HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI HỮU ĐẠT ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN HẢI HÀ, TỈNH QUẢNG NINH Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 3 tháng 5 năm 2017 Tác giả luận văn Bùi Hữu Đạt i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều đơn vị và cá nhân.
Tôi xin ghi nhận và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những tập thể, cá nhân đã dành cho tôi sự giúp đỡ quý báu đó. Xuất phát từ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến cô giáo GS.TS Nguyễn Hữu Thành, người thầy kính mến đã hết lòng giúp đỡ và trực tiếp hướng dẫn tôi, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành đề tài này. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, đóng góp quý báu và chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo trong Khoa Quản lý đất đai – Học viện Nông nghiệp Việt Nam; các tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.
Qua đây tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các bác, cô chú, anh, chị, các đồng chí lãnh đạo Uỷ ban nhân dân huyện Hải Hà, các đồng chí lãnh đạo, chuyên viên Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Thống kê và Uỷ ban nhân dân các xã đã tạo điều kiện cho tôi về thời gian và cung cấp số liệu giúp tôi thực hiện đề tài này. Cuối cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới gia đình, người thân, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành tốt việc học tập, nghiên cứu của mình trong suốt quá trình học tập vừa qua. Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả sự giúp đỡ quý báu đó! Tôi xin kính chúc các thầy cô giáo, các bác, các cô chú cùng toàn thể các bạn luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công! Hà Nội, ngày 3 tháng 5 năm 2017 Tác giả luận văn Bùi Hữu Đạt ii MỤC LỤC Lờı cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ vıết tắt. vi Danh mục bảng. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tıêu nghıên cứu.
Phạm vı nghıên cứu. Những đóng góp mớı, ý nghĩa khoa học hoặc thực tıễn. Tổng quan tài liệu. Khái quát về đất nông nghiệp và tình hình sử dụng đất nông nghiệp.
Khái niệm đất nông nghiệp. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp tại Việt Nam. Quan đıểm sử dụng đất nông nghiệp.
Một số vấn đề lý luận về hiệu quả sử dụng đất. Khái quát về hiệu quả và hiệu quả sử dụng đất. Hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội.
Hiệu quả môi trường. Các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghıệp. Nhóm yếu tố về điều kiện tự nhiên. Nhóm các yếu tố kinh tế, tổ chức.
Nhóm các yếu tố kinh tế - xã hội. Nhóm các yếu tố kỹ thuật canh tác. Nhóm yếu tố về vốn.5 Tình hình nghıên cứu đánh gıá hıệu quả sử dụng đất nông nghıệp trên thế gıớı và Vıệt Nam. Trên thế giới.
Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa đıểm nghiên cứu. Thờı gıan nghıên cứu. Đốı tượng/vật lıệu nghıên cứu.
Nộı dung nghıên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hà. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hà. Đánh giá hiệu quả của các loại sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hà.
Định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hà. Phương pháp nghıên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.
Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất chung của LUT. Phương pháp thống kê xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Hải Hà. Điều kiện tự nhiên, Tài nguyên và Môi trường huyện Hải Hà. Đặc điểm kinh tế xã hội, cơ sở hạ tầng của huyện Hải Hà. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội.
Thực trạng sử dụng đất huyện Hảı Hà. Thực trạng sử dụng đất năm 2016. Tình hình biến động đất nông nghiệp. Hiện trạng các loại sử dụng đất nông nghiệp.
Đánh gıá hıệu quả sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội. Đánh giá hiệu quả môi trường.
Đánh giá tổng hợp hiệu quả của các loại sử dụng đất trên địa bàn huyện. Định hướng sử dụng đất nông nghıệp huyện Hảı Hà. Quan điểm sử dụng đât huyện Hải Hà. Đề xuất hướng sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả.
Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Kết luận và kiến nghị.79 Tài liệu tham khảo.83 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CNDN Công nghiệp dài ngày CNNN Công nghiệp ngắn ngày CLĐ Công lao động CPTG Chi phí trung gian FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới GTSX Giá trị sản xuất GTNCLĐ Giá trị ngày công lao động HĐND Hội đồng nhân dân LUT Loại sử dụng đất LX – LM Lúa xuân – lúa mùa NTTS Nuôi trồng thủy sản NXB Nhà xuất bản TNHH Thu nhập hỗn hợp TN&MT Tài nguyên và môi trường UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Biến động về diện tích đất sản xuất nông nghiệp và diện tích đất trồng cây hàng năm ở Việt Nam. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá về kinh tế.
