nhất, chỉ từ 77,0 đến 78,7 triệu đồng.

4.1. Phân tích hiệu quả kinh tế của các LUT khác nhau

LUT chuyên lúa có hiệu quả kinh tế thấp nhất do năng suất thấp và giá bán không ổn định. LUT nuôi trồng thủy sản có hiệu quả kinh tế cao nhất do giá trị sản phẩm cao và thị trường tiêu thụ rộng lớn. Các LUT khác như trồng màu, cây công nghiệp và kết hợp các loại hình này có hiệu quả kinh tế ở mức trung bình, tùy thuộc vào điều kiện tự nhiên và kỹ thuật canh tác.

4.2. Đánh giá hiệu quả xã hội của các LUT khác nhau

LUT chuyên lúa có hiệu quả xã hội thấp nhất do tạo ít việc làm và thu nhập thấp cho người dân. LUT chuyên màu và cây công nghiệp ngắn ngày có hiệu quả xã hội cao nhất do tạo nhiều việc làm và thu nhập ổn định cho người dân. Các LUT khác như nuôi trồng thủy sản và kết hợp các loại hình này có hiệu quả xã hội ở mức trung bình, tùy thuộc vào quy mô sản xuất và kỹ năng của người lao động.

4.3. Phân tích hiệu quả môi trường của các LUT khác nhau

LUT chuyên lúa có hiệu quả môi trường thấp do sử dụng nhiều phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, gây ô nhiễm đất và nước. LUT nuôi trồng thủy sản có hiệu quả môi trường cao do ít sử dụng hóa chất và có khả năng tái tạo tài nguyên. Các LUT khác như trồng màu, cây công nghiệp và kết hợp các loại hình này có hiệu quả môi trường ở mức trung bình, tùy thuộc vào phương thức canh tác và quản lý tài nguyên.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Yên Mô, cần lựa chọn các LUT có triển vọng, khắc phục các yếu tố hạn chế và đề xuất giải pháp cụ thể. Các giải pháp bao gồm: chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, quản lý tài nguyên bền vững, hỗ trợ tín dụng và thị trường. Cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ người dân áp dụng các giải pháp này để đạt được hiệu quả cao nhất. Theo tài liệu, cần có giải pháp cụ thể để tăng giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích đất canh tác.

5.1. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương

Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ trồng lúa sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn như rau màu, cây ăn quả và cây công nghiệp là một giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Tuy nhiên, việc chuyển đổi cần được thực hiện một cách cẩn thận, dựa trên các nghiên cứu về thị trường, điều kiện tự nhiên và kỹ thuật canh tác để đảm bảo thành công.

5.2. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến và bền vững

Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến như tưới tiết kiệm nước, bón phân cân đối, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và canh tác hữu cơ là một giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất cây trồng, giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường. Cần có các chương trình đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho người dân để họ có thể áp dụng các kỹ thuật này một cách hiệu quả.

5.3. Quản lý tài nguyên đất và nước một cách bền vững

Việc quản lý tài nguyên đất và nước một cách bền vững là một giải pháp quan trọng để đảm bảo sự phát triển lâu dài của nông nghiệp. Cần có các biện pháp bảo vệ đất khỏi xói mòn, thoái hóa, ô nhiễm và sử dụng nước một cách tiết kiệm, hiệu quả. Đồng thời, cần khuyến khích người dân áp dụng các phương thức canh tác thân thiện với môi trường để bảo vệ đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Yên Mô cho thấy cần có giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Cần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, quản lý tài nguyên bền vững và có chính sách hỗ trợ phù hợp. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao đời sống người dân và bảo vệ môi trường. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, nhà khoa học và người dân để đạt được mục tiêu này.

6.1. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân. Chính quyền cần tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi, hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho người dân. Nhà khoa học cần nghiên cứu và chuyển giao các kỹ thuật canh tác tiên tiến, phù hợp với điều kiện địa phương. Doanh nghiệp cần tham gia vào chuỗi giá trị nông sản, đảm bảo đầu ra ổn định cho người dân. Người dân cần chủ động học hỏi, áp dụng các kỹ thuật mới và tham gia vào các hoạt động cộng đồng để bảo vệ môi trường.

