Luận văn đánh giá công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã hữu vinh huyện yên minh hà giang

Đánh giá công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã Hữu Vinh, huyện Yên Minh, Hà Giang.

• Tác giả: Mai Thị Lý
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Ngọc Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khuyến nông
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Khuyến Nông Tại Xã Hữu Vinh, Huyện Yên Minh, Hà Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Những kiến thức lý luận cơ bản của khuyến nông
• 2.2.1. Khái niệm và triết lý khuyến nông
• 2.2.2. Vai trò của khuyến nông
• 2.2.2.1. Khuyến nông trong sự nghiệp phát triển nông thôn
• 2.2.2.2. Vai trò trong quá trình từ nghiên cứu đến phát triển nông nghiệp
• 2.2.2.3. Vai trò của khuyến nông đối với nhà nước
• 2.2.3. Nhiệm vụ của khuyến nông
• 2.2.4. Chức năng của khuyến nông
• 2.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2.3.1. Quá trình phát triển khuyến nông trên thế giới và khuyến nông ở Việt Nam
• 2.3.2. Khuyến nông huyện Yên Minh
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm tiến hành
• 3.3. Thời gian tiến hành
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Điều tra thu thập số liệu
• 3.5.2. Tổng hợp và phân tích số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Tình hình khái quát huyện Yên Minh
• 4.1.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội xã Hữu Vinh, Huyện Yên Minh, Tỉnh Hà Giang
• 4.2. Công tác khuyến nông về lĩnh vực trồng trọt tại xã Hữu Vinh
• 4.2.1. Tình hình công tác khuyến nông xã Hữu Vinh
• 4.2.2. Công tác khuyến nông trong chuyển giao KHKT về lĩnh vực trồng trọt tại xã Hữu Vinh
• 4.2.3. Hiệu quả các chương trình hoạt động khuyến nông tại xã Hữu Vinh
• 4.3. Kết quả thu thập trong quá trình điều tra
• 4.4. Một số thuận lợi, khó khăn trong công tác hoạt động khuyến nông của xã về lĩnh vực trồng trọt
• 4.5. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ KHKT về lĩnh vực trồng trọt tại xã Hữu Vinh
• 4.5.1. Giải pháp về chính sách
• 4.5.2. Giải pháp về nâng cao năng lực cho cán bộ khuyến nông
• 4.5.3. Giải pháp về công tác khuyến nông, nội dung hoạt động
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Tác Khuyến Nông Tại Xã Hữu Vinh

Xã Hữu Vinh, huyện Yên Minh, Hà Giang, là một vùng đất nông nghiệp trù phú, nơi mà công tác khuyến nông đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế - xã hội. Với 76% dân số Việt Nam sống ở nông thôn, nông nghiệp luôn là trụ cột của nền kinh tế. Hữu Vinh không phải là ngoại lệ, nơi mà người dân chủ yếu dựa vào nông nghiệp để sinh sống. Bài viết này sẽ đi sâu vào đánh giá hiệu quả khuyến nông Hữu Vinh, từ đó đưa ra những giải pháp thiết thực để nâng cao đời sống người dân.

1.1. Vai Trò Của Khuyến Nông Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Công tác khuyến nông không chỉ đơn thuần là chuyển giao kỹ thuật, mà còn là cầu nối giữa nhà nước, nhà khoa học và người nông dân. Nó giúp người dân tiếp cận với những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới nhất, đồng thời cung cấp thông tin về thị trường, chính sách, giúp họ đưa ra những quyết định sản xuất kinh doanh đúng đắn. Khuyến nông đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, từ đó tăng thu nhập cho người dân.

1.2. Mục Tiêu Và Nhiệm Vụ Của Khuyến Nông Tại Hữu Vinh

Mục tiêu chính của khuyến nông tại Hữu Vinh là đảm bảo an ninh lương thực, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Nhiệm vụ cụ thể bao gồm: chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, cung cấp thông tin, xây dựng mô hình trình diễn, tổ chức tập huấn, hội thảo, và hỗ trợ nông dân tiếp cận với các nguồn vốn và thị trường. Theo tài liệu gốc, việc chuyển giao công nghệ cho các địa phương còn ít, hiệu quả chưa cao, chưa phát huy được hết tiềm năng của vùng.

II. Thực Trạng Công Tác Khuyến Nông Tại Xã Hữu Vinh Hiện Nay

Mặc dù đã đạt được những thành tựu nhất định, công tác khuyến nông tại Hữu Vinh vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Cơ sở vật chất còn hạn chế, đội ngũ cán bộ khuyến nông còn thiếu và yếu, trình độ dân trí của người dân còn thấp, và sự liên kết giữa các bên liên quan còn lỏng lẻo. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả của các chương trình khuyến nông và sự phát triển của nông nghiệp địa phương.

2.1. Đánh Giá Nguồn Lực Cho Khuyến Nông Tại Địa Phương

Nguồn lực cho khuyến nông tại Hữu Vinh còn hạn chế về cả nhân lực, vật lực và tài lực. Đội ngũ cán bộ khuyến nông còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng, chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của sản xuất nông nghiệp hiện đại. Cơ sở vật chất như trang thiết bị, phương tiện đi lại còn thiếu thốn, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và hỗ trợ người dân. Nguồn vốn đầu tư cho khuyến nông còn hạn hẹp, chưa đủ để triển khai các chương trình, dự án quy mô lớn.

2.2. Khó Khăn Trong Chuyển Giao Kỹ Thuật Cho Nông Dân Hữu Vinh

Việc chuyển giao kỹ thuật cho nông dân Hữu Vinh gặp nhiều khó khăn do trình độ dân trí còn thấp, tập quán canh tác lạc hậu, và khả năng tiếp thu kiến thức mới còn hạn chế. Nhiều người dân còn e ngại thay đổi, chưa tin tưởng vào hiệu quả của các kỹ thuật mới. Bên cạnh đó, sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội giữa các vùng cũng gây khó khăn cho việc áp dụng các kỹ thuật một cách đồng bộ.

