Luận văn thạc sĩ đánh giá đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà móng hạt nhân thế hệ thứ 4 nuôi tại tiên phong duy tiên hà nam

Luận văn thạc sĩ đánh giá đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà Móng hạt nhân thế hệ thứ 4 tại Tiên Phong, Duy Tiên, Hà Nam.

• Tác giả: Dương Xuân Tĩnh
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Thị Kim Cúc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Đánh Giá Đặc Điểm Ngoại Hình Và Khả Năng Sản Xuất Của Gà Móng Hạt Nhân Thế Hệ Thứ 4 Tại Tiên Phong Duy Tiên Hà Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.1.1. Cơ sở khoa học nghiên cứu ngoại hình của Gà Móng
• 1.1.2. Cơ sở khoa học về khả năng sinh trưởng
• 1.1.3. Cơ sở nghiên cứu tỷ lệ nuôi sống
• 1.1.4. Cơ sở tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng
• 1.1.5. Cơ sở khoa học về khả năng sinh sản
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đánh giá đặc điểm ngoại hình và kích thước các chiều đo của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 2.2.2. Đánh giá khả năng sản xuất của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Đánh giá đặc điểm ngoại hình và kích thước các chiều đo của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 2.3.3. Đánh giá khả năng sản xuất của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá đặc điểm ngoại hình và kích thước các chiều đo của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 3.1.1. Đánh giá đặc điểm ngoại hình của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 3.1.2. Kích thước các chiều đo của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 3.2. Đánh giá khả năng sản xuất của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 3.2.1. Đánh giá khả năng sinh trưởng của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• 3.2.2. Đánh giá năng suất sinh sản của đàn gà Móng hạt nhân ở thế hệ thứ 4
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm ngoại hình gà Móng

Đặc điểm ngoại hình gà Móng là yếu tố quan trọng để đánh giá giống và tiềm năng sản xuất. Nghiên cứu tập trung vào các đặc điểm như tầm vóc, đầu, mào, mỏ, bộ lông và chân. Gà Móng thế hệ thứ 4 tại Tiên Phong, Duy Tiên, Hà Nam được đánh giá có thân hình cân đối, phù hợp với hướng kiêm dụng trứng và thịt. Đầu gà có cấu trúc xương chắc chắn, mào phát triển tốt, thể hiện sức khỏe và khả năng sinh sản. Mỏ ngắn và chắc, bộ lông đa dạng về màu sắc, phản ánh đặc điểm di truyền của giống. Chân gà chắc khỏe, không có dị tật, phù hợp với mục đích chăn nuôi lâu dài.

1.1. Tầm vóc và kích thước

Tầm vóc và kích thước của gà Móng thế hệ thứ 4 được đo lường chi tiết. Kết quả cho thấy gà trống có khối lượng trung bình 692,08g ở tuần thứ 8, trong khi gà mái đạt 598,05g. Các chiều đo như chiều dài thân, chiều cao chân và chiều rộng ngực đều nằm trong phạm vi tối ưu, phù hợp với tiêu chuẩn giống. Điều này khẳng định sự ổn định về ngoại hình qua các thế hệ, giúp duy trì nguồn gen quý hiếm của giống gà bản địa.

1.2. Mào và bộ lông

Mào và bộ lông là hai yếu tố quan trọng trong đánh giá ngoại hình. Mào gà phát triển tốt, thể hiện sức khỏe và khả năng sinh sản. Bộ lông đa dạng về màu sắc, từ vàng, đỏ đến trắng, phản ánh đặc điểm di truyền của giống. Tốc độ mọc lông đồng đều, đặc biệt ở gà mái, cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện môi trường.

