Đánh Giá Hiện Trạng và Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Huyện Tứ Kỳ, Tỉnh Hải Dương

Luận văn phân tích hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương, cung cấp cái nhìn sâu sắc về phát triển nông thôn.

• Tác giả: Nguyễn Trường Thành
• Người hướng dẫn: TS. Phan Quốc Hưng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Và Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Huyện Tứ Kỳ, Tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục các chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục các bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Thesis abstract
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.8. Phạm vi nghiên cứu
• 1.9. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Các khái niệm về đất, đất đai và hiệu quả sử dụng đất
• 2.1.1. Khái niệm đất
• 2.1.2. Khái niệm đất đai
• 2.1.3. Khái niệm Đất nông nghiệp
• 2.1.4. Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp
• 2.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất nông nghiệp
• 2.1.6. Quan điểm về đánh giá đất và đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 2.1.6.1. Quan điểm về đánh giá đất
• 2.1.6.2. Quan điểm về đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 2.1.7. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất trên thế giới và Việt Nam
• 2.1.7.1. Tình hình đánh giá hiệu quả sử dụng đất trên thế giới
• 2.1.7.2. Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại Việt Nam
• 2.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất các địa phương của tỉnh Hải Dương
• 2.3. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 3. HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP, CÁC LUT VÀ KIỂU SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP CỦA HUYỆN TỨ KỲ, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Đánh giá hiệu quả các LUT và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 4. ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP
• 4.1. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp
• 5.2. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
• 5.3. Phương pháp phân vùng và chọn điểm nghiên cứu
• 5.4. Phương pháp tính hiệu quả của các loại hình sử dụng đất
• 5.5. Phương pháp so sánh
• 5.6. Phương pháp tổng hợp số liệu
• 6. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 6.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 6.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 6.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 6.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 6.2. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 6.2.1. Hiện trạng sử dụng đất huyện Tứ Kỳ năm 2016
• 6.2.2. Thực trạng các LUT và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 6.2.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 6.2.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 6.2.3.2. Hiệu quả xã hội
• 6.2.3.3. Hiệu quả môi trường
• 6.3. Đề xuất về định hướng sử dụng đất và giải pháp sử dụng đất
• 6.3.1. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 6.3.2. Đề xuất các LUT và kiểu sử dụng đất theo các tiểu vùng
• 6.3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 7. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Đất Nông Nghiệp Tại Tứ Kỳ Hải Dương

Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt không gì thay thế được. Nó là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình văn hoá, kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, là yếu tố cấu thành lãnh thổ của mỗi quốc gia. Đất đai có những tính chất đặc trưng khiến nó không giống bất kỳ một tư liệu sản xuất nào khác. Đó là nguồn tài nguyên có giới hạn về diện tích nhưng vô hạn về thời gian sử dụng. Vì vậy, đối với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, sử dụng đất một cách khôn ngoan là hết sức cần thiết cho sự phát triển bền vững. Nông nghiệp là hoạt động sản xuất cổ nhất và cơ bản nhất của loài người. Hầu hết các nước trên thế giới đều phải xây dựng một nền kinh tế trên cơ sở phát triển nông nghiệp dựa vào khai thác các tiềm năng của đất, lấy đó làm bàn đạp phát triển các ngành khác. Vì vậy việc tổ chức sử dụng nguồn tài nguyên đất đai hợp lý, có hiệu quả theo quan điểm sinh thái bền vững đang trở thành vấn đề toàn cầu. Trong những năm qua nền nông nghiệp nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của đất nước. Nông nghiệp cơ bản đã chuyển sang sản xuất hàng hóa, phát triển tương đối toàn diện và đạt được những thành tựu quan trọng. Sản xuất nông nghiệp không những đảm bảo an toàn lương thực quốc gia mà còn mang lại nguồn thu cho nền kinh tế với việc tăng hàng hóa nông sản xuất khẩu.

1.1. Khái niệm và vai trò của đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất chủ yếu, không thể thay thế trong nông nghiệp. Nó cung cấp không gian, chất dinh dưỡng và nước cho cây trồng phát triển. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây trồng, thu nhập của người dân và sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Theo FAO, đất đai bao gồm tất cả các thuộc tính sinh học và tự nhiên của bề mặt trái đất có ảnh hưởng nhất định đến tiềm năng và hiện trạng sử dụng đất. Như vậy, đất được hiểu như một tổng thể của nhiều yếu tố bao gồm: (khí hậu, địa mạo/địa hình, đất, thổ nhưỡng, thủy văn, thảm thực vật tự nhiên, động vật tự nhiên, những biến đổi của đất do hoạt động của con người).

