Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong các hoạt động phát triển kinh tế thương mại du lịch tại huyện vân đồn tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất giải pháp giảm thiểu ô nhiễm trong phát triển kinh tế, thương mại, du lịch tại huyện Vân Đồn, Quảng Ninh.

• Tác giả: Đỗ Xuân Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong các hoạt động phát triển kinh tế - thương mại - du lịch tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu của đề tài
• Ý nghĩa của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Khái niệm về ô nhiễm môi trường
• 1.1.2. Nguồn gây ô nhiễm môi trường
• 1.1.3. Phân loại ô nhiễm
• 1.1.4. Những loại ô nhiễm môi trường chính
• 1.1.4.1. Ô nhiễm môi trường đất
• 1.1.4.2. Ô nhiễm môi trường nước
• 1.1.4.3. Ô nhiễm môi trường không khí
• 1.1.5. Những tác động từ các hoạt động phát triển: Kinh tế - Thương mại - Du lịch đến môi trường
• 1.2. Căn cứ pháp lý và căn cứ kỹ thuật
• 1.2.1. Căn cứ pháp lý
• 1.2.2. Căn cứ kỹ thuật
• 1.3. Thực trạng và giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường trên Thế giới và ở Việt Nam
• 1.3.1. Thực trạng và giải pháp giảm thiểu ô nhiễm trên Thế giới
• 1.3.2. Thực trạng và giải pháp giảm thiểu ô nhiễm ở Việt Nam
• 1.4. Điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế xã hội của huyện Vân Đồn
• 1.4.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.4.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội của huyện
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đánh giá hiện trạng môi trường trong quá trình phát triển Kinh tế - Thương mai – Du lịch tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.2. Phân tích những thuận lợi khó khăn, ý kiến của người dân về hiện trạng môi trường và lĩnh vực quản lý môi trường
• 2.2.3. Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường phát sinh trong quá trình phát triển Kinh tế - Thương mai – Du lịch tại địa phương
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu, thông tin thứ cấp
• 2.3.2. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
• 2.3.3. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm
• 2.3.4. Phương pháp so sánh dựa trên số liệu thu thập được
• 2.3.5. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 2.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.7. Phương pháp tham vấn cộng đồng
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng môi trường huyện Vân Đồn trong quá trình phát triển Kinh tế - Thương mại – Du lịch
• 3.1.1. Hiện trạng môi trường thành phần
• 3.1.2. Hiện trạng môi trường các khu vực trọng điểm
• 3.2. Phân tích những thuận lợi khó khăn về quản lý môi trường trong quá trình phát triển Kinh tế - Thương mại - Du lịch
• 3.2.1. Thuận lợi và khó khăn về quản lý môi trường
• 3.2.2. Ý kiến của người dân về hiện trạng môi trường và lĩnh vực quản lý môi trường
• 3.2.3. Những vấn đề tồn tại và bức xúc về môi trường hiện nay của huyện Vân Đồn
• 3.3. Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường phát sinh trong quá trình phát triển Kinh tế - Thương mai – Du lịch tại địa phương
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá môi trường

Đánh giá môi trường tại Vân Đồn, Quảng Ninh tập trung vào việc phân tích hiện trạng môi trường trong quá trình phát triển kinh tế - thương mại - du lịch. Các thành phần môi trường như nước, không khí và đất được đánh giá thông qua các chỉ số chất lượng. Kết quả cho thấy, ô nhiễm môi trường đang gia tăng do các hoạt động kinh tế và du lịch. Cụ thể, nước biển ven bờ và nước ngầm bị ô nhiễm bởi chất thải sinh hoạt và công nghiệp. Không khí cũng bị ảnh hưởng bởi khí thải từ giao thông và sản xuất. Hiện trạng môi trường này đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ môi trường và quản lý chất thải hiệu quả.

1.1. Hiện trạng môi trường nước

Hiện trạng môi trường nước tại Vân Đồn cho thấy sự ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là nước biển ven bờ và nước ngầm. Các nguồn ô nhiễm chính bao gồm chất thải từ du lịch, nuôi trồng thủy sản và hoạt động công nghiệp. Kết quả phân tích chỉ ra rằng, nồng độ các chất độc hại như kim loại nặng và vi sinh vật vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái biển và sức khỏe cộng đồng. Quản lý chất thải và xử lý nước thải là giải pháp cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm môi trường nước.

