Đánh Giá Danh Mục Đầu Tư và Mô Hình Fama - French 5 Nhân Tố Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kinh doanh đánh giá danh mục đầu tư và kiểm định mô hình fama french 5 nhân tố trên thị trường, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đoàn Thị Dung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Hiền
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Đánh Giá Danh Mục Đầu Tư và Mô Hình Fama - French 5 Nhân Tố Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do hình thành đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan các lý thuyết nền phục vụ cho nghiên cứu
• 2.2. Xây dựng quy trình nghiên cứu
• 2.3. Một số nghiên cứu thực nghiệm ứng dụng các mô hình đa nhân tố của Fama - French trên thế giới và Việt Nam
• 2.3.1. Một số nghiên cứu thực nghiệm ứng dụng mô hình 3 nhân tố
• 2.3.2. Nghiên cứu thực nghiệm mô hình 5 nhân tố Fama - French
• 2.3.2.1. Thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2011-2015
• 2.3.2.2. Hoạt động của quỹ đầu tư chứng khoán tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.2.1. Thiết lập danh mục
• 3.2.2. Tính toán tỷ suất sinh lợi của các danh mục
• 3.3. Kiểm định mô hình Fama - French 5 nhân tố
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích tương quan giữa các biến giải thích
• 4.2. Tỷ suất sinh lợi trung bình của các danh mục đầu tư
• 4.3. Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính
• 4.3.1. Mô hình 3 nhân tố
• 4.3.2. Mô hình 5 nhân tố
• 4.3.3. So sánh kết quả nghiên cứu với nghiên cứu của Võ Hồng Đức và Mai Duy Tân
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận hiệu quả phân loại các danh mục đầu tư khi được phân chia theo các tiêu chí
• 5.2. Kết luận về kết quả kiểm định mô hình 5 nhân tố
• 5.3. Những hạn chế của nghiên cứu
• 5.4. Đề xuất nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Fama French 5 Nhân Tố Trong Đầu Tư

Mô hình Fama - French 5 nhân tố là một trong những mô hình định giá tài sản vốn hiện đại, được phát triển để giải thích suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Mô hình này mở rộng từ mô hình Fama - French 3 nhân tố, bổ sung thêm hai yếu tố mới là đầu tư và lợi nhuận. Việc áp dụng mô hình này tại thị trường chứng khoán Việt Nam đang trở thành một chủ đề nghiên cứu quan trọng, giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Mô Hình Fama French

Mô hình Fama - French được giới thiệu lần đầu vào năm 1993 với ba nhân tố: thị trường, quy mô và giá trị. Năm 2015, mô hình này được mở rộng với hai nhân tố mới, tạo thành mô hình 5 nhân tố. Sự phát triển này phản ánh những thay đổi trong cách thức các nhà đầu tư đánh giá rủi ro và lợi nhuận.

1.2. Các Nhân Tố Trong Mô Hình Fama French 5 Nhân Tố

Mô hình Fama - French 5 nhân tố bao gồm năm yếu tố chính: quy mô, giá trị (M/B), thị trường, đầu tư và lợi nhuận. Mỗi yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích sự biến động của suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường.

II. Thách Thức Trong Việc Ứng Dụng Mô Hình Fama French Tại Việt Nam

Mặc dù mô hình Fama - French 5 nhân tố đã được chứng minh hiệu quả tại nhiều thị trường phát triển, nhưng việc áp dụng tại thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như sự thiếu hụt dữ liệu, sự biến động của thị trường và tâm lý nhà đầu tư có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của mô hình.

2.1. Thiếu Dữ Liệu Đáng Tin Cậy

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu dữ liệu lịch sử đáng tin cậy về giá cổ phiếu và các chỉ số tài chính. Điều này làm khó khăn trong việc kiểm định mô hình và đánh giá hiệu quả của nó.

2.2. Tâm Lý Nhà Đầu Tư Ảnh Hưởng Đến Kết Quả

Tâm lý nhà đầu tư tại Việt Nam thường bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tâm lý và thông tin không chính xác, dẫn đến việc quyết định đầu tư không dựa trên các yếu tố cơ bản của mô hình Fama - French.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mô Hình Fama French 5 Nhân Tố

Để đánh giá mô hình Fama - French 5 nhân tố, nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hồi quy và kiểm định thống kê. Các danh mục đầu tư được phân loại dựa trên các yếu tố như quy mô và giá trị, từ đó so sánh suất sinh lợi giữa các danh mục.

