Dư Luận Của Sinh Viên Về Chương Trình Và Phương Pháp Dạy Học Đại Học Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu ussh dư luận của sinh viên đánh giá về nội dung chương trình điều kiện vật chất dạy học phương pháp, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Ngọc Phú
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm Lý Học
• Đề tài: Dư Luận Của Sinh Viên Đánh Giá Về Nội Dung Chương Trình, Điều Kiện Vật Chất Dạy – Học, Phương Pháp Dạy – Học Đại Học Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các khái niệm cơ bản
• 1.3. Các trường đại học trong hệ thống quốc dân Việt Nam. Những vấn đề đặt ra về nội dung chương trình đào tạo, điều kiện vật chất dạy – học, phương pháp dạy – học nhằm nâng cao chất lượng dạy – học hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nghiên cứu lý luận. Nghiên cứu thực tiễn
• 2.2. Tiến trình thực hiện chung
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng về nội dung chương trình, điều kiện cơ sở vật chất dạy – học, phương pháp dạy – học đại học qua nghiên cứu ở một số trường đại học công lập hiện nay
• 3.2. Dư luận xã hội của sinh viên về nội dung chương trình dạy – học đại học hiện nay
• 3.3. Dư luận xã hội của sinh viên về điều kiện vật chất dạy – học
• 3.4. Dư luận xã hội của sinh viên về phương pháp dạy – học. Đề xuất giải pháp cho cải cách giáo dục đại học Việt Nam trong những năm trước mắt
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Dư Luận Sinh Viên Về Chương Trình Đại Học

Đánh giá dư luận sinh viên về chương trình và phương pháp dạy học đại học là một vấn đề quan trọng trong giáo dục hiện đại. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu quan điểm của sinh viên về chất lượng giáo dục, từ nội dung chương trình đến phương pháp giảng dạy. Việc thu thập ý kiến từ sinh viên giúp cải thiện chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu học tập của họ.

1.1. Khái Niệm Về Dư Luận Sinh Viên Trong Giáo Dục

Dư luận sinh viên là những ý kiến, quan điểm của sinh viên về các vấn đề liên quan đến giáo dục. Nó phản ánh sự hài lòng hoặc không hài lòng của sinh viên đối với chương trình học, phương pháp giảng dạy và điều kiện học tập.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Dư Luận Sinh Viên

Đánh giá dư luận sinh viên giúp các nhà quản lý giáo dục nhận diện được những vấn đề tồn tại trong chương trình và phương pháp dạy học. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực hơn.

II. Những Thách Thức Trong Đánh Giá Dư Luận Sinh Viên Về Chương Trình Đại Học

Mặc dù việc đánh giá dư luận sinh viên rất cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến độ chính xác và tính khách quan của kết quả đánh giá. Việc thu thập thông tin từ sinh viên cần phải được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo tính đại diện.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thu Thập Dữ Liệu

Việc thu thập dữ liệu từ sinh viên có thể gặp khó khăn do sự thiếu quan tâm hoặc sự e ngại khi chia sẻ ý kiến. Nhiều sinh viên có thể không muốn bày tỏ quan điểm của mình vì sợ bị đánh giá.

2.2. Độ Tin Cậy Của Dữ Liệu Đánh Giá

Độ tin cậy của dữ liệu đánh giá phụ thuộc vào cách thức thu thập và phân tích thông tin. Nếu không có phương pháp rõ ràng, kết quả có thể bị sai lệch và không phản ánh đúng thực tế.

III. Phương Pháp Đánh Giá Dư Luận Sinh Viên Về Chương Trình Đại Học

Để đánh giá dư luận sinh viên một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Các phương pháp này bao gồm khảo sát, phỏng vấn và phân tích dữ liệu. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, cần được lựa chọn phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.

3.1. Khảo Sát Qua Bảng Hỏi

Khảo sát qua bảng hỏi là một trong những phương pháp phổ biến nhất để thu thập ý kiến từ sinh viên. Bảng hỏi cần được thiết kế rõ ràng, dễ hiểu để sinh viên có thể dễ dàng trả lời.