1.2. Hiện trạng môi trường không khí

Hiện trạng môi trường không khí tại Vân Đồn bị ảnh hưởng bởi khí thải từ giao thông, sản xuất công nghiệp và hoạt động du lịch. Các chỉ số chất lượng không khí như bụi mịn (PM2.5, PM10) và khí độc (SO2, NO2) đều vượt ngưỡng an toàn. Điều này gây ra các vấn đề về sức khỏe như bệnh hô hấp và tim mạch. Giải pháp giảm ô nhiễm bao gồm kiểm soát khí thải từ các phương tiện giao thông và nhà máy, đồng thời tăng cường trồng cây xanh để cải thiện chất lượng không khí.

II. Giải pháp giảm ô nhiễm

Giải pháp giảm ô nhiễm tại Vân Đồn tập trung vào việc quản lý chất thải, kiểm soát khí thải và nâng cao nhận thức cộng đồng. Các giải pháp cụ thể bao gồm xây dựng hệ thống xử lý nước thải, tăng cường thu gom và tái chế rác thải, và áp dụng công nghệ sạch trong sản xuất. Bảo vệ môi trường cần được lồng ghép vào các chính sách phát triển kinh tế - xã hội để đảm bảo phát triển bền vững. Các biện pháp này không chỉ giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

2.1. Quản lý chất thải

Quản lý chất thải là một trong những giải pháp quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại Vân Đồn. Cần xây dựng hệ thống thu gom và xử lý rác thải hiệu quả, đặc biệt là tại các khu du lịch và khu dân cư. Việc phân loại rác tại nguồn và tái chế chất thải cũng cần được khuyến khích. Đồng thời, cần có các biện pháp xử lý chất thải từ nuôi trồng thủy sản để ngăn chặn ô nhiễm nước biển.

2.2. Kiểm soát khí thải

Kiểm soát khí thải từ các phương tiện giao thông và nhà máy là giải pháp cần thiết để cải thiện hiện trạng môi trường không khí tại Vân Đồn. Cần áp dụng các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt và khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông thân thiện với môi trường. Đồng thời, các nhà máy cần đầu tư vào công nghệ xử lý khí thải để giảm thiểu tác động đến môi trường.

III. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững tại Vân Đồn đòi hỏi sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Các hoạt động kinh tế - thương mại - du lịch cần được quản lý chặt chẽ để giảm thiểu tác động môi trường. Cần xây dựng các chính sách khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo và công nghệ sạch. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về quản lý chất thải và bảo vệ môi trường. Phát triển bền vững không chỉ đảm bảo tăng trưởng kinh tế mà còn duy trì được các giá trị môi trường cho tương lai.

3.1. Lồng ghép bảo vệ môi trường vào phát triển kinh tế

Lồng ghép bảo vệ môi trường vào các chính sách phát triển kinh tế là yếu tố then chốt để đạt được phát triển bền vững tại Vân Đồn. Cần xây dựng các quy định nghiêm ngặt về quản lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm trong các dự án phát triển. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch và sử dụng năng lượng tái tạo để giảm thiểu tác động môi trường.

3.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường là yếu tố quan trọng để thực hiện phát triển bền vững tại Vân Đồn. Cần tổ chức các chương trình giáo dục và tuyên truyền về tầm quan trọng của quản lý chất thải và giảm ô nhiễm. Đồng thời, cần khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường như trồng cây xanh và phân loại rác tại nguồn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh sở hữu diện tích tự nhiên 55.320 ha với hơn 600 hòn đảo lớn nhỏ, giữ vị trí địa kinh tế - quốc phòng trọng yếu tại vùng biển Đông Bắc. Trong giai đoạn 2011–2015, tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh cùng sự gia tăng dân số từ 40.800 người lên 43.400 người và quy mô lao động đạt 23.740 người đã tạo ra áp lực to lớn lên môi trường tự nhiên. Đặc biệt, sự bùng nổ của ngành du lịch với lượng khách tăng từ 415.000 lượt vào năm 2010 lên 558.275 lượt vào năm 2015, kéo theo nhu cầu lưu trú tăng từ 713 phòng lên 1.541 phòng, đã làm phát sinh khối lượng lớn chất thải sinh hoạt từ 1,0 đến 1,2 kg/người/ngày. Hoạt động giao thương hàng hải và nuôi trồng thủy sản tập trung cũng làm gia tăng nguy cơ suy thoái tài nguyên nước, đất và hệ sinh thái ven bờ.

