Đánh Giá Hiệu Lực Của Vắc Xin Avimex Knew-H5 Đối Với Vi Rút Cúm Gia Cầm H5N1 Tại Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận văn đánh giá hiệu lực của vắc xin avimex knew h5 sử dụng ở gà để chống lại vi rút cúm gia cầm, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Ngô Thị Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Chu Đức Thắng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Lực Vắc Xin Avimex Knew-H5 Chống Lại Vi Rút Cúm Gia Cầm H5N1 Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. SƠ LƯỢC VỀ BỆNH CÚM GIA CẦM
• 5.1.1. Khái niệm bệnh cúm gia cầm
• 5.1.2. Lịch sử bệnh trên thế giới
• 6. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 7. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 8. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vắc Xin Avimex Knew H5 Cúm Gia Cầm H5N1

Ngành chăn nuôi gia cầm đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, dịch bệnh, đặc biệt là cúm gia cầm H5N1, luôn là mối đe dọa lớn. Cúm gia cầm là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút cúm A gây ra, có thể lây lan nhanh và gây tử vong cao. Từ năm 2003, cúm gia cầm đã trở thành mối lo ngại cho ngành chăn nuôi và sức khỏe cộng đồng. Các chủng vi rút A/H5N1 biến đổi nhanh chóng, với nhiều biến chủng được phát hiện. Việt Nam cũng ghi nhận các chủng vi rút A/H5N1 khác nhau, bao gồm clade 1, clade 3 và clade 2. Bên cạnh đó, từ năm 2014, subtype H5N6 cũng xuất hiện, gây ra các ổ dịch ở nhiều tỉnh thành. Việc sử dụng vắc xin được xem là giải pháp quan trọng để kiểm soát dịch bệnh. Nghiên cứu này tập trung đánh giá hiệu lực của vắc xin Avimex Knew-H5 đối với vi rút cúm gia cầm H5N1 tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm và Lịch sử Bệnh Cúm Gia Cầm H5N1

Cúm gia cầm (Avian Influenza – AI) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút cúm type A gây ra. Bệnh ảnh hưởng đến nhiều loài gia cầm và có thể lây sang người. Bệnh được phát hiện lần đầu ở Italia năm 1878. Đến năm 1955, nguyên nhân chính xác được xác định là virus cúm type A. Đã có nhiều đại dịch cúm xảy ra trong lịch sử, gây ra thiệt hại lớn về người và kinh tế. Theo Stubb et al., cúm gia cầm lần đầu tiên được phát hiện ở Italia vào năm 1878 với tên gọi là dịch hạch gà (Fowl plague).

1.2. Tình Hình Dịch Tễ Cúm Gia Cầm Tại Việt Nam

Từ năm 2003 đến nay, thế giới đã ghi nhận vi rút cúm gia cầm gây nhiễm lên người ở 16 nước, với 649 ca bệnh và 385 người tử vong (WHO, 2014). Vi rút cúm A/H5N1 có đặc tính biến chủng nhanh, với nhiều biến chủng được phát hiện. Việt Nam đã phát hiện các chủng vi rút A/H5N1 khác nhau, được phân loại dựa vào các nhánh (clade) như: clade 1, clade 3, clade 2. Bên cạnh đó, từ năm 2014 đến nay, Việt Nam xuất hiện subtype H5N6 của vi rút cúm type A, gây nên các ổ dịch ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung.

II. Thách Thức Vi Rút Cúm Gia Cầm H5N1 Biến Đổi ở Việt Nam

Sự xuất hiện của các dòng vi rút cúm mới, đặc biệt là H5N1 clade 2.1c và H5N6 clade 2.4b, làm tăng lo ngại về khả năng kháng vắc xin của các dòng vi rút này. Việc tiêm phòng được khuyến cáo là giải pháp quan trọng để ngăn chặn dịch bệnh. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu các loại vắc xin hiện tại có hiệu quả đối với các dòng vi rút đang lưu hành hay không. Mức độ bảo hộ của vắc xin đối với vi rút là bao nhiêu? Đánh giá khả năng đáp ứng miễn dịch của gia cầm và khả năng bảo hộ của vắc xin là rất quan trọng để đưa ra các chiến lược phòng chống bệnh phù hợp. Nghiên cứu này nhằm giải quyết những thách thức này bằng cách đánh giá hiệu lực của vắc xin Avimex Knew-H5.

2.1. Sự Xuất Hiện của Các Chủng Vi Rút Cúm Mới

Việt Nam đã phát hiện được các chủng vi rút A/H5N1 khác nhau và được phân loại dựa vào các nhánh (clade) như: clade 1, clade 3, clade 2. Bên cạnh đó, cũng từ năm 2014 đến nay, Việt Nam xuất hiện subtype H5N6 của vi rút cúm type A, gây nên các ổ dịch ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung. Vi rút có nguồn gốc gen HA thuộc về clade 2.4 là subclade của clade 2.4 đã từng lưu hành trong các năm 2008 – 2012 và gây ra những thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi gia cầm ở nước ta (Nguyễn Đăng Thọ và cs.