II. Khả năng sản xuất gà Móng

Khả năng sản xuất gà Móng được đánh giá qua các chỉ tiêu sinh trưởng và sinh sản. Gà Móng thế hệ thứ 4 có tốc độ sinh trưởng ổn định, với khối lượng cơ thể tăng dần qua các tuần tuổi. Tỷ lệ nuôi sống từ 1 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi đạt trên 90%, thể hiện sức sống và khả năng thích nghi cao. Năng suất trứng đạt trung bình 85,79 quả/mái/năm, tương đương với các thế hệ trước. Chất lượng trứng tốt, tỷ lệ phôi và ấp nở cao, đáp ứng yêu cầu sản xuất giống.

2.1. Sinh trưởng và phát triển

Sinh trưởng và phát triển của gà Móng thế hệ thứ 4 được theo dõi chặt chẽ. Kết quả cho thấy tốc độ sinh trưởng tuyệt đối đạt 15-20g/con/ngày trong giai đoạn đầu. Đường cong sinh trưởng tuân theo quy luật tự nhiên, với điểm uốn rõ ràng ở tuần thứ 8. Điều này khẳng định hiệu quả của quy trình chăm sóc và dinh dưỡng được áp dụng.

2.2. Năng suất sinh sản

Năng suất sinh sản của gà Móng thế hệ thứ 4 được đánh giá qua sản lượng trứng và tỷ lệ ấp nở. Sản lượng trứng đạt trung bình 85,79 quả/mái/năm, tương đương với các thế hệ trước. Chất lượng trứng tốt, với tỷ lệ phôi và ấp nở cao, đáp ứng yêu cầu sản xuất giống. Điều này khẳng định sự ổn định về năng suất qua các thế hệ, giúp duy trì và phát triển giống gà bản địa.

III. Gà Móng hạt nhân thế hệ thứ 4

Gà Móng hạt nhân thế hệ thứ 4 là kết quả của quá trình chọn lọc và nhân thuần kéo dài. Nghiên cứu khẳng định sự ổn định về đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất qua các thế hệ. Gà Móng thế hệ thứ 4 có khối lượng cơ thể và năng suất trứng tương đương với các thế hệ trước, thể hiện hiệu quả của chương trình giống. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học để bảo tồn và phát triển giống gà bản địa, đồng thời cung cấp nguồn giống chất lượng cao cho người dân.