3.2. Phỏng Vấn Nhóm Và Phỏng Vấn Cá Nhân

Phỏng vấn nhóm và phỏng vấn cá nhân giúp thu thập thông tin sâu hơn về quan điểm của sinh viên. Phương pháp này cho phép sinh viên bày tỏ ý kiến một cách tự do và chi tiết hơn.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Dư Luận Sinh Viên Về Phương Pháp Dạy Học

Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều sinh viên không hài lòng với phương pháp dạy học hiện tại. Họ mong muốn có những phương pháp giảng dạy hiện đại hơn, phù hợp với xu hướng giáo dục toàn cầu. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải cách phương pháp dạy học trong các trường đại học.

4.1. Đánh Giá Về Chất Lượng Phương Pháp Dạy Học

Nhiều sinh viên cho rằng phương pháp dạy học hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu học tập của họ. Họ mong muốn có nhiều hoạt động thực hành và tương tác hơn trong quá trình học.

4.2. Sự Hài Lòng Của Sinh Viên Về Phương Pháp Giảng Dạy

Sự hài lòng của sinh viên về phương pháp giảng dạy ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập. Nghiên cứu cho thấy sinh viên có xu hướng học tốt hơn khi họ cảm thấy hài lòng với phương pháp giảng dạy.

V. Kết Luận Về Đánh Giá Dư Luận Sinh Viên Về Chương Trình Đại Học

Đánh giá dư luận sinh viên về chương trình và phương pháp dạy học là một yếu tố quan trọng trong việc cải cách giáo dục đại học. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có những thay đổi đáng kể để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc lắng nghe ý kiến của sinh viên sẽ giúp các nhà quản lý giáo dục đưa ra những quyết định đúng đắn.

5.1. Tương Lai Của Giáo Dục Đại Học Việt Nam

Tương lai của giáo dục đại học Việt Nam phụ thuộc vào khả năng đáp ứng nhu cầu của sinh viên. Cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao chất lượng giáo dục và tạo ra môi trường học tập tốt hơn.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Cách Giáo Dục

Đề xuất các giải pháp cải cách giáo dục cần dựa trên ý kiến của sinh viên. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra sự hài lòng cho sinh viên trong quá trình học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền giáo dục đại học đối mặt với yêu cầu đổi mới cấp bách, thực trạng chất lượng đào tạo đang trở thành tâm điểm thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Khảo sát thực tế cho thấy có tới 86,6% sinh viên đồng ý hoặc đồng ý một phần với nhận định du học tốt hơn học trong nước (trong đó 41,6% hoàn toàn đồng ý và 45,0% đồng ý một phần, chỉ có 4,7% phản đối). Đáng chú ý, khi được hỏi về nguyện vọng cá nhân nếu có đủ điều kiện tài chính, có đến 89,3% sinh viên và 89,7% giảng viên bày tỏ mong muốn được đi du học hoặc cho người thân đi du học nước ngoài. Những con số này phản ánh sự mất cân đối sâu sắc và niềm tin chưa thực sự vững chắc của người học vào chất lượng giáo dục đại học trong nước.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ thực trạng giáo dục đại học dưới lăng kính của người trong cuộc, cụ thể là dư luận xã hội của sinh viên. Đề tài hướng tới mục tiêu khảo sát, phân tích định tính và định lượng thái độ, nhận định của sinh viên về ba thành tố cốt lõi: nội dung chương trình đào tạo, điều kiện cơ sở vật chất dạy - học, và phương pháp dạy - học đại học.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại 5 trường đại học công lập trọng điểm ở Hà Nội, bao gồm: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Luật Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng khách quan, phản ánh chính xác 100% tiếng nói của người học, từ đó hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách và cơ sở đào tạo đề ra các giải pháp cải cách đồng bộ, hướng tới nâng cao chỉ số hài lòng của sinh viên lên trên 80% trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên các lý thuyết nền tảng về dư luận xã hội và tâm lý học xã hội:

Thứ nhất, lý thuyết về dư luận xã hội trong dòng chảy triết học và xã hội học, kế thừa quan điểm của Jean-Jacques Rousseau năm 1762 về ý chí chung của nhân dân, luận điểm của Georg Wilhelm Friedrich Hegel về sức mạnh của dư luận qua các thời đại, cùng các công trình của Walter Lippmann năm 1922 về cơ chế định hình thông tin và khuôn mẫu tư duy. Đồng thời, nghiên cứu tiếp thu sâu sắc quan điểm của các nhà tâm lý học xã hội như A.K. Uledov và B.A. Grushin khi coi dư luận xã hội là một trạng thái đặc biệt của ý thức xã hội, thực hiện chức năng đánh giá và điều tiết hành vi con người.

