Chương 1 CỞ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Một số đặc điểm của con gà 1.1 Đặc điểm sinh học của con gà Về mặt giải phẫu học: Gà là một loại gia cầm (có lông vũ) với đặc điểm là bộ máy tiêu hoá không răng, hệ thống bài tiết không có đường tiểu tiện riêng, ở dưới gia không có tuyến mồ hôi. Về hoạt động sinh lý: Gà chịu nóng kém (do sự thoát hơi nước để điều chỉnh nhiệt của cơ thể kém), có thân nhiệt cao hơn các hoạt động vật có vú 0,5-10C. Dân ta thường ví “nóng như da gà” là vì vậy.
Tuy không có răng nhưng gà có một dạ dày cơ (mề) rất khoẻ đủ để nghiền bóp mọi loại thức ăn thông thường, ngoài ra hệ thống men tiêu hóa lại rất lớn. Điều này được thể hiện ở việc gà ăn rất khoẻ. Từ những đặc điểm trên, gà có một tiềm năng sinh vật rất lớn (đẻ nhiều, lớn nhanh), và do vậy, con gà có những thế mạnh và điểm yếu qua cách nhìn của người chăn nuôi như sau: Điểm mạnh: Là hiệu xuất chuyển hoá thức ăn thành sản phẩm ở gà rất: một gà mái có thể sinh ra một lượng sản phẩm (trứng) nặng gấp 8 lần cơ thể của nó trong vòng 12 tháng (trong khi muốn đạt được điều này lợn lái cần 40 năm, bò cái cần 80 năm); một gà thịt đạt khối lượng cơ thể gấp 50 lần khối lượng sơ sinh chỉ sau 8 tuần lễ (con số này ở lợn là 20 lần trong 26 tuần, ở bò là 6-7 lần trong 52 tuần…). Như vậy tiền năng về sức sản xuất ở gà là rất lớn.
Điểm yếu: Cần chú ý đến 2 điều: Một là: Vì không có tuyến mồ hôi, lớp mỡ dày (nhất là gà giống thịt) thân nhiệt cao nên gà chỉ thích hợp với những nơi, những lúc có nhiệt độ thấp, gà chịu rét tốt nhưng chịu nóng rất kém. Hai là: Do cường độ trao đổi vật chất rất cao nên gà rất mẫn cản với các bệnh về dinh 6 dưỡng và thời tiết, khí hậu, đặc biệt với các giống gà cao sản: Điều thường gặp nhất là các bệnh do thiếu vitamin và khoáng(vi lượng) trong thức ăn. Cần thấy hết tính nghiêm trọng của việc này vì tính thường xuyên của nó. Thường xuyên đến mức khó phát hiện và dễ “bỏ qua”, chỉ đến khi quá nặng, hoặc sau một chu kỳ sản xuất, “tổng kết” lại mới nhận ra được, lúc đó sự thiệt hại về vật chất, kinh tế đã là rất lớn.
Lấy một ví dụ nhỏ để chứng minh: một gà nuôi lấy thịt, vì một lý do nào đó trong một tuần lễ liền không tăng trọng (trong khi vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường, nên người ta cũng khó phát hiện ra), như vậy nó đã làm thất thoát một số tiền - riêng về thức ăn - là (0,07kg * 7 ngày* 2500đ = 1225đ). Nếu đàn gà hàng trăm, hàng nghìn con thì sẽ dễ dàng suy ra sự thiệt hại cho cả đàn, và tất cả nhiên, sự thiệt hại không dừng lại ở đó. Vì hậu quả của việc ăn uống, nuôi dưỡng không thích hợp sẽ còn tác động lên đàn gà trong nhiều ngày tiếp theo không dễ khắc phục được ngay. Nói một cách khác căn cứ vào những đặc điểm sinh lý, sinh thái của gà, ngành chăn nuôi tạo ra một môi trường sống tối ưu thì con gà sẽ cho ta sản phẩm đúng với tiềm năng mà nó có [5].
Yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả chăn nuôi gà. Chỉ tiêu kinh tế • Đối với gà thịt có 2 loại giống: - Gà trắng (có nguồn gốc từ Mỹ) là loại gà siêu thịt + Diện tích chuồng nuôi 6 con/ m2 + Thời gian suất chuồng là 45 ngày tuổi + Chỉ số tiêu tốn thức ăn (FCR): 1,8 kg – 1,9 kg thức ăn thì được 1 kg gà + Khối lượng lúc suất chuồng là 3 kg - Gà lông màu (gà ta): + Diện tích chuồng nuôi 7 con/ m2 + Thời gian suất chuồng là 60 – 70 ngày tuổi 7 + Chỉ số tiêu tốn thức ăn: 2,5 kg – 2,6 kg thức ăn thì được 1 kg thịt gà + Trọng lượng suất chuồng: 2 kg – 2,5 kg • Đối với gà đẻ + Từ khi bóc trứng cho đến lúc đẻ ra được quả trứng đầu tiên là được 19 tuần tuổi (đẻ đều là 20 tuần tuổi) tương đương với 140 ngày. + Thời gian khai thác trứng là 11 – 12 tháng + Chỉ số tiêu tốn thức ăn(ECR): Trong thời gian hậu bị là 17 tuần tuổi cho đến hết thời gian hậu bị (tức từ khi nở ra đến lúc chuẩn bị đẻ quả trứng đầu tiên) 1 con ăn hết 6 kg thức ăn (thức ăn ăn không hạn chế). Từ 17 tuần tuổi (bắt đầu lên lồng) ăn theo định mức ăn 115g – 118g trong 1 ngày/1 con gà.
+ Tỷ lệ đẻ: Hậu bị tốt, chăm sóc đúng kỹ thuật (chế độ ánh sáng, gà 5 tuần tuổi là rất mẫn cảm với ánh sáng nếu để ánh sáng quá thì gà không đẻ được vì vậy phải làm đúng kỹ thuật này) là 97% - 75%. Quy trình nuôi gà - Bước 1: Sát trùng, quét dọn chuồng trại trước khi bắt đầu nuôi gà là bước quan trọng nhất Quét nền, sát trùng bằng NAOH nhằm diệt bệnh ký sinh trùng (cầu trùng) ở gà là một loại vi khuẩn vào trong ruột cắn đứt ruột làm chết con gà. Và khi gà bị nhiễm loại ký sinh trùng này thì sẽ không có một loại thuốc nào để chữa được vì vậy phòng bệnh là tốt nhất. - Bước 2: Chọn con giống Chọn con giống phải có lý lịch rõ ràng, đã được tiêm phòng các loại bệnh, có phiếu kiểm nghiệm (xét nghiệm về máu).
Con giống trong 7 ngày đầu phải quây ấm cẩn thận (nhiệt độ là 30-35oC). - Bước 3: Chăm sóc, luôn tuân thủ các bước đúng kỹ thuật để đạt hiệu quả co trong chăn nuôi. - Bước 4: Phòng bệnh cho gà 8 Các bệnh cần chống cho gà là: Bệnh gà rù, bệnh hen xuyễn. Dưới đây là bảng lịch dùng thuốc thú y cho gà tại trang trại điều tra.
Liều Ngày tuổi Loại thuốc Phòng bệnh Ghi chú dùng Cocciavac Cầu trùng 1 Nhỏ miệng 5 Mac5 + Clone30 Newcastle + IB 1 Nhỏ mắt 14 IBM IZ 228E Gumbor 1 Nhỏ miệng 18 Gumboro D78 Gumboro 1 Cho uống Newcavac Newcastle 0,25ml Tiêm dưới da 28 Mac5 + clone30 Newcastle + IB 1 Nhỏ mắt EA + Pox Đậu 1 Xiên màng cánh Coryza Sổ mũi truyền nhiễm 0.3ml Tiêm cơ ức 42 IB4/91 Biến chủng của IB 1 Nhỏ mắt 8 tuần Mac5 + Clone30 Newcastle + IB 1 Nhỏ mắt Mac5 + Clone30 Newcastle + IB 1 Nhỏ mắt 10 tuần ILT Viêm thanh, khí quản tn 1 Nhỏ mũi EA + Pox Đậu 1 Xiên màng cánh Mac5 + Clone30 Newcastle + IB 1 Nhỏ mắt 15 tuần Coryza Sổ mũi truyền nhiễm 0,3ml Tiêm cơ ức IBND – EDS Hội chứng giảm đẻ 0.5ml Tiêm cơ ức Trước và sau khi làm vaccin 2 ngày cho uống thuốc bổ. Sau khi làm vacxin cho uống kháng sinh liều phòng để hạn chế nhiễm khuẩn. Gà thật sự khỏe mạnh mới tiến hành làm vacxin, thời gian làm vacxin có thể sớm hoặc muộn hơn 3 ngày so với lịch trên tùy thuộc vào tình hình sức khẻo đàn gà và tình hình thực tế của trang trại.2 Trang trại, kinh tế trang trại và kinh tế trang trại chăn nuôi 1. Khái niệm Trong những năm gần đây ở nước ta có rất nhiều cơ quan nghiên cứu như cơ quan quản lý Nhà nước và nhiều nhà khoa học, nhà quản lý đã quan tâm nghiên cứu về kinh tế trang trại.
