ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một nước có 76% dân số sống ở nông thôn. Trong quá trình phát triển kinh tế nhiều thế kỷ qua, nông nghiệp luôn giữ vị trí quan trọng. Nền nông nghiệp nước ta ngày càng phát triển vững mạnh và đạt được thành tích đáng khích lệ.
Nếu như trước đây chúng ta chỉ sản xuất đủ ăn thì hiện nay chúng ta trở thành một nước xuất khẩu gạo đứng thứ hai trên thế giới (sau Thái Lan). Đạt được kết quả đó do nhiều yếu tố mang lại, trong đó có công rất lớn của ngành khuyến nông. Từ khi Việt Nam ra nhập WTO(11/1/2007), thì việc sản xuất hàng hóa theo nhu cầu thị trường là việc phát triển kinh tế theo xu thế của thế giới, từ bỏ hoàn toàn kiểu sản xuất theo kiểu tự túc tự cấp. Phát triển sản xuất theo nhu cầu của thị trường là sản xuất theo cơ chế cung -cầu, tức là lượng hàng hóa sản xuất phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường.Việc sản xuất theo cơ chế này sẽ giúp nền kimh tế của nước ta nhanh chóng chạy theo nền kinh tế của các nước phát triển trên thế giới, tuy nhiên tính rủi ro lại cao.
Vì vậy việc tính toán trong sản xuất là rất quan trọng để vừa đảm bảo tăng trưởng nền kinh tế vĩ mô, vừa đảm bảo đem lại lợi nhuận cho người dân, nâng cao dần chất lượng cuộc sống của người dân. Theo mục tiêu của chính phủ thì sẽ giảm dần tỷ lệ sản xuất trong nông nghiệp, tăng dần tỷ trọng trong công nghiệp, dịch vụ và phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa, cho nên việc sản xuất nông nghiệp cần đặc biệt chú ý để vừa đảm bảo an ninh lương thực, vừa đảm bảo xuất khẩu mặt hàng nông sản là thế mạnh của Việt Nam.Đầu tư cho nông nghiệp là một trong những mục tiêu của đất nước trong thời gian tới, việc nghiên cứu các giống vật nuôi mang lại năng suất cao, phẩm chất tốt và chuyển giao cho các địa phương phù hợp với tiềm năng của mỗi vùng, tuy nhiên thì hiện nay việc chuyển giao công nghệ cho các địa phương còn ít, hiệu quả chưa cao, chưa phát huy được hết tiềm năng của vùng, muốn tìm được nguyên nhân cần phải có phương án đánh giá hiệu quả của hoạt động chuyển giao mang lại và đặc biệt đánh giá hiệu quả của hoạt động khuyến 2 nông trong công tác chuyển giao các giống vật nuôi cây trồng là rất là rất quan trọng bởi vì khuyến nông có nhiệm vụ đi sâu vào cộng đồng dân cư, tìm hiểu được thông tin cần thiết cung cấp cho các nhà quản lý, hoạt động khuyến nông có hiệu quả thì công tác chuyển giao mới đem lại những thành công. Để thúc đẩy nền nông nghiệp phát triển thì việc chuyển giao khoa học kỹ thuật tới người nông dân là việc làm cần thiết và cấp bách. Ngày 2/3/1993, chính phủ ra Chỉ thị 13/CP kèm theo thông tư liên bộ số 02/LB/TT hướng dẫn thi hành nghị định 13/CP và các quy định, các hoạt động khác nhằm cải tiến một cách có hiệu quả công tác khuyến nông từ TW đến địa phương.
Nghị định 13/CP ra đời đã phát triển hệ thống khuyến nông mạnh mẽ và đem lại hiệu quả to lớn cho nền nông nghiệp nước nhà. Ngày 26/4/2005 nghị định 56/CP của chính phủ được ban hành thay cho nghị định 13/CP về công tác khuyến nông đã đạt được rất nhiều thành tựu to lớn. Ngày 8/1/2010 Nghị định số 02/2010/NĐ-CP của Chính phủ : Về khuyến nông được ban hành, Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2010 và thay thế Nghị định số 56/2005/NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2005 của Chính phủ quy định về khuyến nông, khuyến ngư với những mục tiêu và hoạt động mới phù hợp với sự phát triển của đất nước. Sau những năm hoạt động hệ thống khuyến nông khuyến lâm ngày càng phát triển cả về tổ chức lẫn nội dung, khuyến nông đã góp phần đáng kể vào thành tựu sản xuất nông lâm nghiệp, nhiều tiến bộ khoa học công nghệ đã được chuyển giao áp dụng vào sản xuất góp phần tăng năng suất vật nuôi, cây trồng và chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng hàng hoá chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, tăng thu nhập cho người lao động.
Xã Hữu Vinh thuộc huyện Yên Minh là một trong những huyện vùng núi phía bắc của tỉnh Hà Giang và là xã có diện tích đất đai rộng lớn, địa hình hiểm trở, người dân cần cù chịu khó, đoàn kết thu nhập chủ yếu là nông nghiệp. Vì vậy chương trình chuyển giao tiến bộ kỹ thuật (TBKT) trồng trọt trong những năm qua được chú trọng tiến hành với nhiều nỗ lực nhằm mục tiêu đảm bảo an ninh lương thực; chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; nâng cao năng suất chất lượng cây trồng; tạo nên những vùng sản xuất hàng hoá có quy 3 mô, chất lượng tốt; tăng giá trị thu nhập trên mỗi héc ta đất. Trên cơ sở đó để phân bổ lại lao động trong nông nghiệp, mở rộng ngành nghề. Để đánh giá hiệu quả của công tác khuyến nông trong chuyển giao TBKT vào sản xuất, một mặt phát huy thế mạnh, mặt khác khắc phục những tồn tại yếu kém nhằm phát triển các giống cây trồng, vật nuôi mới ra diện rộng.