6.2. Xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững

Chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững cần tập trung vào các lĩnh vực như tín dụng, bảo hiểm, khuyến nông và xúc tiến thương mại. Cần có các chính sách ưu đãi về lãi suất, thời gian vay và thủ tục vay vốn cho người dân. Cần có các chương trình bảo hiểm nông nghiệp để giảm thiểu rủi ro do thiên tai và dịch bệnh. Cần có các hoạt động khuyến nông để chuyển giao các kỹ thuật canh tác tiên tiến cho người dân. Cần có các hoạt động xúc tiến thương mại để mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Yên Mô nằm ở phía Nam tỉnh Ninh Bình với tổng diện tích tự nhiên đạt 144,77 km2 (14.477 ha) và quy mô dân số 112.263 người. Đây là địa phương mang đặc trưng thuần nông của vùng chiêm trũng Đồng bằng sông Hồng với hơn 90% dân số sinh sống và làm việc gắn liền với hoạt động sản xuất nông nghiệp. Mặc dù ngành nông nghiệp đóng vai trò cốt lõi trong ổn định an sinh xã hội và xóa đói giảm nghèo, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất khu vực nông - lâm - thủy sản giai đoạn 2010 - 2016 chỉ đạt mức khiêm tốn 1,00%/năm, thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng bình quân 3,45%/năm của giai đoạn 2005 - 2016. Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa cùng tình trạng sản xuất manh mún, tự phát đang tạo sức ép lớn lên quỹ đất canh tác màu mỡ.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là tiến hành đánh giá toàn diện hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên cả ba phương diện kinh tế, xã hội và môi trường đối với 7 loại hình sử dụng đất chính (LUT) cùng 18 kiểu sử dụng đất trên địa bàn huyện. Dựa trên nguồn dữ liệu điều tra thực địa và thống kê giai đoạn 2010 - 2017, đề tài xác định các mô hình canh tác có triển vọng vượt trội nhằm thay thế phương thức độc canh truyền thống. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn xác đáng giúp chính quyền địa phương chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ diện tích trồng lúa kém hiệu quả (thu nhập chỉ đạt 46,6 - 48,7 triệu đồng/ha/năm) sang các mô hình đa canh, nuôi trồng thủy sản mang lại giá trị sản xuất từ 115,7 đến 280,8 triệu đồng/ha/năm, hướng tới nền nông nghiệp hàng hóa bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên khung đánh giá đất đai tiêu chuẩn của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1976, 1990) kết hợp với các lý thuyết kinh tế tài nguyên đất đai và quan điểm phát triển bền vững ba trụ cột. Trong nông nghiệp, đất đai đóng vai trò là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế, vừa là đối tượng lao động vừa là phương tiện lao động chịu tác động trực tiếp từ kỹ thuật thâm canh của con người.

Khung lý thuyết của đề tài tích hợp 4 khái niệm cốt lõi:

• Đất nông nghiệp: Khái niệm được chuẩn hóa theo quy định tại Luật Đất đai năm 2013, bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp và đất nuôi trồng thủy sản.
• Loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT): Tập hợp các kiểu sử dụng đất có chung mục đích sản xuất chính, kỹ thuật canh tác và yêu cầu quản lý tương đồng trên một đơn vị đất đai xác định.
• Kiểu sử dụng đất (Sub-LUT): Mô hình luân canh cụ thể giữa các mùa vụ cây trồng, vật nuôi trong chu kỳ một năm (ví dụ: lúa xuân - lúa mùa, chuyên màu, 2 lúa - 1 màu).
• Hiệu quả sử dụng đất bền vững: Sự tổng hòa hữu cơ giữa hiệu quả kinh tế (tối ưu hóa lợi nhuận và chi phí trung gian), hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm, gia tăng giá trị ngày công) và hiệu quả môi trường (bảo tồn độ phì nhiêu, hạn chế tồn dư hóa chất nông nghiệp).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hai kênh thông tin độc lập nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo thống kê đất đai, niên giám thống kê kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2010 - 2017 từ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Thống kê huyện Yên Mô.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa bằng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA) kết hợp phát phiếu điều tra nông hộ bán cấu trúc. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 90 hộ nông dân, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên tại 3 xã đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái nông nghiệp của huyện: xã Khánh Thịnh (tiểu vùng 1 - vùng trung tâm vàn cao, 30 hộ), xã Yên Đồng (tiểu vùng 2 - vùng trũng xen kẽ đồi núi, 30 hộ), xã Mai Sơn (tiểu vùng 3 - vùng đất vàn phía Tây, 30 hộ).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích đa tiêu chí là nhằm định lượng hóa các biến số phức tạp thành thang điểm chuẩn mực (Cao, Trung bình, Thấp) theo 9 chỉ tiêu: Giá trị sản xuất (GTSX), Chi phí trung gian (CPTG), Thu nhập hỗn hợp (TNHH), Hiệu quả đồng vốn (HQĐV), Giá trị ngày công (GTNC), Công lao động (CLĐ), Tỷ lệ nông sản thương phẩm, Mức độ bón phân và Mức độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Toàn bộ số liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm Microsoft Office Excel trong mốc thời gian hoàn thành từ tháng 4/2017 đến tháng 4/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng hợp điều tra hiện trạng đất đai huyện Yên Mô xác định trên địa bàn tồn tại 7 loại hình sử dụng đất (LUT) chính với 18 kiểu sử dụng đất cụ thể. Các phát hiện định lượng nổi bật bao gồm:

• Sự mất cân đối lớn trong cơ cấu diện tích: LUT chuyên lúa (chủ yếu là kiểu lúa xuân - lúa mùa) chiếm diện tích lớn nhất toàn huyện với 7.115,4 ha, tương đương 48,70% tổng diện tích đất nông nghiệp. Ngược lại, LUT nuôi trồng thủy sản chỉ chiếm 448,5 ha, tương đương tỷ trọng 3,07% quỹ đất sản xuất.
• Chênh lệch rõ rệt về hiệu quả kinh tế: LUT nuôi trồng thủy sản mang lại giá trị kinh tế cao nhất với GTSX đạt 280,8 triệu đồng/ha/năm và TNHH đạt 93,4 triệu đồng/ha/năm. Trái lại, LUT chuyên lúa có hiệu quả kinh tế thấp nhất với GTSX dao động từ 77,0 đến 78,7 triệu đồng/ha/năm, TNHH chỉ đạt từ 46,6 đến 48,7 triệu đồng/ha/năm (thấp hơn khoảng 48% so với mô hình thủy sản). LUT 2 vụ lúa - 1 vụ màu duy trì hiệu quả trung bình khá với GTSX đạt 115,7 - 122,6 triệu đồng/ha/năm và TNHH từ 67,2 đến 74,8 triệu đồng/ha/năm.
• Phân tầng về hiệu quả xã hội và tạo việc làm: LUT chuyên màu - cây công nghiệp ngắn ngày và LUT 1 vụ lúa - 2 vụ màu đạt mức đánh giá xã hội cao nhất, thu hút trên 700 công lao động/ha/năm, mang lại giá trị ngày công vượt 150.000 đồng/công và tỷ lệ sản phẩm thương phẩm bán ra thị trường đạt trên 70%. LUT chuyên lúa chỉ đạt mức thấp do sử dụng dưới 450 công lao động/ha/năm và giá trị ngày công dưới 100.000 đồng.
• Thách thức về tính bền vững môi trường: Hầu hết các LUT trồng trọt chỉ đạt mức môi trường trung bình do nông dân còn lạm dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Duy nhất LUT nuôi trồng thủy sản được đánh giá ở mức cao nhờ chu kỳ xử lý, cải tạo đáy ao thường xuyên và kiểm soát tốt chất lượng nguồn nước.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa hiệu quả giữa các mô hình canh tác tại Yên Mô bắt nguồn từ đặc thù địa hình và phương thức tổ chức sản xuất. Độc canh lúa truyền thống có mức chi phí trung gian chiếm tỷ trọng cao so với doanh thu, trong khi giá thóc thương phẩm trên thị trường không biến động nhiều, khiến hiệu quả đồng vốn bị giới hạn ở mức 1,1 - 1,4 lần. Khi được biểu diễn qua biểu đồ cột so sánh tương quan giữa GTSX và CPTG, mô hình thủy sản và luân canh rau màu thể hiện tỷ suất sinh lời vượt trội trên mỗi đồng chi phí đầu tư. Bảng ma trận tổng hợp 9 chỉ tiêu đánh giá cho thấy việc kết hợp vụ màu vụ đông hoặc chuyển đổi sang cây công nghiệp ngắn ngày giúp tăng hệ số sử dụng đất, tận dụng tối đa nguồn lao động nông nhàn tại chỗ.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây tại khu vực Đồng bằng sông Hồng, tiêu biểu như nghiên cứu của tác giả Vũ Đức Việt (2015) tại thành phố Tam Điệp và nghiên cứu của Đỗ Văn Nhạ (2016) tại huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh. Các tác giả đều khẳng định đất lúa thuần túy ngày càng bộc lộ sự kém hiệu quả về mặt tài chính so với các mô hình kinh tế trang trại kết hợp. Nghiên cứu tại Yên Mô một lần nữa chứng minh việc chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất từ độc canh cây lương thực sang đa canh hàng hóa là đòi hỏi tất yếu của quá trình hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích và bảo vệ môi trường sinh thái, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Quy hoạch và chuyển đổi linh hoạt cơ cấu cây trồng: Tiến hành rà soát, chuyển đổi khoảng 1.200 - 1.500 ha diện tích cấy lúa kém hiệu quả (vùng trũng thấp thường xuyên ngập úng hoặc đất vàn cao thiếu nước) sang mô hình lúa - cá, nuôi trồng thủy sản và mô hình 2 lúa - 1 màu. Mục tiêu đến năm 2025 nâng tỷ trọng diện tích các mô hình luân canh giá trị cao lên trên 35% tổng diện tích đất nông nghiệp toàn huyện. Cơ quan chủ trì thực hiện là Ủy ban nhân dân huyện Yên Mô phối hợp cùng Phòng Tài nguyên và Môi trường.