1.2. Tầm quan trọng của việc đánh giá đất nông nghiệp Hải Dương

Việc đánh giá hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là cơ sở để đưa ra các quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lý. Nó giúp xác định tiềm năng, hạn chế của từng loại đất, từ đó đề xuất các giải pháp sử dụng đất hiệu quả, bền vững. Theo Nguyễn Trường Thành (2018), đánh giá đất nông nghiệp giúp hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của huyện, tạo cơ sở cho quy hoạch sử dụng đất và chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp của địa phương.

II. Thực Trạng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Tứ Kỳ Hiện Nay

Tứ Kỳ là huyện nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng. Địa hình của huyện có hướng nghiêng dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam. Xét về tiểu vùng địa hình không đồng đều, cao thấp xen kẽ nhau giữa vùng cao và bãi trũng, phía Tây Bắc địa hình khá bằng phẳng, phía Đông và Đông Nam chịu ảnh hưởng nhiều của thuỷ triều sông Thái Bình và sông Luộc, do đó một bộ phận diện tích vùng thấp, bị nhiễm mặn, chủ yếu thuộc các xã: An Thanh, Văn Tố và Tứ Xuyên. Là huyện thuần nông, sản xuất nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của huyện. Tuy nhiên, cũng như các huyện thuần nông khác hiện nông nghiệp huyện đang đối mặt với hàng loạt các vấn đề như: sản xuất nhỏ, manh mún, công nghệ lạc hậu, năng suất và chất lượng nông sản hàng hóa thấp, khả năng hợp tác liên kết cạnh tranh yếu, sự chuyển dịch cơ cấu chậm. Trong 1 điều kiện diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp do sức ép của quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và sự gia tăng dân số thì mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là hết sức cần thiết, tạo ra giá trị lớn về kinh tế đồng thời tạo đà cho phát triển nông nghiệp bền vững.

2.1. Phân tích cơ cấu cây trồng Tứ Kỳ và biến động đất

Huyện Tứ Kỳ có nhiều loại hình sử dụng đất nông nghiệp khác nhau, bao gồm đất trồng lúa, đất trồng màu, đất trồng cây lâu năm và đất nuôi trồng thủy sản. Cơ cấu cây trồng có sự thay đổi theo thời gian, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nhu cầu thị trường. Theo Nguyễn Trường Thành (2018), các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính của huyện là: có 5 loại hình sử dụng đất: Chuyên lúa, 2 Lúa – 1 màu, 1 Lúa – 2 màu, chuyên rau màu, cây lâu năm với 23 kiểu sử dụng đất phổ biến.

2.2. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp Tứ Kỳ năm 2016

Năm 2016, diện tích đất nông nghiệp của huyện Tứ Kỳ là 11,226.94 ha, chiếm 65.97% tổng diện tích tự nhiên. Trong đó, đất trồng lúa chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp theo là đất trồng màu và đất nuôi trồng thủy sản. Tình hình sử dụng đất còn nhiều bất cập, như tình trạng bỏ hoang đất, sử dụng đất chưa hiệu quả, ô nhiễm môi trường do sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật quá mức. Diện tích đất nông nghiệp của huyện Tứ Kỳ là 11,226.94 ha (chiếm 65.97% tổng diện tích).

2.3. Các vấn đề tồn tại trong sử dụng đất nông nghiệp Tứ Kỳ

Sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ, manh mún, công nghệ lạc hậu, năng suất và chất lượng nông sản hàng hóa thấp, khả năng hợp tác liên kết cạnh tranh yếu, sự chuyển dịch cơ cấu chậm. Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chưa hợp lý, gây ô nhiễm môi trường. Diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa.

III. Phân Tích Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Tứ Kỳ

Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp được đánh giá trên ba khía cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường. Hiệu quả kinh tế được thể hiện qua năng suất cây trồng, thu nhập của người dân. Hiệu quả xã hội được thể hiện qua việc tạo việc làm, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Hiệu quả môi trường được thể hiện qua việc bảo vệ tài nguyên đất, nước, không khí và đa dạng sinh học.

3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế đất nông nghiệp Tứ Kỳ

Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất khác nhau có sự khác biệt lớn. Các loại hình sử dụng đất thâm canh, có giá trị kinh tế cao như trồng rau màu, cây ăn quả cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với trồng lúa. Theo Nguyễn Trường Thành (2018), LUT 1 lúa – 2 màu cho hiệu quả cao nhất về GTSX đạt 260,63 triệu đồng/ha, LUT chuyên lúa cho hiệu quả thấp nhất về GTSX trung bình đạt 82,77 triệu đồng/ ha.

3.2. Đánh giá hiệu quả xã hội đất nông nghiệp Tứ Kỳ

Sản xuất nông nghiệp tạo việc làm cho một bộ phận lớn dân cư nông thôn. Tuy nhiên, thu nhập từ nông nghiệp còn thấp so với các ngành nghề khác. Cần có các giải pháp để nâng cao thu nhập cho người dân làm nông nghiệp. LUT 2 lúa – 1 màu, LUT 1 lúa – 2 màu, LUT chuyên màu và LUT cây ăn quả cho hiệu quả xã hội cao và trung bình. LUT chuyên lúa được đánh giá là hiệu quả xã hội thấp so với các LUT khác trong toàn huyện.

