Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Cây Mía Nguyên Liệu Tại Công Ty Mía Đường Việt - Đài

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, ngành nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là ngành mía đường, đóng vai trò quan trọng. 81 trang · Đại học Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Quách Thị Thao
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hòa
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Cây Mía Nguyên Liệu Tại Công Ty Mía Đường Việt - Đài
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Sự cần thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu chung
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Ý nghĩa của khóa luận
• 0.3.1. Ý nghĩa trong học tập
• 0.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 0.4. Bố cục của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Hiệu quả kinh tế
• 1.2. Đặc điểm kinh tế - Kỹ thuật cây mía nguyên liệu
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.4. Thực trạng mía đường thế giới. Tình hình sản xuất mía đường ở Việt Nam. Tình hình sản xuất mía ở huyện Cẩm Thủy
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5.2. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.6. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.6.1. Các chỉ tiêu phản ánh quy mô sản xuất mía của các hộ điều tra
• 2.6.2. Chỉ tiêu giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích
• 2.6.3. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất mía
• 2.6.4. Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất mía
• 2.6.5. Chi phí và lợi nhuận trên một đơn vị diện tích
• 2.6.6. Lợi nhuận bình quân
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm tự nhiên của xã Cẩm Quý
• 3.3. Tài nguyên thiên nhiên
• 3.4. Điều kiện kinh tế - xã hội của xã Cẩm Quý
• 3.5. Đánh giá thực trạng tình hình sản xuất mía
• 3.6. Chủ chương, chính sách của huyện Cẩm Thủy trong việc sản xuất mía
• 3.7. Thực trạng trồng mía tại xã Cẩm Quý
• 3.8. Những thuận lợi và khó khăn của địa phương trong quá trình phát triển trồng mía
• 3.9. Phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế của sản xuất trồng mía
• 3.9.1. Đánh giá hiệu quả của sản xuất mía
• 3.9.2. Đề suất của các hộ điều tra để nâng cao hiệu quả trồng mía
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT MÍA NGUYÊN LIỆU TRÊN ĐỊA BÀN XÃ CẨM QUÝ
• 4.1. Một số khó khăn, tồn tại trong sản xuất và tiêu thụ ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế của cây mía nguyên liệu
• 4.2. Định hướng phát triển sản xuất mía nguyên liệu của xã
• 4.3. Một số giải pháp phát triển vùng mía nguyên liệu
• 4.3.1. Giải pháp tạo vốn cho nông dân đầu tư thâm canh sản xuất mía
• 4.3.2. Giải pháp về giống và kỹ thuật canh tác
• 4.3.3. Giải pháp về hệ thống thủy lợi cho vùng mía
• 4.3.4. Giải pháp về bảo vệ thực vật
• 4.3.5. Giải pháp cho tiêu thụ
• 4.3.6. Tổ chức khuyến nông vùng mía nguyên liệu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Kinh Tế Cây Mía Tại Sao Quan Trọng

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, ngành nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là ngành mía đường, đóng vai trò quan trọng. Cây mía không chỉ mang lại lợi nhuận mà còn ảnh hưởng đến đời sống của hàng nghìn nông dân. Chính phủ đã có nhiều chương trình hỗ trợ như "Chương trình quốc gia 1 triệu tấn đường" và các quyết định về tiêu thụ nông sản thông qua hợp đồng. Các chương trình này nhằm tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo, và tăng thu nhập cho người dân. Cây mía ngày càng khẳng định vai trò quan trọng đối với người nông dân và nền kinh tế Việt Nam. Việc đánh giá hiệu quả kinh tế của cây mía là vô cùng cần thiết để đưa ra các giải pháp phát triển bền vững.

1.1. Vai trò của cây mía trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam

Cây mía đóng vai trò quan trọng trong việc tạo thu nhập cho người nông dân, đặc biệt ở các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Ngành mía đường không chỉ là ngành kinh tế đơn thuần mà còn là ngành kinh tế xã hội, ảnh hưởng đến đời sống của nhiều hộ gia đình. Các chính sách hỗ trợ của chính phủ đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành mía đường, tạo điều kiện cho người nông dân cải thiện đời sống.

1.2. Sự cần thiết của việc đánh giá hiệu quả kinh tế cây mía

Việc đánh giá hiệu quả kinh tế cây mía giúp xác định được những điểm mạnh, điểm yếu trong quá trình sản xuất, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện. Đánh giá này cũng là cơ sở để các nhà quản lý, các cấp chính quyền địa phương đưa ra những quyết định và hướng đi mới về phát triển sản xuất cây trồng, vật nuôi, mở rộng sản xuất. Ngoài ra, nó còn giúp người dân tham khảo trước khi ra quyết định phát triển, mở rộng sản xuất nhất là trong trồng mía hàng hóa.

II. Thách Thức Trong Sản Xuất Mía Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả

Mặc dù có vai trò quan trọng, người trồng mía vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Điều kiện khí hậu khắc nghiệt, khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm, giá cả thị trường không ổn định, và giá vật tư nông nghiệp cao là những thách thức lớn. Điều này khiến người dân không dám đầu tư thâm canh, dẫn đến năng suất mía thấp và hiệu quả kinh tế không cao. Tại xã Cẩm Quý, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, cây mía là cây chủ đạo trong xóa đói giảm nghèo, nhưng những khó khăn này cần được giải quyết để nâng cao thu nhập cho nông dân.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng mía

Các yếu tố như điều kiện khí hậu, chất lượng đất, giống mía, kỹ thuật canh tác, và phòng trừ sâu bệnh đều ảnh hưởng đến năng suất mía và chất lượng mía. Việc lựa chọn giống mía phù hợp với điều kiện địa phương, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, và quản lý sâu bệnh hiệu quả là rất quan trọng để đạt được năng suất cao.

2.2. Rủi ro thị trường và biến động giá cả mía đường

Thị trường mía đường thường xuyên biến động do ảnh hưởng của cung cầu, chính sách thương mại, và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Biến động giá cả có thể gây thiệt hại cho người trồng mía, đặc biệt khi giá mía giảm xuống dưới mức chi phí sản xuất. Việc tham gia vào các hợp đồng bao tiêu sản phẩm có thể giúp giảm thiểu rủi ro thị trường.