3.1. Phân Tích Hồi Quy Để Kiểm Định Mô Hình

Phân tích hồi quy được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố trong mô hình và suất sinh lợi của cổ phiếu. Kết quả từ phân tích này sẽ giúp đánh giá độ chính xác của mô hình.

3.2. Phân Loại Danh Mục Đầu Tư Theo Các Nhân Tố

Các danh mục đầu tư được phân loại theo các tiêu chí như quy mô và giá trị, giúp nhà đầu tư dễ dàng lựa chọn cổ phiếu phù hợp với mục tiêu đầu tư của mình.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mô Hình Fama French 5 Nhân Tố

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình Fama - French 5 nhân tố có khả năng giải thích tốt hơn về suất sinh lợi của cổ phiếu so với mô hình 3 nhân tố. Các yếu tố như quy mô và lợi nhuận có ảnh hưởng đáng kể đến suất sinh lợi của các danh mục đầu tư.

4.1. So Sánh Hiệu Quả Giữa Hai Mô Hình

Kết quả cho thấy mô hình Fama - French 5 nhân tố có khả năng giải thích tốt hơn về sự biến động của suất sinh lợi cổ phiếu so với mô hình 3 nhân tố, nhờ vào việc bổ sung các yếu tố đầu tư và lợi nhuận.

4.2. Ảnh Hưởng Của Các Nhân Tố Đến Suất Sinh Lợi

Nghiên cứu chỉ ra rằng các cổ phiếu thuộc nhóm công ty có quy mô nhỏ và có lợi nhuận cao thường có suất sinh lợi cao hơn so với các nhóm khác, cho thấy tầm quan trọng của việc phân loại cổ phiếu.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Về Mô Hình Fama French Tại Việt Nam

Mô hình Fama - French 5 nhân tố đã chứng minh được tính hiệu quả trong việc giải thích suất sinh lợi cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để cải thiện độ chính xác và khả năng áp dụng của mô hình này.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Mô Hình Trong Đầu Tư

Mô hình Fama - French 5 nhân tố không chỉ giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến suất sinh lợi mà còn cung cấp cơ sở để xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả.

5.2. Đề Xuất Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Cần thực hiện thêm các nghiên cứu sâu hơn về mô hình Fama - French 5 nhân tố, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã có sự phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây, đặc biệt là trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HoSE). Từ năm 2012 đến 2016, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến nhiều biến động với quy mô vốn hóa tăng lên, thu hút sự quan tâm của đông đảo nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư vẫn chưa trang bị đầy đủ kiến thức về kỹ thuật phân tích cổ phiếu, dẫn đến nhu cầu cấp thiết về một mô hình định giá tài sản có khả năng giải thích tốt tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường này.

Luận văn tập trung vào việc đánh giá danh mục đầu tư và kiểm định mô hình Fama-French 5 nhân tố trên thị trường chứng khoán Việt Nam, cụ thể là các cổ phiếu giao dịch trên sàn HoSE trong giai đoạn 2012-2016. Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: (1) đánh giá tác động của các yếu tố thị trường, quy mô, tăng trưởng, lợi nhuận và đầu tư lên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu; (2) so sánh mức độ giải thích của mô hình Fama-French 5 nhân tố với mô hình 3 nhân tố truyền thống; (3) đánh giá hiệu quả phân loại danh mục đầu tư dựa trên các tiêu chí kết hợp các nhân tố trên.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại thị trường chứng khoán Việt Nam, với dữ liệu thu thập theo tuần từ tháng 1/2012 đến tháng 5/2016. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho nhà đầu tư trong việc xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận kỳ vọng, đồng thời góp phần hoàn thiện lý thuyết tài chính ứng dụng tại thị trường mới nổi như Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình tài chính hiện đại, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis - EMH): Thị trường được coi là hiệu quả khi giá cổ phiếu phản ánh đầy đủ tất cả thông tin có sẵn, khiến nhà đầu tư không thể kiếm lợi nhuận vượt trội một cách bền vững bằng cách sử dụng thông tin công khai.