3.3. Đánh giá hiệu quả môi trường đất nông nghiệp Tứ Kỳ

Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật quá mức gây ô nhiễm môi trường đất, nước và không khí. Cần có các giải pháp để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Việc sử dụng phân bón nhất là phân bón hóa học chưa hợp lý, mất cân đối so với tiêu chuẩn cho phép, việc sử dụng thuốc BVTV chưa khoa học và chưa có sự kiểm soát chặt chẽ đã dẫn đến gây hệ quả xấu cho môi trường như gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tứ Kỳ

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần có các giải pháp đồng bộ về quy hoạch, kỹ thuật, chính sách và thị trường. Quy hoạch sử dụng đất cần đảm bảo tính khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của địa phương. Áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, như sử dụng giống mới, phân bón hợp lý, phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Có các chính sách hỗ trợ người dân sản xuất, như tín dụng ưu đãi, bảo hiểm nông nghiệp, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm. Phát triển thị trường tiêu thụ nông sản, đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm.

4.1. Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Tứ Kỳ hợp lý

Quy hoạch sử dụng đất cần dựa trên cơ sở đánh giá tiềm năng, hạn chế của từng loại đất, nhu cầu thị trường và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần có sự tham gia của người dân trong quá trình quy hoạch. Từ kết quả nghiên cứu, chúng tôi đưa ra định hướng phát triển nông nghiệp huyện Tứ Kỳ theo thứ tự ưu tiên các LUT như sau: - Tiểu vùng 1: 2 lúa – 1 màu, 1 lúa – 2 màu, chuyên màu, cây ăn quả, chuyên lúa. - Tiểu vùng 2: Chuyên lúa, 2 lúa - 1 màu, Nuôi trồng thủy sản, cây ăn quả.

4.2. Ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp Tứ Kỳ

Ứng dụng công nghệ cao giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường. Các công nghệ cần được ứng dụng bao gồm: công nghệ sinh học, công nghệ tưới tiêu tiết kiệm nước, công nghệ nhà kính, công nghệ thông tin. Hướng sử dụng đất bền vững và duy trì chất lượng đất trên địa bàn huyện Tứ Kỳ dựa trên cơ sở các giải pháp về thâm canh tăng vụ, giống mới và đầu tư phân bón, khuyến nông, thuỷ lợi, kỹ thuật canh tác hợp lý và chính sách hỗ trợ người sản xuất sẽ đảm bảo hiệu quả trên cả 3 phương diện: Kinh tế, xã hội và môi trường.

4.3. Chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp Tứ Kỳ

Cần có các chính sách hỗ trợ người dân sản xuất, như tín dụng ưu đãi, bảo hiểm nông nghiệp, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm. Các chính sách cần hướng đến việc khuyến khích sản xuất theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Từ những hạn chế thực tế tại địa phương, chúng tôi đề xuất ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất như sau: giải pháp về phát triển cơ sở hạ tầng, giải pháp về vốn đầu tư, giải pháp về thị trường tiêu thụ và giải pháp về khoa học kỹ thuật.

V. Định Hướng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Bền Vững Tại Tứ Kỳ

Sử dụng đất nông nghiệp bền vững là sử dụng đất một cách hợp lý, hiệu quả, đảm bảo hài hòa giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường. Cần có các giải pháp để bảo vệ tài nguyên đất, nước, không khí và đa dạng sinh học. Phát triển nông nghiệp theo hướng hữu cơ, giảm thiểu sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

5.1. Phát triển đất nông nghiệp hữu cơ Tứ Kỳ

Phát triển nông nghiệp hữu cơ giúp bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và sức khỏe người tiêu dùng. Cần có các chính sách hỗ trợ người dân sản xuất nông nghiệp hữu cơ. Sản xuất nông nghiệp cần gắn với bảo vệ môi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

5.2. Quản lý biến đổi khí hậu và nông nghiệp Tứ Kỳ

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp. Cần có các giải pháp để thích ứng với biến đổi khí hậu, như sử dụng giống chịu hạn, chịu mặn, xây dựng hệ thống tưới tiêu tiết kiệm nước. Do vậy sản xuất nông nghiệp cần gắn với bảo vệ môi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

VI. Kết Luận Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tứ Kỳ

Đánh giá hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là cơ sở quan trọng để đưa ra các quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lý. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và người dân trong quá trình sử dụng đất. Sử dụng đất nông nghiệp bền vững là chìa khóa để phát triển kinh tế - xã hội của huyện Tứ Kỳ.