2.3. Tác Động Của Chính Sách Khuyến Nông Tại Hà Giang

Các chính sách khuyến nông tại Hà Giang có tác động không nhỏ đến sự phát triển của nông nghiệp địa phương. Tuy nhiên, một số chính sách còn chưa phù hợp với thực tế, chưa khuyến khích được người dân đầu tư vào sản xuất nông nghiệp. Cần có những điều chỉnh, bổ sung để các chính sách này thực sự trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của nông nghiệp Hữu Vinh nói riêng và Hà Giang nói chung.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Khuyến Nông Tại Hữu Vinh

Để nâng cao hiệu quả khuyến nông tại Hữu Vinh, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào việc nâng cao năng lực cho cán bộ khuyến nông, tăng cường chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn, và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với các nguồn vốn và thị trường. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ nhà nước, nhà khoa học đến doanh nghiệp và người nông dân.

3.1. Nâng Cao Năng Lực Cho Cán Bộ Khuyến Nông Yên Minh

Cần có chương trình đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên cho cán bộ khuyến nông Yên Minh, giúp họ nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, và khả năng giao tiếp, vận động quần chúng. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân những cán bộ giỏi, tâm huyết với nghề. Theo tài liệu gốc, cần có phương án đánh giá hiệu quả của hoạt động chuyển giao mang lại và đặc biệt đánh giá hiệu quả của hoạt động khuyến nông trong công tác chuyển giao các giống vật nuôi cây trồng.

3.2. Tăng Cường Chuyển Giao Kỹ Thuật Canh Tác Tiên Tiến

Cần tăng cường chuyển giao kỹ thuật canh tác tiên tiến cho người dân thông qua các hình thức như tập huấn, hội thảo, xây dựng mô hình trình diễn, và tư vấn trực tiếp. Đồng thời, cần lựa chọn những kỹ thuật phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa phương, và có tính khả thi cao. Cần chú trọng đến việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào nông nghiệp.

3.3. Xây Dựng Mô Hình Khuyến Nông Hiệu Quả Tại Hữu Vinh

Cần xây dựng các mô hình khuyến nông hiệu quả tại Hữu Vinh, tập trung vào các lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi, và chế biến nông sản. Các mô hình này cần được xây dựng trên cơ sở khoa học, có tính thực tiễn cao, và có khả năng nhân rộng. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực của người dân trong quá trình xây dựng và triển khai mô hình.

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Khuyến Nông Tại Xã Hữu Vinh

Việc đánh giá hiệu quả kinh tế khuyến nông là vô cùng quan trọng để xác định những tác động tích cực và tiêu cực của các chương trình, dự án khuyến nông đến đời sống của người dân. Từ đó, có thể đưa ra những điều chỉnh, bổ sung để nâng cao hiệu quả của khuyến nông trong tương lai. Cần có những tiêu chí đánh giá cụ thể, khách quan, và có sự tham gia của các bên liên quan.

4.1. Tác Động Của Khuyến Nông Đến Năng Suất Cây Trồng

Khuyến nông có tác động đáng kể đến năng suất cây trồng tại Hữu Vinh. Thông qua việc chuyển giao kỹ thuật canh tác tiên tiến, người dân đã áp dụng các giống cây trồng mới, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, và thực hiện các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Điều này đã giúp nâng cao năng suất cây trồng, tăng thu nhập cho người dân.

4.2. Ảnh Hưởng Của Khuyến Nông Đến Thu Nhập Của Nông Dân

Khuyến nông có ảnh hưởng tích cực đến thu nhập của nông dân Hữu Vinh. Nhờ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, và tiếp cận với thị trường, người dân đã bán được nông sản với giá cao hơn, từ đó tăng thu nhập. Đồng thời, khuyến nông cũng giúp người dân đa dạng hóa nguồn thu nhập thông qua việc phát triển các ngành nghề phụ.

4.3. Góp Phần Vào Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Hữu Vinh

Khuyến nông góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế xã hội Hữu Vinh. Nhờ nâng cao đời sống của người dân, khuyến nông đã góp phần giảm nghèo, cải thiện cơ sở hạ tầng, và nâng cao trình độ dân trí. Đồng thời, khuyến nông cũng góp phần bảo vệ môi trường, phát triển nông nghiệp bền vững.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Khuyến Nông Hiệu Quả

Công tác khuyến nông tại Hữu Vinh đã đạt được những thành tựu nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Để nâng cao hiệu quả khuyến nông trong tương lai, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào việc nâng cao năng lực cho cán bộ khuyến nông, tăng cường chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn, và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với các nguồn vốn và thị trường. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

5.1. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Khuyến Nông

Cần có chương trình đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên cho cán bộ khuyến nông, giúp họ nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, và khả năng giao tiếp, vận động quần chúng. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân những cán bộ giỏi, tâm huyết với nghề.

5.2. Giải Pháp Về Công Tác Khuyến Nông Nội Dung Hoạt Động

Cần tăng cường chuyển giao kỹ thuật canh tác tiên tiến cho người dân thông qua các hình thức như tập huấn, hội thảo, xây dựng mô hình trình diễn, và tư vấn trực tiếp. Đồng thời, cần lựa chọn những kỹ thuật phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa phương, và có tính khả thi cao.

5.3. Giải Pháp Về Chính Sách Khuyến Nông Hợp Lý

Cần có những chính sách khuyến nông phù hợp với thực tế, khuyến khích người dân đầu tư vào sản xuất nông nghiệp. Các chính sách này cần tập trung vào việc hỗ trợ vốn, kỹ thuật, và thị trường cho người dân. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực của người dân trong quá trình xây dựng và triển khai chính sách.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế của Việt Nam, khu vực nông thôn chiếm khoảng 76% dân số và 70% lực lượng lao động xã hội, đóng góp từ 37% đến 40% giá trị sản phẩm xã hội. Sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 11/01/2007, sản xuất nông nghiệp bắt đầu chuyển dịch mạnh từ phương thức tự cấp tự túc sang sản xuất hàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường và quy luật cung - cầu. Cùng với chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, hoạt động nghiên cứu và chuyển giao các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chất lượng tốt giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm an ninh lương thực và nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương miền núi, việc chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật (TBKT) vẫn còn phân tán, hiệu quả chưa đồng đều và chưa khai thác hết tiềm năng tự nhiên của từng vùng sinh thái.

