MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài. Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, nó được khống chế về diện tích, không gian, vị trí địa lý theo đường biên giới quốc gia. Đất gắn bó mật thiết với sự tồn tại và phát triển của các sinh vật nói chung, của con người nói riêng.
Đối với xã hội loài người, đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng. Đối với một quốc gia, đất đai là một dấu hiệu quan trọng để xác định chủ quyền, xác định sự thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, toàn vẹn chủ quyền quốc gia. Từ khi nước ta chuyển từ nền kinh tế tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước thì nhu cầu và giá trị về sử dụng đất ngày càng gia tăng trong lĩnh vực kinh tế xã hội và trong cuộc sống của người dân. Chính vì thế, các vụ tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai phát sinh la không tránh khỏi, xảy ra hầu hết ở các tỉnh thành trong cả nước và gây mất đoàn kết trong nội bộ nhân dân, làm ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự.
Ở nước ta hiện nay tranh chấp, khiếu nại và tố cáo đất đai có xu hướng ngày càng tăng cả về số lượng cũng như tính chất phức tạp. Việc giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo không được nhiều hoặc có giải quyết nhưng chưa dứt điểm, còn chậm, chưa đủ mạnh, số vụ phát sinh nhiều, số vụ giải quyết hiệu quả chưa cao dẫn đến tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt cấp ngày càng tăng và ngày càng gay gắt. Do đó, việc giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trở thành vấn đề bức xúc của toàn xã hội, được nhiều ngành nhiều cấp quan tâm. Thành phố Cao Bằng đang trên đà phát triển theo hướng trở thành một thành phố hiện đại, năng động và những năm qua đã đạt được những thành tựu nhất định.
Song mặt trái của sự phát triển này đã làm đảo lộn đời sống của một số gia đình, làm nảy sinh các bất đồng trong mối quan hệ giữa người sử dụng đất với nhau và giữa người sử dụng đất với người quản lý dẫn đến các vụ tranh chấp, khiêu nại, tố cáo về đất đai tương đối nhiều. 2 Từ yêu cầu thực tiễn, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu Nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Quản lý tài nguyên - Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo ThS. Nông Thu Huyền, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn Thành phố Cao Bằng - tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2012 - 2014”. Mục đích nghiên cứu.
Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn thành phố Cao Bằng giai đoạn 2012 - 2014. Từ đó rút ra một số kinh nghiệm và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn thành phố trong thời gian tới. -Nắm vững nội dung quản lý và sử dụng đất đai tại luật đất đai năm 2003, 2013, cùng nội dung trong các văn bản pháp lý có liên quan đến công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai. -Các thông tin tài liệu, số liệu thu thập được phải trung thực, chính xác, khách quan, Đánh giá đúng thực trạng, khoa học, thu được hiệu quả cao nhất.
-Các giải pháp đề xuất phải phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, có tính khả thi, theo đúng quy định của pháp luật. Ý nghĩa của đề tài. -Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học: + Trong quá trình học tập và nghiên cứu, giúp sinh viên chủ động, làm quen, năng động sáng tạo gắn kết và củng cố, vận dụng lý thuyết đã được trang bị trong nhà trường vào thực tiễn. + Làm cơ sở triển khai các đề án nhằm cải cách công tác giải quyết khiếu nại đất đai tại Phòng Tài nguyên và Môi trường nói riêng và trên địa bàn Thành phố Cao Bằng nói chung.
+ Nắm bắt được hoạt động giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn Thành phố Cao Bằng. -Ý nghĩa thực tiễn: 3 + Đánh giá được công tác giải quyết khiếu nại về đất đai tại Phòng Tài nguyên Môi trường Thành phố Cao Bằng trong những năm gần đây. + Rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác giải quyết khiếu nại về đất đai. + Nâng cao hiệu quả trong giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai tại Phòng Tài nguyên và Môi trường Thành phố Cao Bằng.
+ Góp phần nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai theo đúng pháp luật. Hạn chế thấp nhất các hành vi vi phạm luật đất đai, phục vụ việc quản lý và sử dụng đất đai hợp lý trên địa bàn Thành phố Cao Bằng, Tỉnh Cao Bằng trong thời giai tới. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học.
