Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu Trình bày tổng quan công trình nghiên cứu, lý do lựa chọn đề tài, mục tiêu, đối tượng-phạm vi nghiên cứu, đóng góp mới của đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm Phân tích, đánh giá các cơ sở lý luận liên quan đến đề tài đã được công bố trước đó. Nêu ra những vấn đề của nghiên cứu, khe hở nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Trình bày cơ sở căn cứ và các phương pháp nghiên cứu đã được thực hiện.
Trình bày quy trình nghiên cứu, mô tả dữ liệu nghiên cứu. Đưa ra giả thiết nghiên cứu. Từ đó đề xuất lựa chọn phương pháp nghiên cứu phù hợp với mô hình nghiên cứu nhằm mang lại kết quả sát với thực tiễn. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Dựa trên dữ liệu được thu thập sẽ tiến hành xử lý dữ liệu thông qua sử dụng phần mềm DEAP.
Sau đó trình bày các kết quả đạt được về mặt lý thuyết và kết quả áp dụng; thảo luận kết quả và nêu những vấn đề tồn tại. Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách Kết luận kết quả nghiên cứu. Đưa ra một số hàm ý chính sách – khuyến nghị, 7 hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM 2.1 Tổng quan hoạt động của Ngân hàng thương mại Tổ chức kinh tế tham gia vào các hoạt động kinh doanh dựa trên các sản phẩm hữu hình nhưng hoạt động cung cấp dịch vụ tiền tệ của các tổ chức tài chính như ngân hàng thương mại mang tính chất đặc thù riêng biệt, các sản phẩm là vô hình.
Các NHTM thường sử dụng nghiệp vụ huy động tiền gửi của các khách hàng thừa vốn và cho vay khách hàng có nhu cầu vốn dưới nhiều hình thức khác nhau. Ngày nay, NHTM còn đóng vai trò trọng yếu trong các giao dịch thanh toán tài chính, đáp ứng nhu cầu thanh toán, đầu tư giữa các đối tượng khách hàng khác nhau theo nhu cầu cụ thể trong và ngoài nước, hay còn gọi là trung gian những bên cung vốn và bên cầu vốn. Trong tác phẩm Commercial Bank Management, theo Rose, P.S (1998) NHTM là đơn vị cung cấp tất cả các sản phẩm –dịch vụ tài chính đa dạng; đặc biệt là hoạt động tài trợ cho vay (cấp tín dụng), huy động vốn và trung gian thanh toán cùng nhiều nghiệp vụ tài chính chuyên môn đặc thù so với các tổ chức khác trong nền kinh tế. Ngoài ra, NHTM là một định chế tài chính trung gian quan trọng bậc nhất trong nền kinh tế thị trường, điều chuyển vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu (Rose (2014)), nhưng xét về bản chất là một doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trong mức độ rủi ro cho phép.
Trên thế giới, ngân hàng được định nghĩa như sau: - Định nghĩa của Pháp (1941): tổ chức ngân hàng là một đơn vị kinh doanh hoạt động chính thường xuyên là nhận của công dân dưới hình thức ký thác hay hình thức khác để có số tiền mà họ dùng cho chính họ vào hoạt động chuyên môn chiết khấu, tín dụng hay tài chính khác. - Định nghĩa của Ấn Độ (1959): ngân hàng là những cơ sở nhận tiền ký thác để cho vay hay tài trợ và đầu tư. - Định nghĩa của Cục dự trữ liên bang Mỹ - FED: Bất kỳ một tổ chức nào cung cấp tài khoản tiền gởi cho phép khách hàng rút tiền theo yêu cầu (như bằng cách viết Séc hay bằng việc rút tiền điện tử) và cho vay đối với tổ chức kinh doanh 9 hay cho vay thương mại, cho vay cá nhân – Hộ gia đình sẽ được xem là một ngân hàng. Ngân hàng thương mại ở Việt Nam được quy định cụ thể về chức năng hoạt động của ngân hàng thương mại theo quy định số 47/2010/QH12 được Quốc hội thông qua và ban hành ngày 16/06/2010 về Luật các tổ chức tín dụng.
Các NHTM là loại hình ngân hàng được hoạt động đầy đủ các chức năng, các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của pháp luật nhằm mục tiêu lợi nhuận. Tùy thuộc vào loại hình sở hữu, NHTM có các loại hình khác nhau như: - NHTM nhà nước (Nhà nước chiếm sở hữu 100%, được nhà nước thành lập – cấp vốn và tổ chức hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên). - NHTM cổ phần - Ngân hàng liên doanh - Chi nhánh NHTM nước ngoài - NHTM 100% vốn nước ngoài Trên thế giới, ngân hàng là tổ chức luôn giữ vai trò quan trong trong thúc đẩy phát triển kinh tế một cách bền vững. Là một trung gian quan trọng trong việc điều phối và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế.
Với chức năng kinh doanh chính, ngân hàng thương mại huy động vốn từ những người thừa vốn và cho vay với những người thiếu vốn. Từ nghiệp vụ này, các cá nhận/doanh nghiệp có thể đẩy mạnh hoạt động kinh doanh, nâng cao năng lực sản xuất cạnh tranh thông qua việc đổi mới – cải tiến hệ thống sản xuất hiện đại, tiếp cận công nghệ cao, nâng cao năng suất lao động giúp tăng sức cạnh tranh và thu về lợi nhuận cao. Ngày nay, các NHTM còn là đơn vị chính trong việc xây dựng cung cấp sản phẩm dịch vụ tài chính mới trên thị trường. Thông qua các hoạt động tài trợ thương mại, phát hành trái phiếu, thị trường bảo hiểm, đầu tư vào các quỹ, ngân hàng tài trợ thương mại quốc tế cho các giao dịch xuất nhập khẩu, đơn vị bảo lãnh cho các hoạt động kinh doanh giữa các doanh nghiệp/tổ chức phi tín dụng,…ngân hàng thương mại đã phát triển khá đa dạng các công cụ bán chéo để đáp ứng các nhu cầu đa dạng ngày 10 càng cao trên thị trường.