Xã Hữu Vinh thuộc huyện Yên Minh là một xã vùng cao núi đá phía Bắc của tỉnh Hà Giang. Xã có diện tích tự nhiên tương đối rộng lớn nhưng địa hình chia cắt hiểm trở, điều kiện thời tiết khắc nghiệt, kinh tế thuần nông và trình độ canh tác của người dân còn phụ thuộc nhiều vào tập quán truyền thống. Để thúc đẩy sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị thu nhập trên mỗi héc-ta đất canh tác và phân bổ lại cơ cấu lao động, việc chuyển giao TBKT về trồng trọt đã được chính quyền địa phương triển khai với nhiều nỗ lực. Nhằm đánh giá khách quan kết quả thực tế, chỉ ra các điểm nghẽn và đề xuất giải pháp cải thiện, tác giả Mai Thị Lý đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp đại học chuyên ngành Khuyến nông tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên (năm 2014) với đề tài: "Đánh giá công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã Hữu Vinh - huyện Yên Minh - tỉnh Hà Giang".

Mục đích nghiên cứu của đề tài là đánh giá toàn diện công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã Hữu Vinh, huyện Yên Minh; trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác khuyến nông trồng trọt tại địa bàn.

Nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể qua 4 mục tiêu:

1. Điều tra điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Hữu Vinh.
2. Nghiên cứu tình hình công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã.
3. Phân tích những thuận lợi và khó khăn trong hoạt động khuyến nông của xã.
4. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về lĩnh vực trồng trọt tại địa phương.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận bao gồm: Cán bộ khuyến nông cấp xã, cộng tác viên khuyến nông thôn xóm và các hộ nông dân tham gia hoạt động sản xuất trồng trọt tại xã Hữu Vinh, huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Địa bàn xã Hữu Vinh, huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang (khảo sát chi tiết tại Ủy ban nhân dân xã và 3 thôn đại diện gồm Bản Vàng, Bản Trưởng, Tân Tiến).
• Thời gian: Nghiên cứu thực địa được tiến hành từ tháng 01/2014 đến tháng 05/2014. Các chuỗi số liệu thứ cấp thống kê về khí tượng, đất đai, dân số và sản xuất nông nghiệp được thu thập chủ yếu trong giai đoạn 3 năm từ 2011 đến 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, khóa luận tiếp cận khái niệm khuyến nông theo tài liệu của Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO) và thực tiễn quản lý nông nghiệp Việt Nam: Khuyến nông là một tiến trình giáo dục ngoài học đường không chính thức nhằm đào tạo, rèn luyện tay nghề, phổ biến chủ trương chính sách, truyền bá kiến thức kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý kinh tế và cung cấp thông tin thị trường cho nông dân. Hoạt động này vận hành dựa trên nguyên tắc tự nguyện, thông tin hai chiều, "làm cùng dân chứ không làm thay dân", nguyên tắc "vết dầu loang", không áp đặt mệnh lệnh và không bao cấp. Về khái niệm tiến bộ kỹ thuật, đề tài trích dẫn định nghĩa xem tiến bộ kỹ thuật là quan điểm, phương pháp, quy trình công nghệ hoặc giống cây trồng mới đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội tích cực.

Về cơ sở thể chế và pháp lý, khóa luận điểm lại hệ thống văn bản pháp quy chỉ đạo công tác khuyến nông qua các giai đoạn:

• Chỉ thị số 100-CT/TW ngày 13/01/1981 của Ban Bí thư về cải tiến công tác khoán trong hợp tác xã nông nghiệp (Khoán 100).
• Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 05/04/1988 của Bộ Chính trị về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp (Khoán 10).
• Nghị định số 13/CP ngày 02/03/1993 của Chính phủ ban hành quy định về công tác khuyến nông, thiết lập hệ thống khuyến nông nhà nước từ trung ương đến địa phương.
• Nghị định số 56/2005/NĐ-CP ngày 26/04/2005 của Chính phủ về khuyến nông, khuyến ngư.
• Nghị định số 02/2010/NĐ-CP ngày 08/01/2010 của Chính phủ về khuyến nông (có hiệu lực từ ngày 01/03/2010) xác định 5 nội dung chính: Bồi dưỡng tập huấn và đào tạo; Thông tin tuyên truyền; Trình diễn và nhân rộng mô hình; Tư vấn và dịch vụ khuyến nông; Hợp tác quốc tế về khuyến nông.
• Thông tư hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 02/2010/NĐ-CP do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành ngày 26/02/2013 (có hiệu lực từ ngày 15/04/2013).

Bên cạnh thực tiễn Việt Nam, khóa luận tổng quan kinh nghiệm tổ chức khuyến nông của một số quốc gia: Nước Anh (nơi thuật ngữ Agricultural Extension xuất hiện từ thế kỷ XIX), Pháp (mô hình trung tâm CETA do nông dân làm chủ), Mỹ (mô hình khuyến nông đại học thiết lập từ năm 1914), Thái Lan (Cục Khuyến nông DOAE thuộc Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan với Quỹ tín dụng nông thôn và 48 trung tâm chuyên đề), Indonesia, Malaysia và Myanmar (mô hình lớp học hiện trường FFS và chứng nhận tiêu chuẩn ASEAN GAP).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả phối hợp giữa điều tra thống kê thứ cấp và thu thập số liệu sơ cấp ngoài thực địa:

• Phương pháp chọn mẫu điều tra: Sử dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA) kết hợp số liệu thống kê để lựa chọn 3 thôn đại diện cho các điều kiện tự nhiên và canh tác của xã Hữu Vinh, bao gồm thôn Bản Vàng, thôn Bản Trưởng và thôn Tân Tiến. Tại mỗi thôn, tác giả chọn ngẫu nhiên 20 hộ nông dân, hình thành cỡ mẫu sơ cấp gồm 60 hộ gia đình (n = 60). Đồng thời, tác giả phỏng vấn trực tiếp 14 cán bộ khuyến nông đang tham gia công tác chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trên địa bàn huyện và xã.
• Công cụ thu thập dữ liệu: Áp dụng phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA), phỏng vấn nhóm, phỏng vấn sâu những người cung cấp thông tin chủ chốt (key informants) và điều tra bằng bảng câu hỏi soạn sẵn đối với hộ nông dân về tình hình sản xuất, mức độ tham gia và đánh giá hiệu quả hoạt động khuyến nông.
• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, văn kiện thống kê đất đai giai đoạn 2011 - 2013 của UBND xã Hữu Vinh; chuỗi dữ liệu nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm của Trạm Khí tượng Thủy văn huyện Yên Minh; tài liệu nghiệp vụ của Trạm Khuyến nông huyện Yên Minh.
  • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập từ 60 phiếu điều tra hộ nông dân và 14 biên bản phỏng vấn cán bộ khuyến nông tại thực địa năm 2014.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu được xử lý bằng phương pháp phân tích - tổng hợp thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ cơ cấu (%), tốc độ tăng trưởng liên năm và lập bảng so sánh số bình quân để làm rõ các luận điểm nghiên cứu.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Văn bản khóa luận được tổ chức kết cấu thành 5 phần chuyên môn theo quy chuẩn học thuật của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên:

Phần 1: Đặt vấn đề

Phần này trình bày lý do lựa chọn đề tài xuất phát từ vai trò của ngành khuyến nông đối với nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa thời kỳ hậu gia nhập WTO. Tác giả khẳng định chuyển giao khoa học kỹ thuật là công cụ trọng yếu để đưa giống mới vào sản xuất, khắc phục tình trạng tự cấp tự túc tại vùng cao. Văn bản nêu rõ mục đích, 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, ý nghĩa học tập rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học cho sinh viên và ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp tư liệu tham khảo phục vụ quản lý sản xuất tại xã Hữu Vinh.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Phần tổng quan hệ thống hóa toàn bộ khung lý luận về khuyến nông: Các định nghĩa của FAO, bản chất giáo dục không chính quy, triết lý dựa vào dân, vai trò cầu nối của tổ chức khuyến nông giữa nhà nước - nhà khoa học - nông dân, các chức năng và 8 nguyên tắc hoạt động cốt lõi. Tác giả tổng kết lịch sử khuyến nông thế giới (tại Anh, Pháp, Mỹ, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Myanmar) và tiến trình phát triển khuyến nông Việt Nam từ thời phong kiến (chức Khuyến nông sứ thời Lê, Chiếu khuyến nông thời Quang Trung), qua giai đoạn hợp tác xã, cơ chế khoán 100, khoán 10, đến sự hình thành hệ thống khuyến nông nhà nước theo các Nghị định 13/CP, 56/2005/NĐ-CP và 02/2010/NĐ-CP. Đồng thời, văn bản trình bày rõ cơ cấu chức năng, nhiệm vụ của Trạm Khuyến nông huyện Yên Minh trong việc tổ chức tập huấn, triển khai mô hình trình diễn và chuyển giao kỹ thuật trên địa bàn huyện.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết địa điểm thực hiện tại UBND xã Hữu Vinh trong khung thời gian từ tháng 01/2014 đến tháng 05/2014. Xác định quy trình khảo sát chọn mẫu 60 hộ tại 3 thôn (Bản Vàng, Bản Trưởng, Tân Tiến), phỏng vấn 14 cán bộ khuyến nông, phương pháp thu thập số liệu thứ cấp từ chính quyền xã và các kỹ thuật xử lý dữ liệu định lượng bằng thống kê mô tả và phân tích so sánh.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là phần nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn diện các kết quả khảo sát:

• Tổng quan điều kiện tự nhiên huyện Yên Minh: Tọa độ từ 22°16’12” đến 22°52’35” vĩ độ Bắc, 104°57’21” đến 105°23’15” kinh độ Đông; diện tích 783,65 km²; Quốc lộ 4C chạy qua; có 4 dạng địa hình (núi cao trên 25°, núi thấp dưới 900 m, thung lũng bằng phẳng và địa hình castơ đá vôi thiếu nước mùa khô); hai hệ thống sông chính là sông Miện (dài 48 km qua 6 xã) và sông Nhiệm (dài 22 km). Huyện có 17 xã và 1 thị trấn với 18 dân tộc, trong đó người Mông chiếm 54%, Dao 17%, Tày 13%, Giấy 6%, Kinh 4%, Nùng 5%.
• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Hữu Vinh: Xã cách trung tâm huyện lỵ 3 km về phía Đông Bắc, độ cao trung bình trên 1.550 m so với mực nước biển, gồm 13 thôn bản. Khí hậu có nhiệt độ trung bình năm là 23,4°C (cao nhất tháng 6 đạt 28,6°C, thấp nhất tháng 1 đạt 16,2°C), lượng mưa trung bình năm đạt 135,2 mm/tháng (tập trung 80 - 85% vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, đỉnh điểm tháng 8 đạt 456 mm; mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau chỉ đạt 45 - 50 mm/tháng), độ ẩm bình quân năm 82,3%.
• Cơ cấu sử dụng đất năm 2013 của xã: Tổng diện tích tự nhiên là 3.581,62 ha. Đất nông nghiệp chiếm 1.729,88 ha (48,30%), đất lâm nghiệp chiếm 1.335,32 ha (37,28%), đất phi nông nghiệp chiếm 51,12 ha (1,43%) và đất chưa sử dụng (chủ yếu là đồi núi đá) còn 465,10 ha (12,99%).
• Tình hình dân số và lao động: Năm 2013, xã có 796 hộ với 3.878 nhân khẩu (người Mông chiếm 37,3%). Tổng số lao động là 2.637 người, trong đó lao động nông nghiệp chiếm 62,02% (1.635 người) và lao động phi nông nghiệp chiếm 37,98% (1.002 người). Tỷ lệ hộ nghèo còn rất cao, chiếm 59,18% (471 hộ), hộ trung bình chiếm 40,20% (320 hộ) và hộ khá giàu chỉ chiếm 0,62% (5 hộ).
• Tình hình sản xuất trồng trọt qua 3 năm (2011 - 2013): Cây lương thực chính gồm lúa (diện tích ổn định 140 ha, năng suất dao động từ 56,22 tạ/ha đến 60,3 tạ/ha), ngô (tăng từ 349 ha năm 2011 lên 358 ha năm 2013, năng suất từ 33,91 đến 35,54 tạ/ha), đậu tương (200 ha đến 228 ha, năng suất 13 - 14,5 tạ/ha). Một số cây trồng hàng hóa khác gồm mía (62 ha, năng suất 265 tạ/ha, sản lượng 1.643 tạ năm 2013), lạc (tăng từ 23 ha lên 35,5 ha), diện tích cỏ phục vụ chăn nuôi tích lũy đạt 153 ha cộng thêm 27 ha trồng mới năm 2013. Cây ăn quả đạt 134,5 ha, trong đó xoài đặc sản chiếm 89,96 ha. Ngành chăn nuôi ghi nhận đàn bò đạt 926 con, đàn trâu 655 con, đàn lợn 2.411 con, đàn ong 224 tổ và gia cầm đạt 13.790 con năm 2013.
• Hệ thống tổ chức khuyến nông xã Hữu Vinh: Toàn xã chỉ có 01 cán bộ khuyến nông phụ trách địa bàn 13 thôn bản. Mạng lưới hỗ trợ tại cơ sở dựa vào các tổ chức tự quản gồm: Câu lạc bộ Khuyến nông, Làng Khuyến nông tự quản, Nhóm/Hội nông dân cùng sở thích kết nối với sự chỉ đạo của UBND xã, Trạm Khuyến nông huyện, Phòng Nông nghiệp và Trạm Bảo vệ thực vật.
• Phân tích thuận lợi, khó khăn và đề xuất các nhóm giải pháp về cơ chế chính sách, nâng cao năng lực cán bộ và đổi mới nội dung công tác khuyến nông chuyển giao khoa học kỹ thuật.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ các phát hiện nghiên cứu về thực trạng tự nhiên, sản xuất và khuyến nông tại xã Hữu Vinh; đồng thời đưa ra các kiến nghị đối với các cấp chính quyền và cơ quan khuyến nông cấp trên.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống số liệu thực nghiệm phản ánh trung thực diện mạo sản xuất nông nghiệp và hiện trạng sử dụng tài nguyên đất đai tại xã Hữu Vinh trong giai đoạn 2011 - 2013.

Bảng tổng hợp hiện trạng sử dụng đất của xã Hữu Vinh năm 2013:

STT	Loại đất	Diện tích (ha)	Tỉ lệ (%)
I	Đất nông nghiệp	1.729,88	48,30
1	Đất trồng cây hàng năm khác	849,19	23,71
2	Đất trồng cây lâu năm	95,03	2,65
3	Đất khác	674,29	18,83
II	Đất lâm nghiệp	1.335,32	37,28
1	Đất có rừng sản xuất	704,04	19,66
2	Đất có rừng phòng hộ	631,28	17,62
III	Đất phi nông nghiệp	51,12	1,43
1	Đất ở	24,53	0,68
2	Đất chuyên dùng	26,59	0,75
IV	Đất chưa sử dụng (đồi và đất không sử dụng được)	465,10	12,99
Tổng	Tổng diện tích tự nhiên	3.581,62	100,00

Bảng tổng hợp kết quả sản xuất các loại cây trồng chủ lực của xã qua 3 năm:

Cây trồng	Năm 2011			Năm 2012			Năm 2013
	DT (ha)	NS (tạ/ha)	SL (tạ)	DT (ha)	NS (tạ/ha)	SL (tạ)	DT (ha)	NS (tạ/ha)	SL (tạ)
Lúa	140	56,22	787,0	140	60,30	844,5	140	59,20	828,5
Ngô	349	34,00	1.186,6	349	35,54	1.240,3	358	33,91	1.214,0
Đậu tương	200	13,00	260,0	227	14,50	329,1	228	13,80	314,6
Mía	60	258,00	1.547,0	62	260,00	1.586,0	62	265,00	1.643,0
Lạc	23	11,30	26,0	26	16,30	42,3	35,5	15,54	55,2

Về mặt đóng góp và giải pháp, tác giả chỉ rõ hạn chế lớn nhất của xã là địa bàn trải rộng với 13 thôn bản nhưng toàn xã chỉ có duy nhất 01 cán bộ khuyến nông, dẫn đến tình trạng quá tải trong việc bám sát chuyển giao kỹ thuật. Để nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông trong chuyển giao TBKT về trồng trọt, khóa luận đề xuất 3 nhóm giải pháp chính:

1. Giải pháp về cơ chế chính sách: Đề nghị Nhà nước và cấp ủy chính quyền tăng cường kinh phí đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn (giao thông nội đồng, kênh mương thủy lợi); ban hành cơ chế trợ giá, trợ cước vật tư phân bón và giống cây trồng lai mới; có chính sách tín dụng ưu đãi hỗ trợ nông dân nghèo mua sắm máy móc nông nghiệp và chế độ phụ cấp thỏa đáng cho mạng lưới khuyến nông viên thôn bản.
2. Giải pháp về nâng cao năng lực cán bộ khuyến nông: Mở các lớp đào tạo, tập huấn định kỳ bồi dưỡng chuyên môn kỹ thuật trồng trọt thâm canh, kỹ năng sư phạm khuyến nông, phương pháp giao tiếp và chuyển giao công nghệ phù hợp với văn hóa đồng bào thiểu số (đặc biệt là tiếng dân tộc Mông).
3. Giải pháp về đổi mới công tác và nội dung khuyến nông: Xây dựng kế hoạch hoạt động xuất phát từ nhu cầu thực tế của nông dân; củng cố các Câu lạc bộ Khuyến nông, Nhóm cùng sở thích và Làng Khuyến nông tự quản; tăng cường tổ chức các lớp học hiện trường (FFS), hội thảo đầu bờ và mô hình trình diễn giống mới trực quan thay vì đào tạo lý thuyết thuần túy; chú trọng chuyển giao kỹ thuật thâm canh cho các cây trồng chủ lực (lúa lai, ngô lai) và cây trồng đặc sản có giá trị kinh tế (cây xoài, mía thương phẩm).