6.1. Tóm tắt kết quả đánh giá đất nông nghiệp Tứ Kỳ

Việc đánh giá đã chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu trong sử dụng đất nông nghiệp của huyện. Đây là cơ sở để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Từ kết quả nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho thấy: - Về hiệu quả kinh tế: + Tiểu vùng 1: LUT 1 lúa – 2 màu cho hiệu quả cao nhất về GTSX đạt 260,63 triệu đồng/ha, LUT chuyên lúa cho hiệu quả thấp nhất về GTSX trung bình đạt 82,77 triệu đồng/ ha. LUT 1 lúa – 2 màu cho hiệu quả về TNHH cao nhất trung bình đạt 167,56 triệu đồng/ha, LUT chuyên lúa cho hiệu quả về TNHH thấp nhất trung bình đạt 18,99 triệu đồng/ ha. ix + Tiểu vùng 2: LUT 2 lúa – 1 màu cho hiệu quả cao nhất về GTSX đạt 144,95 triệu đồng/ha, LUT cây ăn quả cho hiệu quả cao nhất về TNHH đạt 107,61 triệu đồng.

6.2. Kiến nghị để sử dụng đất bền vững Tứ Kỳ

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và người dân trong quá trình sử dụng đất. Cần có các chính sách khuyến khích sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ môi trường. Hướng sử dụng đất bền vững và duy trì chất lượng đất trên địa bàn huyện Tứ Kỳ dựa trên cơ sở các giải pháp về thâm canh tăng vụ, giống mới và đầu tư phân bón, khuyến nông, thuỷ lợi, kỹ thuật canh tác hợp lý và chính sách hỗ trợ người sản xuất sẽ đảm bảo hiệu quả trên cả 3 phương diện: Kinh tế, xã hội và môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương sở hữu tổng diện tích tự nhiên là 17.019,01 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm 11.226,94 ha, tương đương 65,97% quỹ đất toàn huyện. Mặc dù giữ vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế nông thôn, hoạt động sản xuất nông nghiệp tại địa phương đang đối mặt với nhiều thách thức lớn như diện tích canh tác manh mún, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, kỹ thuật canh tác truyền thống chậm đổi mới và sức ép thu hẹp đất đai từ quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong bối cảnh phân hóa địa hình tự nhiên nghiêng dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, hình thành hai vùng sinh thái có đặc thù thủy văn và mức độ nhiễm mặn khác biệt. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá toàn diện hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên cả ba khía cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường; từ đó đề xuất định hướng phân vùng canh tác và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả bền vững.

Phạm vi nghiên cứu được xác định trọng tâm tại 27 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn của huyện Tứ Kỳ, với nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2016 và chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 5 năm từ 2011 đến 2016. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua việc cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác để tái cơ cấu 11.226,94 ha đất nông nghiệp, giúp chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ các mô hình độc canh lúa có thu nhập hỗn hợp thấp 18,99 triệu đồng/ha sang các loại hình luân canh rau màu đạt thu nhập lên tới 167,56 triệu đồng/ha.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng khung đánh giá đất đai tiêu chuẩn của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc (FAO ban hành năm 1976 và hiệu chỉnh năm 1990), kết hợp với lý thuyết phát triển nông nghiệp bền vững và quy định phân loại đất của Luật Đất đai năm 2013. Theo quan điểm của FAO, đánh giá đất đai là quá trình so sánh, đối chiếu các đặc tính vốn có của từng đơn vị đất đai với các yêu cầu sinh thái và kỹ thuật của từng loại hình sử dụng đất (LUT), bảo đảm tính tương thích lâu dài về mặt sinh thái học và kinh tế học.

Bốn khái niệm kỹ thuật trọng tâm xuyên suốt đề tài gồm:

• Loại hình sử dụng đất (LUT): Hình thức sử dụng đất đai với những đặc điểm sinh thái, kỹ thuật và quản lý cụ thể trong một chu kỳ canh tác.
• Kiểu sử dụng đất: Cấp độ phân chia chi tiết của LUT, thể hiện cụ thể công thức luân canh cây trồng hàng năm hoặc lâu năm.
• Đơn vị đất đai: Khoanh đất đồng nhất về các đặc tính thổ nhưỡng, địa hình và điều kiện thủy văn.
• Hiệu quả sử dụng đất tổng hợp: Đại lượng đo lường đa chiều bao gồm giá trị sản xuất kinh tế, khả năng tạo việc làm xã hội và mức độ an toàn môi trường sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp trong chu kỳ 5 năm (2011–2016) từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, và Chi cục Thống kê huyện Tứ Kỳ. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra phỏng vấn trực tiếp 90 nông hộ trong năm 2016.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đại diện cho 2 tiểu vùng sinh thái đặc trưng:

• Tiểu vùng 1 (khu vực Tây Bắc, địa hình vàn cao bằng phẳng): Điều tra 45 hộ tại xã đại diện là xã Dân Chủ.
• Tiểu vùng 2 (khu vực Đông và Đông Nam, địa hình trũng thấp, chịu ảnh hưởng mặn từ sông Thái Bình và sông Luộc): Điều tra 45 hộ tại xã đại diện là xã Văn Tố.