2.3. Chi phí sản xuất mía và bài toán lợi nhuận

Chi phí sản xuất mía bao gồm chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công lao động, và chi phí vận chuyển. Để đảm bảo có lợi nhuận, người trồng mía cần phải quản lý chi phí hiệu quả, tăng năng suất, và bán mía với giá hợp lý. Việc áp dụng các biện pháp tiết kiệm chi phí, như sử dụng phân bón hữu cơ và áp dụng cơ giới hóa, có thể giúp cải thiện lợi nhuận từ mía.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Cây Mía Chi Tiết

Để đánh giá hiệu quả kinh tế cây mía, cần phân tích các chỉ tiêu như chi phí sản xuất, doanh thu, lợi nhuận, và tỷ suất lợi nhuận. So sánh hiệu quả kinh tế của cây mía với các cây trồng khác như cây sắn cũng là một phương pháp hữu ích. Ngoài ra, cần xem xét các yếu tố như chính sách hỗ trợ của nhà nước, điều kiện tự nhiên, và trình độ kỹ thuật của người trồng mía. Việc sử dụng các phương pháp thống kê và phân tích kinh tế sẽ giúp đưa ra những đánh giá chính xác và khách quan.

3.1. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế cây mía

Các chỉ tiêu quan trọng bao gồm: Giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích, chi phí sản xuất, doanh thu, lợi nhuận, tỷ suất lợi nhuận, và thời gian hoàn vốn đầu tư. Phân tích các chỉ tiêu này giúp đánh giá khả năng sinh lời của cây mía và so sánh với các cây trồng khác.

3.2. Phương pháp thu thập và phân tích số liệu

Việc thu thập số liệu có thể thực hiện thông qua khảo sát hộ nông dân, thu thập thông tin từ các cơ quan quản lý nhà nước, và nghiên cứu các báo cáo thống kê. Phân tích số liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh, và phân tích hồi quy để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế.

3.3. So sánh hiệu quả kinh tế cây mía với các cây trồng khác

So sánh hiệu quả kinh tế của cây mía với các cây trồng khác như cây sắn giúp xác định lợi thế cạnh tranh của cây mía và đưa ra các khuyến nghị về lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương. Cần xem xét các yếu tố như chi phí sản xuất, năng suất, giá bán, và rủi ro thị trường.

IV. Thực Trạng Hiệu Quả Kinh Tế Cây Mía Tại Công Ty Việt Đài

Nghiên cứu tại xã Cẩm Quý cho thấy, cây mía đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế còn hạn chế do nhiều yếu tố. Chi phí đầu tư cho 1 ha mía cao hơn so với cây sắn, nhưng lợi nhuận lại không ổn định do giá mía biến động. Các hộ tham gia tập huấn kỹ thuật có năng suất cao hơn, nhưng tỷ lệ hộ tham gia còn thấp. Cần có các giải pháp để nâng cao năng suất và giảm chi phí, từ đó cải thiện hiệu quả kinh tế cho người trồng mía.

4.1. Phân tích chi phí và lợi nhuận từ trồng mía tại Cẩm Quý

Chi phí trồng mía bao gồm chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công lao động, và chi phí vận chuyển. Lợi nhuận phụ thuộc vào năng suất và giá bán mía. Phân tích chi phí và lợi nhuận giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế và đưa ra các giải pháp giảm chi phí, tăng năng suất.

4.2. So sánh hiệu quả kinh tế giữa các hộ trồng mía

So sánh hiệu quả kinh tế giữa các hộ trồng mía giúp xác định các yếu tố thành công và chia sẻ kinh nghiệm. Các hộ có năng suất cao thường áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, sử dụng giống mía tốt, và quản lý sâu bệnh hiệu quả.

4.3. Ảnh hưởng của chính sách hỗ trợ đến hiệu quả kinh tế

Các chính sách hỗ trợ của nhà nước, như hỗ trợ giống, phân bón, và tín dụng, có thể giúp giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận từ mía. Tuy nhiên, cần đảm bảo rằng các chính sách này được triển khai hiệu quả và đến được với người trồng mía.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Cây Mía Bí Quyết

Để nâng cao hiệu quả kinh tế cây mía, cần có các giải pháp đồng bộ từ khâu giống, kỹ thuật canh tác, đến tiêu thụ sản phẩm. Cần lựa chọn giống mía có năng suất cao, kháng bệnh tốt, và phù hợp với điều kiện địa phương. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, như tưới tiêu hợp lý, bón phân cân đối, và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, và tiêu thụ sản phẩm để khuyến khích người dân đầu tư vào sản xuất mía.

5.1. Giải pháp về giống mía và kỹ thuật canh tác

Lựa chọn giống mía có năng suất cao, kháng bệnh tốt, và phù hợp với điều kiện địa phương. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, như tưới tiêu hợp lý, bón phân cân đối, và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Sử dụng các biện pháp canh tác bền vững để bảo vệ môi trường.

5.2. Giải pháp về vốn và tín dụng cho người trồng mía

Cung cấp vốn vay ưu đãi cho người trồng mía để đầu tư vào sản xuất. Hỗ trợ lãi suất và thủ tục vay vốn để người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Khuyến khích các tổ chức tín dụng tham gia vào cho vay sản xuất mía.

5.3. Giải pháp về tiêu thụ và chế biến mía đường

Xây dựng các kênh tiêu thụ ổn định cho người trồng mía. Khuyến khích các doanh nghiệp chế biến mía đường nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Hỗ trợ các hợp tác xã và tổ hợp tác trong việc liên kết sản xuất và tiêu thụ mía.

VI. Tương Lai Cây Mía Phát Triển Bền Vững và Hiệu Quả Kinh Tế

Phát triển cây mía bền vững cần gắn liền với bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân. Cần khuyến khích sử dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường, như sử dụng phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ để người dân tiếp cận với các công nghệ mới và nâng cao trình độ kỹ thuật. Phát triển chuỗi giá trị mía đường một cách toàn diện sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

6.1. Phát triển chuỗi giá trị mía đường bền vững

Phát triển chuỗi giá trị mía đường từ khâu sản xuất đến chế biến và tiêu thụ. Tăng cường liên kết giữa người trồng mía, doanh nghiệp chế biến, và các nhà phân phối. Nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

6.2. Ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất mía

Áp dụng các công nghệ tiên tiến trong sản xuất mía, như tưới tiêu tự động, bón phân thông minh, và quản lý sâu bệnh bằng công nghệ sinh học. Sử dụng các thiết bị cơ giới hóa để giảm chi phí lao động và tăng năng suất.