Đề tài được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng các thành phần môi trường nước, không khí, đất và chất thải rắn trên địa bàn huyện trong năm 2015; đồng thời nhận diện các xung đột môi trường trong tiến trình phát triển kinh tế - thương mại - du lịch. Phạm vi nghiên cứu bao quát đảo Cái Bầu và 5 xã đảo tuyến ngoài gồm Bản Sen, Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng, Thắng Lợi. Ý nghĩa thực tiễn của công trình là cung cấp hệ thống số liệu quan trắc thực nghiệm, phân tích nguyên nhân ô nhiễm cục bộ và đề xuất khung giải pháp quản trị môi trường chiến lược, hỗ trợ địa phương hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch từ kinh tế nâu sang kinh tế xanh bền vững tầm nhìn 2020–2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết phát triển bền vững và lý thuyết kinh tế môi trường, tập trung vào mối quan hệ tương tác giữa các hoạt động nhân sinh và sức tải sinh thái biển đảo. Các khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt bao gồm: ô nhiễm môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, khả năng tự làm sạch của thủy vực ven bờ, và suy thoái môi trường đất bãi triều.

Mô hình nghiên cứu kết hợp đánh giá chất lượng môi trường thành phần với phân tích áp lực từ chuỗi hoạt động kinh tế theo chu trình DPSIR (Động lực - Áp lực - Hiện trạng - Tác động - Đáp ứng). Hệ thống căn cứ pháp lý và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia được đối chiếu chặt chẽ, bao gồm Luật Bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13, Nghị định 19/2015/NĐ-CP, cùng các quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành như QCVN 05:2013/BTNMT về không khí xung quanh, QCVN 08:2008/BTNMT về chất lượng nước mặt, QCVN 10:2008/BTNMT về nước biển ven bờ và QCVN 03:2008/BTNMT về giới hạn kim loại nặng trong đất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu điển hình đại diện cho các vùng sinh thái và chức năng kinh tế then chốt tại Vân Đồn, giúp phản ánh chân thực các điểm nóng ô nhiễm. Dữ liệu thực nghiệm được thu thập liên tục 4 quý trong năm 2015 với cỡ mẫu khảo sát xã hội học gồm 150 phiếu, bao gồm 30 cán bộ quản lý nhà nước cấp huyện, cấp xã và 120 người dân cùng du khách (90 phiếu cư dân và 30 phiếu khách du lịch).

Mạng lưới quan trắc môi trường bao gồm các vị trí đại diện: nguồn nước mặt hồ Mắt Rồng, nước ngầm điểm lộ 12, nước biển cảng Cái Rồng và bãi tắm Bãi Dài, không khí tại 3 khu vực trọng điểm và 3 bãi triều nuôi sá sùng tại Quan Lạn, Minh Châu, cầu Vân Đồn. Thiết bị đo đạc tại hiện trường là máy phân tích 6 chỉ tiêu TOA của Nhật Bản; các mẫu nước, khí và đất được bảo quản và phân tích trong phòng thí nghiệm theo tiêu chuẩn quốc gia: TCVN 5067:1995 đối với bụi, TCVN 6491:1999 đối với COD, TCVN 6001-1:2008 đối với BOD5, TCVN 8467:2010 đối với kim loại nặng bằng quang phổ hấp thụ nguyên tử AAS. Việc lựa chọn các phương pháp này đảm bảo độ tin cậy, tính khách quan và sai số thấp nhất trong đo lường khoa học. Toàn bộ số liệu được tổng hợp, xử lý thống kê và kiểm định bằng phần mềm Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích môi trường nước biển ven bờ tại cảng Vân Đồn cho thấy dấu hiệu ô nhiễm vi sinh và dầu mỡ rõ rệt. Mật độ Coliform dao động từ 898 đến 1.615 MPN/100ml, vượt giới hạn cho phép của QCVN 10:2008/BTNMT từ 1,2 đến 1,7 lần trong quý II và quý III. Hàm lượng dầu khoáng tăng dần qua các quý và đạt đỉnh 0,4 mg/l vào quý II, trong khi hàm lượng Amoni vào quý IV lên tới 0,64 mg/l, vượt ngưỡng cho phép 0,5 mg/l. Ngược lại, tại khu vực bãi tắm Bãi Dài, chất lượng nước biển tương đối sạch và an toàn với chỉ số Coliform chỉ từ 36 đến 79 MPN/100ml và COD duy trì dưới 10,9 mg/l.