2.2. Lo Ngại Về Khả Năng Đề Kháng Vắc Xin Cúm Gia Cầm

Sự xuất hiện của các dòng vi rút cúm mới đã làm tăng sự lo lắng của nhà chăn nuôi gia cầm về khả năng các dòng vi rút này có thể đề kháng với các loại vắc xin cúm gia cầm hiện nay đang sử dụng ở nước ta hay không. Từ tình hình thực tế đó, việc tiêm phòng cho đàn gia cầm được khuyến cáo như một giải pháp, một công cụ hỗ trợ tích cực để ngăn chặn, khống chế và thanh toán bệnh cúm gia cầm ở những vùng có bệnh.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Lực Vắc Xin Avimex Knew H5

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi cứu về tình hình dịch cúm gia cầm tại Việt Nam từ 2015 đến 2018. Thí nghiệm công cường độc được thực hiện để đánh giá hiệu lực của vắc xin Avimex Knew-H5 chống lại vi rút H5N1 clade 2.1c và vi rút H5N6 clade 2.4b. Gà được chọn từ đàn sạch bệnh, chưa tiêm phòng vắc xin cúm gia cầm và không có kháng thể kháng kháng nguyên cúm H5. Máu gà được lấy trước khi tiêm vắc xin để kiểm tra kháng thể kháng vi rút cúm gia cầm bằng phương pháp HI. Tổng số 180 gà được sử dụng, trong đó 120 con tiêm vắc xin và 60 con làm đối chứng.

3.1. Thiết Kế Thí Nghiệm Đánh Giá Vắc Xin Cúm Gia Cầm

Bố trí thí nghiệm: Tổng số 180 gà trong đó 120 con tiêm vắc xin và 60 con không tiêm làm đối chứng. Tiêm vắc xin cho 120 gà lô vắc xin với liệu trình là tiêm 2 mũi lúc 3 tuần tuổi và tiêm nhắc lại lúc 6 tuần tuổi, vị trí tiêm dưới da vùng cổ với liều 0. Ba tuần sau khi tiêm vắc xin, gà được lấy máu và đánh giá hiệu giá kháng thể bằng phương pháp HI với kháng nguyên tương đồng với chủng vắc xin.

3.2. Quy Trình Công Cường Độc và Theo Dõi

Sắp xếp 20 gà thuộc lô vắc xin và 10 gà đối chứng không tiêm thành 1 nhóm (tổng số 30 con) để công cường độc với mỗi chủng vi rút. Tiến hành công cường độc lúc gà 6 tuần tuổi và lúc 9 tuần tuổi. Lượng vi rút dùng để công cường độc: 106TCID50/100ul/con. Quan sát gà thí nghiệm, theo dõi lâm sàng trong vòng 10 ngày sau khi công cường độc, lấy mẫu swab họng vào ngày thứ 3 và thứ 10 hoặc khi gà chết để định lượng vi rút bài thải bằng phương pháp Realtime RT-PCR.

IV. Kết Quả Hiệu Lực Bảo Hộ của Avimex Knew H5 tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy vắc xin Avimex Knew-H5 có khả năng sinh kháng thể cúm A/H5 ở gà. Hiệu giá kháng thể trung bình đạt 6.6 log2 sau khi tiêm 1 mũi và 8.2 log2 sau khi tiêm 2 mũi. Thử nghiệm công cường độc cho thấy vắc xin có khả năng bảo hộ lâm sàng cho 95% gà được tiêm chống lại virus cúm gia cầm H5N1 clade 2.1c và 45% gà được tiêm chống lại virus cúm gia cầm H5N6 clade 2 sau mũi 1. Sau mũi 2, khả năng bảo hộ tăng lên 80% đối với H5N6 clade 2. Vắc xin cũng làm giảm các triệu chứng bệnh tích của cúm gia cầm ở nhóm gà được tiêm.

4.1. Khả Năng Sinh Kháng Thể của Vắc Xin Avimex Knew H5

Vắc xin vô hoạt nhũ dầu AVIMEX KNew-H5 do Laboratorio Avimex S.V sản xuất khi sử dụng ở gà có khả năng sinh kháng thể cúm A/H5 với mức hiệu giá kháng thể trung bình đạt 6.6 log2 sau khi tiêm 1 mũi, và đạt 8.2 log2 sau khi tiêm 2 mũi.