6.3. Chính sách hỗ trợ phát triển cây mía bền vững

Xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển cây mía bền vững, như hỗ trợ giống, phân bón, tín dụng, và bảo hiểm sản xuất. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ mới trong ngành mía đường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế Việt Nam, nông nghiệp giữ vai trò quan trọng hàng đầu đối với sự ổn định kinh tế - xã hội và sinh kế của cư dân nông thôn. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất nông nghiệp thường xuyên đối mặt với các rủi ro về điều kiện thời tiết, biến động thị trường và hạn chế về thể chế, chính sách. Cây mía và ngành công nghiệp mía đường tại Việt Nam không chỉ đơn thuần mang lại giá trị kinh tế mà còn mang tính chất xã hội sâu sắc, tạo việc làm và thu nhập trực tiếp cho hàng triệu nông hộ ở vùng sâu, vùng xa. Nhằm thúc đẩy ngành mía đường phát triển bền vững, Chính phủ đã ban hành nhiều chương trình và quyết định quan trọng, bao gồm:

• "Chương trình quốc gia 1 triệu tấn đường";
• Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg về việc tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng;
• Quyết định số 28/2004/QĐ-TTg về việc tổ chức lại và thực hiện một số giải pháp xử lý khó khăn đối với nhà máy, công ty đường và người trồng mía;
• Quyết định số 26/2007/QĐ-TTg phê duyệt quy hoạch phát triển mía đường đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 (với mục tiêu tổng diện tích 300.000 ha, sản lượng đạt 19,5 triệu tấn/năm).

Cẩm Quý là xã cực Bắc của huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, thuộc diện xã miền núi đặc biệt khó khăn theo Chương trình 135. Xã gồm 18 thôn, với địa giới hành chính tiếp giáp:

• Phía Bắc giáp xã Lương Nội (huyện Bá Thước) và xã Thạch Tượng (huyện Thạch Thành);
• Phía Đông giáp xã Thạch Tượng (huyện Thạch Thành);
• Phía Nam giáp các xã Cẩm Tú, Cẩm Giang và Cẩm Lương (huyện Cẩm Thủy);
• Phía Tây giáp xã Lương Trung (huyện Bá Thước).

Tại xã Cẩm Quý, cây mía được xác định là cây trồng chủ đạo trong công tác xóa đói giảm nghèo và nâng cao thu nhập. Mặc dù vậy, người trồng mía nguyên liệu tại địa phương gặp nhiều khó khăn do điều kiện khí hậu khắc nghiệt, giá cả thị trường không ổn định, chi phí vật tư nông nghiệp đầu vào cao và khó khăn trong khâu tiêu thụ sản phẩm. Những rào cản này khiến nông dân chưa mạnh dạn đầu tư thâm canh, dẫn tới hiệu quả sản xuất chưa tương xứng với tiềm năng. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và đánh giá hiệu quả kinh tế cây mía nguyên liệu cho Công ty Mía đường Việt - Đài tại xã Cẩm Quý là yêu cầu thực tiễn cần thiết.

Mục tiêu chung của nghiên cứu: Phân tích thực trạng sản xuất, tiêu thụ mía nguyên liệu tại xã Cẩm Quý, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa; qua đó đánh giá hiệu quả kinh tế cây mía ở địa bàn nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cây mía nguyên liệu tại địa phương.

Mục tiêu cụ thể được xác định gồm 4 nội dung:

1. Hệ thống hóa các cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về hiệu quả kinh tế.
2. Phân tích thực trạng của việc trồng và tiêu thụ mía nguyên liệu tại xã Cẩm Quý từ năm 2011 đến năm 2013.
3. Đánh giá hiệu quả kinh tế từ trồng và tiêu thụ mía nguyên liệu cho Công ty Mía đường Việt - Đài tại xã Cẩm Quý từ năm 2011 đến năm 2013.
4. Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển diện tích trồng mía nguyên liệu và nâng cao hiệu quả kinh tế của cây mía tại xã Cẩm Quý trong những năm tới.

Nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu tập trung vào 3 vấn đề chính:

1. Thực trạng sản xuất mía giai đoạn 2011-2013 và hiệu quả kinh tế đạt được như thế nào?
2. Những thuận lợi và khó khăn của người dân trong quá trình trồng và tiêu thụ mía trong thời gian gần đây?
3. Định hướng phát triển của việc trồng mía theo hướng bền vững và hiệu quả như thế nào?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề về hiệu quả kinh tế và các khâu liên quan đến trồng, chăm sóc, thu hoạch, tiêu thụ mía nguyên liệu của các hộ nông dân tại xã Cẩm Quý.
• Phạm vi không gian: Thực hiện trên địa bàn toàn xã Cẩm Quý, tập trung nghiên cứu sâu tại 6 thôn có diện tích mía lớn nhất: thôn Chiềng 1, Chiềng 2, Bái 1, Vin, Chà Đa, Mực; kết hợp khảo sát một số hộ trồng sắn để so sánh.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2011 - 2013; số liệu sơ cấp điều tra hộ nông dân thực hiện trong năm 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý luận của khóa luận được xây dựng dựa trên các quan điểm kinh tế học về đánh giá và hiệu quả kinh tế:

• Khái niệm đánh giá: Đánh giá quá trình sản xuất bao gồm đánh giá tiền khả thi/khả thi và đánh giá thực hiện (định kỳ, cuối kỳ, tiến độ, tình hình chi tiêu tài chính, tổ chức thực hiện, kỹ thuật, mức độ ảnh hưởng môi trường và khả năng mở rộng).
• Khái niệm hiệu quả kinh tế: Được tiếp cận theo quan điểm của TS. Ngô Đình Giao, Nordhaus, TS. Nguyễn Tiến Mạnh và lý thuyết của Farrell (1957). Hiệu quả kinh tế đầy đủ gồm hiệu quả kỹ thuật (số lượng sản phẩm trên một đơn vị nguồn lực đầu vào) và hiệu quả phân phối/hiệu quả giá (giá trị sản phẩm thu thêm trên một đồng chi phí thêm về đầu vào). Bản chất hiệu quả kinh tế phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất (lao động, đất đai, vật tư, vốn) để tối đa hóa lợi nhuận.
• Ranh giới giữa kết quả và hiệu quả: Kết quả là đại lượng vật chất hoặc giá trị tuyệt đối thu được sau quá trình sản xuất ($GO, VA, MI, Pr$), trong khi hiệu quả là tương quan so sánh tương đối giữa kết quả đạt được và chi phí nguồn lực bỏ ra.
• Các quy luật kinh tế chi phối sản xuất nông nghiệp: Quy luật cung - cầu và quy luật năng suất cận biên giảm dần.
• Đặc tính sinh học và kỹ thuật cây mía (Saccharum officinarum L.): Thuộc bộ hòa thảo, chu kỳ sinh trưởng 10-12 tháng trải qua 5 giai đoạn (nảy mầm, đẻ nhánh, vươn cao, chín công nghiệp, treo cờ). Yêu cầu nhiệt độ thích hợp 25-26°C (ngừng sinh trưởng ở 13°C, dưới 5°C bị hại); ánh sáng từ 2.000 - 3.000 giờ chiếu sáng (tối thiểu 1.200 giờ); lượng mưa hữu hiệu 1.500 mm/năm (tổng lượng mưa 2.000 - 2.500 mm/năm); đất có tầng canh tác dày, pH thích hợp từ 5,5 - 7,5, độ dốc không vượt quá 15°.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa và tổng hợp số liệu từ các văn bản chính sách của Nhà nước, tài liệu của FAO, niên giám thống kê của Tổng cục Thống kê, báo cáo của Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Cẩm Thủy, Ban thống kê UBND xã Cẩm Quý.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Sử dụng bảng hỏi phỏng vấn trực tiếp 60 hộ nông dân tại 6 thôn (Chiềng 1, Chiềng 2, Bái 1, Vin, Chà Đa, Mực - mỗi thôn 10 hộ), phân tầng theo 3 nhóm hộ: khá, trung bình, nghèo và nhóm hộ trồng sắn.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel; áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân), phương pháp phân tích đánh giá tổng hợp và phương pháp chuyên gia.

Hệ thống chỉ tiêu kinh tế được sử dụng để tính toán:

• Giá trị sản xuất ($GO$): Tổng giá trị tiền tệ của toàn bộ sản phẩm thu được trên 1 đơn vị diện tích ($GO = \sum P_i \cdot Q_i$).
• Chi phí trung gian ($IC$): Toàn bộ chi phí vật chất thường xuyên và dịch vụ mua ngoài ($IC = \sum C_j$).
• Giá trị gia tăng ($VA$): $VA = GO - IC$.
• Thu nhập hỗn hợp ($MI$): $MI = VA - (A + T)$ (trong đó $A$ là khấu hao và chi phí phân bổ, $T$ là thuế).
• Lợi nhuận ($TPr$ hoặc $Pr$): $TPr = GO - TC$; $Pr = GO - IC$.
• Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả: $GO/IC, VA/IC, MI/IC, GO/TC, VA/TC, GO/\text{CLĐ}, VA/\text{CLĐ}$.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế trong nông nghiệp, phân loại hiệu quả kinh tế theo phạm vi đối tượng (quốc dân, ngành, lãnh thổ, quy mô hộ) và theo bản chất mục tiêu (hiệu quả kinh tế, hiệu quả kinh tế - xã hội, hiệu quả phát triển bền vững). Đồng thời, chương này tổng kết các đặc tính sinh học, giá trị kinh tế của cây mía (thân mía chứa 16-18% đường; phụ phẩm gồm bã mía chiếm 25-30%, mật gỉ chiếm 3-5%, bùn lọc chiếm 1,5-3% trọng lượng mía ép) và định mức kỹ thuật bón phân cho 1 ha mía theo khuyến cáo của Phòng NN&PTNT huyện Cẩm Thủy.

Loại phân bón	Đất tốt (kg/ha)	Đất trung bình (kg/ha)	Đất xấu (kg/ha)
Phân chuồng	8.000	15.000	20.000
Đạm urê	300	400	450
Phân lân	400	500	600
Phân kali	200	250	300
Phân tổng hợp	1.000	1.500	2.000
Vôi	500	1.000	1.200

Về thực tiễn sản xuất, số liệu của FAO cho thấy diện tích mía thế giới năm 2011 đạt 25,58 triệu ha với sản lượng 1.819,54 triệu tấn; khu vực Đông Nam Á năm 2012 đạt 5,41 triệu ha với sản lượng 368,66 triệu tấn. Niên vụ 2012-2013, thế giới dư thừa nguồn cung khoảng 6 triệu tấn đường.

Tại Việt Nam, theo Tổng cục Thống kê, diện tích mía cả nước năm 2012 đạt 297,9 nghìn ha, sản lượng đạt 19.040,8 nghìn tấn. Các tỉnh có sản lượng mía lớn nhất gồm Thanh Hóa (34,6 nghìn ha; 1.963,7 nghìn tấn), Nghệ An (25,6 nghìn ha; 1.464,0 nghìn tấn) và Gia Lai (30,3 nghìn ha; 1.766,5 nghìn tấn).

Tại huyện Cẩm Thủy, tình hình sản xuất mía giai đoạn 2011-2013 thể hiện qua số liệu sau:

Chỉ tiêu	Đơn vị tính	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013
Diện tích	ha	2.445,1	2.445,1	2.580,2
Năng suất	tấn/ha	58,8	64,0	61,0
Sản lượng	tấn	143.160	-	158.000 (dự kiến)

Trong vụ ép 2013-2014, diện tích mía nguyên liệu của huyện là 2.580,2 ha (gồm 320 ha trên đồi dốc >15°). Vùng nguyên liệu phân bố cho hai nhà máy: Công ty Mía đường Việt - Đài ký hợp đồng 2.095,96 ha (sản lượng dự kiến 124 nghìn tấn), Công ty Mía đường Lam Sơn ký 406 ha (sản lượng dự kiến 26 nghìn tấn), và diện tích ngoài hợp đồng là 120,7 ha. Cơ cấu giống gồm 30% giống chín sớm (Quế Đường 93-159, ROC20, ROC16), 45% giống chín trung bình (ROC10, ROC22, Đài Ưu 6) và 25% giống chín muộn (MY55-14, ROC23, Viên Lâm 6).

