ĐẶT VẤN ĐỀ Rừng là “lá phổi xanh” của Trái Đất. Rừng không những là cơ sở phát triển kinh tế - xã hội mà còn giữ chức năng sinh thái cực kỳ quan trọng: rừng tham gia vào quá trình điều hoà khí hậu, đảm bảo cân bằn ôxy và các nguyên tố cơ bản khác trên hành tinh, duy trì tính ổn định và độ màu mỡ của đất, hạn chế lũ lụt, hạn hán, ngăn chặn xói mòn đất, làm giảm nhẹ sức tàn phá của các thiên tai, bảo tồn nguồn nước mặt và nước ngầm và làm giảm mức ô nhiễm không khí và nước. Sau khi đất nước ta hòa bình tài nguyên rừng là rất phong phú và có đóng góp một phần không nhỏ cho công cuộc khôi phục và xây dựng đất nước. Qua quá trình sử dụng lâu dần thì nguồn tài nguyên rừng ngày một bị suy giảm đáng kể cả về diện tích cũng như chất lượng rừng (Tỷ lệ che phủ toàn quốc năm 1943 là 43%, đến năm 1995 độ che phủ là 28,2%, năm 1999 là 33,2%).
Khi đất nước ngày một phát triển, dân trí được nâng cao thì lúc đó chúng ta mới nhận thức hết được tầm quan trọng và giá trị của rừng mang lại cho cuộc sống và cũng là lúc rừng bị suy giảm nghiêm trọng. Nhận thức được điều này Đảng và nhà nước ta đã có những đường lối, chính sách đặc biệt được đưa vào thực tiễn chỉ đạo công tác phục hồi và phát triển rừng như chương trình 327, Dự án Trồng mới 5 triệu ha rừng (còn gọi là dự án 661), dự án 147, dự án ODA, dự án KfW3, KfW4, dự án World Bank3. chủ chương giao đất, giao rừng cho hộ dân… Đã mang lại nhiều hiệu quả thiết thực cho nhân dân, đặc biệt là những khu vực miền núi. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai cho đến nay các chương trình, dự án vẫn đang còn nhiều mặt hạn chế và chưa phù hợp với thực tế của địa phương nên đã ảnh hưởng tới quá trình thực hiện và yêu cầu đặt ra của dự án.
Một số dự án cho đến thời điểm này đã chính thức kết thúc và có những hiệu quả nhất định. Để đánh giá hiệu quả một phần dự án Trồng mới 5 triệu ha rừng đã kết thúc sau đây tôi xin được thực hiện đề tài: "Đánh giá hiện trạng rừng trồng dự án Trồng mới 5 triệu ha rừng tại huyện Thạch Thành – Thanh Hóa". LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số vấn đề cơ bản về dự án 1.
Các khái niệm cơ bản về dự án 1. Trên thế giới Hiện nay, trên thế giới đang sử dụng rất rộng rãi khái niệm về dự án với rất nhiều quan điểm khác nhau. Cleland và King (1975) cho rằng dự án là sự kết hợp giữa các yếu tố về nhân lực, trí lực trong một thời gian nhất định để đạt được một mục tiêu cụ thể nào đó đã đề ra. Cirdap thì lại cho rằng dự án là một hoạt động để giải quyết một vấn đề hay hoàn thiện một trạng thái đặc biệt nào dó.
Còn Gittinger (1982) thì dự án lại có quan điểm như sau: - Dự án đó là sự kết hợp có hệ thống các nguồn dự trữ cho đầu tư, các nguồn dự trữ đó được lập kế hoạch, phân tích đánh giá thực thi và tiến hành như một đơn vị độc lập. - Dự án được coi như một đơn vị tác nghiệp nhỏ nhất trong một kế hoạch, hay một chương trình được chuẩn bị và thực hiện như một đơn vị tách biệt. - Dự án là một hoạt động trong đó các nguồn dự trữ được sử dụng tốt nhất với khả năng thu hồi và có lãi khi kết thúc dự án. Ở Việt Nam Trong tác phẩm "Phát triển cộng đồng" tác giả Nguyễn Thị Oanh (1995) đã đưa ra hai định nghĩa về dự án như sau: - Dự án đó là sự can thiệp một cách có khoa học nhằm đạt được một hay một số mục tiêu cùng hoàn thành những chỉ báo đã định trước tại một địa bàn và trong một khoảng thời gian nhất định, có huy động sự tham gia thực sự của các tác nhân và tổ chức cụ thể.
- Dự án là một tổng thể có khoa học những hoạt động (công việc) nhằm đạt một số mục tiêu cụ thể trong một khoảng thời gian và trong một khuôn khổ chi phí nhất định. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Trong khi đó, Tô Huy Hợp và Lương Hồng Quang (2000) lại quan niệm rằng, dự án như là một kế hoạch can thiệp để giúp cộng đồng dân cư hoặc cá nhân để cải thiện điều kiện sống trên một địa bàn nhất định. Tại hội thảo PIMES về chương trình phòng ngừa thảm họa đã đưa ra hai khái niệm về dự án như sau: - Dự án là một quá trình gồm các hoạt động đã được lập kế hoạch nhằm đạt được một mục tiêu cụ thể nào đó. - Dự án là một quá trình phát triển có kế hoạch, được thiết kế nhằm đạt được mục tiêu cụ thể với khoản chi phí xác định trong một khoảng thời gian nhất định.