Lý do lựa chọn phương pháp phân vùng và điều tra ngẫu nhiên này là nhằm phản ánh chính xác sự tương phản về điều kiện tự nhiên và tập quán canh tác giữa 2 vùng sinh thái. Phương pháp phân tích kinh tế định lượng xác định các chỉ tiêu: Giá trị sản xuất (GTSX), Chi phí trung gian (CPTG), Thu nhập hỗn hợp (TNHH = GTSX - CPTG) và Hiệu quả đồng vốn (HQĐV = TNHH / CPTG). Hệ thống đánh giá tổng hợp đa tiêu chí của FAO được lượng hóa theo thang điểm 3 cấp (Cao: 3 điểm, Trung bình: 2 điểm, Thấp: 1 điểm) trên tổng điểm tối đa 27 điểm cho 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra và phân tích hiện trạng sản xuất nông nghiệp huyện Tứ Kỳ ghi nhận 5 loại hình sử dụng đất (LUT) chính với 23 kiểu sử dụng đất phổ biến phân bố trên 11.226,94 ha đất canh tác.

Về hiệu quả kinh tế:

• Tại Tiểu vùng 1: LUT 1 lúa – 2 màu đạt hiệu quả kinh tế cao nhất với GTSX bình quân 260,63 triệu đồng/ha và TNHH đạt 167,56 triệu đồng/ha. Ngược lại, LUT chuyên lúa cho hiệu quả thấp nhất, GTSX chỉ đạt 82,77 triệu đồng/ha và TNHH đạt mức khiêm tốn 18,99 triệu đồng/ha. Như vậy, mức TNHH của mô hình 1 lúa – 2 màu cao gấp 8,8 lần so với chuyên lúa.
• Tại Tiểu vùng 2: LUT 2 lúa – 1 màu dẫn đầu về GTSX với 144,95 triệu đồng/ha, trong khi LUT cây ăn quả mang lại TNHH cao nhất đạt 107,61 triệu đồng/ha. Mô hình chuyên lúa tại vùng này tiếp tục cho giá trị kinh tế thấp.

Về hiệu quả xã hội:

• Các mô hình luân canh rau màu và cây ăn quả tạo ra nhu cầu lao động lớn, đạt từ 500 đến trên 700 công lao động/ha/năm với giá trị ngày công hấp dẫn dao động từ 100.000 đến trên 190.000 đồng/công. Tỷ lệ nông hộ chấp thuận và mong muốn mở rộng các kiểu sử dụng đất luân canh rau màu đạt trên 75%. Ngược lại, LUT chuyên lúa có hiệu quả xã hội thấp nhất huyện do mức thu hút lao động và giá trị ngày công đều ở ngưỡng đáy.

Về hiệu quả môi trường:

• Thực trạng sử dụng phân bón vô cơ tại địa phương ghi nhận sự mất cân đối lớn so với quy trình kỹ thuật. Việc lạm dụng phân đạm và kali vượt định mức khuyến cáo cùng tình trạng phun thuốc bảo vệ thực vật chưa tuân thủ thời gian cách ly xuất hiện phổ biến. Các kiểu sử dụng đất độc canh lúa thiếu vắng cây họ đậu làm suy giảm độ phì nhiêu và khả năng tự phục hồi của môi trường đất.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch vượt trội về hiệu quả kinh tế và xã hội giữa LUT luân canh rau màu và LUT chuyên lúa xuất phát từ lợi thế thổ nhưỡng đất phù sa pha cát và thịt nhẹ có tầng canh tác 10–15 cm, kết hợp hệ thống 285 km kênh tưới và 250 km kênh tiêu giúp chủ động tưới tiêu cho 70% diện tích. Tuy nhiên, sự suy giảm hiệu quả sản xuất tại Tiểu vùng 2 phản ánh rõ rào cản thủy văn khi nguồn nước bị nhiễm mặn theo chế độ bán nhật triều từ sông Thái Bình và sông Luộc, khiến các loại rau màu nhạy cảm khó phát triển so với Tiểu vùng 1.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực địa tại huyện Cẩm Giàng (nơi LUT chuyên màu đạt GTSX 230,05 triệu đồng/ha) và huyện Kim Thành (GTSX chuyên màu đạt 148,0 triệu đồng/ha). Điều này khẳng định quy luật chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp từ độc canh lúa sang luân canh lúa - màu là hướng đi tất yếu tại vùng đồng bằng sông Hồng.