• Đầu tư kiên cố hóa hệ thống thủy lợi và hạ tầng nội đồng: Cải tạo, nạo vét 14,5 km sông Vạc, 12,5 km sông Ghềnh và nâng cấp năng lực cấp nước thực tế của các hồ chứa như hồ Yên Thắng (150 ha), hồ Yên Đồng (400 ha). Đảm bảo chủ động tưới tiêu cho hơn 90% diện tích đất canh tác, nâng hệ số quay vòng đất từ 1,8 lên 2,3 - 2,5 lần/năm trong giai đoạn 2020 - 2025. Đơn vị phụ trách là Ban Quản lý dự án huyện kết hợp Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi.
• Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và nông nghiệp công nghệ cao: Đẩy mạnh chuyển giao các giống lúa chất lượng cao (lúa thuần chất lượng, lúa lai kháng bệnh), mở rộng diện tích rau củ an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Thiết lập các vùng canh tác hữu cơ nhằm cắt giảm 25 - 30% lượng phân bón vô cơ và 40% thuốc bảo vệ thực vật hóa học độc hại đến năm 2030. Cơ quan chịu trách nhiệm là Trạm Khuyến nông huyện và các Hợp tác xã nông nghiệp.
• Mở rộng thị trường và liên kết chuỗi giá trị tiêu thụ nông sản: Xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý cho các nông sản thế mạnh như bún Khánh Dương, nem Yên Mạc, rau an toàn Mai Sơn. Tăng cường ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm giữa doanh nghiệp chế biến với nông dân, nâng tỷ lệ nông sản hàng hóa tiêu thụ qua chuỗi liên kết lên mức trên 60% vào năm 2030. Chủ thể điều phối là Phòng Kinh tế & Hạ tầng và Hội Nông dân huyện Yên Mô.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật cao, là tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý quy hoạch và cơ quan nhà nước địa phương: Lãnh đạo UBND huyện Yên Mô, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình có thể ứng dụng toàn bộ hệ thống số liệu thực chứng và bộ chỉ tiêu đánh giá để xây dựng phương án điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cấp huyện giai đoạn 2021 - 2030, đồng thời ban hành các cơ chế hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với từng tiểu vùng sinh thái.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Quản lý đất đai: Nghiên cứu cung cấp khung phương pháp luận chuẩn mực về tích hợp khung đánh giá FAO với phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA). Đây là case study điển hình để tham khảo trong các bài giảng chuyên đề, đề tài nghiên cứu khoa học hoặc luận văn thạc sĩ về sử dụng đất bền vững tại khu vực Đồng bằng sông Hồng.
• Ban quản trị Hợp tác xã nông nghiệp và chủ trang trại, nông hộ: Nông dân có thể tiếp cận trực tiếp các bảng hạch toán chi phí - doanh thu, chỉ số ngày công lao động và định mức kinh tế kỹ thuật của 18 kiểu sử dụng đất để chủ động lựa chọn mô hình chuyển đổi sản xuất đem lại lợi nhuận cao nhất cho gia đình.
• Doanh nghiệp đầu tư nông nghiệp và tổ chức tín dụng: Các ngân hàng thương mại, quỹ tín dụng và doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao có thể sử dụng các chỉ số về hiệu quả đồng vốn (HQĐV) và khả năng tiêu thụ nông sản thương phẩm làm căn cứ thẩm định phương án cho vay vốn, tài trợ dự án hoặc thiết lập chuỗi liên kết sản xuất bao tiêu hàng hóa.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao loại hình chuyên lúa chiếm tới 48,70% diện tích nhưng hiệu quả kinh tế lại thấp nhất tại huyện Yên Mô? Kiểu canh tác lúa xuân - lúa mùa chiếm 7.115,4 ha quỹ đất nhưng chỉ đạt giá trị sản xuất từ 77,0 đến 78,7 triệu đồng/ha/năm và thu nhập hỗn hợp 46,6 - 48,7 triệu đồng/ha/năm. Nguyên nhân là do chi phí phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật chiếm tỷ trọng lớn, trong khi giá bán thóc lúa hàng hóa không cao và quy mô đồng ruộng còn phân mảnh, dẫn tới hiệu quả đồng vốn chỉ đạt dưới 1,2 lần.