• Mô hình định giá tài sản vốn (Capital Asset Pricing Model - CAPM): Mô hình truyền thống sử dụng nhân tố beta để đo lường rủi ro thị trường và dự báo tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của cổ phiếu.

• Mô hình Fama-French 3 nhân tố: Mở rộng CAPM bằng cách bổ sung hai nhân tố quy mô (Market Equity - ME) và giá trị số sách trên giá trị thị trường (Market-to-Book ratio - M/B) nhằm giải thích tốt hơn sự biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.

• Mô hình Fama-French 5 nhân tố: Phát triển từ mô hình 3 nhân tố, bổ sung thêm hai nhân tố mới là lợi nhuận hoạt động (Operating Profit - OP) và đầu tư (Investment - Inv), nhằm nâng cao khả năng giải thích tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ suất sinh lợi (Return), rủi ro (Risk), danh mục đầu tư (Portfolio), các nhân tố thị trường (Market Risk Premium - MRP), quy mô công ty (SMB), tăng trưởng (HML), lợi nhuận (RMW), và đầu tư (CMA).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp thu thập từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HoSE) trong giai đoạn từ tháng 1/2012 đến tháng 5/2016, với tần suất dữ liệu theo tuần nhằm đảm bảo tính đồng nhất và độ tin cậy.

• Cỡ mẫu: Bao gồm các cổ phiếu thường của các công ty phi tài chính niêm yết trên HoSE, với số lượng cổ phiếu được lựa chọn phù hợp để đảm bảo tính đại diện.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các cổ phiếu có dữ liệu đầy đủ trong giai đoạn nghiên cứu, loại bỏ các cổ phiếu có giá trị số sách âm hoặc không ổn định.

• Phân loại danh mục đầu tư: Xây dựng các danh mục dựa trên sự kết hợp của các nhân tố quy mô, tăng trưởng, đầu tư và lợi nhuận theo các kiểu phân chia 2x2, 2x3 và 2x2x2x2 nhằm đánh giá hiệu quả phân loại.

• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Stata để thực hiện phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (OLS), kiểm định mối quan hệ giữa các nhân tố và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, đồng thời so sánh khả năng giải thích của mô hình Fama-French 3 nhân tố và 5 nhân tố.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu từ tháng 1/2012 đến tháng 5/2016, phân tích và kiểm định mô hình trong khoảng thời gian này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả phân loại danh mục đầu tư: Danh mục đầu tư phân loại theo kiểu 2x2x2x2 (kết hợp quy mô, tăng trưởng, đầu tư và lợi nhuận) có khả năng phân loại danh mục tốt hơn so với các kiểu phân loại 2x2 và 2x3, thể hiện qua tỷ suất sinh lợi trung bình đã điều chỉnh rủi ro cao hơn khoảng 5-7%.

2. Tỷ suất sinh lợi theo quy mô công ty: Cổ phiếu của các công ty có quy mô nhỏ cho tỷ suất sinh lợi trung bình cao hơn khoảng 3-4% so với cổ phiếu của các công ty quy mô lớn, phù hợp với giả thuyết về phần thưởng rủi ro quy mô.

3. Ảnh hưởng của yếu tố tăng trưởng và giá trị: Cổ phiếu thuộc nhóm tăng trưởng có tỷ suất sinh lợi trung bình cao hơn nhóm cổ phiếu giá trị khoảng 2-3%, phản ánh xu hướng đầu tư vào các công ty có tiềm năng tăng trưởng tốt.

4. Tác động của nhân tố đầu tư và lợi nhuận: Các cổ phiếu của công ty có mức đầu tư cao và lợi nhuận hoạt động tốt có tỷ suất sinh lợi cao hơn so với nhóm đầu tư thấp, cho thấy hai nhân tố này đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích sự biến động tỷ suất sinh lợi.

5. So sánh mô hình Fama-French 3 và 5 nhân tố: Mô hình 5 nhân tố có khả năng giải thích biến động tỷ suất sinh lợi của danh mục đầu tư tốt hơn mô hình 3 nhân tố, với hệ số xác định (Adjusted R²) tăng trung bình khoảng 8-10%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình Fama-French 5 nhân tố phù hợp và có hiệu quả cao trong việc giải thích tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2012-2016. Việc bổ sung hai nhân tố đầu tư và lợi nhuận giúp mô hình giải thích tốt hơn các biến động tỷ suất sinh lợi so với mô hình 3 nhân tố truyền thống, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và một số nghiên cứu trong nước.

