MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xác định cây Chè là cây kinh tế mũi nhọn giúp ngƣời dân xoá đói, giảm nghèo, giúp các huyện phát triển kinh tế bền vững. Tỉnh Hà Giang luôn quan tâm, có định hƣớng cũng nhƣ triển khai các giải pháp để phát triển cây chè, nhờ đó Chè Hà Giang đã phát triển không ngừng cả về chất lƣợng cũng nhƣ số lƣợng, bƣớc đầu hình thành đƣợc vùng sản xuất tập trung gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Trong những năm qua, nhờ sự quan tâm chỉ đạo của tỉnh, các ngành chức năng, các địa phƣơng nên diện tích chè ở Hà Giang phát triển mạnh.
Diện tích chè trồng mới hàng năm đều đạt và vƣợt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Diện tích chè tập trung chủ yếu ở các huyện: Bắc Quang, Quang Bình, Vị Xuyên, Hoàng Su Phì, Xín Mần. Năng suất, sản lƣợng chè bình quân của tỉnh cũng đã có sự tăng trƣởng đều qua các năm. Tỉnh dần hình thành đƣợc các vùng sản xuất chè tập trung nhƣ ở Bắc Quang, Vị Xuyên, Hoàng Su Phì.
Từ đó thu hút đƣợc nhiều doanh nghiệp, cá nhân đầu tƣ công nghệ chế biến tiên tiến, thiết bị máy móc hiện đại để tạo ra sản phẩm chè Hà Giang có chất lƣợng, giá trị, bƣớc đầu có sức cạnh tranh trên thị trƣờng trong và ngoài nƣớc. Hiện trên địa bàn tỉnh có 8 doanh nghiệp, 23 hợp tác xã và trên 700 cơ sở chế biến chè. Các cơ sở chế biến chè bƣớc đầu chú trọng việc đăng ký nhãn mác, thƣơng hiệu nhằm quảng bá sản phẩm chè Hà Giang ra thị trƣờng trong và ngoài nƣớc. Đi đầu trong việc đầu tƣ thiết bị tiên tiến trong chế biến, tích cực quảng bá sản phẩm phải kể đến Công ty TNHH Hùng Cƣờng, Công ty Cổ phần chè Hùng An; Công ty TNHH Thành Sơn; HTX Chế biến chè Phìn Hồ.
Thị Trấn Việt Lâm thuộc Huyện Vị Xuyên- tỉnh Hà Giang có diện tích,năng xuất,sản lƣợng khá lớn đặc biệt trên địa bàn Thị Trấn Việt Lâm có e 2 sự “góp mặt” của công ty TNHH Hùng Cƣờng, tạo điều kiện cho các hộ trồng chè nơi đây có đầu ra an toàn không những thế tạo công an việc làm cho ngƣời dân. Tuy nhiên, đến thời điểm này thì ngành chè tại địa bàn Thị Trấn Việt Lâm vẫn luẩn quẩn trong vòng khó khăn, giá cả biến động thất thƣờng, nhà máy thiếu nguyên liệu.Không chỉ có doanh nghiệp gặp khó khăn mà ngƣời trồng chè cũng lao đao không kém,hầu hết các hộ sản xuất còn nhỏ lẻ, giá cả phụ thuộc vào tƣ thƣơng. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đên hiệu quả kinh tế của cây chè vẫn còn thấp và chƣa ổn định là giá cả đầu vào và đầu ra để sản xuất cây chè chƣa ổn định. Đối với sản xuất cây chè, các yếu tố đầu vào có vai trò rất quan trọng nó ảnh hƣởng trực tiếp đến kết quả sản xuất và việc nâng cao hiệu quả kinh tế của các hộ nông dân trồng chè.