Cũng qua đó các hoạt động kinh tế trong nước được hội nhập ngày càng sâu rộng trong giao thương quốc tế. Các hoạt động của NHTM như sau: - Nghiệp vụ của ngân hàng: o Huy động tiền gửi (dưới các kỳ hạn khác nhau: không kỳ hạn, có kỳ hạn, và các loại tiền gửi khác) o Phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn trong nước và nước ngoài. o Cung cấp vốn cho nền kinh tế dưới các hình thức sau đây: Cho vay, chiết khấu, tái chiết khấu trong chuyển nhượng và giấy tờ có giá khác; Bảo lãnh ngân hàng; Nghiệp vụ kinh doanh thẻ; Các hoạt động bao thanh toán (trong nước, quốc tế đối với các ngân hàng được phép); Các sản phẩm tín dụng khác theo giấy phép được NHNN cấp phép. o Hoạt động tài khoản thanh toán cho khách hàng.
o Cung cấp các dịch vụ thanh toán (trong nước và quốc tế) - Hoạt động tín dụng của NHNN: NHTM được vay vốn của NHNN dưới hình thức tái cấp vốn theo quy định của NHNN Việt Nam. - Hoạt động tín dụng giữa các TCTD: NHTM được vay vốn của TCTD, tổ chức tài chính trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật. - Hoạt động tài khoản: o NHTM phải mở tài khoản tiền gửi tại NHNN và duy trì trên tài khoản tiền gửi này số dư bình quân không thấp hơn mức dự trữ bắt buộc. o NHTM được mở tài khoản thanh toán tại TCTD khác.
o NHTM được mở tài khoản ở nước ngoài theo quy định của pháp luật về ngoại hối. - Hoạt động thanh toán: 11 o NHTM được tổ chức thanh toán trong cùng hệ thống NHTM cũng như tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng quốc gia. o NHTM được tham gia hệ thống thanh toán quốc tế sau khi được Ngân hàng Nhà nước cấp phép. - Góp vốn, mua cổ phần: Ngân hàng thương mại chỉ được dùng vốn điều lệ và quỹ dự trữ để góp vốn, mua cổ phần theo quy định của NHNN.
- Hoạt động thị trường mở: NHTM được tham gia đấu thầu tín phiếu Kho bạc, mua, bán công cụ chuyển nhượng, trái phiếu Chính phủ, tín phiếu Kho bạc, tín phiếu NHNN và các giấy tờ có giá khác trên thị trường tiền tệ. - Hoạt động ngoại hối và sản phẩm phái sinh: NHTM chỉ được HĐKD sau khi được NHNN cấp phép cho hoạt động cung cấp sản phẩm - dịch vụ: o Ngoại hối; o Phái sinh về tỷ giá, lãi suất, ngoại hối, tiền tệ và tài sản tài chính khác. o NHNN quy định về phạm vi kinh doanh ngoại hối; điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép cho hoạt động kinh doanh ngoại hối; kinh doanh, cung ứng sản phẩm phái sinh của NHTM. o Hoạt động cung cấp dịch vụ ngoại hối của NHTM thực hiện theo quy định của pháp luật về ngoại hối.
- Hoạt động ủy thác và đại lý: NHTM được quyền ủy thác, nhận ủy thác, đại lý trong lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng, kinh doanh bảo hiểm, quản lý tài sản theo quy định của NHNN. - Các hoạt động kinh doanh khác của NHTM: o Hoạt động dịch vụ quản lý tiền mặt, tư vấn ngân hàng, tài chính; các dịch vụ quản lý, bảo quản tài sản, cho thuê tủ, két an toàn. o Hoạt động tư vấn tài chính cho khách hàng doanh nghiệp, tư vấn mua, bán, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp và tư vấn đầu tư. o Mua, bán trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp.
o Dịch vụ môi giới tiền tệ. 12 o Lưu ký chứng khoán, kinh doanh vàng và các hoạt động kinh doanh khác liên quan đến hoạt động ngân hàng sau khi được NHNN chấp thuận bằng văn bản. Với vai trò chủ thể trong trung gian thanh toán, NHTM còn là kênh quan trọng của chính phủ trong điều tiết các hoạt động vĩ mô của nền kinh tế. Thông qua hoạt động hút/bơm tiền lưu thông trong nền kinh tế, NHTM gián tiếp là công cụ để chính phủ điều hành các chính sách vĩ mô (tài khóa – tiền tệ) nhằm đảm bảo cho nền kinh tế đi đúng theo định hướng điều hành.2 Hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Hiệu quả hoạt động - HQHĐ (Operational Efficiency – OE) là một đại lượng đo lường lợi ích mang lại từ HĐKD trên cơ sở các chi phí đã bỏ ra , thể hiện mối quan hệ tương quan giữa sử dụng toàn bộ chi phí bỏ ra và lợi ích thu được từ việc đó.
Lợi ích thu được càng cao có nghĩa là HĐKD đó càng hiệu quả trên cùng một khoản chi phí đã bỏ ra. HQHĐ của một đơn vị đạt được thể hiện qua việc sử dụng hiệu quả các nguồn đầu vào phân bổ để đạt đầu ra với kết quả tối đa.