Để hỗ trợ việc ra quyết định quy hoạch, toàn bộ dữ liệu định lượng của 23 kiểu sử dụng đất có thể được trực quan hóa thông qua bảng ma trận phân hạng 3 cấp theo tiêu chuẩn FAO và biểu đồ cột so sánh tương quan GTSX - TNHH - CPTG giữa 2 tiểu vùng sinh thái. Biểu đồ cấu trúc đất đai năm 2016 giúp các cấp quản lý nhận diện nhanh chóng tỷ trọng 65,97% đất nông nghiệp cần được tái cơ cấu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá tổng hợp, bốn nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tứ Kỳ:

1. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo phân vùng sinh thái: Ủy ban nhân dân huyện Tứ Kỳ và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần chủ trì thực hiện kế hoạch chuyển đổi giai đoạn 2018–2025. Tại Tiểu vùng 1, ưu tiên mở rộng LUT 2 lúa – 1 màu, LUT 1 lúa – 2 màu và chuyên màu để đạt tỷ trọng trên 45% diện tích đất canh tác. Tại Tiểu vùng 2, ưu tiên bố trí chuyên lúa chất lượng cao kết hợp chuyển đổi các vùng đất trũng nhiễm mặn sang nuôi trồng thủy sản và cây ăn quả chịu mặn trên quy mô hơn 1.200 ha.

2. Hoàn thiện và hiện đại hóa hệ thống hạ tầng thủy lợi: Ban Quản lý dự án huyện phối hợp cùng Công ty Khai thác công trình thủy lợi triển khai trong giai đoạn 2018–2022. Mục tiêu kiên cố hóa thêm 50 km kênh mương nội đồng, nâng tỷ lệ chủ động tưới tiêu từ 70% lên trên 90% diện tích, đồng thời vận hành tối ưu 96 trạm bơm với công suất 386.000 m3/h nhằm chủ động ngăn mặn, tiêu úng.

3. Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và canh tác sinh thái: Trạm Khuyến nông huyện chủ trì chuyển giao kỹ thuật giai đoạn 2018–2025. Hướng dẫn 100% nông hộ áp dụng quy trình bón phân cân đối, giảm 20–30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, đưa các giống lúa thuần chất lượng cao và giống rau màu vụ đông năng suất cao vào sản xuất đạt tiêu chuẩn an toàn VietGAP.

4. Mở rộng thị trường tiêu thụ và chính sách tín dụng ưu đãi: Phòng Kinh tế – Hạ tầng liên kết cùng các hợp tác xã và Ngân hàng Chính sách Xã hội trong lộ trình 2019–2024. Mục tiêu thành lập 10–15 hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới gắn với chuỗi liên kết bao tiêu nông sản, đồng thời giải ngân gói hỗ trợ vốn ưu đãi với quy mô trên 50 tỷ đồng giúp nông dân mở rộng đầu tư thâm canh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và cơ sở dữ liệu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và nông nghiệp: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hải Dương, Ủy ban nhân dân huyện Tứ Kỳ cùng các phòng ban chuyên môn sử dụng tài liệu làm căn cứ khoa học lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện giai đoạn 2021–2030 trên quy mô 11.226,94 ha.

2. Cán bộ khuyến nông và kỹ sư nông nghiệp địa phương: Ứng dụng kết quả phân tích 23 kiểu sử dụng đất để thiết kế các mô hình luân canh 1 lúa – 2 màu đạt hiệu quả cao, xây dựng quy trình bón phân cân đối và phổ biến kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh sinh học.

3. Hợp tác xã, doanh nghiệp nông nghiệp và các trang trại: Khảo sát các thông số kinh tế thực nghiệm để lựa chọn vùng đầu tư sản xuất hàng hóa tập trung, ưu tiên các kiểu sử dụng đất mang lại TNHH vượt mức 167,56 triệu đồng/ha.

4. Học viên cao học, giảng viên và sinh viên ngành Quản lý đất đai: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp luận đánh giá đất đai cấp huyện theo khung chuẩn FAO, phương pháp điều tra phân vùng sinh thái và mô hình lượng hóa kinh tế - xã hội - môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Khung lý thuyết đánh giá đất nào được sử dụng làm trọng tâm trong luận văn? Luận văn áp dụng khung đánh giá đất đai chuẩn của FAO (1976, 1990) kết hợp với Luật Đất đai 2013. Khung lý thuyết này thực hiện đánh giá tổng hợp 5 loại hình sử dụng đất (LUT) trên 3 phương diện định lượng: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường sinh thái với thang điểm chuẩn 27 điểm.

2. Vì sao LUT 1 lúa – 2 màu đạt hiệu quả kinh tế vượt trội tại Tiểu vùng 1? Mô hình 1 lúa – 2 màu tại Tiểu vùng 1 đạt GTSX 260,63 triệu đồng/ha và TNHH 167,56 triệu đồng/ha nhờ khai thác tối đa lợi thế đất phù sa vàn cao màu mỡ, kết hợp hệ thống tưới tiêu chủ động giúp thâm canh 2 vụ rau màu có giá trị thương phẩm xuất khẩu cao.