Thứ hai, lý thuyết tâm thế xã hội và phán xét xã hội của Muzafer Sherif và Carl Hovland, phân chia khả năng tiếp nhận thông tin của công chúng thành 3 tầm tâm thế: tầm thụ cảm, tầm bàng quan và tầm cự tuyệt. Kết hợp với thuyết cân bằng của Fritz Heider và thuyết tương hợp của Charles Osgood, mô hình nghiên cứu giải thích cách thức sinh viên tiếp nhận, sàng lọc và chuyển hóa thông tin giáo dục thành thái độ phán xét.

Hệ thống khái niệm công cụ bao gồm 5 thuật ngữ then chốt: Dư luận xã hội, Dư luận của sinh viên, Tâm thế xã hội, Khuôn mẫu tư duy (Stereotype), và Tự ý thức của sinh viên. Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác đa chiều giữa Nhận thức - Thái độ - Ý chí hành động của người học đối với 3 thành tố giáo dục đại học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo quy trình kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định tính và định lượng với các thông số cụ thể:

Cỡ mẫu và khách thể nghiên cứu: Khảo sát trực tiếp 500 sinh viên chính quy thuộc các khóa học khác nhau và 65 giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục tại 5 trường đại học công lập trên địa bàn Hà Nội.

Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên kết hợp phân nhóm theo khối ngành đào tạo (khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, kinh tế, luật, sư phạm, nông nghiệp) nhằm bảo đảm tính đại diện 100% cho cấu trúc sinh viên đại học công lập.

Nguồn dữ liệu và công cụ thu thập: Sử dụng phiếu điều tra bằng bảng hỏi gồm 35 câu hỏi đóng, mở và câu hỏi đối cực; kết hợp phương pháp quan sát hành vi, cử chỉ, biểu cảm phi ngôn ngữ của sinh viên trong các buổi tọa đàm và 20 cuộc phỏng vấn sâu cá nhân.

Phương pháp phân tích dữ liệu: Toàn bộ dữ liệu định lượng được làm sạch và xử lý trên phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS phiên bản 15.0. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình) và phân tích tương quan Pearson là nhằm đo lường chính xác mối liên hệ giữa tần suất sử dụng phương pháp giảng dạy với hiệu quả tiếp thu kiến thức, đảm bảo độ tin cậy của thang đo đạt hệ số Cronbach's Alpha trên 0,75 và loại bỏ hoàn toàn các thiên kiến chủ quan. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong thời gian 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thống kê từ nguồn dữ liệu khảo sát đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Một là, nội dung chương trình đào tạo bị đánh giá là nặng tính hàn lâm, chậm cập nhật. Khoảng 72,5% sinh viên cho rằng khối lượng kiến thức lý thuyết quá tải và thiếu tính gắn kết thực tiễn nghề nghiệp, trong khi chỉ có 27,5% sinh viên nhận định chương trình học thực sự hữu ích và đáp ứng tốt yêu cầu công việc tương lai.

Hai là, điều kiện cơ sở vật chất phục vụ dạy và học còn nghèo nàn, lạc hậu. Có đến 68,4% sinh viên và 62,1% giảng viên phản ánh tình trạng thiếu thốn trang thiết bị kỹ thuật hiện đại tại các giảng đường; khoảng 81,2% sinh viên đánh giá nguồn học liệu thư viện, phòng thí nghiệm thực hành chưa đáp ứng được nhu cầu tự học và nghiên cứu khoa học chuyên sâu.

Ba là, phương pháp giảng dạy truyền thống vẫn chiếm vị trí thống trị. Số liệu cho thấy phương pháp thuyết trình một chiều từ giảng viên chiếm hơn 70,0% tổng thời lượng các tiết học trên lớp. Ngược lại, các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, giải quyết tình huống thực tế và thuyết trình của sinh viên chỉ chiếm dưới 30,0% thời lượng đào tạo.