Theo bài giảng về "Quản lý LNXH" của trung tâm LNXH để nhìn nhận Dự án một cách đầy đủ nhất phải đứng trên nhiều khía cạnh khác nhau: về hình thức, vế quản lý, về kế hoạch, về nội dung. - Về mặt hình thức: Dự án là một tập tài liệu trình bày chi tiết, có hệ thống các hoạt động và chi phí dưới dạng một bản kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được với những mục tiêu nhất định trong tương lai. - Về mặt quản lý: Dự án là một công cụ quản lý sử dụng vốn, vật tư lao động để tạo ra các kết quả kinh tế, tài chính, xã hội, môi trường trong tương lai. - Về mặt kế hoạch hóa: Dự án là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết để đầu tư sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế xã hội làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ.
Dự án dầu tư là một hoạt động riêng lẻ nhỏ nhất trong công tác kế hoạch nền kinh tế nói chung. - Về mặt nội dung: Dự án được coi như một tập hợp các hoạt động có liên quan đến nhau, được kế hoạch hóa nhằm đạt dược các mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định thông qua việc sử dụng hợp lý các nguồn xác định. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phân loại dự án 1.
Căn cứ vào nội dung - Dự án theo lãnh thổ: là những Dự án mà tất cả những nội dung của Dự án đều được thực hiện trên một phạm vi nhất định. - Dự án theo hạng mục: là những Dự án giải quyết một vài hạng mục nào đó trong một chương trình lớn hoặc một Dự án lớn. - Dự án theo chức năng: là những Dự án nhằm giải quyết một chức năng nào đó. Căn cứ vào trình tự thực hiện - Dự án thí nghiệm là những dự án nhằm giải quyết những vấn đề nào đó theo con đường hoặc giải pháp mới trong một giai đoạn thí nghiệm nghiên cứu.
- Dự án kiểm định là những dự án nhằm thực hiện kiểm tra các kết quả nghiên cứu trong những điều kiện đã định hay điều kiện tiêu chuẩn. - Dự án trình diễn là những dự án nhằm mục đích phổ biến và chuyển giao các kết quả nghiên cứu đã được thẩm định. - Dự án sản xuất là những dự án nhằm đưa kết quả, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất. Căn cứ vào địa chỉ khách hàng - Dự án xuất khẩu, dự án nội bộ (địa phương) 1.
Căn cứ vào người khởi xướng - Dự án cá nhân, dự án tập thể, dự án quốc gia, dự án quốc tế. Căn cứ vào quy mô thực hiện - Dự án nhỏ, vừa và lớn. Căn cứ vào quy mô dự án - Dự án nhóm A, dự án nhóm B, dự án nhóm C. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Khái niệm Hiện nay có rất nhiều khái niệm, nhưng quản lý dự án được khái quát theo nghĩa rộng bao gồm các nội dung sau: - Định ra mục tiêu dự án: đó là kết quả cuối cùng cần đạt được, thời gian, các tiêu chuẩn đánh giá, các kết quả đạt được. - Xác định các nguồn lực cần huy động: nguyên nhiên vật liệu, nhân lực tiền vốn, công nghệ thông tin và kỹ thuật. - Mục tiêu của dự án, các nguồn lực huy động và việc phân bổ sử dụng các nguồn lực đó được trình bày trong chương trình hay kế hoạch của dự án. - Đánh giá các rủi ro có thể xảy ra và đề xuất các biện pháp ngăn ngừa, né tránh và quản lý rủi ro.
- Động viên những người tham gia dự án, liên kết các hoạt động của họ và thường xuyên nắm tình hình thông qua bộ phận theo dõi dự án để kịp thời tác động. - Giám sát và đánh giá dự án để kịp thời cung cấp các thông tin về những thay đổi và tiến độ thực hiện dự án. Đánh giá các giai đoạn để trợ giúp quyết định cũng như tổng kết rút kinh nghiệm của dự án. Ý nghĩa của quản lý dự án.
- Quản lý dự án là quản lý hoàn thiện một quá trình dể đạt được mục tiêu nhất định, điều đó giúp các doanh nghiệp theo dõi chặt chẽ từng quá trình từ khâu lập kế hoạch tổ chức thực hiện đến đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh. - Quản lý dự án cho phép nâng cao và tinh giảm được bộ máy quản lý. - Quản lý dự án cho phép phân tích, tổng hợp và mô hình hóa toàn bộ quá trình theo một chu trình kín vì vậy dễ dàng cho việc áp dụng hệ thống quản lý bằng máy tính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - Quản lý dự án dảm bảo tính thống nhất giữa các giải pháp kỹ thuật, kinh tế và xã hội để đạt được mục tiêu chung.
Chu trình quản lý dự án 1. Khái niệm Chu trình quản lý dự án là tập hợp các bước công việc phải tiến hành trong một quá trình quản lý dự án từ khi bắt đầu đến khi kết thúc một dự án. Trình tự các giai đoạn trong chu trình một dự án bao gồm: Xác định dự án Xây dựng Tổng kết đánh giá dự án Thực thi và Thẩm định giám sát dự án Hình 1. Chu trình quản lý dự án 1.