Đứng trƣớc những khó khăn của sản xuất và tiêu thụ chè trên địa bàn tỉnh Hà Giang nói chung và Thị Trấn Việt Lâm nói riêng,việc nghiên cứu và tìm ra các giải pháp hiệu quả nhất để giải quyết các khó khăn là hết sức quan trọng. Xuất phát từ những lí do trên tôi lựa chọn đề tài “Đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ nông dân sản xuất chè trên địa bàn thị trấn Việt Lâm – Huyện Vị Xuyên-Tỉnh Hà Giang “làm đề tài nghiên cứu nhằm góp phần đánh giá thực trạng sản xuất chè trên địa bàn Thị Trấn Việt Lâm vè từ đó đƣa ra các giải pháp nhằm phát triển sản xuất cây Chè. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung Đề tài đánh giá đƣợc hiệu quả kinh tế của các hộ sản xuất chè tại địa phƣơng từ đó đƣa ra các giải pháp phát triển kinh tế từ cây chè trên địa bàn thị trấn Việt Lâm –Huyện Vị Xuyên –Tỉnh Hà Giang.
Mục tiêu cụ thể - Đề tài giúp hệ thống hóa các vấn đề lí luận về cây chè, hiệu quả kinh tế của cây chè e 3 - Đề tài giúp phân tích, đánh giá những ảnh hƣởng của biến động giá đầu vào - đầu ra hiệu quả kinh tế của nông hộ sản xuất chè trên địa bàn thị trấn Việt Lâm –huyện Vị Xuyên –tỉnh Hà Giang. - Đề tài đƣa ra định hƣớng và những giải pháp nhằm sử dụng tốt nhất các yếu tố đầu vào chính trong sản xuất Chè và nâng cao hiệu quả kinh tế cho các hộ nông dân sản xuất chè trong điều kiện biến động giá. Ý nghĩa của đề tài 3. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Nâng cao nhận thức, sự hiểu biết về hiệu quả kinh tế của cây Chè đem lại cho các hộ nông dân sản xuất nơi đây.
- Quá trình thực hiện đề tài thực tập sẽ nâng cao năng lực cũng nhƣ rèn luyện kỹ năng, phƣơng pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân sinh viên làm quen thực tiễn, phục vụ công tác sau này, đồng thời bổ sung những kiến thức còn thiếu và những kỹ năng tiếp cận các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân. - Đề tài cũng đƣợc coi là một tài liệu tham khảo cho trƣờng, khoa, các cơ quan trong ngành, các khóa tiếp theo. Ý nghĩa trong thực tiễn. - Nhận thấy những điểm mà toàn thị trấn Việt Lâm nói chung và các hộ sản xuất nói riêng.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở để các nhà quản lý, các cấp lãnh đạo của huyện, thị trấn đƣa ra những chính sách giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế. - Làm tài liệu tham khảo cho các bạn sinh viên khóa sau có cùng hƣớng nghiên cứu. Đóng góp mới của đề tài Khóa luận đánh giá đƣợc hiệu quả kinh tế và hiệu quả sản xuất chè trên điạ bàn thị trấn Việt Lâm –Huyện Vị Xuyên –Tỉnh Hà Giang e 4 Khóa luận nghiên c ứu khá toàn diện và có hệ thống những giải pháp chủ yếu nhằm phát triển sản xuất chè tại địa bàn thị trấn Việt Lâm, có ý nghĩa thiết thực cho quá trình phát triển sản xuất chè tại nơi đây và đối với các địa phƣơng có điều kiện tƣơng tự. Bố cục của đề tài Đề tài bao gồm 5 phần chính: - Phần 1: Mở Đầu - Phần 2: Cơ sở lí luận và thực tiễn - Phần 3: Đối tƣợng nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài - Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận của đề tài - Phần 5: Các giải pháp đề tài nghiên cứu e 5 PHẦN 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.
Cơ sở lí luận của đề tài nghiên cứu 2. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất chè 2. Khái niệm về sản xuất và phát triển sản xuất chè a. Khái niệm về sản xuất Kinh tế ho ̣c có nhƣ̃ng cách tiế p câ ̣n khác nhau khi bàn về sản xuấ t.