3. Quy mô mẫu điều tra sơ cấp của luận văn được thiết kế như thế nào? Nghiên cứu thực hiện điều tra 90 phiếu nông hộ ngẫu nhiên tại 2 xã đại diện cho 2 tiểu vùng sinh thái trong năm 2016: 45 hộ tại xã Dân Chủ (đại diện vùng vàn cao Tây Bắc) và 45 hộ tại xã Văn Tố (đại diện vùng trũng nhiễm mặn Đông Nam).

4. Tác động tiêu cực lớn nhất đối với môi trường đất nông nghiệp tại huyện Tứ Kỳ là gì? Thực trạng đáng lo ngại nhất là việc sử dụng phân đạm và kali vượt định mức cho phép, kết hợp với việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học không đúng thời gian cách ly, gây thoái hóa lý hóa tính đất và nguy cơ ô nhiễm nguồn nước mặt.

5. Thứ tự ưu tiên chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất tại Tiểu vùng 2 gồm những loại hình nào? Tại Tiểu vùng 2 (vùng trũng chịu ảnh hưởng mặn), thứ tự ưu tiên lựa chọn các LUT là: Chuyên lúa chất lượng cao, LUT 2 lúa – 1 màu, Nuôi trồng thủy sản nước lợ/ngọt và Trồng cây ăn quả chịu mặn nhằm thích ứng an toàn với điều kiện thủy văn sông Luộc và sông Thái Bình.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và đánh giá chi tiết 11.226,94 ha đất sản xuất nông nghiệp huyện Tứ Kỳ thông qua 5 LUT và 23 kiểu sử dụng đất đặc thù.
• Khẳng định LUT 1 lúa – 2 màu và LUT 2 lúa – 1 màu mang lại thu nhập hỗn hợp vượt trội, cao gấp từ 5 đến 8,8 lần so với canh tác chuyên lúa truyền thống.
• Chỉ rõ thực trạng suy thoái môi trường do mất cân đối phân bón hóa học, làm cơ sở định hướng canh tác an toàn sinh thái.
• Đề xuất phân vùng canh tác nông nghiệp rõ rệt giữa 2 tiểu vùng sinh thái, gắn liền hạ tầng 96 trạm bơm và 535 km kênh mương nội đồng.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho công tác quy hoạch sử dụng đất và tái cơ cấu nông nghiệp huyện Tứ Kỳ đến năm 2025.

Các bước tiếp theo cần tập trung triển khai thí điểm các mô hình luân canh ưu tiên trong giai đoạn 1–2 năm tới, đồng thời hoàn thiện chuỗi liên kết bao tiêu nông sản. Các nhà quản lý, cán bộ chuyên môn và doanh nghiệp nông nghiệp nên khai thác ngay các dữ liệu định lượng của luận văn để tối ưu hóa quy hoạch sản xuất nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TRƯỜNG THÀNH ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN TỨ KỲ, TỈNH HẢI DƯƠNG Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 88.103 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phan Quốc Hưng NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Trường Thành i LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS. Phan Quốc Hưng, là người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Tứ Kỳ, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tứ Kỳ, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tứ Kỳ, Ủy ban nhân dân xã, cán bộ địa chính và cán bộ khuyến nông của xã điều tra đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin, số liệu, tư liệu bản đồ trong quá trình nghiên cứu luận văn này. Cuối cùng tôi xin trân trọng cảm ơn các bạn học viên cùng lớp, những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Trường Thành ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục các bảng.

vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

Các khái niệm về đất, đất đai và hiệu quả sử dụng đất. Khái niệm đất. Khái niệm đất đai. Khái niệm Đất nông nghiệp.

Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất nông nghiệp. Quan điểm về đánh giá đất và đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Quan điểm về đánh giá đất.

Quan điểm về đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất trên thế giới và Việt Nam. Tình hình đánh giá hiệu quả sử dụng đất trên thế giới. Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại Việt Nam.

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất các địa phương của tỉnh Hải Dương. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghıên cứu. Địa điểm ngiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp, các LUT và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.

Đánh giá hiệu quả các LUT và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Đề xuất định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông ngiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp. Phương pháp phân vùng và chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp tính hiệu quả của các loại hình sử dụng đất.

Phương pháp so sánh. Phương pháp tổng hợp số liệu. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.

Điều kiện tự nhiên. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.

Hiện trạng sử dụng đất huyện Tứ Kỳ năm 2016. Thực trạng các LUT và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Hiệu quả kinh tế.