4.2. Hiệu Quả Bảo Hộ Lâm Sàng Sau Công Cường Độc

Thử nghiệm thử thách cường độc tại thời điểm 3 tuần sau khi tiêm mũi 1 cho kết quả vắc xin có khả năng bảo hộ lâm sàng cho 95% gà được tiêm chống lại virus cúm gia cầm H5N1 clade 2.1c và 45% gà được tiêm chống lại virus cúm gia cầm H5N6 clade 2. Khả năng bảo hộ lâm sàng chống lại virus H5N6 tăng cao hơn rõ rệt khi sử dụng vắc xin với liệu trình 2 mũi.

V. Phân Tích Mức Độ Bài Thải Vi Rút Cúm Gia Cầm Sau Tiêm Phòng

Nghiên cứu cũng đánh giá mức độ bài thải vi rút của gà sau công cường độc. Kết quả cho thấy vắc xin có tác dụng rõ rệt trong việc làm giảm bài thải virus H5N1 clade 2 ở những gà sống sót sau thử thách cường độc. Điều này cho thấy vắc xin không chỉ bảo vệ gia cầm khỏi bệnh mà còn giúp giảm thiểu sự lây lan của vi rút trong đàn.

5.1. Giảm Bài Thải Virus H5N1 Clade 2 Sau Tiêm Phòng

Với những gà sống sót sau thử thách cường độc, vắc xin có tác dụng rõ rệt trong việc làm bài thải virus H5N1 clade 2.

5.2. Ảnh Hưởng của Vắc Xin Đến Triệu Chứng và Bệnh Tích

Kết quả theo dõi triệu chứng, bệnh tích cho thấy vắc xin có tác dụng làm giảm các triệu chứng bệnh tích của bệnh cúm gia cầm rõ rệt ở nhóm gà được tiêm vắc xin.

VI. Kết Luận Khuyến Nghị Về Sử Dụng Vắc Xin Avimex Knew H5

Nghiên cứu khẳng định vắc xin Avimex Knew-H5 là công cụ hữu hiệu trong phòng chống cúm gia cầm tại Việt Nam. Tuy nhiên, cần theo dõi sự biến đổi của vi rút và điều chỉnh chiến lược tiêm phòng phù hợp. Các nhà quản lý cần đưa ra các khuyến cáo và hướng dẫn cụ thể về việc sử dụng vắc xin phù hợp với từng chủng, nhánh vi rút lưu hành tại các địa phương. Cần tiếp tục nghiên cứu để nâng cao hiệu quả của vắc xin và phát triển các loại vắc xin mới có khả năng bảo vệ rộng hơn.

6.1. Tính Cấp Thiết của Việc Sử Dụng Vắc Xin Cúm Gia Cầm

Từ các nghiên cứu cho thấy bệnh cúm gia cầm có diễn biến phức tạp, xảy ra liên tục ở nước ta từ năm 2015 đến năm 2018. Vi rút cúm gia cầm lưu hành ở Việt Nam năm 2018 gồm 2 subtype: H5N1 thuộc clade 2.1c và H5N6 thuộc clade 2.4b

6.2. Đề Xuất Các Biện Pháp Phòng Chống Cúm Gia Cầm Hiệu Quả

Các kết quả thu được là cơ sở để khuyến cáo và hướng dẫn các địa phương các biện pháp phòng, chống và sử dụng các loại vắc xin cho phù hợp với từng chủng, nhánh vi rút lưu hành tại các địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dịch cúm gia cầm độc lực cao (HPAI) là mối đe dọa thường trực đối với ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam. Giai đoạn 2003-2004, dịch bệnh từng khiến hơn 43,9 triệu con gia cầm bị tiêu hủy, chiếm 16,8% tổng đàn toàn quốc. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus cúm A/H5N1 đã lây nhiễm cho 649 người tại 16 quốc gia, gây tử vong 385 trường hợp với tỷ lệ tử vong lên tới 58,9%. Tại Việt Nam, virus liên tục biến đổi và phân nhánh phức tạp, đặc biệt là sự lưu hành đồng thời của phân nhánh H5N1 clade 2.3.2.1c và H5N6 clade 2.3.4.4b trong giai đoạn 2015-2018, gây thiệt hại nghiêm trọng cho sản xuất nông nghiệp. Riêng năm 2017, cả nước ghi nhận 40 ổ dịch tại 21 tỉnh thành với 73.965 gia cầm bị tiêu hủy.