Phân cấp các chỉ tiêu về xã hội. Phân cấp các chỉ tiêu về môi trường. Phân cấp các chỉ tiêu về môi trường của LUT NTTS. Tăng trưởng GTSX ngành CN-XD thời kỳ 2010- 2016.
Tăng trưởng GTSX công nghiệp phân theo thành phần kinh tế thời kỳ 2010-2016 (giá CĐ 1994). Cơ cấu kinh tế theo ngành và thành phần kinh tế. Thu chi ngân sách thời kỳ 2010 - 2016. Tăng trưởng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp thời kỳ 2010-2016 (theo giá cố định 1994).
Chuyển dịch cơ cấu lao động thời kỳ 2010 – 2016. Hiện trạng sử dụng đất năm 2016. Biến động đất diện tích đất nông nghiệp huyện Hải Hà từ năm 2010- 2016. Các kiểu sử dụng đất chính của huyện Hải Hà.
Hiệu quả kinh tế các loại sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế các loại sử dụng đất tiểu vùng 2. Hiệu quả xã hội của các loại sử dụng đất huyện Hải Hà. So sánh mức đầu tư phân bón thực tế của người dân với hướng dẫn của Phòng NN & PTNT Hải Hà.
So sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế trên địa bàn huyện với khuyến cáo của Phòng NN& PTNT. Khả năng che phủ đất của các loại sử dụng đất. Đánh giá sử dụng thức ăn trong NTTS huyện Hải Hà. Tình hình sử dụng thuốc phòng trừ dịch hại thực tế so với khuyến cáo của Phòng NN&PTNT huyện Hải Hà.
Tình hình sử dụng vôi trong NTTS thực tế so với khuyến cáo của Phòng NN&PTNT huyện Hải Hà. Tổng hợp hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất trên địa bàn huyện Hải Hà. Tổng hợp hiệu quả KT – XH - MT đối với từng kiểu sử dụng đất huyện Hải Hà. 70 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Hữu Đạt Tên Luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Xác định được hiệu quả và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của các loại sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hải Hà - Định hướng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Hải Hà Phương pháp nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu: - Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp của huyện Hải Hà - Các loại sử dụng đất nông nghiệp của huyện Hải Hà.
Nội dung nghiên cứu: - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hà - Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hà - Đánh giá hiệu quả của các loại sử dụng đất - Định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hà. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: thu thập tại các phòng, ban chuyên môn của huyện Hải Hà, sở Tài Nguyên và MT tỉnh Quảng Ninh,. - Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: điều tra nhanh nông thôn theo phiếu điều tra; - Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp: theo phương pháp cho điểm dựa vào kết quả tính toán các chỉ tiêu: GTSX, TNHH, HQĐV, GTNC, ….; - Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: bằng phần mềm Excel. Kết quả chính và kết luận - Xét về hiệu quả kinh tế: Có sự chênh lệch giữa các LUTs và các kiểu sử dụng đất.
Kiểu sử dụng đất cho hiệu quả kinh tế cao nhất là nuôi Ngao với thu nhập hỗn hợp đạt trung bình trên 198 triệu đồng/ha/năm, hiệu quả đồng vốn đạt 1,42 lần. Tiếp đến là kiểu sử dụng đất Tôm với thu nhập hỗn hợp 145,95 triệu đồng/ha/năm, hiệu quả đống vốn gấp 4,77 lần. LUT Chuyên lúa cho hiệu quả kinh tế thấp nhất, cho thu nhập hỗn hợp trung bình chỉ đạt trên 30 triệu đồng/ha/ năm. LUT Chuyên lúa tuy cho hiệu quả ix kinh tế không cao nhưng giúp ổn định an ninh lương thực cho địa phương nên vẫn được người nông dân chấp nhận.
- Xét về hiệu quả xã hội: Nhìn chung các loại sử dụng đất thu hút được nhiều lao động tham gia.