Chương 2: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết về đối tượng, phạm vi nghiên cứu, các câu hỏi nghiên cứu và phương pháp thu thập, xử lý số liệu. Đề tài lựa chọn mẫu điều tra gồm 60 hộ nông dân tại 6 thôn trọng điểm trồng mía của xã Cẩm Quý (Chiềng 1, Chiềng 2, Bái 1, Vin, Chà Đa, Mực), phân loại hộ theo mức sống (khá, trung bình, nghèo) và so sánh với hộ trồng sắn. Đồng thời, chương 2 thiết lập hệ thống công thức toán kinh tế dùng để tính toán các chỉ tiêu $GO, IC, VA, MI, Pr$ và hiệu quả sử dụng chi phí, đất đai, lao động.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 tập trung phân tích đặc điểm địa bàn và thực trạng sản xuất tại xã Cẩm Quý:

• Điều kiện tự nhiên và đất đai: Tổng diện tích tự nhiên của xã là 4.569,87 ha. Địa hình gồm 38% đồi núi thoải, 42% đồi núi thấp và 20% bằng phẳng, thung lũng. Khí hậu có nhiệt độ trung bình 22-25°C, lượng mưa trung bình 1.600 - 1.900 mm/năm (86% tập trung từ tháng 5 đến tháng 10), độ ẩm không khí 84-85%. Hiện trạng sử dụng đất năm 2013 được tổng hợp trong bảng sau:

TT	Loại đất	Mã đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
1	Đất nông nghiệp	NNP	1.208,90	26,5
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	420,34	9,2
1.2	Đất trồng cây hàng năm	CHN	482,31	10,6
1.3	Đất trồng cây lâu năm	CLN	296,59	6,5
1.4	Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	9,66	0,2
2	Đất lâm nghiệp	LNP	2.726,33	59,7
2.1	Đất rừng sản xuất	RSX	1.613,60	35,4
2.2	Đất rừng phòng hộ	RPH	1.112,73	24,3
3	Đất phi nông nghiệp	PNN	444,12	9,7
4	Đất chưa sử dụng	CSD	177,80	3,9
5	Đất khu dân cư nông thôn	DNT	12,72	0,2
	Tổng diện tích tự nhiên		4.569,87	100,0

• Điều kiện kinh tế - xã hội: Giá trị sản xuất toàn xã năm 2011 đạt 50,164 tỷ đồng, năm 2013 đạt 50,247 tỷ đồng (trong đó nông lâm nghiệp chiếm 28,651 tỷ đồng, công nghiệp - xây dựng đạt 9,945 tỷ đồng, dịch vụ đạt 11,928 tỷ đồng). Cơ cấu kinh tế có sự dịch chuyển: tỷ trọng nông - lâm nghiệp giảm từ 61% (năm 2011) xuống 59% (năm 2012) và 58% (năm 2013); thương mại - dịch vụ tăng từ 29% lên 31% và 33%; tiểu thủ công nghiệp - xây dựng chiếm 9-10%.

Ngành kinh tế	Năm 2011 (%)	Năm 2012 (%)	Năm 2013 (%)
Nông – Lâm nghiệp	61	59	58
Thương mại – Dịch vụ	29	31	33
Tiểu thủ công nghiệp – Xây dựng	10	10	9
Tổng số	100	100	100

• Dân số và lao động: Toàn xã có 1.829 hộ với 8.285 nhân khẩu sinh sống tại 18 thôn, chủ yếu là dân tộc Mường và Kinh. Lực lượng lao động trong độ tuổi là 6.306 người (chiếm 76,11% dân số). Tỷ lệ lao động qua đào tạo năm 2013 đạt 20% (trên ĐH/ĐH/CĐ chiếm 3%, Trung cấp chiếm 7%, Sơ cấp nghề chiếm 10%). Tỷ lệ hộ nghèo năm 2013 là 19% (327 hộ). Thu nhập bình quân đầu người đạt 11,5 triệu đồng/người/năm.
• Thực trạng cơ sở hạ tầng: Toàn xã có 103,1 km đường giao thông, gồm 23,7 km đường trục xã/liên xã đã nhựa hóa (tuyến Cẩm Tú - Lương Nội dài 11 km; tuyến Cẩm Tú - Lương Trung dài 12,7 km); 11,7 km đường trục thôn (cứng hóa 21%); 37,2 km đường ngõ xóm (0% cứng hóa, lầy lội vào mùa mưa) và 30,5 km đường trục chính nội đồng là đường đất. Hệ thống thủy lợi có 30 bai đập tưới tiêu cho 683,43 ha đất canh tác (19 đập kiên cố, 11 đập đất; chỉ 3 đập có cống xả lũ) và 11,7 km kênh mương cấp 1 (kiên cố hóa 3 km, còn 8,7 km mương đất).
• Đánh giá hiệu quả kinh tế và so sánh cây mía với cây sắn: Phân tích các yếu tố chi phí đầu tư (giống, phân bón, thuốc BVTV, công lao động), doanh thu, thu nhập hỗn hợp ($MI$) và lợi nhuận trên 1 ha của cây mía so với cây sắn, chỉ ra hiệu quả kinh tế vượt trội của cây mía khi có hợp đồng bao tiêu của Công ty Việt - Đài so với cây trồng khác trên đất đồi.

Chương 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế hoạt động sản xuất mía nguyên liệu trên địa bàn xã Cẩm Quý

Chương này phân tích các hạn chế còn tồn tại (hạ tầng giao thông nội đồng kém phát triển gây chi phí vận chuyển cao, kênh mương đất thiếu nước tưới, giá phân bón tăng cao, trình độ thâm canh không đồng đều) và đề xuất 6 nhóm giải pháp:

1. Giải pháp tạo vốn cho nông dân đầu tư thâm canh sản xuất mía: Mở rộng cơ chế ứng trước phân bón, giống không tính lãi từ Công ty Mía đường Việt - Đài; tạo điều kiện cho hộ nghèo tiếp cận vốn vay ưu đãi.
2. Giải pháp về giống và kỹ thuật canh tác: Chuyển giao các bộ giống mới năng suất cao, chữ đường lớn; cơ cấu tỷ lệ giống chín sớm - trung bình - muộn hợp lý; tuân thủ kỹ thuật cày sâu 50-60 cm và bón phân cân đối.
3. Giải pháp về hệ thống thủy lợi cho vùng mía: Kiên cố hóa 8,7 km kênh mương đất còn lại, tu bổ và lắp đặt cống xả lũ cho 27 bai đập để chủ động nước tưới trong mùa khô.
4. Giải pháp về bảo vệ thực vật: Tăng cường dự tính dự báo, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc Ofatox diệt trừ rệp hại triệt để theo nồng độ khuyến cáo (1/700 - 1/1100).
5. Giải pháp cho tiêu thụ sản phẩm: Thực hiện chặt chẽ hợp đồng kinh tế theo Quyết định 80/2002/QĐ-TTg, đảm bảo tính minh bạch trong việc xác định chữ đường và thu mua kịp thời, tránh để mía lưu bãi lâu ngày làm giảm phẩm cấp.
6. Tổ chức khuyến nông vùng mía nguyên liệu: Đẩy mạnh các lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trực tiếp cho các hộ nông dân tại 18 thôn.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã thu thập và hệ thống hóa được các dữ liệu thực tế tại địa phương:

• Số liệu sản xuất mía tại huyện Cẩm Thủy: Diện tích mía nguyên liệu năm 2013 đạt 2.580,2 ha, trong đó vùng nguyên liệu ký hợp đồng với Công ty Mía đường Việt - Đài đạt 2.095,96 ha (chiếm 81,2% diện tích mía toàn huyện), sản lượng dự kiến đạt 124 nghìn tấn.
• Số liệu kinh tế - xã hội xã Cẩm Quý: Tổng diện tích tự nhiên 4.569,87 ha (đất lâm nghiệp chiếm 59,7%, đất nông nghiệp chiếm 26,5%); quy mô 1.829 hộ với 8.285 nhân khẩu và 6.306 lao động; thu nhập bình quân đầu người năm 2013 đạt 11,5 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo chiếm 19%.
• Thực trạng hạ tầng phục vụ nông nghiệp: Toàn bộ 30,5 km đường nội đồng là đường đất; 37,2 km đường ngõ xóm lầy lội vào mùa mưa; kênh mương cấp 1 mới kiên cố hóa được 25,64% (3 km/11,7 km); hệ thống thủy lợi gồm 30 bai đập (trong đó 11 đập đất và 27 đập chưa có cống xả lũ).

Đóng góp của khóa luận:

• Cung cấp nguồn số liệu khảo sát thực nghiệm chi tiết về thực trạng sản xuất và hiệu quả kinh tế nông hộ trồng mía nguyên liệu tại một xã miền núi thuộc Chương trình 135 của tỉnh Thanh Hóa.
• Chỉ rõ mối liên kết giữa nông hộ và Công ty Mía đường Việt - Đài trong chuỗi cung ứng mía nguyên liệu, chỉ ra các điểm nghẽn về hạ tầng giao thông - thủy lợi và đề xuất hệ thống giải pháp gắn với điều kiện địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Mẫu khảo sát sơ cấp giới hạn ở quy mô 60 hộ tại 6/18 thôn của xã Cẩm Quý, dữ liệu điều tra chi tiết tập trung trong năm sản xuất 2013.
• Chưa lượng hóa đầy đủ các yếu tố tác động dài hạn về mặt môi trường sinh thái, độ phì nhiêu của đất và hiệu quả xã hội do khó khăn trong việc thu thập công cụ đo lường chuyên sâu.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi điều tra mẫu trên toàn bộ 18 thôn của xã Cẩm Quý và các xã lân cận trong vùng nguyên liệu của Công ty Việt - Đài.
• Đánh giá hiệu quả kinh tế theo chu kỳ lưu gốc nhiều năm của cây mía (từ vụ mía tơ đến các vụ mía gốc) để có cái nhìn toàn diện hơn về chu kỳ chi phí và lợi nhuận.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kinh tế Nông nghiệp, Phát triển nông thôn và Quản lý kinh tế trong việc học tập phương pháp nghiên cứu khảo sát nông hộ và hạch toán hiệu quả kinh tế cây trồng.
• Chính quyền địa phương xã Cẩm Quý và Phòng NN&PTNT huyện Cẩm Thủy làm căn cứ thực tiễn để xây dựng quy hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đầu tư hạ tầng giao thông nội đồng và kiên cố hóa kênh mương.
• Doanh nghiệp chế biến (Công ty Mía đường Việt - Đài) trong việc hoàn thiện chính sách đầu tư ứng trước vật tư, thu mua và hỗ trợ kỹ thuật cho người trồng mía.

Nội dung đáng tham khảo nhất: Hệ thống chỉ tiêu hạch toán kinh tế nông hộ ($GO, IC, VA, MI, Pr$); bảng định mức phân bón thâm canh và số liệu điều tra thực địa về hạ tầng kỹ thuật của địa bàn xã miền núi.

Câu hỏi thường gặp

1. Vùng nguyên liệu mía của Công ty Mía đường Việt - Đài tại huyện Cẩm Thủy có quy mô như thế nào trong vụ ép 2013-2014?
Theo số liệu của Phòng NN&PTNT huyện Cẩm Thủy, vùng mía của Công ty Việt - Đài có diện tích 2.095,96 ha (trong đó có 320 ha trồng trên đồi cao có độ dốc >15°), năng suất dự kiến đạt 59,3 tấn/ha và sản lượng dự kiến đạt 124 nghìn tấn.

2. Cơ cấu sử dụng đất đai của xã Cẩm Quý năm 2013 có đặc điểm gì nổi bật?
Tổng diện tích tự nhiên của xã là 4.569,87 ha. Trong đó, đất lâm nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 2.726,33 ha (59,7%), tiếp theo là đất nông nghiệp 1.208,9 ha (26,5%), đất phi nông nghiệp 444,12 ha (9,7%), đất chưa sử dụng 177,80 ha (3,9%) và đất khu dân cư nông thôn 12,72 ha (0,2%).

3. Tác giả đã thiết kế mẫu khảo sát thực địa như thế nào để thu thập dữ liệu sơ cấp?
Nghiên cứu tiến hành phỏng vấn 60 hộ nông dân tại 6 thôn có diện tích mía lớn nhất xã Cẩm Quý (mỗi thôn 10 hộ gồm: thôn Chiềng 1, Chiềng 2, Bái 1, Vin, Chà Đa, Mực), phân loại theo 3 nhóm mức sống (khá, trung bình, nghèo) và phỏng vấn thêm các hộ trồng sắn để có dữ liệu so sánh.

4. Thực trạng hạ tầng giao thông và thủy lợi phục vụ nông nghiệp tại xã Cẩm Quý được ghi nhận ra sao?
Toàn xã có 103,1 km đường giao thông nhưng 30,5 km đường nội đồng là đường đất và 37,2 km đường ngõ xóm lầy lội vào mùa mưa. Về thủy lợi, có 30 bai đập tưới tiêu cho 683,43 ha nhưng 11 đập làm bằng đất và 27 đập chưa có cống xả lũ; hệ thống kênh mương cấp 1 có 8,7 km là mương đất chưa được kiên cố hóa.