Theo cách tiế p câ ̣n của kinh tế chính trị Mác – Leenin thì: “Sản xuấ t của cải vật chất là cơ sở của đời sống xã hội loài người và là hoạt động cơ bản nhấ t trong tấ t cả các hoạt động của con người. Sản xuất vật chất là sự tác động của con người vào tự nhiên , nhằ m biế n đổ i nó cho phù hợp với nhu cầ u của mình” [8]. Theo cách tiế p câ ̣n của kinh tế ho ̣c cổ điể n , kinh tế ho ̣c tân cổ điể n , hay kinh tế ho ̣c vi mô , bàn về sản xuất với cách tiếp cận của chủ nghĩ a câ ̣n biên (marginalism). “Sản xuất là việc tạo ra hàng hóa và dịch vụ có thể trao đổi được trên thi ̣ trường để đem lại cho người sản xuấ t càng nhiề u lợi nhuận càng tốt”[8].
Cách tiếp cận này bàn luận nhiều hơn về các c hủ thể nhƣ : chi phí sản xuất, tố i đa hóa lơ ̣i nhuâ ̣n, tố i thiể u hóa chi phí sản xuấ t , năng suấ t lao đô ̣ng câ ̣n biên, tỷ lệ thay thế kỹ thuật cận biên, v.v… Khái niệm sản xuất trong tài kho ản quốc gia đƣợc định nghĩa nhƣ sau: “Sản xuất là quá trình sử dụng lao động và máy móc thiết bị của các đơn vị thể chế để chuyển những chi phí là vật chất và dịch vụ được sản xuất ra phải có khả năng bán trên thị trường hay ít ra cũng có khả năng cung cấp cho một đơn vị thể chế khác có thu tiền hoặc không thu tiền”. Tóm lại sản xuất là một quá trình sử dụng lao động và máy móc thiết bị để chuyển những chi phí là vật chất , dịch vụ thành sản phẩm vật chất và dịch e 6 vụ khác. Tấ t cả nhƣ̃ng hàng hóa và dich ̣ vu ̣ đó đ ƣợc sản xuất ra phải có khả năng bán trên thi ̣trƣờng có thu tiề n hoă ̣c không thu tiề n. Đối với sản xuất nông nghiê ̣p thì ngƣời sản xuấ t sƣ̉ du ̣ng sƣ́c lao đô ̣ng , đố i tƣơ ̣ng lao đô ̣ng và tƣ liê ̣u lao đô ̣ng nông nghiê ̣p nhằ m ta ̣o ra sả n phẩ m để sƣ̉ du ̣ng hoă ̣c để bán nhằ m thỏa mañ nhu cầ u của mình.
Khái niệm phát triển Ngày nay có nhiều quan niệm khác nhau về sự phát triển: Theo Raanan Weitz, 1995: “Phát triển là một quá trình thay đổi liên tục làm tăng trưởng mức sống của con người và phân phối công bằng những thành quả tăng trưởng trong xã hội”. Phan Thúc Huân , Kinh tế phát triể n , NXB Thố ng kê TP HCM, 2006 “Phát triển là từ viết tắt của phát triển kinh tế xã hội. Phát triển là quá trình nâng cao điều kiện sống về vật chất và tinh thần cho con người bằng hoạt động tạo ra của cải vật chất, cải tiến quan hệ xã hội, nâng cao chất lượng văn hóa. Phát triển là xu thế chung của từng cá nhân và cả loài người trong quá trình sống” [4].
Theo Nguyễn Thị Oanh, phát triển cộng đồng, XB ĐH Mở BC TP HCM, 1995 thì “Phát triển là quá trình biến đổi về số lượng, đó là sự tăng trưởng. Còn về mặt phẩm chất thì nhất định phải có sự biến đổi về mặt chất lượng theo hướng tiến bộ” [10]. Tuy có nhiều quan niệm về sự phát triển, nhƣng tựu chung lại các ý kiến đều cho rằng: Phạm trù của sự phát triển là phạm trù vật chất, phạm trù tinh thần, phạm trù về hệ thống giá trị của con ngƣời. Mục tiêu chung của phát triển là nâng cao các quyền lợi về kinh tế, văn hóa xã hội và quyền tự do công dân của mọi ngƣời dân.