• Mô hình sử dụng đất nào đem lại hiệu quả tài chính và thu nhập hỗn hợp cao nhất trong các vùng khảo sát? Mô hình nuôi trồng thủy sản đạt hiệu quả kinh tế vượt trội nhất toàn huyện với giá trị sản xuất đạt 280,8 triệu đồng/ha/năm và thu nhập hỗn hợp đạt 93,4 triệu đồng/ha/năm, cao gần gấp đôi mô hình trồng lúa. Mặc dù vậy, loại hình này hiện chỉ chiếm 448,5 ha (3,07% diện tích) do đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn và hệ thống hạ tầng cấp thoát nước nghiêm ngặt.

• Phương pháp điều tra và cỡ mẫu 90 hộ nông dân được thực hiện như thế nào để đảm bảo tính đại diện khoa học? Đề tài áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên tại 3 xã đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái khác nhau của huyện Yên Mô gồm xã Khánh Thịnh (tiểu vùng vàn cao trung tâm), xã Yên Đồng (tiểu vùng trũng xen đồi núi) và xã Mai Sơn (tiểu vùng đất vàn phía Tây), mỗi xã khảo sát 30 hộ. Quy trình này phản ánh đầy đủ đặc điểm thổ nhưỡng, địa hình và tập quán canh tác của toàn huyện.

• Khung đánh giá hiệu quả môi trường của luận văn dựa trên những tiêu chí đo lường cụ thể nào? Hiệu quả môi trường được lượng hóa qua 3 tiêu chuẩn: mức độ tuân thủ quy trình bón phân hữu cơ và vô cơ so với hướng dẫn kỹ thuật của Phòng Nông nghiệp huyện, tần suất sử dụng thuốc bảo vệ thực vật/chế phẩm sinh học, và tỷ lệ che phủ đất tính theo số tháng cây trồng có mặt trên đồng ruộng trong năm. Kết quả cho thấy hầu hết các mô hình đạt mức trung bình do lạm dụng hóa chất.

• Luận văn đưa ra những định hướng cụ thể nào để phát triển các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có triển vọng? Đề tài khuyến nghị mở rộng diện tích các LUT có hiệu quả kinh tế - xã hội cao như LUT 2 vụ lúa - 1 vụ màu (GTSX đạt 115,7 - 122,6 triệu đồng/ha), LUT chuyên màu - cây công nghiệp ngắn ngày và các vùng thủy sản tập trung. Đồng thời, địa phương cần đẩy mạnh dồn điền đổi thửa, xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản nhằm nâng mức thu nhập hỗn hợp bình quân lên trên 100 triệu đồng/ha/năm.