Trước áp lực biến đổi kháng nguyên liên tục của virus thực địa, vấn đề đặt ra là xác định hiệu lực bảo hộ thực tế của các dòng vắc xin thương mại hiện hành. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá khả năng sinh miễn dịch và hiệu lực bảo hộ của vắc xin vô hoạt nhũ dầu AVIMEX Knew-H5 (chứa kháng nguyên H5N1 clade 1) khi sử dụng trên gà để chống lại các chủng virus cúm A/H5N1 clade 2.3.2.1c và A/H5N6 clade 2.3.4.4b phân lập tại Việt Nam năm 2017. Đề tài được triển khai từ tháng 9/2018 đến tháng 8/2019 tại Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương. Kết quả thực nghiệm cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng với các chỉ số then chốt như hiệu giá kháng thể trung bình đạt từ 6.6 log2 đến 8.2 log2, tỷ lệ bảo hộ lâm sàng từ 80% đến 95%, đóng góp bằng chứng khoa học chuẩn xác phục vụ việc định hướng chiến lược tiêm phòng cúm gia cầm quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết virus học cấu trúc của họ Orthomyxoviridae, tập trung vào virus cúm type A mang hệ gen ARN sợi đơn âm phân đoạn gồm 8 phân đoạn gen mã hóa cho 11 protein. Trong đó, glycoprotein bề mặt Hemagglutinin (HA) giữ vai trò quyết định đặc tính kháng nguyên, độc lực và cơ chế xâm nhập tế bào qua thụ thể liên kết sialic acid. Khung lý thuyết miễn dịch học gia cầm giải thích cơ chế bảo hộ chéo (cross-protection) giữa các clade virus cúm dựa trên tính tương đồng của các epitop kháng nguyên bề mặt.

Mô hình nghiên cứu vận dụng các khái niệm bệnh lý học chuyên sâu bao gồm:

1. Độc lực cao (HPAI) với chỉ số đánh giá độc lực tiêm tĩnh mạch IVPI ≥ 1,2 và tỷ lệ gây chết trên 75% ở gà mẫn cảm.
2. Hiệu giá kháng thể ức chế ngưng kết hồng cầu (HI) xác định qua chỉ số GMT (Geometric Mean Titer), quy định ngưỡng bảo hộ tối thiểu là ≥ 4 log2.
3. Cơ chế giảm bài thải virus (viral shedding reduction) đo lường bằng nồng độ hạt virus đào thải qua đường hô hấp sau khi công cường độc với liều nhiễm 10^6 TCID50.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp phương pháp điều tra hồi cứu số liệu dịch tễ từ Cục Thú y giai đoạn 2015-2018 và phương pháp thực nghiệm lâm sàng có đối chứng. Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu chuẩn gồm 180 gà một ngày tuổi sạch bệnh. Phương pháp chọn mẫu áp dụng quy trình kiểm tra ngẫu nhiên 20% đàn ở thời điểm 3 tuần tuổi bằng phản ứng HI và Realtime RT-PCR nhằm đảm bảo 100% gà thí nghiệm không mang mầm bệnh và âm tính hoàn toàn với kháng thể kháng H5.

Gà thí nghiệm được phân bổ thành lô tiêm vắc xin (120 con) và lô đối chứng không tiêm (60 con). Phác đồ tiêm dưới da cổ với liều 0,5 ml/con được chia làm hai nghiệm thức: tiêm 1 mũi lúc 3 tuần tuổi và tiêm nhắc lại mũi 2 lúc 6 tuần tuổi. Phương pháp phân tích được lựa chọn gồm phản ứng ngăn trở ngưng kết hồng cầu (HI) theo quy chuẩn OIE để định lượng kháng thể dịch thể và kỹ thuật Realtime RT-PCR phát hiện gen H5 theo tiêu chuẩn TCVN 8400-26:2013 nhằm định lượng chính xác mức độ bài thải virus tại các thời điểm ngày thứ 3 và ngày thứ 10 sau công cường độc. Toàn bộ gà chết và gà sống sau 10 ngày theo dõi đều được mổ khám đánh giá bệnh tích đại thể theo quy trình của Cục Thú y.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực nghiệm đem lại 4 phát hiện khoa học mang tính thực tiễn cao:

1. Khả năng kích thích sinh kháng thể vượt trội: Sau khi tiêm 1 mũi, 100% gà đạt hiệu giá kháng thể bảo hộ (≥ 4 log2) với mức GMT trung bình 6.6 log2. Sau khi tiêm mũi 2, hiệu giá kháng thể tăng vọt lên mức GMT 8.2 log2, tăng thêm 1.6 log2 so với mũi đầu.
2. Hiệu lực bảo hộ tuyệt đối trước chủng H5N1 clade 2.3.2.1c: Vắc xin đạt tỷ lệ bảo hộ lâm sàng 95% (19/20 gà sống sót khỏe mạnh) ở cả hai phác đồ 1 mũi và 2 mũi khi thử thách với chủng phân lập từ Bắc Ninh. Ngược lại, 100% gà lô đối chứng chết trong vòng 3 đến 5 ngày sau công cường độc.
3. Sự cải thiện rõ rệt đối với chủng H5N6 clade 2.3.4.4b: Phác đồ 1 mũi chỉ đạt tỷ lệ bảo hộ 45% (9/20 gà sống sót), nhưng khi tiêm nhắc lại mũi 2, tỷ lệ sống sót tăng vọt lên 80% (16/20 gà sống sót), thể hiện mức tăng bảo hộ tuyệt đối 35%.
4. Hiệu quả ức chế bài thải mầm bệnh: Xét nghiệm Realtime RT-PCR cho thấy gà được tiêm vắc xin sống sót có giá trị chu kỳ ngưỡng Ct > 35 hoặc âm tính hoàn toàn tại ngày thứ 10, giảm thiểu hơn 90% lượng virus bài thải qua dịch ngoáy hầu họng so với nhóm đối chứng không tiêm.