Về mặt đóng góp nghiên cứu, công trình đã xây dựng được bộ dữ liệu khảo sát thực tế tại chỗ về công tác khuyến nông ở một xã vùng cao điển hình của tỉnh Hà Giang, góp phần bổ sung cứ liệu thực tiễn cho Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn (Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) và cung cấp cơ sở phục vụ công tác điều hành sản xuất nông nghiệp của chính quyền xã Hữu Vinh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế nhất định do điều kiện thực tế quy định:

• Thời gian tiến hành nghiên cứu ngoài thực địa tương đối ngắn (kéo dài trong 5 tháng, từ tháng 01/2014 đến tháng 05/2014), chủ yếu bao quát vụ xuân hè nên chưa thể theo dõi trực tiếp trọn vẹn chu kỳ sinh trưởng của tất cả các vụ gieo trồng trong cả năm.
• Phạm vi khảo sát chọn mẫu sơ cấp mới dừng lại ở 60 hộ dân tập trung tại 3 thôn (Bản Vàng, Bản Trưởng, Tân Tiến) trên tổng số 13 thôn bản của toàn xã; quy mô phỏng vấn cán bộ khuyến nông dừng ở 14 người.
• Tác giả tự nhìn nhận đây là công trình nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp đầu tay nên phần phân tích số liệu điều tra hộ và đánh giá các nhân tố kinh tế - xã hội chuyên sâu chưa thật sự hoàn thiện.

Hướng nghiên cứu tiếp được gợi mở từ giới hạn của đề tài:

• Cần mở rộng phạm vi điều tra khảo sát trên toàn bộ 13 thôn bản của xã Hữu Vinh nhằm so sánh sự khác biệt về khả năng tiếp nhận khoa học kỹ thuật giữa vùng địa hình thung lũng thấp và vùng núi cao hiểm trở.
• Cần nghiên cứu sâu hơn về các giải pháp kỹ thuật bảo quản sau thu hoạch, xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm cho cây ăn quả đặc sản (cây xoài) và cây công nghiệp ngắn ngày (cây mía) nhằm chuyển giao đồng bộ kỹ thuật gắn liền với đầu ra thương mại cho nông dân.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với sinh viên chuyên ngành Khuyến nông, Phát triển nông thôn và Kinh tế nông nghiệp tại các trường đại học khối nông - lâm nghiệp khi nghiên cứu phương pháp luận đánh giá hoạt động khuyến nông cơ sở. Tài liệu cũng hữu ích cho cán bộ khuyến nông cấp huyện, xã và các nhà quản lý nông nghiệp tại các huyện vùng cao núi đá phía Bắc (đặc biệt là vùng Cao nguyên đá Đồng Văn - Hà Giang) trong việc vận dụng các công cụ đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA, RRA). Phần số liệu thống kê chi tiết về hiện trạng đất đai, cơ cấu mùa vụ, đặc điểm khí hậu và sơ đồ mạng lưới khuyến nông tự quản (Câu lạc bộ Khuyến nông, Nhóm cùng sở thích) là tư liệu thực chứng đáng tin cậy phục vụ công tác xây dựng kế hoạch chuyển giao kỹ thuật và chính sách phát triển nông thôn mới tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu điều tra thực tế là bao nhiêu và được phân bổ như thế nào?
Tác giả đã lựa chọn ngẫu nhiên 20 hộ nông dân tại mỗi thôn trong số 3 thôn đại diện gồm Bản Vàng, Bản Trưởng và Tân Tiến, tạo thành tổng quy mô mẫu sơ cấp là 60 hộ gia đình (n = 60). Bên cạnh đó, tác giả phỏng vấn trực tiếp 14 cán bộ khuyến nông đang tham gia chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trên địa bàn.

2. Điều kiện khí hậu và thời tiết tại xã Hữu Vinh có đặc điểm gì tác động trực tiếp đến trồng trọt?
Nhiệt độ trung bình năm của xã là 23,4°C, độ ẩm trung bình 82,3% và lượng mưa trung bình tháng đạt 135,2 mm. Khí hậu chia thành hai mùa rõ rệt: Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 tập trung 80 - 85% lượng mưa cả năm (tháng 8 cao nhất đạt 456 mm) thường kéo theo lũ quét, ngập úng và sạt lở đất; mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau có lượng mưa thấp (40 - 50 mm/tháng), nhiệt độ xuống thấp (tháng 1 trung bình 16,2°C) thường xuyên gây ra khô hạn, rét đậm, rét hại và sương muối ảnh hưởng xấu đến thời vụ gieo trồng.

3. Cơ cấu tổ chức khuyến nông tại xã Hữu Vinh được bố trí ra sao?
Về nhân lực chuyên trách, xã Hữu Vinh chỉ có 01 cán bộ khuyến nông phụ trách toàn bộ địa bàn 13 thôn bản. Cán bộ này chịu sự chỉ đạo nghiệp vụ của Trạm Khuyến nông huyện Yên Minh và UBND xã, phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Trạm Bảo vệ thực vật. Để chuyển giao TBKT đến hộ nông dân, hệ thống dựa vào mạng lưới tổ chức cơ sở gồm: Câu lạc bộ Khuyến nông, Làng Khuyến nông tự quản và các Nhóm/Hội nông dân cùng sở thích.

4. Vì sao năng suất các cây trồng chính như lúa và ngô của xã có xu hướng sụt giảm trong năm 2013?
Theo số liệu thống kê trong khóa luận, năng suất lúa giảm từ 60,3 tạ/ha (năm 2012) xuống 59,2 tạ/ha (năm 2013); năng suất ngô giảm từ 35,54 tạ/ha (năm 2012) xuống 33,91 tạ/ha (năm 2013). Nguyên nhân được văn bản xác định là do ảnh hưởng của các đợt rét kéo dài vào những tháng đầu năm kết hợp mưa đá làm thiệt hại mùa màng.