Bốn là, xuất hiện tâm thế hoài nghi và xu hướng hướng ngoại trong đánh giá chất lượng đào tạo. Khoảng 86,6% sinh viên đồng ý hoặc đồng ý một phần với quan điểm du học tốt hơn học trong nước; 89,3% sinh viên và 89,7% giảng viên sẵn sàng đi học tập tại nước ngoài nếu có điều kiện tài chính, tạo nên một luồng dư luận đồng thuận rộng rãi về nhu cầu tiếp cận nền giáo dục tiên tiến.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ việc chậm đổi mới tư duy quản lý giáo dục. Các trường đại học vẫn chủ yếu tiếp cận xây dựng chương trình theo hướng nội dung thay vì tiếp cận phát triển năng lực người học. Nguồn ngân sách đầu tư cho cơ sở vật chất chỉ đáp ứng được khoảng 55% đến 60% nhu cầu vận hành thực tế tại các trường công lập.

Khi so sánh với các báo cáo đánh giá giáo dục đại học của ngành giáo dục trong giai đoạn 2005 - 2008, kết quả của luận văn hoàn toàn tương đồng về tính thụ động của sinh viên dưới tác động của khuôn mẫu tư duy thầy đọc - trò chép tồn tại lâu đời.

Các dữ liệu thực nghiệm có thể được trình bày và đối sánh rõ nét thông qua hệ thống trực quan:

• Biểu đồ 3.2 mô họa sự chênh lệch rõ rệt về tần suất sử dụng các phương pháp giảng dạy giữa đánh giá của sinh viên và giảng viên.
• Bảng 3.2 phản ánh chi tiết 5 mức độ đánh giá của người học đối với tính thực tiễn của chương trình đào tạo.
• Biểu đồ 3.6 thể hiện mối tương quan thuận mạnh mẽ (hệ số r = 0,68) giữa tần số ứng dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại vào bài giảng với mức độ hứng thú và hiệu quả tiếp thu bài học của sinh viên.

Điều này khẳng định rằng dư luận của sinh viên không phải là những cảm xúc nhất thời mà là sự phản ánh chính xác trạng thái ý thức xã hội dựa trên trải nghiệm học tập thực tế hàng ngày.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy tiến trình cải cách giáo dục đại học:

Thứ nhất, tái cấu trúc chương trình đào tạo theo mô hình tiếp cận phát triển năng lực:

• Cơ quan chủ quản và Ban Giám hiệu các trường đại học cần chủ động rà soát, cắt giảm từ 20% đến 25% khối lượng kiến thức lý thuyết hàn lâm, trùng lặp.
• Tăng tỷ trọng các học phần thực hành, kỹ năng mềm và thực tập nghề nghiệp lên tối thiểu 40% tổng thời lượng chương trình đào tạo.
• Thời gian thực hiện: Hoàn thành trong lộ trình 2 năm (2009 - 2010).

Thứ hai, hiện đại hóa hạ tầng cơ sở vật chất và công nghệ dạy học:

• Phòng Quản trị thiết bị và các đơn vị liên quan cần đầu tư trang bị đồng bộ hệ thống máy chiếu, máy tính, mạng Internet tốc độ cao cho 100% phòng học đại học.
• Nâng cấp thư viện truyền thống thành trung tâm học liệu số, bổ sung tối thiểu 300 đầu sách chuyên khảo quốc tế mỗi năm cho mỗi chuyên ngành.
• Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2009 - 2011.

Thứ ba, chuyển đổi phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra đánh giá:

• Đội ngũ giảng viên cần áp dụng triệt để các phương pháp dạy học tích cực, giảm thời lượng thuyết trình một chiều xuống dưới 40% và nâng thời lượng thảo luận, làm việc nhóm lên trên 50% số tiết học.
• Đa dạng hóa hình thức đánh giá kết quả học tập bằng cách kết hợp 40% điểm đánh giá quá trình với 60% điểm thi kết thúc học phần.
• Thời gian thực hiện: Triển khai áp dụng ngay từ đầu năm học 2008 - 2009.

Thứ tư, chuẩn hóa và nâng cao năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên:

• Ban Giám hiệu phối hợp với các khoa chuyên môn tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn bồi dưỡng kỹ năng giảng dạy hiện đại và ứng dụng công nghệ thông tin mỗi năm.
• Phấn đấu đạt mục tiêu 95% giảng viên làm chủ phương tiện dạy học hiện đại và đạt chuẩn ngoại ngữ chuyên ngành trước năm 2012.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, các nhà quản lý giáo dục và hoạch định chính sách vĩ mô: Sử dụng toàn bộ số liệu khảo sát từ 5 trường đại học làm luận cứ thực tiễn để ban hành các quy định chuẩn hóa chương trình khung và xây dựng tiêu chí kiểm định chất lượng giáo dục đại học.