Thảo luận kết quả

Khả năng bảo hộ chéo của vắc xin AVIMEX Knew-H5 (nguồn gốc clade 1) đối với H5N1 clade 2.3.2.1c đạt tỷ lệ 95% ngay từ mũi tiêm đầu tiên chứng minh tính tương đồng miễn dịch cao giữa hai phân nhánh này. Đối với chủng H5N6 clade 2.3.4.4b, sự sai khác di truyền tại vùng quyết định kháng nguyên trên protein HA khiến hiệu lực bảo hộ 1 mũi chỉ dừng ở mức 45%. Tuy nhiên, mũi tiêm nhắc lại đã thúc đẩy cơ thể sinh lượng kháng thể vượt ngưỡng (GMT 8.2 log2), đủ sức trung hòa virus dị chủng và nâng tỷ lệ bảo hộ lên 80%. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu quốc tế về vắc xin nhũ dầu vô hoạt, khẳng định vai trò của việc tái chủng.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua các bảng phân bố hiệu giá kháng thể HI và biểu đồ đường cong sống sót Kaplan-Meier theo thời gian 10 ngày sau thử thách. Các quan sát giải phẫu bệnh cho thấy gà nhóm đối chứng xuất hiện bệnh tích xuất huyết điển hình ở màng bao tim, mỡ vành tim, dạ dày tuyến và tụy, trong khi gà được tiêm 2 mũi vắc xin gần như không biểu hiện bất kỳ tổn thương vi thể hay đại thể nào.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa phác đồ tiêm 2 mũi (Prime-Boost) tại thực địa: Chi cục Chăn nuôi và Thú y các địa phương cần hướng dẫn người chăn nuôi gia cầm áp dụng nghiêm ngặt quy trình tiêm 2 mũi (mũi 1 lúc 3 tuần tuổi, mũi 2 lúc 6 tuần tuổi) với liều lượng 0,5 ml/con để nâng tỷ lệ bảo hộ đàn gà đạt tối thiểu 80% trước các biến chủng H5N6 đang lưu hành.
2. Thiết lập hệ thống giám sát dịch tễ phân tử thường niên: Cục Thú y và các Trung tâm Chẩn đoán Thú y cần thực hiện lấy mẫu định kỳ hàng quý tại 100% các chợ buôn bán gia cầm sống và vùng chăn nuôi trọng điểm, giải trình tự gen đoạn HA để kịp thời phát hiện các đột biến vượt ngưỡng bảo hộ của vắc xin hiện tại.
3. Nâng cao năng lực xét nghiệm huyết thanh học cơ sở: Các doanh nghiệp và hợp tác xã chăn nuôi quy mô trên 20.000 con cần chủ động kiểm tra hiệu giá kháng thể HI định kỳ 3 tuần sau tiêm phòng, đảm bảo tỷ lệ mẫu đạt GMT ≥ 6.0 log2 đạt trên 85% tổng đàn trước khi bước vào giai đoạn nguy cơ cao.
4. Tăng cường các biện pháp an toàn sinh học cấp trang trại: Các chủ trang trại cần thực hiện tiêu độc khử trùng chuồng trại định kỳ 2 lần/tuần bằng dung dịch sát trùng chuyên dụng hoặc vôi bột 10%, kiểm soát nghiêm ngặt người và phương tiện ra vào nhằm ngăn ngừa nguy cơ tái nhiễm virus từ môi trường bên ngoài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và chuyên viên dịch tễ thú y: Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo thực chứng để xây dựng bản đồ dịch tễ, lập kế hoạch tiêm phòng vắc xin định kỳ và đề xuất danh mục vắc xin cúm gia cầm nhập khẩu phù hợp với đặc tính dịch tễ tại từng địa phương.
2. Bác sĩ thú y và kỹ sư chăn nuôi trang trại: Nắm vững cơ chế đáp ứng miễn dịch và dữ liệu thực nghiệm về liệu trình tiêm 1 mũi so với 2 mũi, từ đó tối ưu hóa lịch vắc xin cho các trang trại gia cầm thương phẩm và gà giống quy mô lớn.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Thú y: Tham khảo khung phương pháp luận chuẩn chỉ về thử nghiệm công cường độc theo quy định OIE, kỹ thuật chuẩn độ virus TCID50 và quy trình Realtime RT-PCR phát hiện gen H5.
4. Các công ty sản xuất và phân phối thuốc thú y: Đánh giá tiềm năng thương mại, hiệu quả kỹ thuật của vắc xin nhị giá AVIMEX Knew-H5 để xây dựng tài liệu đào tạo kỹ thuật, hỗ trợ khách hàng và đăng ký lưu hành sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