Sự khác biệt về tỷ suất sinh lợi giữa các nhóm cổ phiếu theo quy mô và tăng trưởng phản ánh đặc điểm thị trường mới nổi, nơi các công ty nhỏ và có tiềm năng tăng trưởng thường được đánh giá cao hơn về mặt lợi nhuận kỳ vọng. Kết quả này cũng phù hợp với lý thuyết tài chính về phần thưởng rủi ro và đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh tỷ suất sinh lợi trung bình của các danh mục đầu tư theo từng kiểu phân loại, cũng như bảng hồi quy thể hiện hệ số và mức ý nghĩa thống kê của các nhân tố trong mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng mô hình Fama-French 5 nhân tố trong quản lý danh mục đầu tư: Các công ty quản lý quỹ và nhà đầu tư cá nhân nên sử dụng mô hình này để xây dựng và điều chỉnh danh mục đầu tư nhằm tối ưu hóa tỷ suất sinh lợi và giảm thiểu rủi ro trong vòng 1-2 năm tới.

2. Tăng cường đào tạo và nâng cao kiến thức cho nhà đầu tư: Tổ chức các khóa đào tạo về phân tích tài chính và mô hình định giá tài sản để giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận cổ phiếu, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Phát triển các công cụ hỗ trợ phân tích danh mục đầu tư: Các công ty công nghệ tài chính nên phát triển phần mềm và ứng dụng hỗ trợ phân tích danh mục đầu tư dựa trên mô hình Fama-French 5 nhân tố, giúp nhà đầu tư dễ dàng áp dụng trong thực tế.

4. Cải thiện chất lượng thông tin và minh bạch thị trường: Cơ quan quản lý thị trường cần tăng cường giám sát, yêu cầu công bố thông tin minh bạch và kịp thời để giảm thiểu rủi ro thông tin không đồng đều, tạo điều kiện thuận lợi cho mô hình định giá tài sản phát huy hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân: Giúp hiểu rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, từ đó xây dựng danh mục đầu tư phù hợp với mục tiêu lợi nhuận và mức độ chấp nhận rủi ro.

2. Công ty quản lý quỹ đầu tư: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế và điều chỉnh danh mục đầu tư, nâng cao hiệu quả quản lý tài sản và tối ưu hóa lợi nhuận cho khách hàng.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về mô hình định giá tài sản và quản lý danh mục đầu tư tại thị trường mới nổi.

4. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách, quy định nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Fama-French 5 nhân tố khác gì so với mô hình 3 nhân tố?
   Mô hình 5 nhân tố bổ sung thêm hai yếu tố là lợi nhuận hoạt động và đầu tư vào mô hình 3 nhân tố truyền thống, giúp giải thích tốt hơn sự biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, đặc biệt tại các thị trường mới nổi như Việt Nam.

2. Tại sao nên phân loại danh mục đầu tư theo kiểu 2x2x2x2?
   Phân loại theo kiểu này kết hợp đồng thời bốn nhân tố quan trọng giúp nhà đầu tư lựa chọn danh mục phù hợp hơn với mục tiêu lợi nhuận và rủi ro, đồng thời nâng cao hiệu quả phân loại so với các phương pháp đơn giản hơn.

3. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập như thế nào?
   Dữ liệu được thu thập từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HoSE) theo tuần trong giai đoạn 2012-2016, bao gồm giá cổ phiếu, báo cáo tài chính và các chỉ số thị trường liên quan.

4. Mô hình Fama-French 5 nhân tố có áp dụng được cho các thị trường khác không?
   Mô hình này đã được kiểm định và áp dụng thành công tại nhiều thị trường phát triển và mới nổi trên thế giới, tuy nhiên cần điều chỉnh và kiểm nghiệm phù hợp với đặc điểm riêng của từng thị trường.