Cùng với lịch sử phát triển đất nước, công tác quản lý đất đai cũng dần được hoàn thiện. Nội dung cơ bản của công tác quản lý đất đai được thể hiện trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Hệ thống văn bản này cũng dần được hoàn thiện, từ chỗ chỉ là những văn bản dưới luật, có cả những văn bản chỉ quy định tạm thời đến chỗ Nhà nước ban hành Luật Đất đai 1987, đến Luật Đất đai 1993 rồi đến luật đất đai 2003 và đến nay là Luật Đất đai 2013. Nhằm phát triển và đổi mới đất nước để phù hợp với tình hình thực tế về kinh tế - văn hóa - xã hội - chính trị.
Tuy nhiên cũng phát sinh nhiều mâu thuẫn trong quan hệ đất đai giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với tập thể,. thể hiện thông qua các vụ tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai. Những năm gần đây tình hình khiếu nại, tranh chấp, tố cáo về đất đai có xu hướng tăng dần và nhiều nơi là điểm nóng. Đặc biệt là khiếu nại vượp cấp làm cho công tác giải quyết của các cấp, các ngành gặp nhiều khó khăn.
Tình trạng khiếu kiện vượt cấp lên trung ương về lĩnh vực đất đai ngày càng diễn biến phức tạp, tập trung nhiều về thu hồi đất, đòi lại đất hoặc đòi bồi thường, hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng… tại các dự án đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, và các khu vực nâng cấp mở rộng cơ sở hạ tầng. Căn cứ vào luật đất đai 2013;[2] Căn cứ vào nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2013 của Chính phủ;[6] Căn cứ vào nghị định 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 về quy định sử phạt hành chính;[7] Căn cứ Thông tư 02/2015/TT-BTNMT ngày 27/01/2015 về hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2013 của Chính phủ;[12] 5 Căn cứ luật khiếu nại, tố cáo năm 2011;[3] Luật khiếu nại, tố cáo ngày 02/12/1998; Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo năm 2004 và năm 2005;[4] Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai;[8] Nghị định 105/2009/NĐ-CP ngày 11/11/2009 của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai;[11] Căn cứ Chỉ thị 36/2004/CT-TT chấn chỉnh và tăng cường trách nhiệm của thủ tướng các cơ quan hành chính nhà nước trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo;[1] Căn cứ luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật khiếu nại, tố cáo của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 58/2005/QH11 ngày 29/11/2005;[5] Căn cứ Nghị định số 136/2006/NĐ-CP ngày 14-11-2006 của chính phủ Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật khiếu nại, tố cáo và các luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật khiếu nại, tố cáo;[9] Căn cứ Nghị định 84/2007/NĐ-CP của Chính phủ ngày 25/5/2007 Quy định bổ sung về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền SDĐ, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. Một số quy định trong văn bản quy phạm pháp luật về công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai. Tranh chấp về đất đai.
Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai bên hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp về đất đai. Là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng môi trường trong nội bộ tổ chức hộ gia đình và các cá nhân để tìm ra các biện pháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm khôi phục lại các quyền sử dụng đất bị xâm hại đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi, vi phạm pháo luật. 6 Theo quy định tại Điều 203-luật đất đai 2013 thì tranh chấp đất đai sau khi hòa giải tại UBND xã, phường, thị trấn mà một bên hoặc các bên đương sự không nhất trí thì được giải quyết như sau: + Tranh chấp đất đai mà đương sự có giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của luật này và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do TAND giải quyết; + Tranh chấp đất đai mà đương sự không có giấy chứng nhận hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của luật này thì đương sự chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định sau đây: - Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại UBND cấp có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 điều này; - Khởi kiện tại TAND có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
- Với quy định tăng thêm thẩm quyền cho tòa án trong việc giải quyết cả các tranh chấp đất đai mà các đương sự không có các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất như trên sẽ góp phần giải quyết được các tồn tại, vướng mắc trên đây, giải tỏa được các tranh chấp tồn đọng trong lĩnh vực đất đai từ trước đến nay và chấm dứt tình trạng khiếu nại, khiếu kiện kéo dài trong thời gian sớm nhất.