Kết luận

• Hệ thống hóa hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô với 7 loại hình sử dụng đất chính (LUT) và 18 kiểu sử dụng đất trên tổng diện tích tự nhiên 144,77 km2.
• Làm rõ sự chênh lệch lớn về hiệu quả kinh tế giữa LUT chuyên lúa (TNHH chỉ đạt 46,6 - 48,7 triệu đồng/ha) và LUT nuôi trồng thủy sản (TNHH đạt tới 93,4 triệu đồng/ha).
• Đánh giá toàn diện 3 trụ cột phát triển bền vững, chứng minh các mô hình 2 vụ lúa - 1 vụ màu và chuyên màu mang lại hiệu quả xã hội cao nhất với trên 700 công lao động/ha.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về quy hoạch sử dụng đất, kiên cố hóa thủy lợi sông Vạc - sông Ghềnh, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và liên kết thị trường nông sản.
• Cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn xác thực phục vụ trực tiếp cho công tác lập quy hoạch sử dụng đất và tái cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Yên Mô giai đoạn 2020 - 2030.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2025 đến 2030, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn cần tiếp tục triển khai các mô hình canh tác thực nghiệm ứng dụng công nghệ cao trên từng tiểu vùng đất trũng, đồng thời liên tục cập nhật biến động thị trường nông sản và kịch bản biến đổi khí hậu để hoàn thiện chính sách hỗ trợ nông dân. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và quý độc giả quan tâm được khuyến khích nghiên cứu toàn văn công trình để khai thác chi tiết hệ thống bảng biểu định mức kinh tế kỹ thuật, cùng chung tay thúc đẩy sự phát triển bền vững cho nền nông nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐẶNG THỊ HẰNG GẤM ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN YÊN MÔ, TỈNH NINH BÌNH Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 03 tháng 05 năm 2018 Tác giả luận văn Đặng Thị Hằng Gấm i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Hữu Thành đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quản Lý Đất Đai, Khoa Quản Lý Đất Đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức UBND huyện Yên Mô đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày 03 tháng 05 năm 2018 Tác giả luận văn Đặng Thị Hằng Gấm ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Những đóng góp mới. Ý nghĩa khoa học của đề tài.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Vấn đề sử dụng đất nông nghiệp. Khái niệm đất nông nghiệp.

Nguyên tắc sử dụng đất nông nghiệp. Sử dụng đất nông nghiệp theo quan điểm phát triển bền vững. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Những nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất ở Việt Nam. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp thành huyện Yên Mô. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp.

Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp.

Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Yên Mô.

Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và môi trường. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Yên Mô , tỉnh Ninh Bình. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, tài nguyên và điều kiện kinh tế xã hội ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Yên Mô.

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp nông nghiệp của huyện. Hiện trạng các kiểu sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô.

Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất. Hiệu quả xã hội. Hiệu quả môi trường. Đánh giá tổng hợp các LUT và kiểu sử dụng đất.

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô. Lựa chọn các LUT có triển vọng. Những yếu tố hạn chế hiệu quả của LUT. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô.

Kết luận và kiến nghị. 77 Tài liệu tham khảo. 81 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CLĐ Công lao động CPTG Chi phí trung gian GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn KS Kháng sinh KT - XH Kinh tế - Xã hội LUT Land use Type NN & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn TNHH Thu nhập hỗn hợp TP Thương phẩm UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế.

Tổng hợp hiệu quả kinh tế của LUT/kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội. Tổng hợp hiệu quả xã hội của LUT/kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường.

Tổng hợp hiệu quả môi trường của LUT/kiểu sử dụng đất. Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất của LUT/kiểu sử dụng đất. Tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2005-2016. Dân số và cơ cấu dân số huyện Yên Mô.

Thực trạng lao động làm việc trong các ngành kinh tế giai đoạn 2005-2016. Hiện trạng sử dụng đất huyện Yên Mô năm 2017. Diện tích, cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô năm 2017. Biến động diện tích đất nông huyện Yên Mô giai đoạn 2012 – 2017.

Một số loại hình sử dụng đất chính tiểu vùng 1. Một số loại hình sử dụng đất chính tiểu vùng 2. Một số loại hình sử dụng đất chính tiểu vùng 3. Hiệu quả kinh tế các LUT tiểu vùng 1.