5. Làm thế nào để nhà đầu tư cá nhân áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế?
   Nhà đầu tư có thể sử dụng các nhân tố trong mô hình để phân loại cổ phiếu, xây dựng danh mục đầu tư đa dạng, đồng thời theo dõi và điều chỉnh danh mục dựa trên các biến động của các nhân tố này nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

Kết luận

• Mô hình Fama-French 5 nhân tố có khả năng giải thích tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam tốt hơn mô hình 3 nhân tố truyền thống.
• Phân loại danh mục đầu tư theo kiểu 2x2x2x2 dựa trên các nhân tố quy mô, tăng trưởng, đầu tư và lợi nhuận giúp nâng cao hiệu quả phân loại và lựa chọn cổ phiếu.
• Các cổ phiếu của công ty quy mô nhỏ, có tăng trưởng cao, đầu tư mạnh và lợi nhuận tốt thường có tỷ suất sinh lợi cao hơn.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho nhà đầu tư và công ty quản lý quỹ trong việc xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả tại thị trường Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao kiến thức nhà đầu tư, phát triển công cụ phân tích và cải thiện minh bạch thị trường nhằm tăng cường hiệu quả đầu tư trong tương lai.

Nhà đầu tư và các tổ chức quản lý quỹ nên áp dụng mô hình Fama-French 5 nhân tố trong chiến lược đầu tư và quản lý danh mục để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi và thời gian nghiên cứu để đánh giá sâu hơn tính ổn định và hiệu quả của mô hình trên thị trường Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu Chương này giới thiệu tong quan vẻ dé tai bao gồm lý do hình thành đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp va ý nghĩa của nghiên cứu Chương 2: Tổng quan lý thuyết - Xây dựng Quy trình nghiên cứu. Trình bảy cơ sở lý thuyết về DMĐT, mô hình Fama — French 3 nhân tố và mô hình Fama — French 5 nhân tố. Chương này cũng trình bảy tóm tắt một số nghiên cứu kiêm định 2 mô hình Fama — French tại một số TTCK trên thé 2101, dé xuất quy trình nghiên cứu va các giả thuyết nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu 6 Mô tả cách thức thu thập dữ liệu, phân chia các DMDT, tính toán các chi số và phương thức xử lý số liệu trong nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Trình bày kết quả phân tích dữ liệu bao gồm hệ số tương quan giữa các nhân tố, TSSL trung bình của các DM và khả năng giải thích của mô hình Fama —French 3 nhân tổ và Fama —French 5 nhân tố.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị. Trình bày kết luận về kết quả nghiên cứu, nêu những hạn chế của dé tai và hướng nghiên cứu tiếp theo 7 CHƯƠNG 2: TONG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYET — XÂY DỰNG QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU Chương này sẽ trình bày các cơ sở lý thuyết được sử dung trong việc tiếp cận vấn đề của luận văn, đồng thời tóm tắt lại diễn biến TTCK Việt Nam giai đoạn 2011-2015 và đưa ra những dự đoán cho năm 2016. Ngoài ra, chương này cũng dé cập đến đặc điểm và tình hình hoạt động cua các Quy đấu tư tại Việt Nam và đề xuất quy trình nghiên cứu của luận văn.1 Tong quan các lý thuyết nền phục vụ cho nghiên cứu.1 Thuyết thị trường hiệu quả Lý thuyết thị trường hiệu quả được phát triển bởi Giáo sư Eugene Fama tại University of Chicago Booth School of Business trong luận văn tiến sỹ của minh vào đầu những năm 1960s. Theo Fama (1980), tính hiệu quả của thị trường là khả năng và tốc độ mà tổng thể các thông tin trên thị trường ảnh hưởng tới giá chứng khoán.

Một thị trường được coi là hiệu quả khi nó đạt hiệu qua về mặt thông tin, hay nói các khác, giá của các loại tài sản được giao dịch như cô phiếu,trái phiếu, bất động sản, phản ánh được tất cả các thông tin đã biết trên thị trường. Do vậy, một thị trường hiệu quả sẽ không thiên vi ai, tức là nó không làm ai có lợi hoặc chịu thiệt một cách bất hợp lý so với người khác, theo nghĩa nó phản ánh niềm tin của tất cả các nhà đầu tư về triển vọng thị trường. Giả thuyết thị trường hiệu quả được nêu lên răng nhà đầu tư không thể nảo vượt mặt được thị trường bằng cách sử dụng mọi thông tin mà thị trường đã biết, trừ khi nhờ may mắn. Thông tin hay tin tức trong một thị trường hiệu quả được định nghĩa là bat cứ thông tin nào có thé gây ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, mà thông tin này không thể nào biết được trong hiện tại và chỉ xuất hiện ngẫu nhiên trong tương lai.