Đối với môi trường không khí, chất lượng nhìn chung còn trong lành nhưng bắt đầu xuất hiện ô nhiễm bụi và tiếng ồn cục bộ tại đô thị Cái Rồng. Nồng độ bụi lơ lửng tại thị trấn Cái Rồng dao động từ 105,4 đến 131 µg/m3, cao gấp 3–4 lần so với khu du lịch Bãi Dài (18–43,2 µg/m3). Độ ồn trung bình tại Cái Rồng đạt 69,2 dBA trong quý II, tiệm cận ngưỡng tối đa 70 dBA của QCVN 26:2010/BTNMT.

Về thổ nhưỡng, mẫu đất tại các bãi nuôi sá sùng Quan Lạn, Minh Châu và cầu Vân Đồn có độ pH chua nhẹ từ 5,21 đến 5,48. Đáng chú ý, hàm lượng Nitơ tổng số (Nts) tích lũy rất cao từ 0,61% đến 0,67%, gấp 5,08 đến 5,67 lần so với tiêu chuẩn TCVN 7373:2004 (ngưỡng 0,12%). Tuy nhiên, các chỉ tiêu kim loại nặng như Asen (4,10–4,68 mg/kg) và Chì (6,73–7,24 mg/kg) vẫn nằm sâu dưới ngưỡng an toàn của QCVN 03:2008/BTNMT.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm cục bộ tại cảng Cái Rồng là do mật độ tàu thuyền vận tải, tàu đánh bắt cập bến dày đặc cùng với việc xả thải trực tiếp nước la-gông chứa dầu và nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý. Sự tích tụ Nitơ cao trong đất bãi triều bắt nguồn từ lượng thức ăn dư thừa và phân bón hữu cơ trong quy trình thâm canh thủy sản, lâu ngày lắng đọng xuống nền đáy.

Các chuỗi dữ liệu động này có thể được mô hình hóa hiệu quả qua biểu đồ đường biểu diễn sự gia tăng Amoni và Coliform theo 4 quý, kết hợp biểu đồ cột chồng phân tích cơ cấu chất thải rắn sinh hoạt và du lịch. Khi so sánh với các đô thị ven biển lân cận như Cẩm Phả hay Hạ Long, mức độ ô nhiễm tại Vân Đồn vẫn ở mức trung bình và mang tính cục bộ. Tuy nhiên, nếu không có giải pháp kiểm soát nguồn thải kịp thời, tốc độ đô thị hóa nhanh và mục tiêu đón hàng triệu du khách trong các năm tới sẽ đẩy hệ sinh thái biển đảo vượt quá ngưỡng chịu tải tự nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại huyện Vân Đồn:

1. Xây dựng và nâng cấp hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung: UBND huyện Vân Đồn phối hợp với Sở Xây dựng triển khai xây dựng trạm xử lý nước thải cho thị trấn Cái Rồng và các phân khu du lịch ven biển tại Bãi Dài, xã Quan Lạn. Mục tiêu xử lý đạt 100% nước thải đạt quy chuẩn QCVN 14:2008/BTNMT trước khi xả ra môi trường biển trong lộ trình 2016–2020.
2. Hoàn thiện chuỗi thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt, du lịch: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện chủ trì mở rộng mạng lưới thu gom rác thải tại các xã đảo, đóng cửa triệt để các bãi rác tự phát ven biển, nâng tỷ lệ thu gom và xử lý hợp vệ sinh lên trên 95% vào năm 2020, giảm tỷ lệ rác thải nhựa phát tán ra đại dương xuống dưới 5%.
3. Thiết lập mạng lưới quan trắc tự động và cảnh báo sớm: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh đầu tư lắp đặt 5 đến 7 điểm quan trắc chất lượng nước biển ven bờ và không khí tự động tại cảng Cái Rồng, bãi tắm Minh Châu và các vùng nuôi thủy sản tập trung trước năm 2018, phục vụ cảnh báo ô nhiễm định kỳ theo thời gian thực.
4. Kiểm soát chặt chẽ nguồn thải từ tàu thuyền và nuôi trồng thủy sản: Ban Quản lý cảng phối hợp cùng Cảnh sát Môi trường bắt buộc 100% tàu khách và tàu cá trang bị thiết bị lưu giữ dầu thải, cấm hoàn toàn hành vi súc rửa khoang máy tại âu thuyền; đồng thời hướng dẫn ngư dân áp dụng mô hình nuôi trồng sinh thái hữu cơ từ năm 2017.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cơ quan quản lý nhà nước: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh, Chi cục Biển đảo và UBND huyện Vân Đồn có thể sử dụng dữ liệu thực chứng để xây dựng quy hoạch phân vùng chức năng môi trường, cấp phép xả thải và thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM).
• Doanh nghiệp kinh doanh du lịch, vận tải biển và thủy sản: Các chủ đầu tư khu nghỉ dưỡng tại Quan Lạn, Minh Châu và các hợp tác xã thủy sản có căn cứ khoa học để thiết kế công trình xử lý chất thải nội bộ, chuyển đổi quy trình sản xuất sạch và tuân thủ các quy định pháp luật.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Các chuyên gia chuyên ngành Khoa học Môi trường, Sinh thái biển và Quản lý Đô thị có nguồn tư liệu tham khảo giá trị về phương pháp quan trắc tổng hợp trên địa bàn biển đảo.
• Học viên cao học và sinh viên đại học: Sinh viên các ngành Môi trường, Quản lý Tài nguyên Đất đai và Du lịch có thể học hỏi cách mạng hóa khung phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật lấy mẫu thực địa và xử lý dữ liệu định lượng.

Câu hỏi thường gặp

Vấn đề ô nhiễm môi trường bức xúc nhất tại huyện Vân Đồn năm 2015 là gì?
Vấn đề nổi cộm nhất là ô nhiễm hữu cơ, dầu mỡ và vi sinh cục bộ tại khu vực cảng Vân Đồn. Chỉ số Coliform trong nước biển tại đây vượt quy chuẩn từ 1,2 đến 1,7 lần (đạt 1.615 MPN/100ml) và nồng độ Amoni quý IV đạt 0,64 mg/l do lượng tàu thuyền tập trung đông cùng rác thải sinh hoạt xả thẳng ra biển.

Hoạt động du lịch tạo áp lực như thế nào lên môi trường chất thải rắn?
Với lượng khách đạt 558.275 lượt vào năm 2015, lượng chất thải rắn phát sinh từ du khách dao động từ 1,0 đến 1,2 kg/người/ngày. Sự gia tăng này gây quá tải cục bộ cho hệ thống thu gom, tạo ra các bãi rác tự phát ven biển tại các xã đảo như Minh Châu, Quan Lạn do thiếu lò đốt đạt chuẩn.

Môi trường không khí tại huyện đảo Vân Đồn có đang bị suy thoái không?
Nhìn chung chất lượng không khí toàn huyện vẫn rất trong lành, ngoại trừ điểm nóng thị trấn Cái Rồng. Tại đây, mật độ phương tiện giao thông và xây dựng khiến hàm lượng bụi lơ lửng lên mức 131 µg/m3 và độ ồn chạm mức 69,2 dBA, trong khi tại bãi biển Bãi Dài nồng độ bụi chỉ từ 18 đến 43,2 µg/m3.