3.1. Chọn lọc và nhân thuần

Chọn lọc và nhân thuần là quá trình quan trọng trong duy trì nguồn gen quý hiếm. Gà Móng thế hệ thứ 4 được chọn lọc dựa trên các tiêu chí về ngoại hình và năng suất. Kết quả cho thấy sự ổn định về khối lượng cơ thể và năng suất trứng qua các thế hệ, khẳng định hiệu quả của chương trình giống.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu là cung cấp nguồn giống chất lượng cao cho người dân. Gà Móng thế hệ thứ 4 có khả năng thích nghi tốt với điều kiện môi trường, phù hợp với mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ và quy mô trang trại. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để xây dựng thương hiệu gà Móng, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây, với tổng đàn gia cầm năm 2016 đạt khoảng 361,7 triệu con, tăng 5,5% so với năm trước, trong đó gà chiếm khoảng 75% tổng đàn. Sản lượng thịt gia cầm đạt gần 962 nghìn tấn, tăng 5,6%, còn sản lượng trứng đạt 9,5 tỷ quả, tăng 6,1% (Tổng cục Thống kê, 2016). Tuy nhiên, các giống gà bản địa như gà Móng Tiên Phong, mặc dù có khả năng thích nghi tốt và chất lượng thịt, trứng phù hợp thị hiếu, nhưng năng suất còn thấp. Việc bảo tồn và phát triển nguồn gen gà Móng hạt nhân thế hệ thứ 4 tại Tiên Phong, Duy Tiên, Hà Nam là cần thiết nhằm duy trì đa dạng sinh học, nâng cao năng suất và phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của đàn gà Móng hạt nhân thế hệ thứ 4, so sánh với các thế hệ trước, nhằm xác định mức độ ổn định và tiềm năng phát triển của giống. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017 tại trang trại bảo tồn nguồn gen gà Móng Tiên Phong, với quy mô 1200 gà con 1 ngày tuổi, trong đó 300 mái và 55 trống được nuôi sinh sản. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn quỹ gen, cung cấp cơ sở khoa học cho phát triển giống gà bản địa, đồng thời hỗ trợ xây dựng thương hiệu và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về đặc điểm ngoại hình, sinh trưởng và sinh sản của gia cầm. Đặc điểm ngoại hình gồm các chỉ tiêu như tầm vóc cơ thể, màu lông, hình dạng đầu, mào, mỏ và chân, phản ánh đặc trưng di truyền và hướng sản xuất của giống. Sinh trưởng được đánh giá qua các chỉ số khối lượng cơ thể, tốc độ sinh trưởng tuyệt đối và tương đối, cùng đường cong sinh trưởng với 4 pha chính: tăng tốc, điểm uốn, giảm tốc và tiệm cận trưởng thành. Khả năng sinh sản được đo bằng tuổi đẻ trứng đầu tiên, tỷ lệ đẻ, sản lượng trứng, chất lượng trứng, tỷ lệ thụ tinh và tỷ lệ nở, chịu ảnh hưởng bởi yếu tố di truyền và môi trường.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Tỷ lệ nuôi sống: chỉ tiêu đánh giá sức sống và khả năng thích nghi của đàn gà.
• Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng: chỉ số kinh tế quan trọng phản ánh hiệu quả sử dụng thức ăn.
• Chỉ số Haugh (Hu): đánh giá chất lượng lòng trắng trứng.
• Chỉ số hình dạng trứng: phản ánh hình thái trứng, ảnh hưởng đến chất lượng và khả năng ấp nở.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thu thập từ đàn gà Móng hạt nhân thế hệ thứ 4 nuôi tại trang trại bảo tồn Tiên Phong, gồm 1200 gà con 1 ngày tuổi, trong đó 300 mái và 55 trống được theo dõi sinh sản. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc cá thể dựa trên đặc điểm ngoại hình và khối lượng cơ thể tại các thời điểm 1 ngày tuổi, 8 tuần và 20 tuần tuổi.

Phân tích số liệu sử dụng phương pháp thống kê sinh học, phân tích phương sai (ANOVA một nhân tố) trên phần mềm Excel 2010 và Minitab 16. Các chỉ tiêu được đo gồm: kích thước các chiều đo cơ thể (dài thân, dài lườn, vòng ngực, dài cánh, dài đùi, cao chân, vòng ống chân), khối lượng cơ thể qua các tuần tuổi, tỷ lệ nuôi sống, tiêu tốn thức ăn, tuổi đẻ trứng đầu tiên, tỷ lệ đẻ, sản lượng trứng, chất lượng trứng và tỷ lệ ấp nở.

Thời gian nghiên cứu kéo dài 12 tháng, từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017, đảm bảo theo dõi đầy đủ các giai đoạn sinh trưởng và sinh sản của đàn gà.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm ngoại hình và kích thước cơ thể:

   • Gà Móng thế hệ 4 có đặc điểm ngoại hình ổn định so với các thế hệ trước, với màu lông trắng ngà, chân to, mập mạp, mào nụ đỏ tươi.
   • Kích thước các chiều đo ở 38 tuần tuổi: dài thân gà trống 22,58 cm, gà mái 19,88 cm; vòng ngực trống 30,67 cm, mái 26,77 cm; vòng ống chân trống 9,00 cm, mái 6,23 cm.
   • So với các giống gà nội khác như gà Chọi, gà Hồ, gà Đông Tảo, gà Móng có chân to đặc trưng, thân hình trung gian giữa gà Đông Tảo và gà Hồ.