5. Tỷ lệ hộ nghèo và cơ cấu lao động của xã Hữu Vinh năm 2013 được văn bản ghi nhận như thế nào?
Năm 2013, xã có 796 hộ với 3.878 nhân khẩu. Tỷ lệ hộ nghèo chiếm tới 59,18% (471 hộ), hộ trung bình chiếm 40,20% (320 hộ) và hộ khá giàu chỉ chiếm 0,62% (5 hộ). Tổng số người trong độ tuổi lao động là 2.637 người, trong đó lao động nông nghiệp chiếm 62,02% (1.635 người) và lao động phi nông nghiệp chiếm 37,98% (1.002 người).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Mai Thị Lý đã phản ánh trung thực thực trạng công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã vùng cao Hữu Vinh, huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang giai đoạn 2011 - 2013. Bằng phương pháp khảo sát mẫu kết hợp tổng hợp số liệu thứ cấp, đề tài đã chỉ rõ những kết quả đạt được trong việc duy trì sản xuất lúa, ngô, mía và phát triển chăn nuôi, đồng thời nhận diện khó khăn cốt lõi về địa hình dốc, thời tiết khắc nghiệt và lực lượng cán bộ khuyến nông cơ sở quá mỏng. Các giải pháp đề xuất về hoàn thiện chính sách trợ giá, đào tạo nghiệp vụ cho khuyến nông viên và nhân rộng mô hình khuyến nông tự quản có giá trị thực tiễn đối với sự phát triển kinh tế nông nghiệp của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một nước có 76% dân số sống ở nông thôn. Trong quá trình phát triển kinh tế nhiều thế kỷ qua, nông nghiệp luôn giữ vị trí quan trọng. Nền nông nghiệp nước ta ngày càng phát triển vững mạnh và đạt được thành tích đáng khích lệ.

Nếu như trước đây chúng ta chỉ sản xuất đủ ăn thì hiện nay chúng ta trở thành một nước xuất khẩu gạo đứng thứ hai trên thế giới (sau Thái Lan). Đạt được kết quả đó do nhiều yếu tố mang lại, trong đó có công rất lớn của ngành khuyến nông. Từ khi Việt Nam ra nhập WTO(11/1/2007), thì việc sản xuất hàng hóa theo nhu cầu thị trường là việc phát triển kinh tế theo xu thế của thế giới, từ bỏ hoàn toàn kiểu sản xuất theo kiểu tự túc tự cấp. Phát triển sản xuất theo nhu cầu của thị trường là sản xuất theo cơ chế cung -cầu, tức là lượng hàng hóa sản xuất phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường.Việc sản xuất theo cơ chế này sẽ giúp nền kimh tế của nước ta nhanh chóng chạy theo nền kinh tế của các nước phát triển trên thế giới, tuy nhiên tính rủi ro lại cao.

Vì vậy việc tính toán trong sản xuất là rất quan trọng để vừa đảm bảo tăng trưởng nền kinh tế vĩ mô, vừa đảm bảo đem lại lợi nhuận cho người dân, nâng cao dần chất lượng cuộc sống của người dân. Theo mục tiêu của chính phủ thì sẽ giảm dần tỷ lệ sản xuất trong nông nghiệp, tăng dần tỷ trọng trong công nghiệp, dịch vụ và phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa, cho nên việc sản xuất nông nghiệp cần đặc biệt chú ý để vừa đảm bảo an ninh lương thực, vừa đảm bảo xuất khẩu mặt hàng nông sản là thế mạnh của Việt Nam.Đầu tư cho nông nghiệp là một trong những mục tiêu của đất nước trong thời gian tới, việc nghiên cứu các giống vật nuôi mang lại năng suất cao, phẩm chất tốt và chuyển giao cho các địa phương phù hợp với tiềm năng của mỗi vùng, tuy nhiên thì hiện nay việc chuyển giao công nghệ cho các địa phương còn ít, hiệu quả chưa cao, chưa phát huy được hết tiềm năng của vùng, muốn tìm được nguyên nhân cần phải có phương án đánh giá hiệu quả của hoạt động chuyển giao mang lại và đặc biệt đánh giá hiệu quả của hoạt động khuyến 2 nông trong công tác chuyển giao các giống vật nuôi cây trồng là rất là rất quan trọng bởi vì khuyến nông có nhiệm vụ đi sâu vào cộng đồng dân cư, tìm hiểu được thông tin cần thiết cung cấp cho các nhà quản lý, hoạt động khuyến nông có hiệu quả thì công tác chuyển giao mới đem lại những thành công. Để thúc đẩy nền nông nghiệp phát triển thì việc chuyển giao khoa học kỹ thuật tới người nông dân là việc làm cần thiết và cấp bách. Ngày 2/3/1993, chính phủ ra Chỉ thị 13/CP kèm theo thông tư liên bộ số 02/LB/TT hướng dẫn thi hành nghị định 13/CP và các quy định, các hoạt động khác nhằm cải tiến một cách có hiệu quả công tác khuyến nông từ TW đến địa phương.

Nghị định 13/CP ra đời đã phát triển hệ thống khuyến nông mạnh mẽ và đem lại hiệu quả to lớn cho nền nông nghiệp nước nhà. Ngày 26/4/2005 nghị định 56/CP của chính phủ được ban hành thay cho nghị định 13/CP về công tác khuyến nông đã đạt được rất nhiều thành tựu to lớn. Ngày 8/1/2010 Nghị định số 02/2010/NĐ-CP của Chính phủ : Về khuyến nông được ban hành, Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2010 và thay thế Nghị định số 56/2005/NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2005 của Chính phủ quy định về khuyến nông, khuyến ngư với những mục tiêu và hoạt động mới phù hợp với sự phát triển của đất nước. Sau những năm hoạt động hệ thống khuyến nông khuyến lâm ngày càng phát triển cả về tổ chức lẫn nội dung, khuyến nông đã góp phần đáng kể vào thành tựu sản xuất nông lâm nghiệp, nhiều tiến bộ khoa học công nghệ đã được chuyển giao áp dụng vào sản xuất góp phần tăng năng suất vật nuôi, cây trồng và chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng hàng hoá chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, tăng thu nhập cho người lao động.