Xuất phát từ thực tiễn, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, sự nhất chí của khoa kinh tế & phát triển nông thôn và sự góp ý của cô giáo PGS.TS Đinh Ngọc Lan cùng với lòng nhiệt huyết của mình tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã Hữu Vinh - huyện Yên Minh - tỉnh Hà Giang”. Mục đích nghiên cứu Đánh giá được công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã Hữu Vinh - huyện Yên Minh, từ đó đề xuất một số giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả công tác khuyến nông trong trồng trọt. Mục tiêu nghiên cứu - Điều tra được điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của xã Hữu Vinh. - Nghiên cứu được tình hình công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ KHKT về trồng trọt tại xã.
- Phân tích được thuận lợi, khó khăn trong hoạt động khuyến nông của xã. - Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ KHKT về lĩnh vực trồng trọt tại địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học - Củng cố lý thuyết cho sinh viên.
- Giúp sinh viên tiếp xúc với thực tế, nâng cao năng lực, rèn luyện kỹ năng - Là tài liệu tham khảo sinh viên ngành khuyến nông. Ý nghĩa thực tiễn - Đề tài đánh giá một cách tổng quát thực trạng công tác khuyến nông ở xã Hữu Vinh do vậy đây có thể là một tài liệu tham khảo góp phần củng cố 4 thêm về mặt lý luận và thực tiễn trong công tác khuyến nông cho xã trong việc triển khai thực hiện chương trình hoạt động khuyến nông về lĩnh vực trồng trọt. - Là tài liệu tham khảo cho các bạn đọc quan tâm. 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở lý luận của đề tài 2. Những kiến thức lý luận cơ bản của khuyến nông 2. Khái niệm và triết lý khuyến nông * Khái niệm: Khuyến nông là hệ thống các biện pháp giáp dục nông dân nhằm đẩy mạnh phát triển sản xuất nông nghiệp, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nông dân, xây dựng và phát triển nông thôn mới. Theo tổ chức lương thực và nông nghiệp của liên hợp quốc đã đúc kết và trên cơ sở hoạt động khuyến nông của Việt Nam ta có thể định nghĩa khuyến nông như sau: “Khuyến nông là cách đào tạo rèn luyện tay nghề cho nông dân.
Đồng thời giúp họ hiểu được các chủ trương chính sách về nông nghiệp, những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm về quản lý kinh tế, những thông tin về thị trường để giúp họ có khả năng giải quyết những vấn đề của gia đình và cộng đồng, nhằm đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống nâng cao trình độ dân trí, góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới”. Như vậy khuyến nông là cách giáo dục ngoài học đường cho nông dân, khuyến nông là quá trình vận động, quảng bá, khuyến cáo kéo dài…cho nông dân theo nguyên tắc tự nguyện, chứ không áp đặt, mệnh lệnh. Nó là một quá trình tiếp thu dần dần và tự giác của nông dân. - Khuyến nông hiểu theo nghĩa rộng, là khái niệm chung để chỉ tất cả những hoạt động hỗ trợ sự nghiệp xây dựng và phát triển nông thôn.
- Khuyến nông theo nghĩa hẹp, là một tiến trình giáo dục không chính thức mà đối tượng của nó là người nông dân. Tiến trình này đem đến cho người nông dân những thông tin và những lời khuyên nhằm giúp họ tự giải quyết những vấn đề hoặc những khó khăn trong cuộc sống. Khuyến nông hỗ trợ sản xuất nâng cao hiệu quả canh tác để không ngừng cải thiện chất lượng cuộc sống của nông dân và gia đình họ [3]. Tiến trình sản xuất bao gồm các yếu tố kiến thức và kỹ năng, những khuyến cáo kỹ thuật, tổ chức của nông dân, động cơ và lòng tin.
Vì vậy, cán 6 bộ khuyến nông cần đến với họ, giúp đỡ họ và khuyến khích họ tham gia các chương trình khuyến nông. Nhưng điều quan trọng hơn cả là cần phải thuyết phục và động viên để họ tin tưởng họ hoàn toàn có thể tự giải quyết và hành động để cải thiện cuộc sống của chính mình. Khuyến nông là một quá trình trao đổi học hỏi kinh nghiệm, truyền bá kiến thức, đào tạo kỹ năng và trợ giúp những điều kiện cần thiết trong sản xuất nông lâm nghiệp cho nông dân, để họ có đủ khả năng tự giải quyết được những công việc của chính mình, nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho gia đình và cộng đồng. * Triết lý khuyến nông: Khuyến nông dựa trên quan điểm cho rằng nông dân là những người thông minh, có năng lực rất mong muốn nhận được thông tin và kiến thức mới để phát triển sản xuất nhằm đem lại hạnh phúc ấm no cho gia đình, cho cá nhân và cho cộng đồng của mình.
Khuyến nông được thực hiện ở mọi nơi (trong nhà, ngoài đồng, trong lớp học,.