MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt không gì thay thế đƣợc, là lãnh thổ quốc gia, là cơ sở sản xuất nông nghiệp, là tƣ liệu sản xuất đặt biệt, là đối tƣợng lao động, đồng thời cũng là môi trƣờng sản xuất ra lƣơng thực, là nhân tố quan trọng hợp thành môi trƣờng sống. Đất đai không chỉ quan trọng đối với ngành sản xuất lƣơng thực nuôi sống con ngƣời mà còn quan trọng đối với các ngành khác nhƣ: giao thông,xây dựng,lâm nghiệp…. Trƣớc áp lực về tăng dân số, cùng nhịp độ phát triển nền kinh tế thị trƣờng luôn luôn vận động, phát triển theo hƣớng nông thôn hóa đô thị nhƣ hiện nay, nhất là các vùng kinh tế trọng điểm dẫn đến nhu cầu về sử dụng đất ngày càng trở nên cấp thiết.
Do đó đất đai luôn bị động theo thời gian về nhiều mặt nhƣ: Diện tích, mục đích sử dụng đất, chủ sử dụng… để giúp cơ quan nhà nƣớc quản lý đất đai đƣợc chặt chẽ theo dõi cập nhật thƣờng xuyên thì việc tổ chức thực hiện công tác cập nhật chỉnh lý biến động đất đai hằng ngày là điều rất cần thiết. Trong những năm gần đây, với tốc độ đô thị hóa nhanh, Hòa Bình với mức độ biến động đất đai có thay đổi lớn do thực hiện các dự án, các công trình mà Nhà nƣớc thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, kể cả các công trình Nhà nƣớc và Nhân dân cùng làm chiếm tỷ lệ lớn tại địa phƣơng. Cùng với sự phát triển xã hội là sự gia tăng dân số đã gây sức ép lớn về nhu cầu sử dụng đất dẫn đến tình hình chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất diễn ra hết sức phức tạp và khó kiểm soát. Tuy nhiên, công tác cập nhật, chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai chƣa đƣợc thực hiện kịp thời, đầy đủ và thƣờng xuyên theo quy định; điều này không chỉ ảnh hƣởng đến công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai mà còn là nguy cơ gây ra tình trạng tranh chấp, vi phạm pháp luật sau này.
Nguyên nhân chủ yếu là do chƣa thật sự tập trung chỉ đạo, giải quyết kịp thời các khó khăn, vƣớng mắc trong quá trình thực hiện công tác cập nhật, chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính 2 và cơ sở dữ liệu đất đai; sự tham gia của các cấp, các ngành tại địa phƣơng chƣa đƣợc chặt chẽ, thiếu tích cực; việc đầu tƣ kinh phí chỉnh lý biến động đất đai vẫn còn hạn chế. Vì vậy công tác cập nhật, chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai. Để quản lý quỹ đất đai có hiệu quả, nắm đƣợc mức độ sử dụng đất đai của địa phƣơng đòi hỏi việc nắm bắt, cập nhật thông tin đầy đủ và phản ánh đúng thực trạng sử dụng đất thông qua việc đăng ký, chỉnh lý, cập nhật biến động đất đai trên hồ sơ địa chính. Việc cập nhật những thay đổi yêu cầu phải thƣờng xuyên, liên tục và kịp thời đảm bảo thông tin hồ sơ địa chính lƣu trữ đƣợc chính xác và thống nhất giữa các cấp quản lý.