Chính những thông tin ngẫu nhiên này sẽ làm cho giá cô phiếu trong tương lai biến động. Theo giả thuyết này, những thị trường trong đó xuất hiện giao dịch nội gián (insider trading) không thé coi là thị trường hiệu qua được. Không tính các đối tượng tim cách tối đa hoá lợi nhuận, thì giả thuyết về thị trường hiệu quả đòi hỏi rằng mọi đối tượng phải có kì vọng, dự đoán hợp lý. Điều 8 đó có nghĩa là, cho dù không một ai đúng, thì tinh bình quân thị trường van đúng va bất cứ khi nào có thông tin mới xuất hiện, các đối tượng sẽ tự động cập nhật lại dự đoán của mình một cách thích hợp.

Khi đối mặt với các thông tin mới, mỗi nhà đầu tư sẽ có cách phản ứng khác nhau, tất cả những gì mà giả thuyết thị trường hiệu quả đòi hỏi chỉ là, phản ứng của các nhà đầu tư hoàn toàn ngẫu nhiên, để ảnh hưởng ròng của chúng (sau khi đã bù trừ lẫn nhau) lên giá thị trường không bị nhà dau tư khai thác dé kiếm lợi nhuận cao một cách bất thường, đặc biệt sau khi đã trừ chi phí giao dịch. Do đó, bất cứ ai cũng có thể dự đoán sai về thị trường, nhưng do giá cô phiếu bị ảnh hưởng bởi cả thị trường nên giá của nó chính là giá thị trường kì vọng, hay nói cách khác, xét trên tong thé, thi thi trường luôn đúng. Thị trường hiệu quả được phân ra 3 loại: thị trường hiệu quả dạng yếu, dạng trung bình và dạng mạnh: - Thị trường hiệu qua dạng yếu: có thé kiếm được TSSL thang dư bang cách sử dụng các chiến lược dau tư dựa trên nghiên cứu giá cô phiếu trong giai đoạn trước hoặc các số liệu tài chính khác. Trên lý thuyết, nhà dau tư giỏi hoan toàn có thê tìm kiếm lợi nhuận bang việc nghiên cứu các bao cáo tài chính, và các thông tin liên quan khác.

Tuy nhiên, việc sử dụng phân tích kỹ thuật sẽ không dẫn đến hiệu quả vượt trội do thông tin duoc sử dụng để xây dựng chiến lược đầu tư đã được phan ánh trong giá chứng khoán thực tế (Bodie và ctg, 2001). - Thị trường hiệu quả dạng trung bình: giá cô phiếu điều chỉnh trong vòng một thời gian rất nhỏ và mang tính chất công băng trước những thông tin được công bó rộng rãi trên thị trường. - Thị trường hiệu quả mạnh: giá cô phiếu phản ánh tat cả những thông tin trên thị trường bao gồm cả thông tin nội gián và không ai có thể kiếm được lợi nhuận thang dư trong dài han (Bodie và ctg, 2001). Một thị trường phát triển lành mạnh đòi hỏi trước hết nó phải là một thị trường hiệu quả.

Tuy nhiên, trên thị trường chứng khoán có một nhân tố rat quan trong, không thể bỏ qua, đó là yếu tô tâm ly, nó khiến thị trường có thé hoạt động lệch lạc ngay cả khi đó là một thị trường hiệu quả. Hiện tượng này được giải thích trong một lý thuyết khác, lý thuyết " Hành vi trong tài chính". Những người bảo vệ 9 gia thiết “thi trường hiệu quả” sé áp dung chiến lược thụ động còn những người nghĩ rang thị trường luôn tạo ra những khoảng trông cơ hội sẽ tham gia chiến lược chủ động.2 Cac mô hình đa nhân tổ của Fama- French 2.1 Giới thiệu về các mô hình đa nhân tổ của Fama - French Mô hình Fama — French 3 nhân t6 có nguồn gốc từ mô hình CAPM của Sharpe. Mô hình CAPM là mô hình nỗi tiếng và được sử dụng rộng rãi trong việc giải thích tý suất sinh lợi của các chứng khoán trên thị trường.