Hiệu quả kinh tế các LUT tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế các LUT tiểu vùng 3. Tổng hợp hiệu quả kinh tế theo các LUT huyện Yên Mô. Đánh giá tổng hợp hiệu quả kinh tế theo các LUT huyện Yên Mô.

Hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất tại tiểu vùng 1. Hiệu quả xã hội của các loại sử dụng đất tiểu vùng 2. Hiệu quả xã hội của các loại sử dụng đất tiểu vùng 3. Đánh giá tổng hợp hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất huyện Yên Mô.

Tình hình sử dụng phân bón đối với một số cây trồng chính của huyện. Mức độ sử dụng một số loại thuốc bảo vệ thực vật. Mức độ sử dụng thuốc kháng sinh, cải tạo ao nuôi trong nuôi trồng thủy sản. Đánh giá tổng hợp hiệu quả môi trường của loại sử dụng đất huyện Yên Mô.

Đánh giá hiệu quả tổng hợp của loại hình sử dụng đất huyện Yên Mô .68 viii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Cơ cấu sử dụng các loại đất huyện Yên Mô năm 2017. Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô năm 2107. 44 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đặng Thị Hằng Gấm Tên Luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá được hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện.

- Chọn lựa được các loại sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả tại huyện Yên Mô. - Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của huyện. Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp điều tra số liệu thứ cấp Thông tin, số liệu được thu thập từ tài liệu thống kê, các công trình khoa học và các nghiên cứu liên quan đến tình hình sử dụng đất của huyện tại: Phòng Nông nghiệp, Trạm Khuyến nông, Phòng Tài nguyên Môi trường, Chi cục Thống kê, Ủy ban nhân dân huyện Yên Mô, tạp chí khoa học, Internet. Phƣơng pháp điều tra số liệu sơ cấp Số liệu sơ cấp: Thu thập bằng phương pháp điều tra nông hộ theo phiếu có sẵn.

Điều tra 90 phiếu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Chọn điểm nghiên cứu đại diện cho 03 tiểu vùng nông nghiệp của huyện. Các tiểu vùng này đã được phòng NN&PTNT huyện phân chia và chỉ đạo sản xuất. Học viên chọn 03 xã đại diện cho 03 tiểu vùng: .Phƣơng pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất - Hiệu quả kinh tế - Hiệu quả xã hội - Hiệu quả môi trường Phƣơng pháp xử lý số liệu Tổng hợp số liệu bằng phần mềm Microsoft Office Excel.

Kết quả chính và kết luận Tổng hợp kết quả điều tra hiện trạng sử dụng đất với các kiểu sử dụng đất khác nhau cho thấy trên địa bàn huyện Yên Mô có 7 LUT chính, với 18 kiểu sử dụng đất. LUT có diện tích lớn nhất là LUT chuyên lúa với kiểu sử dụng đất là lúa xuân-lúa mùa x với diện tích là 7.115,4ha; chiếm 48,70% tổng diện tích đất nông nghiệp của huyện. LUT có diện tích nhỏ nhất là LUT nuôi trồng thủy sản với diện tích là 448,5 ha chiếm 3,07% diện tích đất sản xuất nông nghiệp của huyện. Hiệu quả của các LUT của 3 tiểu vùng - Hiệu quả kinh tế: LUT chuyên lúa có hiệu quả kinh tế thấp nhất với GTSX từ 77,0 đến 78,7 triệu đồng, TNHH từ 46,6 đến 48,7 triệu đồng.

LUT nuôi trồng thủy sản có hiệu quả kinh tế cao nhất với GTSX 280,8 triệu đồng, TNHH 93,4 triệu đồng. LUT 2 vụ lúa – 1 vụ màu có hiệu quả kinh tế đạt ở mức trung bình từ 115,7 đến 122,6 triệu đồng, TNHH từ 67,2 đến 74,8 triệu đồng. - Hiệu quả xã hội: LUT chuyên màu – cây công nghiệp ngắn ngày, 1 vụ lúa – 2 vụ màu hiệu quả xã hội đều đạt ở mức cao. LUT nuôi trồng thủy sản, 2 vụ lúa 1 vụ màu, chuyên màu, lúa – cá, hiệu quả xã hội của LUT đạt mức trung bình.

LUT chuyên lúa hiệu quả xã hội đạt ở mức thấp.