Chất lượng đất tại các vùng nuôi trồng thủy sản có bị ô nhiễm kim loại nặng không?
Không. Kết quả phân tích tại 3 bãi nuôi sá sùng cho thấy hàm lượng Asen (4,10–4,68 mg/kg) và Chì (6,73–7,24 mg/kg) đều nằm trong giới hạn an toàn của QCVN 03:2008/BTNMT. Tuy nhiên, đất có hiện tượng tích lũy Nitơ hữu cơ cao gấp hơn 5 lần giới hạn thông thường do dư thừa thức ăn nuôi trồng.

Nguồn nước cấp cho sinh hoạt của cư dân huyện Vân Đồn có đạt chuẩn không?
Nguồn nước máy từ hồ Mắt Rồng cấp cho 25–30% dân số đạt tiêu chuẩn A1 theo QCVN 08:2008/BTNMT với Coliform dưới 3 MPN/100ml và hàm lượng Sắt chỉ 0,7768 mg/l. Khoảng 70–75% hộ dân còn lại dùng nước ngầm với chất lượng tương đối ổn định theo tiêu chuẩn nước sinh hoạt.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt, nước ngầm, nước biển, không khí và đất tại 12 đơn vị hành chính huyện Vân Đồn trong chu kỳ năm 2015.
• Nhận diện các điểm nóng ô nhiễm cục bộ tại cảng tàu Cái Rồng với chỉ số Coliform vượt 1,2–1,7 lần quy chuẩn và độ ồn đô thị tiệm cận 69,2 dBA.
• Xác lập bằng chứng khoa học về sự tích tụ Nitơ hữu cơ trong đất bãi triều nuôi thủy sản cao gấp 5,08–5,67 lần giới hạn thông thường do thức ăn tồn đọng.
• Phân tích áp lực kép từ 558.275 lượt du khách và phát sinh rác thải sinh hoạt 1,0–1,2 kg/người/ngày lên hạ tầng kỹ thuật biển đảo.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về quy hoạch, công nghệ thu gom xử lý nước thải - rác thải và mạng lưới trạm quan trắc tự động.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là tạo lập cơ sở dữ liệu quan trắc môi trường thực nghiệm tin cậy, làm luận cứ khoa học phục vụ chuyển đổi mô hình kinh tế biển đảo bền vững. Lộ trình triển khai các giải pháp hạ tầng và trạm quan trắc cần được hoàn thiện trước năm 2020 nhằm đón đầu làn sóng phát triển Khu kinh tế Vân Đồn. Các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và nhà khoa học hãy chủ động khai thác, ứng dụng kết quả nghiên cứu này để xây dựng Vân Đồn thành đô thị biển sinh thái, văn minh và thịnh vượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Khái niệm về ô nhiễm môi trường Theo điều 3 mục 8. Luật bảo vệ môi trường 2014 “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật.

Chất gây ô nhiễm là những nhân tố làm cho môi trường trở thành độc hại, gây tổn hại hoặc có tiềm năng gây tổn hại đến sức khỏe, sự an toàn hay sự phát triển của con người và sinh vật trong môi trường đó. Chất gây ô nhiễm có thể là chất rắn (như rác) hay chất lỏng (các dung dịch hóa học, chất thải của dệt nhuộm, rượu, chế biến thực phẩm), hoặc chất khí (SO2 trong núi lửa phun, NO2 trong khói xe, CO từ khói đun …), các kim loại nặng như chì, đồng … cũng có khi nó vừa ở thể hơi vừa ở thể rắn như thăng hoa hay ở dạng trung gian. Suy thoái môi trường là sự làm thay đổi chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu cho đời sống của con người và thiên nhiên. Nguồn gây ô nhiễm môi trường Ô nhiễm môi trường có thể do nhiều nguồn khác nhau.