2. Khả năng sinh trưởng và tỷ lệ nuôi sống:

   • Tỷ lệ nuôi sống từ 1 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi đạt khoảng 91,8% chung, trong đó gà trống đạt 92,7%, gà mái 91,7%.
   • Khối lượng cơ thể gà trống 8 tuần tuổi đạt khoảng 692 g, gà mái 598 g, tăng nhẹ so với thế hệ 3.
   • Tiêu tốn thức ăn từ 1 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi được kiểm soát theo quy trình, đảm bảo hiệu quả kinh tế.

3. Khả năng sinh sản:

   • Tuổi đẻ quả trứng đầu tiên khoảng 153 ngày, tuổi đạt tỷ lệ đẻ 5% và đẻ đỉnh cao được ghi nhận phù hợp với đặc điểm sinh học của giống.
   • Sản lượng trứng trung bình đạt 85,79 đến 86,65 quả/mái/năm, ổn định qua các thế hệ.
   • Tỷ lệ trứng có phôi đạt 85,89 - 87,93%, tỷ lệ nở/tổng trứng ấp đạt 69,75 - 71,70%, cho thấy khả năng sinh sản và ấp nở tương đối cao.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy đàn gà Móng hạt nhân thế hệ thứ 4 duy trì được đặc điểm ngoại hình đặc trưng và có sự ổn định về kích thước cơ thể so với các thế hệ trước, phù hợp với mục tiêu bảo tồn nguồn gen. Tỷ lệ nuôi sống cao trên 90% phản ánh hiệu quả quản lý, chăm sóc và khả năng thích nghi tốt của giống trong điều kiện nuôi tại Tiên Phong.

Khối lượng cơ thể và năng suất trứng có xu hướng tăng nhẹ qua các thế hệ, tương tự các nghiên cứu trên các giống gà bản địa khác trong nước và quốc tế, cho thấy hiệu quả của chương trình chọn lọc nhân thuần. So sánh với các giống gà lông màu và gà công nghiệp, gà Móng có tốc độ sinh trưởng và năng suất trứng thấp hơn nhưng bù lại có khả năng chống chịu bệnh tật và thích nghi môi trường tốt hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường cong sinh trưởng tích lũy khối lượng cơ thể theo tuần tuổi, biểu đồ tỷ lệ nuôi sống qua các giai đoạn và bảng so sánh các chỉ tiêu sinh sản qua các thế hệ để minh họa sự ổn định và tiến bộ của đàn gà.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tiếp tục chương trình chọn lọc nhân thuần nhằm nâng cao khối lượng cơ thể và năng suất trứng, tập trung vào các cá thể có đặc điểm ngoại hình và sinh sản ưu việt, với mục tiêu tăng 5-10% năng suất trong 3-5 năm tới. Chủ thể thực hiện: Viện Chăn nuôi Quốc gia và các trang trại bảo tồn.

2. Xây dựng quy trình chăm sóc, dinh dưỡng chuẩn hóa phù hợp với đặc điểm sinh trưởng và sinh sản của gà Móng, nhằm tối ưu hóa tỷ lệ nuôi sống và giảm tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng, áp dụng trong vòng 1-2 năm tại các cơ sở chăn nuôi.

3. Phát triển thương hiệu gà Móng Tiên Phong dựa trên đặc điểm ngoại hình và chất lượng thịt, trứng đặc trưng, kết hợp quảng bá và xây dựng chuỗi cung ứng sản phẩm sạch, an toàn, trong 2-3 năm tới, do các tổ chức hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương thực hiện.

4. Tăng cường công tác bảo tồn nguồn gen bằng cách duy trì quỹ gen hạt nhân và mở rộng quy mô nuôi bảo tồn, đồng thời giám sát chặt chẽ việc lai tạo để tránh suy thoái di truyền, thực hiện liên tục và lâu dài bởi các cơ quan quản lý giống và nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi: Cung cấp dữ liệu khoa học về đặc điểm ngoại hình, sinh trưởng và sinh sản của giống gà Móng, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về chọn giống và bảo tồn nguồn gen.