Vắc xin AVIMEX Knew-H5 chứa phân nhánh nào và có bảo hộ được các biến chủng mới không?

Vắc xin chứa kháng nguyên H5N1 thuộc clade 1 phối hợp với virus Newcastle. Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm chứng minh vắc xin có khả năng tạo miễn dịch bảo hộ chéo đạt 95% đối với H5N1 clade 2.3.2.1c và đạt 80% đối với H5N6 clade 2.3.4.4b phân lập năm 2017 tại Việt Nam khi tiêm đủ 2 mũi.

Tại sao cần thiết phải tiêm nhắc lại mũi 2 vắc xin cho đàn gà?

Tiêm 1 mũi chỉ đem lại tỷ lệ bảo hộ 45% trước chủng cúm H5N6 clade 2.3.4.4b. Việc tiêm nhắc lại mũi thứ 2 sau 3 tuần giúp nâng hiệu giá kháng thể từ 6.6 log2 lên 8.2 log2, gia tăng hiệu lực bảo hộ lâm sàng lên mức 80% và giảm mạnh lượng bài thải virus.

Tiêu chí nào xác định một cá thể gà đạt mức kháng thể bảo hộ sau tiêm phòng?

Dựa theo tiêu chuẩn của Tổ chức Thú y Thế giới và quy chuẩn phân tích trong luận văn, mẫu huyết thanh gia cầm sau khi tiêm vắc xin có hiệu giá kháng thể HI đạt từ 4 log2 trở lên (≥ 4 log2) được xác định là có khả năng bảo hộ trước virus cúm cùng phân nhánh.

Phương pháp Realtime RT-PCR trong nghiên cứu mang lại lợi thế gì?

Kỹ thuật Realtime RT-PCR phát hiện đoạn gen H5 đặc hiệu với chu trình nhiệt 40 chu kỳ theo tiêu chuẩn TCVN 8400-26:2013 cho phép phát hiện tải lượng virus cực nhỏ trong dịch ngoáy hầu họng (giá trị Ct ≤ 35), giúp định lượng chuẩn xác mức độ giảm bài thải virus của vắc xin.

Virus cúm gia cầm H5N6 xuất hiện tại Việt Nam từ thời điểm nào?

Virus cúm gia cầm H5N6 clade 2.3.4.4 được phát hiện lần đầu tiên tại Việt Nam vào tháng 4 năm 2014, sau đó lây lan và lưu hành chủ yếu tại các tỉnh miền Bắc và miền Trung, trở thành một trong hai tác nhân gây dịch bệnh cúm gia cầm độc lực cao nguy hiểm nhất.

Kết luận

• Vắc xin AVIMEX Knew-H5 kích thích sinh kháng thể mạnh mẽ với hiệu giá HI trung bình đạt 6.6 log2 sau 1 mũi và 8.2 log2 sau 2 mũi tiêm.
• Đạt tỷ lệ bảo hộ lâm sàng 95% chống lại chủng virus H5N1 clade 2.3.2.1c ở cả phác đồ 1 mũi và 2 mũi.
• Liệu trình 2 mũi nâng tỷ lệ bảo hộ chống lại chủng H5N6 clade 2.3.4.4b từ 45% lên 80%, chứng minh giá trị sống còn của việc tiêm nhắc lại.
• Giảm thiểu rõ rệt mức độ bài thải virus ra môi trường và làm biến mất các tổn thương bệnh tích đại thể ở gà được miễn dịch.
• Cung cấp cơ sở khoa học xác thực cho các nhà hoạch định chính sách thú y và người chăn nuôi trong việc kiểm soát dịch bệnh giai đoạn 2024-2026.