Nguồn gây ô nhiễm là nguồn thải ra các chất gây ô nhiễm. Có nhiều cách chia các nguồn gây ô nhiễm [10]. Theo tính chất hoạt động, gồm 4 nhóm: quá trình sản xuất (nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, tiểu thủ công nghiệp); quá trình giao thông vận tải; sinh hoạt; và tự nhiên. Theo phân bố không gian, gồm 3 nhóm: điểm ô nhiễm, cố định (khói nhà máy gây ô nhiễm cố định); nhiễm, di động đường ô (xe cộ gây ô nhiễm trên đường); vùng ô nhiễm, lan tỏa: vùng thành thị, khu công nghiệp gây ô nhiễm và lan tỏa trong thành phố đến vùng nông thôn.

Theo nguồn phát sinh, gồm nguồn ô nhiễm sơ cấp và nguồn ô nhiễm thứ cấp: Nguồn ô nhiễm sơ cấp là chất ô nhiễm từ nguồn thải trực tiếp vào môi trường; 4 Nguồn ô nhiễm thứ cấp là chất ô nhiễm được tạo thành từ nguồn sơ cấp và đã biến đổi qua trung gian rồi mới tới môi trường gây ô nhiễm. Mức độ tác động từ các nguồn gây ô nhiễm nói trên còn tùy thuộc vào 3 nhóm yếu tố: quy mô dân số, mức tiêu thụ tính theo đầu người, tác động của môi trường, trong đó quy mô dân số là yếu tố quan trọng nhất.1 Các nguồn gây ô nhiễm 1.Phân loại ô nhiễm Dưới đây là các hình thức ô nhiễm và các chất ô nhiễm liên quan: Ô nhiễm không khí, việc xả khói chứa bụi và các chất hóa học vào bầu không khí.Ví dụ về các khí độc là cacboxít, lưuhuỳnhđioxit,cácchất cloroflorocacbon (CFCs), và ôxít nitơ là chất thải của công nghiệp và xe cộ. Ôzôn quang hóa và khói lẫn sương(smog) được tạo ra khi các ôxít nitơ phản ứng với nước trong không khí (chính là sương) xúc tác là ánh sáng mặt trời [29]. Ô nhiễm nước xảy ra khi nước bề mặt chảy qua rác thải sinh hoạt, nước rác công nghiệp, các chất ô nhiễm trên mặt đất, rồi thấm xuống nước ngầm.

[10] Ô nhiễm đất xảy ra khi đất bị nhiễm các chất hóa học độc hại (hàm lượng vượt quá giới hạn thông thường) do các hoạt động chủ động của con người như khai thác khoáng sản, sản xuất công nghiệp, sử dụng phân bón hóa học hoặc thuốc trừ sâu quá nhiều,. hoặc do bị rò rỉ từ các thùng chứa ngầm. Phổ biến nhất trong các loại chất ô nhiễm đất là hydrocacbon, kim loại nặng, MTBE, thuốc diệt cỏ, thuốc 5 trừ sâu, và các hydrocacbon clo hóa. Ô nhiễm phóng xạ.

Ô nhiễm tiếng ồn, bao gồm tiếng ồn do xe cộ, máy bay, tiếng ồn công nghiệp. Ô nhiễm sóng, do các loại sóng như sóng điện thoại, truyền hình. tồn tại với mật độ lớn. [14] Ô nhiễm ánh sáng, hiện nay con người đã sử dụng các thiết bị chiếu sáng một cách lãng phí ảnh hưởng lớn tới môi trường như ảnh hưởng tới quá trình phát triển của động thực vật.

Những loại ô nhiễm môi trường chính 1. Ô nhiễm môi trường đất Đất được xem là ô nhiễm khi nồng độ các chất độc tăng lên quá mức an toàn, vượt lên khả năng tự làm sạch của môi trường đất [13].Ô nhiễm môi trường đất được xem là tất cả các hiện tượng làm nhiễm bẩn môi trường đất bởi các chất gây ô nhiễm 1. Ô nhiễm môi trường nước Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, cho động vật nuôi và các loài hoang dã. Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: do mưa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đưa vào môi trường nước các chất thải bẩn, các sinh vật có hại kể cả xác chết của chúng.

Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vào môi trường nước. Theo bản chất các tác nhân gây ô nhiễm, người ta phân ra các loại ô nhiễm nước: ô nhiễm vô cơ, hữu cơ, ô nhiễm hóa chất, ô nhiễm sinh học, ô nhiễm bởi các tác nhân vật lý.Ô nhiễm nước mặn, ô nhiễm nước ngầm và biển. Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý – hoá học – sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật. Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước.

Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất. Ô nhiễm môi trường không khí 6 "Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây ra sự toả mùi, có mùi khó chịu, giảm tầm nhìn xa (do bụi)". Có rất nhiều nguồn gây ô nhiễm không khí. Có thể chia ra thành nguồn tự nhiên và nguồn nhân tạo.

Nguồn tự nhiên:Núi lửa: Núi lửa phun ra những nham thạch nóng và nhiều khói bụi giàu sunfua, mêtan và những loại khí khác. Không khí chứa bụi lan toả đi rất xa vì nó được phun lên rất cao.Cháy rừng: Các đám cháy rừng và đồng cỏ bởi các quá trình tự nhiên xảy ra do sấm chớp, cọ sát giữa thảm thực vật khô như tre, cỏ v. Các loại bụi, khí này đều gây ô nhiễm không khí. Nguồn nhân tạo:Nguồn gây ô nhiễm nhân tạo rất đa dạng, nhưng chủ yếu là do hoạt động công nghiệp, đốt cháy nhiên liệu hoá thạch và hoạt động của các phương tiện giao thông.

Nguồn ô nhiễm công nghiệp do hai quá trình sản xuất gây ra:Quá trình đốt nhiên liệu thải ra rất nhiều khí độc đi qua các ống khói của các nhà máy vào không khí. Các ngành công nghiệp chủ yếu gây ô nhiễm không khí bao gồm: nhiệt điện; vật liệu xây dựng; hoá chất và phân bón; dệt và giấy; luyện kim; thực phẩm; Các xí nghiệp cơ khí; Các nhà máy thuộc ngành công nghiệp nhẹ; Giao thông vận tải; bên cạnh đó phải kể đến sinh hoạt của con người. Những tác động từ các hoạt động phát triển: Kinh tế-Thương mại-Du lịch đến môi trường. Việc đô thị hóa và mở mang các công trình xây dựng đã làm giảm diện tích đất canh tác đồng thời làm ô nhiễm môi trường đất quanh các khu đô thị và các công trình xây dựng.

[17] Việc cháy rừng và đốt phá rừng để lấy đất canh tác làm đất nông nghiệp gây xói mòn đất và thoái hóa đất một cách nhanh chóng. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa cùng với việc gia tăng dân số quá nhanh đã xả thải vào môi trường nước và môi trường không khí một lượng rất lớn các chất thải rắn, nước và khí làm cho môi trường nước và không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng với nhiều dạng ô nhiễm khác nhau. Tác động lớn nhất tới môi trường không khí là các nhà máy và cơ sở sản xuất công nghiệp, thủ công nghiệp sử dụng 7 nhiên liệu than đá, dầu mỏ khí đốt, củi gỗ và nạn cháy rừng, đốt rừng làm nông nghiệp, sự hoạt động của các phương tiện giao thông vận tải đã xả thải vào bầu khí quyển một lượng rất lớn khí CO2, Co, SO2. Các khí này rất độc hại với con người và gây ra hiệu ứng nhà kính, làm cho trái đất nóng lên.

[15] Bên cạnh những tác động tích cực, hoạt động du lịch đã có những tác động tiêu cực nhất định đến môi trường do tốc độ phát triển quá nhanh trong điều kiện còn thiếu phương tiện xử lý môi trường, nhận thức và công cụ quản lý nhà nước về môi trường còn hạn chế…, từ đó dẫn đến sự gia tăng áp lực đến môi trường. Tại nhiều khu vực, do tốc độ phát triển quá nhanh của hoạt động du lịch vượt ngoài khả năng và nhận thức về quản lý nên đã tạo sức ép lớn đến khả năng đáp ứng của tài nguyên và môi trường, gây ô nhiễm cục bộ và nguy cơ suy thoái lâu dài.