2. Người chăn nuôi và doanh nghiệp sản xuất giống: Hướng dẫn kỹ thuật chọn lọc, chăm sóc và quản lý đàn gà Móng hạt nhân, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển sản phẩm đặc trưng.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp thông tin để xây dựng các chương trình bảo tồn, phát triển giống gà bản địa, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

4. Các tổ chức phát triển nông thôn và hợp tác xã: Hỗ trợ xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm gà Móng, phát triển thương hiệu và thị trường tiêu thụ, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Gà Móng hạt nhân thế hệ 4 có đặc điểm ngoại hình gì nổi bật?
   Gà Móng thế hệ 4 có màu lông trắng ngà, chân to, mập mạp, mào nụ đỏ tươi, chân mọc nhiều vảy thịt đỏ thẳng hàng, đặc trưng riêng biệt so với các giống gà nội khác.

2. Khả năng sinh trưởng của gà Móng thế hệ 4 như thế nào?
   Khối lượng gà trống 8 tuần tuổi đạt khoảng 692 g, gà mái 598 g, với tỷ lệ nuôi sống chung trên 91%, cho thấy khả năng sinh trưởng ổn định và phù hợp với điều kiện nuôi tại Tiên Phong.

3. Năng suất trứng của gà Móng thế hệ 4 ra sao?
   Sản lượng trứng trung bình đạt từ 85,79 đến 86,65 quả/mái/năm, tỷ lệ trứng có phôi đạt gần 86-88%, tỷ lệ nở đạt khoảng 70%, ổn định qua các thế hệ.

4. Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc được áp dụng như thế nào?
   Gà được nuôi theo quy trình chăm sóc chuẩn, với khẩu phần dinh dưỡng điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển, kết hợp tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo lịch trình nhằm đảm bảo sức khỏe và năng suất.

5. Làm thế nào để phát triển thương hiệu gà Móng Tiên Phong?
   Cần xây dựng chuỗi cung ứng sản phẩm sạch, quảng bá đặc điểm ngoại hình và chất lượng thịt, kết hợp với bảo tồn nguồn gen và nâng cao năng suất qua chọn lọc, nhằm tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao trên thị trường.

Kết luận

• Đàn gà Móng hạt nhân thế hệ thứ 4 tại Tiên Phong duy trì đặc điểm ngoại hình ổn định, với chân to, mập mạp và màu lông đặc trưng.
• Khả năng sinh trưởng và tỷ lệ nuôi sống cao, khối lượng cơ thể tăng nhẹ qua các thế hệ, phù hợp với điều kiện nuôi địa phương.
• Năng suất trứng ổn định, tỷ lệ trứng có phôi và tỷ lệ nở đạt mức cao, đáp ứng yêu cầu bảo tồn và phát triển giống.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác chọn lọc nhân thuần, bảo tồn nguồn gen và phát triển thương hiệu gà Móng.
• Đề xuất tiếp tục hoàn thiện quy trình chọn lọc, chăm sóc và phát triển thị trường trong 3-5 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ đa dạng sinh học.

Luận văn này là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà khoa học, người chăn nuôi và các cơ quan quản lý trong việc phát triển bền vững giống gà bản địa Việt Nam. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả được khuyến khích tiếp cận toàn văn nghiên cứu và phối hợp với các đơn vị chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học 1. Cơ sở khoa học nghiên cứu ngoại hình của Gà Móng Các đặc điểm về ngoại hình là những đặc trưng cho giống, thể hiện khuynh hướng sản xuất, thị hiếu và giá trị kinh tế của vật nuôi. Các đặc điểm này gồm: tầm vóc cơ thể, đầu, mào, mỏ, bộ lông, chân.