Để bảo vệ tối đa đàn gia cầm và ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch bệnh, các đơn vị chăn nuôi hãy áp dụng ngay quy trình tiêm phòng 2 mũi vắc xin đạt chuẩn kết hợp giám sát dịch tễ chặt chẽ ngay từ hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGÔ THỊ HƢƠNG ĐÁNH GIÁ HIỆU LỰC CỦA VẮC XIN AVIMEX KNEW-H5 SỬ DỤNG Ở GÀ ĐỂ CHỐNG LẠI VI RÚT CÚM GIA CẦM H5N1 CLADE 2.4 PHÂN LẬP TẠI VIỆT NAM NĂM 2017 Chuyên ngành: Thú y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Chu Đức Thắng NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chƣa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã đƣợc cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Ngô Thị Hƣơng i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi đƣợc bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Chu Đức Thắng đã tận tình hƣớng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Nội – Chẩn – Dƣợc – Độc chất, Khoa Thú y – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ƣơng đã giúp đỡ tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, ngƣời thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Ngô Thị Hƣơng ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Sơ lƣợc về bệnh cúm gia cầm.

Khái niệm bệnh cúm gia cầm. Lịch sử bệnh trên thế giới. Tình hình dịch cúm gia cầm ở Việt Nam. Dịch tễ học bệnh cúm gia cầm.

Triệu chứng, bệnh tích bệnh cúm gia cầm. Phƣơng pháp chẩn đoán cúm gia cầm .2 Vi rút cúm gia cầm .1 Đặc điểm hình thái, cấu trúc vi rút cúm type A. Nguồn gốc, cấu trúc và sự phân bố của vi rút cúm A/H5N1 clade 2. Nguồn gốc, cấu trúc và sự phân bố của vi rút cúm A/H5N6 clade 2.

Đặc tính kháng nguyên của vi rút cúm. Độc lực vi rút. Sức đề kháng của vi rút. Cơ chế xâm nhiễm và gây bệnh của vi rút cúm A trong tế bào vật chủ.

Nuôi cấy và lƣu trữ vi rút. Phòng bệnh cúm gia cầm. Các loại vắc xin đƣợc dùng hiện nay. Tình hình sử dụng vắc xin cúm gia cầm trên thế giới.

Tình hình sử dụng vắc xin cúm gia cầm tại Việt Nam. Những điểm chú ý khi sử dụng vắc xin cúm gia cầm. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tƣợng, vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Phƣơng pháp điều tra hồi cứu. Phƣơng pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu. Phƣơng pháp mổ khám. Phƣơng pháp công cƣờng độc đánh giá hiệu lực của vắc xin.

Phƣơng pháp phát hiện kháng nguyên. Phƣơng pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Tình hình dịch cúm gia cầm ở Việt Nam trong những năm gần đây.

Tình hình dịch cúm gia cầm ở Việt Nam trong năm 2015. Tình hình dịch cúm gia cầm ở Việt Nam trong năm 2016. Tình hình dịch cúm gia cầm ở Việt Nam trong năm 2017. Tình hình dịch cúm gia cầm ở Việt Nam trong năm 2018.

Sự phân bố lƣu hành các chủng cúm gia cầm ở Việt Nam trong năm 2018. Kết quả kiểm tra hiệu giá kháng thể của gà tiêm phòng vắc xin Avimex Knew-H5 mũi 1 và mũi 2. Đánh giá hiệu lực bảo hộ của vắc xin avimex knew-h5 chống lại vi rút cúm gia cầm H5n1 clade 2. Kết quả thí nghiệm công cƣờng độc với vi rút cúm H5N1 Clade 2.

Kết quả thí nghiệm công cƣờng độc với vi rút cúm H5N6 Clade 2. Kết quả đinh lƣơng vi rút bai thai. Mức độ bài thải vi rút của gà sau công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N1 clade 2. Mức độ bài thải vi rút của gà sau công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N6 clade 2.

Đánh giá triệu chứng, bệnh tích khi công cƣờng độc. Bệnh tích đại thể trên gà sau công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N1 clade 2. Bệnh tích đại thể trên gà sau công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N6 clade 2. Kết luận và kiến nghị.

70 Tài liệu tham khảo. 75 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ADN hoặc DNA Axit deoxyribonucleic (Acid Deoxyribo Nucleic) AI (Avian influenza) Bệnh Cúm gia cầm ARN hoặc RNA Axit ribonucleic (Acid Ribonucleic) ELISA Phản ứng miễn dịch gắn men (Enzyme-Linked immunosorbent assay) GMT (Geometic Mean Titer) Hiệu giá kháng thể trung bình HA (Haemagglutination assay) Phản ứng ngƣng kết hồng cầu HI (Haemagglutination inhibition assay) Phản ứng ngăn trở ngƣng kết hồng cầu HPAI Cúm gia cầm thể độc lực cao (Highly pathogenic avian influenza) LPAI Cúm gia cầm thể độc lực thấp (Low pathogenic avian influenza) PBS (Phosphate-Bufferred Saline) Dung dịch đệm phốt phát RDE Enzym phá hủy điểm tiếp nhận (Receptor destroying enzyme) Realtime RT-PCR (Reverse Trancription – Phản ứng chuỗi Polyme phiên mã Polymerase Chain Reation) ngƣợc theo thời gian thực CEF Tế bào xơ phôi gà vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Bố trí thí nghiệm kiểm tra hiệu lực vắc xin. Primer và probe để phát hiện vi rút cúm gia cầm.