5. Cơ cấu các nhóm giống mía được bố trí tại huyện Cẩm Thủy gồm những loại giống nào?
Cơ cấu giống được bố trí gồm 3 nhóm: 30% diện tích sử dụng giống chín sớm (Quế Đường 93-159, ROC20, ROC16); 45% diện tích sử dụng giống chín trung bình (ROC10, ROC22, Đài Ưu 6) và 25% diện tích sử dụng giống chín muộn (MY55-14, ROC23, Viên Lâm 6).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Quách Thị Thao đã phân tích hệ thống thực trạng sản xuất và tiêu thụ mía nguyên liệu cung ứng cho Công ty Mía đường Việt - Đài tại xã Cẩm Quý, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2011-2013. Bằng phương pháp khảo sát 60 nông hộ và vận dụng các chỉ tiêu kinh tế nông nghiệp, đề tài đã làm rõ hiệu quả kinh tế của cây mía, đồng thời chỉ ra những khó khăn cốt lõi về hạ tầng thủy lợi, đường giao thông nội đồng và kỹ thuật canh tác. Nghiên cứu đã đề xuất 6 nhóm giải pháp thực tiễn nhằm phát triển vùng nguyên liệu và nâng cao thu nhập cho người dân tại địa bàn xã miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm đánh giá Đánh giá là nhìn nhận và phân tích toàn bộ quá trình triển khai thực hiện, các kết quả thực hiện cũng như hiệu quả thực tế đạt được trong mối quan hệ với nhiều yếu tố, so sánh với mục tiêu ban đầu.[8],[9] Đánh giá để khẳng định những gì đã thực hiện bằng nguồn lực của gia đình, thôn bản và những hỗ trợ từ bên ngoài với những gì thực sự đã đạt được. Trong đánh giá quá trình sản xuất người ta có thể hiểu như sau: - Là quá trình thu thập và phân tích thông tin để khẳng định: + Liệu mô hình có đạt được các kết quả và tác động hay không? + Mức độ đạt được so với mục tiêu thông qua các hoạt động đã chỉ ra. - Đánh giá sử dụng các phương pháp để điều tra một cách có hệ thống các kết quả và hiệu quả của hoạt động sản xuất.

Đồng thời phân tích những vấn đề có thể làm chậm tiến độ thực hiện sản xuất nếu như các vấn đề này không được giải quyết kịp thời. - Trong quá trình đánh giá yêu cầu phải lập kế hoạch chi tiết và có khoa học, lấy mẫu theo phương pháp thống kê. - Việc đánh giá sẽ tiến hành đo đếm định kỳ theo giai đoạn. - Việc đánh giá sẽ tập trung vào các chỉ số kết quả và đánh giá tác động.

Các loại đánh giá Đánh giá có nhiều loại khác nhau. Phạm vi ở đây có thể sắp xếp thành 3 loại chính như sau: * Đánh giá tiền khả thi/ khả thi Đánh giá tiền khả thi là đánh giá tính khả thi của hoạt động hay sản xuất, để xem xét liệu hoạt động hay sản xuất có thể thực hiện được hay không trong điều kiện cụ thể nhất định. Loại đánh giá này thường do tổ chức tài trợ thực hiện. Tổ chức tài trợ sẽ phân tích các khả năng thực hiện hay hoạt động 5 để làm căn cứ cho phê duyệt xem hoạt động sản xuất có được đưa và thực hiện hay không? * Đánh giá thực hiện - Đánh giá định kỳ: Là đánh giá từng giai đoạn thực hiện, có thể là đánh giá toàn bộ các công việc trong một giai đoạn, nhưng cũng có thể đánh giá từng công việc ở từng giai đoạn nhất định.

Nhìn chung đánh giá định kỳ thường áp dụng cho dài hạn. Tùy theo hoạt động sản xuất mà có thể định ra các khoảng thời gian để đánh giá định kỳ, có thể là ba tháng, sáu tháng hay một năm một lần. Mục đích của đánh giá định kỳ là tìm ra những điểm mạnh, yếu, những khó khăn, thuận lợi trong một thời kỳ nhất định để có những thay đổi hay điều chỉnh phù hợp cho những giai đoạn tiếp theo. - Đánh giá cuối kỳ: Là đánh giá cuối cùng khi kết thúc hoạt động.

Đây là đánh giá toàn diện tất cả các hoạt động và kết quả của sản xuất. Mục đích của đánh giá cuối kỳ nhằm nhìn nhận lại toàn bộ quá trình thực hiện. Những thế mạnh, điểm yếu, những thành công và hạn chế, nguyên nhân của từng vấn đề, đưa ra những bài học cần phải rút kinh nghiệm và điều chỉnh cho sản xuất hay hoạt động khác phù hợp hơn. - Đánh giá tiến độ thực hiện: Là việc xem xét thời gian thực tế triển khai thực hiện các nội dung hay nói cách khác là xét xem hoạt động có đúng thời gian dự định hay không, nhanh hay chậm thế nào… - Đánh giá tình hình chi tiêu tài chính: Là xem xét lại việc sử dụng kinh phí chi tiêu có đúng theo nguyên tắc đã được quy định hay không để có điều chỉnh và rút kinh nghiệm.

- Đánh giá về tổ chức thực hiện: Đánh giá về việc tổ chức phối hợp thực hiện giữa các thành phần tham gia, xem xét và phân tích công tác tổ chức, cách phối hợp các thành phần tham gia. Ngoài ra có thể xem xét việc phối kết hợp giữa các mô hình hay hoạt động trên cùng một địa bàn và hiệu quả của sự phối hợp đó. - Đánh giá kỹ thuật: Là xem xét lại các kỹ thuật mà sản xuất đã đưa vào có phải là mới không, quá trình thực hiện các khâu kỹ thuật có đảm bảo theo đúng quy trình kỹ thuật đã đặt ra không. 6 - Đánh giá mức độ ảnh hưởng của môi trường: Hiện nay vấn đề môi trường là một vấn đề bức xúc của toàn cầu, vì vậy chúng ta cần phải quan tâm đến vấn đề môi trường.