Một trong những vấn đề được đề cập nhiều là khái niệm kinh tế trang trại. Về thực chất trang trại và kinh tế trang trại là hai khái niệm khác nhau, không đồng nhất với nhau, có rất nhiều quan điểm khác nhau về kinh tế trang trại như : Xuất phát từ quan điểm của LêNin ”Ấp trại tuy vẫn là nhỏ nếu tính theo diện tích, nhưng lại hoá thành ấp trại lớn nếu xét về quy mô sản xuất”. Ở đây ta có thể hiểu khái niệm trang trại thể hiện quy mô tính theo diện tích nhưng cũng có thể đó là quy mô sản xuất thể hiện bằng thu nhập [1].TS Nguyễn Đình Hương” Trang trại là một loại hình tổ chức sản xuất cơ sở trong nông, lâm, thuỷ sản có mục đích chính là sản xuất hàng hoá, có tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng của một chủ độc lập, sản xuất được tiến hành trên quy mô ruộng đất và các yếu tố sản xuất tiến bộ và trình độ kỹ thuật cao, hoạt động tự chủ luôn gắn với thị trường” [8].s Nguyễn Phượng Vỹ ” Trang trại là một hình thức tổ chức kinh tế trong nông, lâm, ngư nghiệp, phổ biến được hình thành trên cơ sở kinh tế nông hộ nhưng mang tính sản xuất hàng hoá” [8]. Theo Nghị Quyết TW số 06/NQ – TW ngày 10/11/1998, đã xác định: “.
trang trại gia đình thực chất là kinh tế hộ sản xuất hang hoá với quy mô lớn hơn, sử dụng lao động, tiền vốn của gia đình là chủ yếu để sản xuất, kinh doanh có hiệu quả” [11]. Cũng như khái niệm về trang trại, trong thời gian qua cũng có nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và đưa ra khái niệm về kinh tế trang trại như: 10 Theo PGS.TS Lê Trọng: “Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức kinh tế cơ sở, là doanh nghiệp tổ chức sản xuất trực tiếp ra nông sản phẩm hàng hoá dựa trên cơ sở hợp tác và phân công lao động xã hội, được chủ trang trại đầu tư vốn, thuê mướn phần lớn hoặc hầu hết sức lao động và trang thiết bị tư liệu sản xuất để hoạt động kinh doanh theo yêu cầu của thị trường, được nhà nước bảo hộ theo luật định” [8]. Theo tác giả Trần Trác: “Kinh tế trang trại là một hình thức tổ chức sản xuất và kinh doanh hàng hoá nông, lâm, thuỷ sản của một nông hộ theo cơ chế thị trường” [8]. Theo quan điểm của Nghị Quyết 03/2000 NQ – CP về việc “khuyến khích phát triển kinh tế trang trại” cho rằng “Bản chất của kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp nông thôn chủ yếu dựa vào kinh tế hộ gia đình” [10].
Như vậy, nói kinh tế trang trại là nói mặt kinh tế của trang trại. Bởi ngoài ra còn có thể nhìn nhận trang trại từ mặt xã hội và môi trường. Điều này có nghĩa rằng khái niệm trang trại rộng hơn khái niệm kinh tế trang trại. Kinh tế trang trại là tổng thể các yếu tố sản xuất kinh doanh và các mối quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình hoạt động của trang trại.