Xuất phát từ nhu cầu thực tế tại địa phƣơng nói chung cũng nhƣ muốn tìm hiểu rõ hơn về công việc cụ thể của mình tại Văn phòng đang ký đất đai tỉnh Hoà Bình nói riêng, em lựa chọn thực hiện đề tài “ Đánh giá công tác cập nhật, chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính tại Văn phòng đăng ký đất đai trên địa bàn tỉnh Hòa Bình ”. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu tổng quát Nghiên cứu cơ sở lý thuyết của công tác, cập nhật chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính tỉnh Hoà Bình Đánh giá thực trạng và đƣa ra giải pháp hoàn thiện công tác, cập nhật chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính tại tỉnh Hoà Bình 2. Mục tiêu cụ thể Nghiên cứu cơ sở pháp lý về công tác cập nhật, chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính thông qua đánh giácông tác quản lý nhà nƣớc về đất đai Phân tích tình hình cập nhật chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính giaiđoạn 2015-2018.
Phân tích thuận lợi và khó khăn trong công tác cập nhật, chỉnh lý để từ đóđƣa ra các giải pháp góp phần hoàn thiện công tác cập nhật chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu * Đối tƣợng nghiên cứu Các nội dung cập nhật, chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính đối với từng trƣờng hợp cụ thể nhƣ: chuyển nhƣợng, thừa kế, tặng cho, góp vốn,… Chỉnh lý bản đồ địa chính, sổ địa chính , sổ theo dõi biến động đất đai, sổmục kê, sổ cấp giấy CNQDĐ. Hộ gia đình, cá nhân, tổ chức,doanh nghiệpsử dụng đất trên địa bàn, hồ sơ địa chính, các vănbản pháp luật và các tài liệu liên quan đến việc cập nhật, chỉnh lí biến độngđất đai giai đoạn từ 2015-2018 Hiện trạng sử dụng đất đai năm 2018. Biến động sử dụng đất đai tỉnh Hòa Bình giai đoạn năm 2015-2018.
*Phạm vi nghiên cứu Cập nhật chỉnh lí biến động hồ sơ địa chính tỉnh Hòa Bìnhlà cơ sở để đánh giá hiện trạng sử dụng đất, đảm bảo cho việc cập nhật dữ liệu đất đai trên địa bàn đƣợc chính xác. Thời gian từ năm 2015-2018 vì sau khi Luật đất đai 2013 có hiệu lực từ 1/2014 và sự thành lập Văn phòng đăng ký đất đai 8/2015 trên cơ sở hợp nhất Văn phòng ĐKQSDĐ ở các huyện thì công tác cập nhật, chỉnh lý biến động có sự thay đổi lớn, yêu cầu các cấp phải đồng bộ và thống nhất. Nội dung nghiên cứu Đánh giá tình hình quản lí đất đai và hiện trạng sử dụng đất năm 2018 Đánh giá công tác cập nhật, chỉnh lý biến động đất đai thông qua các tiêu chí cụ thể tại đơn vị đang công tác Đánh giá tình hình biến động đất đai qua các giai đoạn Đánh giá thực trạng hệ thống hồ sơ địa chính trong công tác quản lí đấtđai Chỉnh lí biến động đất đai trong hệ thống hồ sơ địa chính Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác chỉnh lí biến động đất đai 5. Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp điều tra thu thập số liệu: số liệu hiện trạng sử dụng đất, số liệu 4 biến động đất đai và những tàiliệu, số liệu có liên quan đến công tác chỉnh lí biến động đất đai Phƣơng pháp so sánh: từ các số liệu thu thập đƣợc từ đó so sánh tình hình biến động đất đai qua từng năm, từng đối tƣợng, tình hình biến động các quyền sử dụng đất của ngƣời sử dụng giai đoạn 2015-2018.
