HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐINH QUANG HIẾU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĂN BÀN - TỈNH LÀO CAI Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60 85 01 03 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Đinh Quang Hiếu i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS. Nguyễn Hữu Thành đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quy hoạch đất đai, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức của Uỷ ban nhân dân huyện Văn Bàn, phòng Tài nguyên & Môi trường, phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê huyện Văn Bàn và Uỷ ban nhân dân các xã đã tạo điều kiện về thời gian và cung cấp số liệu cho đề tài này.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Đinh Quang Hiếu ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt .vi Danh mục bảng.
vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn .ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài.
Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Một số vấn đề về đất nông nghiệp.
Khái quát về đất nông nghiệp. Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp. Những vấn đề về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về hiệu quả sử dụng đất.
Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đặc điểm, tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam.
Sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam. Những nghiên cứu liên quan đến nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Những nghiên cứu liên quan đến nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và sản xuất nông nghiệp bền vững trên thế giới.
Những nghiên cứu liên quan đến nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và sản xuất nông nghiệp bền vững ở Việt Nam. Các nghiên cứu về hướng sử dụng đất có hiệu quả. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và thời gian nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiện, kinh tế, xã hội của huyện có liên quan đến hiệu quả sử dụng đất. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Văn Bàn. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Văn Bàn.
Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả, hợp lý, bền vững của huyện Văn Bàn. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra, thu thập thông tin. Phương pháp xử lý số liệu.
Phương pháp đánh giá hiệu quả của các loại sử dụng đất. Phương pháp so sánh. Kết quả và thảo luận. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện văn bàn.
Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Văn Bàn. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Văn Bàn. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Văn Bàn.
Hiện trạng, cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp. Biến động diện tích đất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện văn bàn. Loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Văn Bàn.
Hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội. Hiệu quả môi trường. Đánh giá tổng hợp hiệu quả các LUT.
Định hướng và giải pháp sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện. Nguyên tắc lựa chọn LUT có triển vọng. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp của huyện. Đề xuất các loại sử dụng đất bền vững trên địa bàn huyện Văn Bàn.
Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Kết luận và kiến nghị. 97 Tài liệu tham khảo. 98 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt ANCT - TTATXH An ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội BVTV Bảo vệ thực vật CNH - HĐH Công nghiệp hoá, hiện đại hoá CCNNN Cây công nghiệp ngắn ngày CPTG Chi phí trung gian CLĐ Công lao động CPVC Chi phí vật chất CN - TTCN - XDCB Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng cơ bản DVP Dịch vụ phí Food and Agriculture Organization of the United FAO Nations GTSX Giá trị sản xuất GTNC Giá trị ngày công GTNT Giao thông nông thôn GNP Gross National Product HQĐV Hiệu quả đồng vốn KTTĐBB Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ KT - XH Kinh tế - xã hội LV Lãi vay LUT Land Use Type NN & PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTM Nông thôn mới TNHH Thu nhập hỗn hợp TM - DV Thương mại - dịch vụ VSMT Vệ sinh môi trường VLXD Vật liệu xây dựng vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.
Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất. Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Văn Bàn.
Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Văn Bàn. Biến động diện tích đất nông nghiệp huyện Văn Bàn. Tổng hợp các loại sử dụng đất huyện Văn Bàn. Hiệu quả kinh tế trên 1ha một số cây trồng chính tiểu vùng 1.
Hiệu quả kinh tế trên 1ha một số cây trồng chính tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế các kiểu sử dụng đất vùng 1. Hiệu quả kinh tế các kiểu sử dụng đất vùng 2. Đánh giá hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất tiểu vùng 1.
Đánh giá hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất tiểu vùng 2. So sánh mức sử dụng phân bón thực tế của vùng 1với hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai. So sánh mức sử dụng phân bón thực tế của vùng 2 với hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai. Lượng thuốc BVTV thực tế sử dụng của từng loại, kiểu sử dụng đất của vùng 1.
Lượng thuốc BVTV thực tế sử dụng của từng loại, kiểu sử dụng đất của vùng 2. Tỷ lệ che phủ của các LUT, kiểu sử dụng đất huyện Văn Bàn. Bảng tổng hợp hiệu quả môi trường của các LUT, kiểu sử dụng đất huyện Văn Bàn. Tổng hợp hiệu quả về kinh tế, xã hội, môi trườngđối với các LUT, kiểu sử dụng đất huyện Văn Bàn.
89 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Cơ cấu sử dụng đất huyện Văn Bàn. 54 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Họ và tên: Đinh Quang Hiếu Tên đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai. Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Mục đích nghiên cứu - Xác định được các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Văn Bàn tỉnh Lào Cai. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp chọn điểm điều tra: Chọn điểm nghiên cứu đại diện cho sản xuất nông nghiệp của huyện. Trên cơ sở địa hình, đặc điểm của đất đai,điều kiện khí hậu, thực trạng phân bố cây trồng và tập quán canh tác, huyện Văn Bàn chia làm 2 tiểu vùng.
- Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu: + Số liệu thứ cấp: Thu thập tư liệu, số liệu có sẵn từ các cơ quan nhà nước, các tài liệu, báo cáo liên quan đến chính sách đất đai, tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở địa phương. + Số liệu sơ cấp: Thu thập bằng phương pháp điều tra nông hộ theo phiếu có sẵn. Điều tra 80 phiếu. - Phương pháp tổng hợp và phân tích và xử lý số liệu: Các số liệu, tài liệu thu thập được sau khi được phân tích, được tiến hành tổng hợp, phân tổ thành nhiều loại khác nhau sau đó mới tiến hành phân tích, so sánh, đánh giá.
- Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất + Hiệu quả kinh tế. + Hiệu quả xã hội. + Đánh giá hiệu quả môi trường. Kết quả chính và kết luận Đất sản xuất nông nghiệp huyện Văn Bàn bao gồm các loại sử dụng đất: LUT chuyên lúa, LUT 2 lúa - 1 màu, LUT 1 lúa - 1 màu, LUT chuyên màu và LUT cây lâu năm.
ix Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của các LUT như sau: - Hiệu quả kinh tế: LUT cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao nhất đối với 2 vùng nghiên cứu là LUT 2 lúa - 1 màu. Tiếp đó lần lượt là LUT chuyên màu và LUT cây lâu năm - Hiệu quả xã hội: LUT 2 lúa - 1 màu thu hút nhiều công lao động nhất, LUT thu hút ít lao động là LUT chuyên lúa. Tiếp đến là LUT cây lâu năm, LUT cây chuyên màu.