Hiệu quả xã hội. Hiệu quả môi trường. Đề xuất về định hướng sử dụng đất và giải pháp sử dụng đất. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.

Đề xuất các LUT và kiểu sử dụng đất theo các tiểu vùng. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Kết luận và kiến nghị. 87 Tài liệu tham khảo.

88 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt BVTV Bảo vệ thực vật CPTG Chi phí trung gian ĐVĐĐ Đơn vị đất đai ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc GTSX Giá trị sản xuất LĐ Lao động LM Lúa mùa LUT Loại hình sử dụng đất LX Lúa xuân NXB Nhà sản xuất TNHH Thu nhập hỗn hợp UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Phân cấp hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội (tính cho 1 ha). Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường.

Bảng tổng hợp phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường. Dân số huyện Tứ Kỳ giai đoạn 2014 - 2016. Tình hình lao động của huyện Tứ Kỳ (Năm 2014 - 2015 - 2016). Diện tích, cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp năm 2016 huyện Tứ Kỳ.

Hiện trạng, cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp huyện Tứ Kỳ năm 2016. Các loại hình sử dụng đất của tiểu vùng 1. Các loại hình sử dụng đất của tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1.

Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Đánh giá hiệu quả kinh tế của loại hình sử dụng đất theo các LUT. Hiệu quả xã hội các LUT và kiểu sử dụng đất vùng 1. Hiệu quả xã hội các LUT và kiểu sử dụng đất vùng 2.

Đánh giá hiệu quả xã hội của loại hình sử dụng đất theo các LUT. Mức độ sử dụng một số loại thuốc bảo vệ thực vật. So sánh mức đầu tư phân bón với tiêu chuẩn bón phân. Mức độ cải tạo, bảo vệ đất các LUT và kiểu sử dụng đất vùng 1.

Mức độ cải tạo, bảo vệ đất các LUT và kiểu sử dụng đất vùng 2. Đánh giá hiệu quả môi trường của loại hình sử dụng đất theo các LUT. Tổng hợp đánh giá hiệu quả các LUT và kiểu sử dụng đất. Dự kiến các kiểu sử dụng đất nông nghiệp.

81 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Bản đồ hành chính huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp 2016. 47 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Trường Thành Tên luận văn: “Đánh giá hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tứ Kỳ – tỉnh Hải Dương”.

Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 88 50 103 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên 3 mặt kinh tế, xã hội và môi trường tại huyện Tứ Kỳ. - Đề xuất định hướng sử dụng đất và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Tứ Kỳ. Phương pháp nghiên cứu của đề tài Luận văn đã sử dụng các phương pháp: Phương pháp điều tra thu thập số liệu; Phương pháp phân vùng, chọn điểm và hộ điều tra; Phương pháp tổng hợp số liệu; Phương pháp phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả; Phương pháp so sánh.

Kết quả chính và kết luận Tứ Kỳ là huyện nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng. Địa hình của huyện có hướng nghiêng dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam với tổng diện tích tự nhiên là 17.019,01 ha trong đó diện tích đất nông nghiệp là 11. Do điều kiện địa hình, vùng sản xuất của huyện Tứ Kỳ có sự khác biệt rõ rệt, thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam. Các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính của huyện là: có 5 loại hình sử dụng đất: Chuyên lúa, 2 Lúa – 1 màu, 1 Lúa – 2 màu, chuyên rau màu, cây lâu năm với 23 kiểu sử dụng đất phổ biến.

Trong đó, loại hình sử dụng đất 1 lúa – 2 màu, cây lâu năm cho hiệu quả cao, loại hình sử dụng đất chuyên lúa cho hiệu quả thấp nhất. Từ kết quả nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho thấy: - Về hiệu quả kinh tế: + Tiểu vùng 1: LUT 1 lúa – 2 màu cho hiệu quả cao nhất về GTSX đạt 260,63 triệu đồng/ha, LUT chuyên lúa cho hiệu quả thấp nhất về GTSX trung bình đạt 82,77 triệu đồng/ ha. LUT 1 lúa – 2 màu cho hiệu quả về TNHH cao nhất trung bình đạt 167,56 triệu đồng/ha, LUT chuyên lúa cho hiệu quả về TNHH thấp nhất trung bình đạt 18,99 triệu đồng/ ha. ix + Tiểu vùng 2: LUT 2 lúa – 1 màu cho hiệu quả cao nhất về GTSX đạt 144,95 triệu đồng/ha, LUT cây ăn quả cho hiệu quả cao nhất về TNHH đạt 107,61 triệu đồng.

- Về hiệu quả xã hội: LUT 2 lúa – 1 màu, LUT 1 lúa – 2 màu, LUT chuyên màu và LUT cây ăn quả cho hiệu quả xã hội cao và trung bình. LUT chuyên lúa được đánh giá là hiệu quả xã hội thấp so với các LUT khác trong toàn huyện.