Phƣơng pháp phân tích: phân tích số liệu từng giai đoạn và từng đốitƣợng nghiên cứu; phân tích hệ thống số liệu theo từng giai đoạn , theo tƣ̀ng đố i tư ơ ̣ng nghiên cứu. Sau đó tổ ng hơ ̣p số liệu nhằ m rút ra nhƣ̃ng tồ n ta ̣i và ha ̣n chế ; thu thập số liệu có liên quan đến công tác lập hồ sơ địa chính ban đầu; thu thập tài liệu, số liệu động đất đai hợp pháp cả về loại hình sử dụng và đối tƣợng sử dụng. Phƣơng pháp kế thừa: tấ t cả các số liệu , tài liệu , bản đồ sau khi thu thập đƣợc ta tiế n hành phân loa ̣i đánh giá mƣ́c độ tin cậy của tài liệu , số liệu, bản đồ để từ đó xác định tài liệu nào có thể kế thừa hoàn toàn , tài liệu nào cần phải chỉnh lý , bổ sung và tài liệu nào không có khả năng sƣ̉ du ̣ng. Phƣơng pháp trực tiếp, gián tiếp phỏng vấn đồng nghiệp để đƣa ra nhận định, đánh giá quy trình làm việc tại đơn vị công tác.
5 CHƢƠNG1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC CẬP NHẬT, CHỈNH LÝ BIẾN ĐỘNG HỒ SƠ ĐỊA CHÍNH 1.Biến động đất đai 1.Khái niệm biến động đất đai Biến động đất đai là quá trình sử dụng của ngƣời sử dụng đất làm thay đổi hình thể , kích thƣớc , diện tić h , mục đích sử dụng đất so với hiện trạng ban đầu. Nguyên nhân dẫn đến biến động đất đai là do nền kinh tế phát triển về mọi m ặt dẫn đến nhu cầu về nhà ở ngày càng cao hơn , chẳ ng ha ̣n như tƣ̀ đấ t nông nghiệp chuyể n sang đấ t phi nông nghiệp đư ơ ̣c sƣ̉ du ̣ng vào mu ̣c đić h xây dƣ̣ng các nhà máy , xí nghiệp ngày càng nhiề u ; đồ ng thời nhu cầ u về đấ t ở ngày càng tăng cao. Tƣ̀ đó vấ n đề theo dõi cập nhật và chỉnh lý các trƣờng hợp biến động đất đai là hết sức cần thiế t, để Nhà nƣớc quản lý về đất đai đƣợc chặt chẽ hơn. Mục đích của đăng ký biến động đất đai và chỉnh lý hồ sơ địa chính là nhằm đảm bảo cho hồ sơ điạ chiń h luôn phản ánh đúng thƣ̣c trang sƣ̉ du ̣ng đấ t ngoài thƣ̣c đia.̣ Giúp Nhà nƣớc nắm chắc đƣợc quỹ đất và những thay đổi trong quá trình sử dụng đất để tiến hành các loa ̣i thuế phù hơ ̣p đồ ng thời bảo vệ lơ ̣i ić h chin ́ h đáng của ngƣời sử dụng đất.
Các loại biến động đất đai gồm: Biế n động hơ ̣p pháp : Ngƣời sử dụng đất xin đăng ký biến động đất đai và đư ơ ̣c cơ quan Nhà nư ớc có thẩ m quyề n cho phép. Biế n động chư a hơ ̣p pháp : Ngƣời sử dụng đất xin đăng ký biến động đất đai nhƣng chƣa đƣợc cơ quan Nhà nư ớc có thẩ m quyề n phê duyệt. Tuy nhiên , hồ sơ điạ chính chỉ đư ơ ̣c chỉnh lý cho nhƣ̃ng trư ờng hơ ̣p biế n động hơ ̣p pháp. Các hình thức biến động đất đai: Trong quá trình sƣ̉ du ̣ng đấ t , do nhu cầ u đời số ng nhân dâ n và yêu cầ u phát 6 triể n kinh tế - xã hội, phát sinh rất nhiều hình thức thay đổi liên quan đến quyền sử dụng đất phải làm thủ tục đăng ký biến động.
Căn cứ tính chất , mƣ́c độ thay đổ i có thể phân làm các loa ̣i sau : Biế n động do chuyể n đổ i , chuyể n như ơ ̣ng, cho thuê , cho thuê la ̣i , thƣ̀a kế , tặng cho quyề n sƣ̉ du ̣ng đấ t go ̣i là biế n động về quyề n sƣ̉ du ̣ng đấ t .