- Hình dáng, kích thước cơ thể: Tùy mục đích sử dụng, các dòng gà được chia thành 3 loại hình: Hướng trứng, hướng thịt và hướng kiêm dụng. Gà hướng trứng có thân hình thon nhỏ, cổ dài, nhẹ cân, dáng nhanh nhẹn. Gà hướng thịt có thân hình to thô, cổ dài trung bình, ngực nở, dáng đi nặng nề, khối lượng lớn. Gà kiêm dụng có hình dáng trung gian, cơ thể có hướng kiêm dụng trứng thịt hoặc thịt trứng.

- Đầu: Cấu tạo xương đầu được coi như có độ tin cậy cao nhất trong việc đánh giá đầu gia cầm. Da mặt và các phần phụ của da dầu cho phép rút ra kết luận về sự phát triển của mô đỡ và mô liên kết. Gà trống có ngoại hình đầu giống gà mái sẽ có tính sinh dục kém, gà mái có ngoại hình đầu giống gà trống sẽ không cho năng suất cao, trứng thường không phôi (Nguyễn Chí Bảo, 1978) [1]. - Mào: Theo hình dáng của mào, mào dưới ta có thể biết được trạng thái sức khỏe và điều kiện sống của gà.

Mào và mào dưới thuộc về các đặc điểm sinh dục phụ, - Mỏ: Chắc chắn và ngắn. Gà có mỏ dài và mảnh không có khả năng sản xuất cao. Những giống gà da vàng thì mỏ cũng vàng, ở gà mái màu sắc này có thể bị nhạt đi ở cuối thời kỳ đẻ trứng. - Bộ lông: Thể hiện đặc điểm di truyền của giống và có ý nghĩa quan trọng trong phân loại.

Khi mới nở, gia cầm con được lông tơ che phủ, trong quá trình phát triển lông tơ dần được thay thế bằng lông cố định. Tốc độ mọc lông là sự biểu hiện khả năng mọc lông sớm hay muộn. Gà mái mọc lông đều hơn gà trống trong cùng một dòng và ảnh hưởng của hoocmon có tác dụng ngược với 5 gen liên kết quy định tốc độ mọc lông. Màu lông do một số gen quy định, phụ thuộc vào sắc tố chứa trong bào tương của tế bào.

Lông gia cầm có màu sắc khác nhau là do tốc độ oxy hóa các chất tiền sắc tố melanin trong các tế bào lông. Nếu các chất sắc tố là nhóm lipocrom thì lông có màu vàng, xanh tươi hoặc màu đỏ, nếu không có chất sắc tố thì lông màu trắng. - Chân: Gà giống tốt phải có chân chắc chắn nhưng không được thô. Gà có chân hình chữ bát, các ngón cong, xương khuyết tật không nên sử dụng làm giống.

Đặc điểm chân cao liên quan đến khả năng cho thịt thấp và phát dục chậm (Nguyễn Chí Bảo (1978) [1]. Cơ sở khoa học về khả năng sinh trưởng Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường (1992) [Error! Reference source not found.] sinh trưởng là quá trình tích lũy hữu cơ do đồng hóa và dị hóa, là sự tăng chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính di truyền của đời trước. Sinh trưởng là sự tích lũy dần các chất, chủ yếu là protein cũng là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sự sinh trưởng của cơ thể. Đối với gia cầm, sự sinh trưởng được chia làm hai giai đoạn chính: thời kỳ hậu phôi và thời kỳ trưởng thành.

Như vậy, sinh trưởng sẽ thông qua 3 quá trình: phân chia tế bào để tăng số lượng, tăng thể tích tế bào và tăng thể tích giữa các tế bào. Khi nghiên cứu về sinh trưởng không thể không nói đến phát dục. Phát dục là quá trình thay đổi về chất tức là tăng thêm và hoàn chỉnh các tính chất, chức năng của các bộ phận của cơ thể. Phát dục của cơ thể con vật hình thành từ khi trứng thụ tinh, trải qua nhiều giai đoạn phức tạp cho đến khi trưởng thành.