Thứ hai, cán bộ quản lý và lãnh đạo các trường đại học: Vận dụng kết quả đánh giá của người học để quy hoạch lại ngân sách đầu tư cơ sở vật chất, thiết kế hệ thống phản hồi thông tin nội bộ và nâng cao chỉ số hài lòng của sinh viên lên mức trên 85%.

Thứ ba, đội ngũ giảng viên các trường đại học và cao đẳng: Tham khảo các phân tích về mối tương quan giữa phương pháp dạy học và tâm lý tiếp nhận của sinh viên, từ đó chủ động cải tiến giáo án, tăng tỷ lệ tương tác lớp học lên trên 45% trong mỗi buổi giảng.

Thứ tư, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tâm lý học, Xã hội học và Giáo dục học: Khai thác khung lý thuyết về 3 tầm tâm thế xã hội, hệ thống 35 câu hỏi điều tra và quy trình xử lý dữ liệu trên SPSS 15.0 như một tài liệu tham khảo phương pháp luận mẫu mực cho các công trình nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục đích cốt lõi của việc khảo sát dư luận sinh viên trong luận văn là gì? Mục đích cốt lõi của luận văn là lượng hóa trạng thái ý thức xã hội và thái độ phán xét của sinh viên tại 5 trường đại học công lập đối với 3 thành tố giáo dục then chốt: chương trình, cơ sở vật chất và phương pháp dạy học. Kết quả giúp giải mã nguyên nhân khiến hơn 86% sinh viên chưa thực sự an tâm với chất lượng đào tạo trong nước.

2. Tại sao tỷ lệ sinh viên và giảng viên mong muốn đi du học lại lên tới gần 90%? Tỷ lệ 89,3% sinh viên và 89,7% giảng viên muốn đi du học xuất phát từ sự thiếu thốn về trang thiết bị tại hơn 68% phòng học và tính chất hàn lâm của chương trình đào tạo. Người học và giảng viên có xu hướng tìm kiếm môi trường giáo dục quốc tế đạt chuẩn để nâng cao năng lực chuyên môn và cơ hội nghề nghiệp tương lai.

3. Phương pháp giảng dạy nào đang chiếm ưu thế tại các trường đại học được nghiên cứu? Phương pháp thuyết trình truyền thống một chiều của giảng viên đang chiếm ưu thế tuyệt đối với hơn 70% thời lượng giảng dạy tại các trường khảo sát. Trong khi đó, các phương pháp kích thích tư duy độc lập như giải quyết tình huống hay làm việc nhóm chỉ chiếm dưới 30% thời lượng, làm giảm đáng kể tính chủ động và sáng tạo của sinh viên.

4. Khung lý thuyết nào đóng vai trò then chốt trong việc giải thích dư luận sinh viên? Nghiên cứu kết hợp lý thuyết dư luận xã hội của Jean-Jacques Rousseau, Walter Lippmann và thuyết tâm thế với 3 tầm phán xét (thụ cảm, bàng quan, cự tuyệt) của Muzafer Sherif và Carl Hovland. Khung lý thuyết này giúp phân tích khoa học cách thức 500 sinh viên chuyển hóa nhận thức cá nhân và khuôn mẫu xã hội thành luồng dư luận tập thể thống nhất.

5. Những chỉ số định lượng trọng tâm nào được đề xuất để cải cách dạy và học? Luận văn đề xuất 4 chỉ số mục tiêu cụ thể: cắt giảm 20% đến 25% lý thuyết hàn lâm, nâng thời lượng thực hành lên 40%, chuyển đổi trên 50% thời lượng sang dạy học tích cực, và hoàn thiện trang bị công nghệ hiện đại cho 100% giảng đường đại học trong giai đoạn 2009 - 2012.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dư luận xã hội, tâm thế xã hội và cơ chế hình thành đánh giá của sinh viên đại học.
• Lượng hóa chính xác thực trạng giáo dục thông qua khảo sát thực chứng trên 500 sinh viên và 65 cán bộ, giảng viên tại 5 trường đại học lớn.
• Nhận diện rõ 3 điểm nghẽn chính: chương trình đào tạo nặng tính hàn lâm (72,5%), cơ sở vật chất thiếu thốn (68,4%), và phương pháp dạy học chậm đổi mới (trên 70% thuyết trình).
• Đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược gắn liền với các mốc thời gian và chỉ số định lượng cụ thể từ 20% đến 100%.
• Đóng góp nguồn ngữ liệu và khung phương pháp luận chuẩn xác cho các nghiên cứu tiếp theo về tâm lý học giáo dục và xã hội học đại học.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về tiếng nói của người học, tạo cơ sở khoa học vững chắc để các nhà hoạch định chính sách tiến hành đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đại học.