Thành phần phản ứng realtime PCR. Chu triǹ h nhiệt của phản ứng realtime RT-PCR. Tình hình dịch bệnh qua giai đoạn 2015-2018. Hiệu giá kháng thể ở gà sau khi tiêm vắc xin mũi 1 và mũi 2 với kháng nguyên đồng chủng vắc xin.

Kết quả theo dõi theo dõi lầm sàng trong quá trinh thí nghiệm công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N1 (vắc xin mũi 1). Kết quả theo dõi theo dõi lầm sàng trong quá trinh thí nghiệm công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N1 (vắc xin mũi 2). Kết quả theo dõi thu thập đƣợc sau thí nghiệm công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N6 (vắc xin mũi 1). Kết quả theo dõi thu thập đƣợc sau thí nghiệm công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N6 (vắc xin mũi 2).

Bảng điểm lâm sàng và tỷ lệ bảo hộ đàn gà sau khi công cƣờng độc và tỷ lệ bảo hộ đàn gà sau khi công cƣờng độc. Kết quả thử nghiệm hiệu lực các loại vắc xin đối với các virus phân lập năm 2017. Mức độ bài thải vi rút của các nhóm gà sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N1 clade 2.1c với liệu trình 1 mũi. Mức độ bài thải vi rút của các nhóm gà sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N1 clade 2.1c với liệu trình 2 mũi.

Kết quả phát hiện vi rút cúm A/H5N1 clade 2. Mức độ bài thải vi rút của các nhóm gà sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N6 clade 2.4b với liệu trình 1 mũi. Mức độ bài thải vi rút của các nhóm gà sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N6 clade 2.4b với liệu trình 2 mũi. Kết quả phát hiện vi rút cúm A/H5N6 clade 2.

Kết quả mổ khám trên các nhóm gà đƣợc công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N1 clade 2. Kết quả mổ khám trên các nhóm gà đƣợc công cƣờng độc vi rút cúm gia cầm H5N6 clade 2. 65 viii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Cấu tạo ngoài của vi rút cúm gia cầm.

Biểu đồ so sánh dịch cúm gia cầm từ năm 2015 – 2018. Cây phả hệ các vi rút cúm subtype H5 ở Việt Nam năm 2018. Biểu đồ tỷ lệ phân bố các mức hiệu giá kháng thể sau khi tiêm vắc xin mũi 1 và mũi 2. Biểu đồ khả năng bảo hộ sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N1 clade 2.1c của gà thí nghiệm với 2 liệu trình tiêm.

Biểu đồ khả năng bảo hộ sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N6 clade 2. Biểu đồ diễn biến mức độ bài thải vi rút của các nhóm gà sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N1 clade 2.1c với liệu trình tiêm 1 mũi. Biểu đồ diễn biến mức độ bài thải vi rút của các nhóm gà sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N1 clade 2.1c với liệu trình tiêm 2 mũi. Biểu đồ diễn biến mức độ bài thải vi rút của các nhóm gà sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N6 clade 2.4b với liệu trình tiêm 1 mũi.

Biểu đồ diễn biến mức độ bài thải vi rút của các nhóm gà sau công cƣờng độc vi rút cúm H5N6 clade 2.4b với liệu trình tiêm 2 mũi. 62 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Ngô Thị Hƣơng Tên luận văn: Đánh giá hiệu lực của vắc xin AVIMEX Knew-H5 sử dụng ở gà để chống lại vi rút cúm gia cầm H5N1 clade 2.4b phân lập tại Viê ̣t Nam năm 2017 Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá hiệu lực của vắc xin AVIMEX Knew-H5 sử dụng ở gà để chống lại vi rút cúm gia cầm H5N1 clade 2.4b phân lập taị Việt Nam năm 2017 Phƣơng pháp nghiên cứu Hồi cứu về tình hình dịch cúm gia cầm tại Việt Nam từ 2015 đến 2018 Thí nghiệm công cƣờng độc đánh giá hiệu lực vắc xin AVIMEX Knew-H5 chống lại vi rút H5N1 clade 2.1c và vi rút H5N6 clade 2.4b Gà đƣợc chọn từ đàn sạch bệnh, chƣa đƣợc tiêm phòng vắc xin cúm gia cầm và không có kháng thể kháng kháng nguyên cúm H 5. Gà đƣơ ̣c lấ y máu trƣớc khi tiêm vắc xin để kiể m tra kháng thể kháng vi rút cúm gia cầm bằng phƣơng pháp HI với kháng nguyên H5.