Cách đánh giá khả năng sinh trưởng Để đánh giá khả năng sinh trưởng chúng ta còn sử dụng tốc độ sinh trưởng tuyện đối và tốc độ sinh trưởng tương đối. - Sinh trưởng tuyệt đối: là sự tăng lên về khối lượng cơ thể trong khoảng thời gian giữa hai lần khảo sát. Đồ thị sinh trưởng tuyệt đối có dạng parabol, sinh trưởng tuyệt đối thường tính bằng g/con/ngày hoặc g/con/tuần 6 - Sinh trưởng tương đối: là tỷ lệ phần trăm tăng lên của khối lượng cơ thể từ lúc kết thúc khảo sát so với lúc bắt đầu khảo sát. Đồ thị sinh trưởng tương đương đối so dạng Hyperbol.

Sinh trưởng tương đối giám dần qua các tuần tuổi. - Đường cong sinh trưởng: Đường cong sinh trưởng biểu thị tốc độ sinh trưởng của vật nuôi. Theo Chambers (1990) [Error! Reference source not found.] đường cong sinh trưởng của gà có 4 điểm chính gồm 4 pha sau: + Pha sinh trưởng tích lũy tăng tốc độ nhanh sau khi nở. + Điểm uốn của đường cong tại điểm có tốc độ sinh trưởng cao nhất.

+ Pha sinh trưởng có tốc độ giảm dần sau điểm uốn. + Pha sinh trưởng tiệm cận với giá trị khi gà trưởng thành. Thông thường, người ta sử dụng khối lượng ở các tuần tuổi, thể hiện bằng đồ thị sinh trưởng tích lũy và được thể hiện đơn giản theo đường cong sinh trưởng. Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng: yếu tố di truyền của giống; giới tính; tuổi; tốc độ mọc lông; chế độ dinh dưỡng; khí hậu thời tiết.

Cơ sở nghiên cứu tỷ lệ nuôi sống Tỷ lệ nuôi sống là một chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật quan trọng trong chăn nuôi nói chung và chăn nuôi gia cầm nói riêng. Chỉ tiêu này không những là thước đo việc thực hiện quy trình chăm sóc, quản lý, nuôi dưỡng mà còn dùng để đánh giá sức sống, sức sản xuất, khả năng thích nghi của mỗi dòng, giống gia cầm. Tỷ lệ nuôi sống phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như: giống, trạng thái cơ thể, điều kiện môi trường và chế độ dinh dưỡng,… Marco (1982) [Error! Reference source not found.] cho biết, sức sống được thể hiện ở thể chất và được xác định bởi tính di truyền, có thể chống lại những ảnh hưởng bất lợi của môi trường, cũng như ảnh hưởng đến khác dịch bệnh. Sự giảm sức sống ở giai đoạn hậu phôi có thể có tác động của các gen nửa gây chết, nhưng chủ yếu là do tác động của môi trường.

Các giống vật nuôi nhiệt đới có khả năng chống bệnh truyền nhiễm, bệnh kí sinh trùng cao hơn so với các giống vật nuôi ở xứ lạnh (Trần Đình Miên và cs., 1992) [Error! Reference 7 source not found. Theo Nguyễn Văn Thạch (1996) [Error! Reference source not found.], hệ số di truyền sức sống của gà là 0.13, còn Nguyễn Văn Thiện (1995) [Error! Reference source not found.] cho biết hệ số di truyền sức sống của gà là 0. Cơ sở tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng Cơ sở tiêu tốn thức ăn /1 kg tăng khối lượng là tỷ lệ chuyển hóa thức ăn để đạt được tốc độ tăng trọng. Trong chăn nuôi hàng hóa, thức ăn chiếm 65-70% giá thành các loại sản phẩm động vật.