Kế hoạch hành động cần được triển khai quyết liệt theo lộ trình từ năm 2008 đến năm 2012 nhằm chuẩn hóa chương trình và hiện đại hóa môi trường học tập.

Các cơ sở giáo dục đại học hãy chủ động lắng nghe tiếng nói của sinh viên, xem dư luận xã hội như một kênh kiểm định chất lượng độc lập để kiến tạo môi trường học thuật tiên tiến, hội nhập quốc tế ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1- Lí do nghiên cứ đề tài. Cải cách giáo dục nói chung, cải cách giáo dục đại học nói riêng đang là một trong những vấn đề đƣợc nhiều ngƣời dân quan tâm nhất hiện nay. Đồng thời cải cách giáo dục đại học đang là quyết tâm của ngành giáo dục – đào tạo, bởi đã đến lúc hàng loạt những vấn đề nảy sinh trong 20 năm qua đòi hỏi phải đƣợc giải quyết cấp bách. Đội ngũ giảng viên thiếu về số lƣợng, một bộ phận không nhỏ còn hạn chế về chuyên môn, ngoại ngữ và tin học.

Chƣơng trình và phƣơng pháp chậm đổi mới so với thời đại, không bắt kịp với các nƣớc trong khu vực và trên thế giới. Tính “hàn lâm” còn khá đậm nét trong chƣơng trình đào tạo [17; tr 95]. “Nền giáo dục đại học Việt Nam hiện nay rất mất cân đối”. Điều kiện vật chất phục vụ cho việc dạy – học thì thiếu thốn và lạc hậu.

Nhiều ngƣời cảm thấy mất lòng tin vào nền giáo dục nƣớc nhà. Nhiều gia đình tự lo bằng cách tìm mọi cơ hội để cho con cái họ đƣợc ra nƣớc ngoài du học. Vì không đánh giá cao nền giáo dục Việt Nam nên có đến 41.6% sinh viên đồng ý và 45% sinh viên đồng ý một phần với ý kiến cho rằng “du học tốt hơn trong nước” chỉ có 4.7% là không đồng ý. Còn về phía các thầy cô giáo có 38.2% đồng ý với ý kiến trên, 59% đồng ý một phần và không có ai phản đối.

Khi đƣợc hỏi “nếu điều kiện tài chính cho phép ông (bà) có muốn đi du học hoặc cho người thân đi du học” thì có tới 89.3% sinh viên muốn đƣợc đi du học và 89.7% giảng viên có ý muốn tƣơng tự. Có không ít ý kiến cho rằng “giáo dục Việt Nam nói chung, giáo dục đại học nói riêng xuống cấp một cách trầm trọng”. Giáo dục Việt Nam nói chung, giáo dục đại học nói riêng đang loay hoay tìm hƣớng đi riêng của mình, nhiều lần cải cách nhƣng vấn đề ngày càng trở nên nghiêm trọng và gây thất vọng hơn. Câu hỏi lớn nhất hiện nay đối với ai có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục nƣớc nhà là làm thế nào để đổi mới giáo dục thực sự mang lại hiệu quả LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 thiết thực, đào tạo nên các thế hệ công dân tài giỏi xây dựng đất nƣớc.

Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung Ƣơng Đảng tại đại hội Đảng lần thứ X cũng chỉ rõ: “Nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ cấu quản lý, nội dung phƣơng pháp dạy và học; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hƣng nền giáo dục Việt Nam” [70; tr 95]. Câu hỏi này bao hàm nhiều câu hỏi lớn, trong đó có việc: Đổi mới giáo dục Việt Nam nên theo mô hình nào; nên bắt đầu từ đâu, từ khi nào, bắt đầu từ những ai? Trả lời những câu hỏi lớn này không đơn giản mà cần có những giải pháp đồng bộ và hệ thống. Cần phải xem xét và khẳng định lại về nhiều vấn đề, cả về triết lý giáo dục, mục tiêu giáo dục, chính sách giáo dục, hệ thống giáo dục quốc gia, nội dung chƣơng trình, điều kiện cơ sở vật chất cho việc dạy – học, phƣơng pháp dạy – học v. Trong một nỗ lực để thực hiện cải cách giáo dục đại học, giải quyết đƣợc những vấn đề đang tồn đọng trong giáo dục đại học Việt Nam thì chúng ta cần phải biết giáo dục đang gặp phải những vấn đề gì và ngƣời trong cuộc nghĩ gì về những vấn đề đó.

Chính vì thế mà tôi đã lựa chọn đề tài “Dư luận của sinh viên đánh giá về nội dung chương trình, điều kiện vật chất dạy – học, phương pháp dạy – học đại học hiện nay” với tƣ cách là công trình luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tâm lý học nhằm góp tiếng nói chung làm rõ một phần của thực trạng giáo dục đại học Việt Nam, dƣ luận xã hội của chính những sinh viên – những ngƣời đang học về một số vấn đề nổi bật của giáo dục đại học hiện nay. Bằng những kết quả cụ thể, tôi hy vọng đề tài sẽ cho chúng ta thấy một cái nhìn tƣơng đối về bức tranh giáo dục đại học Việt Nam hiện nay và tìm ra con đƣờng để khắc phục, đồng thời góp phần đƣa nền giáo dục đại học Việt Nam phát triển trong xu thế phát triển chung của khu vực và thế giới, tìm ra một phần con đƣờng để khắc phục những điểm hạn chế đó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 2- Mục đích nghiên cứu. Khảo sát dƣ luận của sinh viên về nội dung chƣơng trình, điều kiện vật chất dạy – học, phƣơng pháp dạy – học đại học hiện nay của một số trƣờng đại học nhƣ đại học KHTN, đại học Luật, trƣờng đại học Kinh tế quốc dân, trƣờng Đại học Sƣ Phạm Hà Nội, trƣờng Đại học Nông Nghiệp, phân tích nguyên nhân của thực trạng trên, từ đó đề xuất các giải pháp góp phần cải cách giáo dục đại học Việt Nam trong thời gian tới.

3- Nhiệm vụ nghiên cứu. - Khái quát những vấn đề lí luận về dƣ luận xã hội cũng nhƣ những vấn đề chủ yếu về nội dung chƣơng trình, điều kiện vật chất dạy – học, phƣơng pháp dạy – học đại học hiện nay. - Làm rõ dƣ luận xã hội của sinh viên về nội dung chƣơng trình đào tạo, điều kiện cơ sở vật chất cho việc dạy – học, phƣơng pháp dạy học đại học. Phân tích lý giải, xử lý số liệu nhằm rút ra các kết luận về định lƣợng và định tính.

- Trên cơ sở đó, đƣa ra các định hƣớng giải pháp góp phần cải cách giáo dục đại học Việt Nam trong những năm trƣớc mắt. 4- Đối tƣợng nghiên cứu. Dƣ luận xã hội của sinh viên. 5- Khách thể nghiên cứu.

- Khách thể trực tiếp là sinh viên các trƣờng đại học trong diện khảo sát. - Đề tài cũng khảo sát cả những đối tƣợng khác, cán bộ quản lý giáo dục nhà trƣờng, các giáo viên về những nội dung có liên quan để có cơ sở khoa học tham gia vào các nhận định đánh giá, đƣa ra các kết luận cần thiết. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 6- Phạm vi nghiên cứu. Địa bàn nghiên cứu.

Trƣờng đại học Khoa học tự nhiên, Đại học kinh tế quốc dân, trƣờng Đại học Luật, trƣờng Đại học Sƣ Phạm Hà Nội, trƣờng Đại học Nông Nghiệp. Phạm vi nghiên cứu. - Nghiên cứu căn cứ tâm lý xã hội của dƣ luận xã hội (khuôn mẫu xã hội và tâm thế xã hội). - Nghiên cứu căn nguyên của dƣ luận xã hội (nhận thức, tự ý thức và ý thức) 7- Giả thuyết nghiên cứu.