Trong mô hình CAPM, chỉ sử dụng một nhân tố duy nhất là nhân tổ thị trường — nhân tố beta, như một nhân tố tong thé dé so sánh gitra mot danh muc đầu tư với toàn bộ thị trường. Tuy nhiên, vào năm 1973, Fama va Macbeth đã kiêm nghiệm mô hình CAPM trên thị trường NewYork giai đoạn 1926 — 1968, kết quả cho thấy rang mặc dù có mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa hệ số beta với tỷ suất sinh lợi của chứng khoán nhưng mỗi quan hệ này không hoàn toàn như mô hình CAPM dự báo. Với ý tưởng các nhân tố khác vào mô hình để có được RỂỶ tốt hơn, Fama và French đã dé suất một mô hình mới dựa trên nền tảng CAPM thêm hai nhân tổ là M/B và quy mô (Mô hình Fama — French 3 nhân tố) trong nghiên cứu “Common Risk Factors in the Returns on Stocks and Bonds” trên Journal of Financial Economics, năm 1993. Va mô hình nay đã mang về cho các ông giải thưởng Nobel danh giá.

Năm 1992, Fama- French khám phá ra rằng beta của CAPM không giải thích được suất sinh lợi kỳ vọng của chứng khoán Mỹ thời kỳ 1963-1990. Sau đó, Fama — French đã nghiên cứu một mô hình, trong đó tong hợp bao gồm tat cả các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi như quy mô công ty, đòn bay tài chính, P/E (giá trị vốn cổ phân trên giá trị thị trường), M/B (giá trị số sách trên giá trị thị trường) và beta của các chứng khoán của NYSE, AMEX, NASDAQ. Hai ông cho rang mối quan hệ giữa beta và ty suất sinh lợi trung bình là không cao trong suốt thời kỳ, ngay cả khi dùng beta dé giải thích cho tỷ suất sinh lợi trung bình, và bản thân Sharpe — tác giả của mô hình CAPM cũng phải đồng ý với nhận định này. Trong khi đó, các kiểm định lần lượt giữa tỷ suất trung bình với quy mô, hệ số đòn bẩy, P/E và M/B cho thấy rằng tất cả các biến này đêu quan trọng và cho tín hiệu dang mong đợi.

Kết quả cuôi cùng đã chỉ ra rang, 10 M/B và quy mô là những yếu tố có mối quan hệ mạnh nhất tới tý suất sinh lợi chứng khoán và các yếu t6 còn lại (đòn bay, P/E) không thé hiện rõ vai trò của khi đưa hai yếu tố nay vào mô hình (Fama —French, 1992) Mô hình Fama —French 3 nhân t6 được giới thiệu vào năm 1993. Trong mô hình này, ngoài 2 nhân tố trên (Quy mô và M/B) nhân t6 thứ 3 được đưa vào đó là phan bu rủi ro chứng khoán. Sau khi được công bố chính thức, hai tác giả đã tiễn hành kiểm nghiệm khả năng dự báo của mô hình vào năm 1996 và 2000. Kết quả kiểm nghiệm cho thay mô hình khá thành công trong việc lượng hóa mối quan hệ giữa rủi ro và suất sinh lợi, đã được kiểm định là có hiệu quả tại các thị trường chứng khoán phát triển cũng như mới nổi.

Mặc dù chưa phải là mô hình hoàn hảo, nhưng mô hình Fama — French 3 nhân tố đã giải thích được sự thay đối của biến phụ thuộc gần với thực tê nhất một cách đơn giản, vì vậy đây là một mô hình tốt dé lựa chọn dé định giá cô phiếu (Fama — French, 2000). Mô hình Fama — French 5 nhân tô được hai tác giả chính thức giới thiệu vao năm 2015. Mô hình Fama - French 5 nhân t6 được phát triển từ mô hình Fama - French 3 nhân tố. Trong mô hình Fama — French 5 nhân to, ngoai 3 nhan tố là thị trường: quy mô và tăng trưởng, hai ông còn thêm vào hai yếu tô mới là yếu t6 đầu tư và lợi nhuận.

Đây là mô hình mới, nên cần kiểm nghiệm ở nhiều TTCK khác nhau dé kiểm tra khả năng giải thích của mô hình.2 Các nhân tố trong mô hình đa nhân to của Fama — French a.