Do vậy nếu tiêu tốn thức ăn lớn thì hiệu quả kinh tế thấp và ngược lại. Tiêu tốn thức ăn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: con giống, tỷ lệ máu lai, quy mô, mật độ nuôi, thức ăn, chuồng trại, khí hậu, tình trạng vệ sinh, dịch bệnh, kỹ thuật… 1. Cơ sở khoa học về khả năng sinh sản Khả năng sinh sản của gia cầm được thể hiện bởi các tiêu chí về sản lượng, khối lượng, hình dạng, chất lượng trứng, kết quả thụ tinh và ấp nở. Đối với các giống gia cầm khác nhau, khả năng sinh sản cũng khác nhau.

Tuổi đẻ quả trứng đầu tiên Tuổi để quả trứng đầu tiên: Được xác đinh bằng ngày tuổi của đàn gà mái khi bắt đầu có 5% tổng số mái đẻ trứng. Mỗi giống gà có tuổi đẻ quả trứng đầu tiên khác nhau. Sản lượng trứng Sản lượng trứng là lượng trứng mà gia cầm mái đẻ ra trong một vòng đời, phụ thuộc vào tuổi thành thục, cường độ đẻ trứng, tần số thể hiện bản năng đòi ấp, thời gian nghỉ đẻ và thời gian nghỉ đẻ kéo dài. Trứng gia cầm nói chung và của gà nói riêng là một tế bào sinh sản khổng lồ.

Cấu tạo của trứng bao gồm: lòng đỏ, lòng trắng, màng vỏ và vỏ. Buồng trứng có chức năng tạo thành lòng đỏ, còn các bộ phận khác như: lòng trắng, màng vỏ và vỏ do ống dẫn trứng tạo nên. Nhiều tài liệu nghiên cứu đều xác định ở gà mái, trong quá trình phát triển từ phôi hai bên phải, trái đều có buồng trứng, nhưng sau khi nở buồng trứng bên phải mất đi, còn lại buồng trứng bên trái. Số lượng tế bào trứng của gà mái ở 8 thời kỳ đẻ trứng có thể đếm được 3.600 trứng, nhưng chỉ có 1 số lượng rất hạn chế được chín và rụng (Phùng Đức Tiến, 1996) [Error! Reference source not found.

Những yếu tố ảnh hưởng đến sức sản xuất trứng: Theo Nguyễn Trọng Thiện (2008) [22], sức sản xuất trứng chịu sự chi phối của các tập hợp gen khác nhau: các gen quy định tính trạng này nằm trên nhiêm sắc thể thường và bị hạn chế bởi giới tính. Sản lượng trứng được truyền lại cho đời sau từ bố mẹ. Hayer và Carthy (1970) [41] cho rằng sức đẻ trứng của gà mái chịu sự ảnh hưởng của 5 yếu tố di truyền cá thể là: thời gian kéo dàu chu kỳ đẻ trứng sinh học, cường độ đẻ, tính nghỉ đẻ mùa đông, tính ấp bóng, tuổi thành thục sinh dục. Tuổi thành thục sinh dục: Thường tuổi thành thục sinh dục của gà dao động trong khoảng 19-24 tuần tuổi.

Tuổi thành thục sinh dục sớm, tuổi thành thục về thể vóc thì sức bền đẻ trứng không cao vì cơ thể gà mái chưa thành thục về thể vóc, vẫn đang sinh trưởng phát dục để hoàn thiện cấu trúc chức năng cơ thể, nhưng chất dinh dưỡng không thể tập trung cho hoàn thiện cấu trúc cơ thể được mà phải cung cấp cho quá trình tạo trứng nên ảnh hưởng đến sức sản xuất trứng về sau. SLT 3-4 tháng đầu tiên có mối tương quan dương với SLT cả năm. Vì vậy, để xác định chỉ tiêu về sức đẻ trứng người ta thường tính SLT 3-4 tháng đầu để có phán đoán sớm và kịp thời trong công tác giống. Nguyễn Chí Bảo (1978) cho biết hệ số di truyền của tính trạng tuổi đẻ quả trứng đầu tiên 0.