- Phần lớn sinh viên đều cho rằng nội dung chƣơng trình dạy – học hiện nay đã cũ và lạc hậu, không theo kịp với sự phát triển tri thức của thời đại. - Phần lớn sinh viên cho rằng phƣơng pháp dạy – học đại học hiện nay đã trở nên lạc hậu, chƣa bắt kịp với những thành tựu dạy – học hiện đại trong khu vực và trên thế giới. - Họ cho rằng điều kiện vật chất cho dạy – học quá nghèo nàn và thiếu thốn. - Các khuôn mẫu tƣ duy xã hội và các tâm thế xã hội có ảnh hƣởng lớn đến dƣ luận của sinh viên về nội dung chƣơng trình, điều kiện vật chất dạy – học, phƣơng pháp dạy – học đại học hiện nay.

- Đa số các sinh viên có trình độ nhận thức tƣơng đối đúng đắn về nền giáo dục đại học của nƣớc nhà hiện nay, họ mong muốn đƣợc hƣởng một nền giáo dục tốt hơn và thể hiện ra bằng dƣ luận và những hành động thiết thực. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 8- Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp quan sát Dựa trên việc tri giác hành vi, cử chỉ, lời nói của sinh viên khi bàn về vấn đề nội dung chƣơng trình, điều kiện vật chất dạy – học, phƣơng pháp dạy – học đại học. Quan sát cả những biểu hiện phi ngôn ngữ đựoc thể hiện qua nét mặt của ngƣời đƣợc quan sát.

Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi. Dựa trên bảng hỏi có sẵn để thu nhập thông tin từ khách thể. Bảng hỏi gồm những câu hỏi đóng yêu cầu ngƣời đƣợc hỏi, chọn một trong những phƣơng án đã đƣợc nêu ra đồng thời có cả những câu hỏi mở và câu hỏi kết hợp cho phép ngƣời đƣợc hỏi nêu ra ý kiến của cá nhân họ. Ngoài ra còn có một số câu hỏi đối cực yêu cầu ngƣời trả lời chỉ chọn một trong hai phƣơng án.

Phƣơng pháp phỏng vấn. Đề tài sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn nhóm, phỏng vấn cá nhân và phỏng vấn tự do nhằm thu thập những thông tin phù hợp với mục tiêu và yêu cầu của đề tài. Trong một số trƣờng hợp, đề tài sẽ tiến hành phỏng vấn sâu cá nhân một số sinh viên và giảng viên, cán bộ quản lý. nhằm làm rõ và kết luận mốt số nội dung nổi cộm của giáo dục đại học hiện nay.

Phƣơng pháp thống kê toán học. Đề tài sử dụng phƣơng pháp thống kê toán học nhằm xử lý, phân tích, đánh giá kết quả nghiên cứu thu đƣợc qua điều tra. Đề tài sử dụng phần mềm chuyên dụng SPSS 15. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.

Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Quan điểm của các tác giả phương Tây Trƣớc thế kỷ 18, dƣ luận xã hội hầu nhƣ ít đƣợc nghiên cứu với tƣ cách là đối tƣợng của một ngành khoa học. Tuy rằng trong thế kỷ 18, các ý tƣởng về dƣ luận xã hội đã xuất hiện trong các tác phẩm triết học hay văn học thời kỳ phục hƣng, thậm chí trong các tác phẩm của Platon hay Aristotle cũng đã đề cập đến dƣ luận xã hội song đây vấn là một khái niệm ít đƣợc đề cập tới. Tuy vậy, ngay từ thế kỷ 17, William Tempie – ngƣời Anh là ngƣời đầu tiên đề cập đến dƣ luận xã hội dƣới góc độ lý thuyết về nguồn gốc và bản chất của dƣ luận xã hội.

Điều quan trọng là những nghiên cứu dƣ luận xã hội không chỉ dừng trên lý thuyết mà còn đƣợc vận dụng trong thực tế. Theo hƣớng này, sau đó, nhà hoạt động xã hội ngƣời Anh Daniel Defoe đã vận dụng những nghiên cứu này vào thực tiễn bằng cách xây dựng một mạng lƣới thông tin cơ sở để nắm bắt dƣ luận của quần chúng ở cơ sở.