Xã Hữu Vinh thuộc huyện Yên Minh là một trong những huyện vùng núi phía bắc của tỉnh Hà Giang và là xã có diện tích đất đai rộng lớn, địa hình hiểm trở, người dân cần cù chịu khó, đoàn kết thu nhập chủ yếu là nông nghiệp. Vì vậy chương trình chuyển giao tiến bộ kỹ thuật (TBKT) trồng trọt trong những năm qua được chú trọng tiến hành với nhiều nỗ lực nhằm mục tiêu đảm bảo an ninh lương thực; chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; nâng cao năng suất chất lượng cây trồng; tạo nên những vùng sản xuất hàng hoá có quy 3 mô, chất lượng tốt; tăng giá trị thu nhập trên mỗi héc ta đất. Trên cơ sở đó để phân bổ lại lao động trong nông nghiệp, mở rộng ngành nghề. Để đánh giá hiệu quả của công tác khuyến nông trong chuyển giao TBKT vào sản xuất, một mặt phát huy thế mạnh, mặt khác khắc phục những tồn tại yếu kém nhằm phát triển các giống cây trồng, vật nuôi mới ra diện rộng.

Xuất phát từ thực tiễn, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, sự nhất chí của khoa kinh tế & phát triển nông thôn và sự góp ý của cô giáo PGS.TS Đinh Ngọc Lan cùng với lòng nhiệt huyết của mình tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã Hữu Vinh - huyện Yên Minh - tỉnh Hà Giang”. Mục đích nghiên cứu Đánh giá được công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật về trồng trọt tại xã Hữu Vinh - huyện Yên Minh, từ đó đề xuất một số giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả công tác khuyến nông trong trồng trọt. Mục tiêu nghiên cứu - Điều tra được điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của xã Hữu Vinh. - Nghiên cứu được tình hình công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ KHKT về trồng trọt tại xã.

- Phân tích được thuận lợi, khó khăn trong hoạt động khuyến nông của xã. - Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ KHKT về lĩnh vực trồng trọt tại địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học - Củng cố lý thuyết cho sinh viên.

- Giúp sinh viên tiếp xúc với thực tế, nâng cao năng lực, rèn luyện kỹ năng - Là tài liệu tham khảo sinh viên ngành khuyến nông. Ý nghĩa thực tiễn - Đề tài đánh giá một cách tổng quát thực trạng công tác khuyến nông ở xã Hữu Vinh do vậy đây có thể là một tài liệu tham khảo góp phần củng cố 4 thêm về mặt lý luận và thực tiễn trong công tác khuyến nông cho xã trong việc triển khai thực hiện chương trình hoạt động khuyến nông về lĩnh vực trồng trọt. - Là tài liệu tham khảo cho các bạn đọc quan tâm. 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở lý luận của đề tài 2. Những kiến thức lý luận cơ bản của khuyến nông 2. Khái niệm và triết lý khuyến nông * Khái niệm: Khuyến nông là hệ thống các biện pháp giáp dục nông dân nhằm đẩy mạnh phát triển sản xuất nông nghiệp, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nông dân, xây dựng và phát triển nông thôn mới. Theo tổ chức lương thực và nông nghiệp của liên hợp quốc đã đúc kết và trên cơ sở hoạt động khuyến nông của Việt Nam ta có thể định nghĩa khuyến nông như sau: “Khuyến nông là cách đào tạo rèn luyện tay nghề cho nông dân.

Đồng thời giúp họ hiểu được các chủ trương chính sách về nông nghiệp, những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm về quản lý kinh tế, những thông tin về thị trường để giúp họ có khả năng giải quyết những vấn đề của gia đình và cộng đồng, nhằm đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống nâng cao trình độ dân trí, góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới”. Như vậy khuyến nông là cách giáo dục ngoài học đường cho nông dân, khuyến nông là quá trình vận động, quảng bá, khuyến cáo kéo dài…cho nông dân theo nguyên tắc tự nguyện, chứ không áp đặt, mệnh lệnh. Nó là một quá trình tiếp thu dần dần và tự giác của nông dân. - Khuyến nông hiểu theo nghĩa rộng, là khái niệm chung để chỉ tất cả những hoạt động hỗ trợ sự nghiệp xây dựng và phát triển nông thôn.

- Khuyến nông theo nghĩa hẹp, là một tiến trình giáo dục không chính thức mà đối tượng của nó là người nông dân. Tiến trình này đem đến cho người nông dân những thông tin và những lời khuyên nhằm giúp họ tự giải quyết những vấn đề hoặc những khó khăn trong cuộc sống. Khuyến nông hỗ trợ sản xuất nâng cao hiệu quả canh tác để không ngừng cải thiện chất lượng cuộc sống của nông dân và gia đình họ [3]. Tiến trình sản xuất bao gồm các yếu tố kiến thức và kỹ năng, những khuyến cáo kỹ thuật, tổ chức của nông dân, động cơ và lòng tin.

Vì vậy, cán 6 bộ khuyến nông cần đến với họ, giúp đỡ họ và khuyến khích họ tham gia các chương trình khuyến nông. Nhưng điều quan trọng hơn cả là cần phải thuyết phục và động viên để họ tin tưởng họ hoàn toàn có thể tự giải quyết và hành động để cải thiện cuộc sống của chính mình. Khuyến nông là một quá trình trao đổi học hỏi kinh nghiệm, truyền bá kiến thức, đào tạo kỹ năng và trợ giúp những điều kiện cần thiết trong sản xuất nông lâm nghiệp cho nông dân, để họ có đủ khả năng tự giải quyết được những công việc của chính mình, nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho gia đình và cộng đồng. * Triết lý khuyến nông: Khuyến nông dựa trên quan điểm cho rằng nông dân là những người thông minh, có năng lực rất mong muốn nhận được thông tin và kiến thức mới để phát triển sản xuất nhằm đem lại hạnh phúc ấm no cho gia đình, cho cá nhân và cho cộng đồng của mình.

Khuyến nông được thực hiện ở mọi nơi (trong nhà, ngoài đồng, trong lớp học,.