- Đánh giá khả năng mở rộng: Là quá trình xem xét kết quả sản xuất có thể áp dụng rộng rãi, đại trà hay không, nếu có áp dụng thì cần điều kiện gì không. Hiệu quả kinh tế 1. Khái niệm hiệu quả kinh tế HQ là phạm trù kinh tế chung nhất, liên quan trực tiếp đến nền kinh tế sản xuất hàng hóa. HQ là chỉ tiêu dùng để phân tích, đánh giá và lựa chon các phương án hành động.

HQ được xem xét dưới nhiều giác độ và quan điểm khác nhau: HQ tổng hợp, HQKT, HQ chính trị xã hội, HQ trực tiếp, HQ gián tiếp, HQ tương đối và hiệu quả tuyệt đối…Ngày nay, khi đánh giá HQ đầu tư các dự án phát triển, nhất là những dự án đầu tư phát triển nông nghiệp, đòi hỏi phải xem xét HQKT trên nhiều phương diện.TS Ngô Đình Giao: “HQKT là tiêu chuẩn cao nhất cho mọi sự lựa chọn kinh tế của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước”[5].Nordhaus: “HQ sản xuất diễn ra khi xã hội không thể tăng sản lượng một loại hàng hóa mà không cắt giảm sản lượng của loại hàng hóa khác. Một nền kinh tế có HQ nằm trên giới hạn khả năng sản xuất của nó”[2]. Thực chất của hai quan điểm này đề cập đến khía cạnh phân bổ có hiệu quả các nguồn lực của doanh nghiệp, cũng như nền sản xuất xã hội. trên giác độ này rõ rang phân bổ các nguồn lực kinh tế sao cho đạt được việc sử dụng mọi nguồn lực trên đường giới hạn khả năng sản xuất có HQ.

Theo Farell (1957) và một số nhà kinh tế học khác thì chúng ta chỉ tính được HQKT một cách đầy đủ theo nghĩa tương đối: “ HQKT là một phạm trù kinh tế trong đó sản xuất đật được cả HQ kỹ thật và hiệu quả phân phối”. HQ kỹ thuật là số lượng sản phẩm có thể đạt được trên một đơn vị chi phí đầu vào hay nguồn lực sử dụng vào sản xuất trong những điệu kiện cụ thể về kỹ thuật hay công nghệ áp dụng vào sản xuất nông nghiệp. như vậy HQ kỹ 7 thuật liên quan đến phương diện vật chất của sản xuất, nó chỉ ra một đơn vị nguồn lực dùng vào sản xuất đem lại thêm bao nhiêu đơn vị sản phẩm. HQ phân phối ( hiệu quả giá) là chỉ tiêu HQ trong đó các yếu tố giá sản phẩm và giá đầu vào được tính để phản ánh giá trị sản phẩm thu thêm trên một đồng chi phí thêm về đầu vào.

Khi nắm được giá của các yếu tố đầu vào, đâu ra, người ta sẽ sử dụng các yếu tố đầu vào theo một tỷ lệ nhất định để đạt được lợi nhuận tối đa. Thực chất của HQ phân phối, chính là HQ kỹ thuật có tính đến giá của các yếu tố đầu vào và đầu ra, hay chính là hiệu quả về giá. Theo TS Nguyễn Tiến Mạnh: “HQKT là phạm trù kinh tế khác quan phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã xác định”. Mục tiêu ở đây có thể tùy vào từng lĩnh vực sản xuất, tùy vào từng doanh nghiệp.

Tuy nhiên mục tiêu cao nhất của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận. Để làm được điều này doanh nghiệp cần phải sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả các nguồn lực sản xuất ( lao đông, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, vốn…). Như vậy, mặc dù còn nhiều những quan điểm khác nhau về khái niệm HQKT nhưng chung quy lại chúng ta có thể hiểu: HQKT chính là phàm trù phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh doanh, phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất ( lao động, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, tiền vốn) trong quá trình tiến hành các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để tối đa hóa lợi nhuận. Nội dung và bản chất của hiệu quả kinh tế Trong nên kinh tế nhiều thành phần phát triển theo cơ chế thị trường đang khuyến khích mọi ngành, mọi lĩnh vực sản xuất tham gia sản xuất kinh doanh để tìm kiếm cơ hội với yêu cầu, mục đích khác nhau nhưng mục đích cuối cùng là tìm kiếm lợi nhuận.

nhưng lam thế nao để có HQKT cao nhất, đó là sự kết hợp các yếu tố đầu vào và các yếu tố đầu ra trong điều kiện sản xuất, nguồn lực nhất định. Ngoài ra còn phụ thuộc vào mục đích, yêu cầu khoa học kỹ thuật và việc áp dụng vào trong sản xuất, vốn, chính sách…quy luật khan hiếm nguồn lực trong khi đó nhu cầu cua xã hội về hàng hóa dịch vụ ngày càng tăng và trở nên đa dạng hơn, có như vậy mới nâng cao được HQKT. 8 Quá trình sản xuất là sự liên hệ mật thiết giữa các yếu tố đầu vào và yếu tố đầu ra, là biểu hiện mối quan hệ giữa kết quả và HQ sản xuất. kết quả là một đại lượng vật chất được biểu hiện bằng nhiều chỉ tiêu, nhiều nội dung tùy thuộc vào từng điều kiện cụ thể.

Khi xác định HQKT không nên chỉ quan tâm đến hặc là quan hệ so sánh (phép chia) mà nên xem xét đầy đủ các mối quan hệ tuyệt đối ( phép trừ) mà nên xem xét đầy đủ mối quan hệ kết hợp chặt chẽ giữa các đại lương tuyệt đối. HQKT ở đây được hiểu bằng giá trị tổng sản phẩm, thu nhập, lợi nhuận và tỷ xuất lợi nhuận. HQKT trong sản xuất nông nghiệp chủ yếu do hai quy luật chi phối: Quy luật cung – cầu Quy luật tăng năng xuất cận biên giảm dần. HQKT là đại lương để đánh giá, xem xét đến hiệu quả hữu ích được tạo ra như thế nào, có được chấp nhận hay không.

Như vậy, HQKT liên quan đến trực tiếp dến yếu tố đầu vào và các yếu tố đầu ra của quá trình sản xuất. Việc vận dụng các chỉ tiêu đánh giá HQKT trong sản xuất nông nghiệp là rất đa dạng vì ở một mức sản xuất nhất định cần phải làm thế nào để có chi phí vật chất, lao động trên một đơn vị sản phẩm là thấp nhất.