ĐẠI ĐẠI HỌC HỌC QUỐC QUỐC GIA GIA HÀ HÀ NỘI NỘI KHOA KHOA LUẬT LUẬT TRẦN TRẦNTHỊ THỊNGA NGA ĐÁNH ĐÁNH GIÁ GIÁ CÔNG CÔNG CHỨC CHỨC HÀNH HÀNH CHÍNH CHÍNH NHÀ NHÀ NƯỚC NƯỚC ỞỞ VIỆT VIỆT NAM NAM TRONG GIAI ĐOẠN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN HIỆN NAY NAY LUẬN LUẬN VĂN VĂN THẠC THẠC SỸ SỸ LUẬT LUẬT HỌC HỌC Hà Nội – 2008 Hà Nội – 2008 z ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRẦN THỊ NGA ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY CHUYÊN NGÀNH: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật MÃ SỐ : 60.01 LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Phạm Hồng Thái Hà Nội – 2008 2 z Lời cảm ơn Hoàn thành luận văn này, trƣớc hết tôi xin chân thành cảm ơn nhà trƣờng, các cơ quan, tổ chức đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thu thập tài liệu, cũng nhƣ thực hiện đề tài. Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn Giáo sƣ. Tiến sỹ Phạm Hồng Thái – Trƣởng khoa Nhà nƣớc và pháp luật – Học viện Chính trị – Hành chính Quốc gia, ngƣời đã giúp đỡ tôi tận tình trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Hà Nội, ngày 18 tháng 2 năm 2008 Tác giả luận văn Trần Thị Nga 3 z Lời cam đoan Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, đƣợc hoàn thành dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của GS.TS Phạm Hồng Thái.
Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực. Hà Nội, ngày 18 tháng 2 năm 2008 Tác giả luận văn Trần Thị Nga 4 z NỘI DUNG SỐ TRANG Lời nói đầu 1 CHƢƠNG 1: QUAN NIỆM VỀ CÔNG CHỨC HÀNH 8 CHÍNH NHÀ NƢỚC VÀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1.1 CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC VÀ CÁC 8 YÊU CẦU ĐỐI VỚI CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1.1 Khái niệm và đặc điểm của công chức hành chính 8 nhà nƣớc 1.2 Yêu cầu đối với công chức hành chính nhà nƣớc 12 1.2 KINH NGHIỆM ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC NHÀ 16 NƢỚC TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI 1.1 Kinh nghiệm đánh giá công chức nhà nƣớc trong 16 lịch sử phong kiến Việt Nam 1.2 Kinh nghiệm đánh giá công chức của một số nƣớc 19 trên thế giới 1.3 QUAN NIỆM VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH 26 CHÍNH NHÀ NƢỚC TRONG THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ ĐẤT NƢỚC 1.1 Khái niệm về đánh giá công chức hành chính nhà 26 nƣớc 1.2 Mục đích của đánh giá công chức hành chính nhà 29 nƣớc 1.3 Tiêu chí đánh giá công chức hành chính nhà nƣớc 31 1.4 Phƣơng pháp đánh giá công chức hành chính nhà 40 nƣớc 5 z 1.5 Quy trình đánh giá công chức hành chính nhà nƣớc 43 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 45 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC 47 HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 2.1 THỰC TRẠNG SỰ ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT 47 VIỆT NAM VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 2.1 Về mục tiêu đánh giá công chức 49 2. Căn cứ để đánh giá công chức 50 2.3 Về nội dung đánh giá công chức 60 2. Về quy trình đánh giá công chức 61 2.2 VIỆC ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ 65 NƢỚC CỦA CÁC CƠ QUAN NHÀ NƢỚC Ở NƢỚC TA HIỆN NAY KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 75 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ 78 NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 3.1 Sù cÇn thiÕt ph¶i n©ng cao chÊt l-îng 78 ®¸nh gi¸ c«ng chøc hµnh chÝnh nhµ n-íc 3.2 GIẢI PHÁP CỤ THỂ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ 79 ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 3.
Hoàn thiện sự điều chỉnh của pháp luật 79 3.2 Hoàn thiện hệ thống chức danh và tiêu chuẩn nghiệp 91 vụ của công chức hành chính nhà nƣớc 3.3 Mở rộng dân chủ, công khai, minh bạch trong đánh 93 giá công chức hành chính nhà nƣớc 6 z 3. Đánh giá công chức hành chính nhà nƣớc thông qua 94 môi trƣờng mới 3.5 Xây dựng đội ngũ lãnh đạo quản lý, ®éi ngò lµm 95 c«ng t¸c tæ chøc c¸n bé cã t©m, cã tµi 3.6 Đối với các cơ quan sử dụng và quản lý công chức 96 hành chính nhà nƣớc KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 98 KẾT LUẬN 100 PHỤ LỤC 1 102 PHỤ LỤC 2 104 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 107 7 z Lêi nãi ®Çu 1.Tính cấp thiết của đề tài Từ xƣa đến nay, vấn đề cán bộ luôn là một trong những vấn đề quan trọng bậc nhất của một quốc gia. Ngay từ những năm đầu thành lập nƣớc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có ý tƣởng xây dựng một nền hành chính hiện đại, có hiệu lực, hiệu quả và một đội ngũ công chức tinh thông nghiệp vụ, cần mẫn, là công bộc của dân, cần kiệm liêm chính, chí công vô tƣ. Sinh thời, Ngƣời luôn đánh giá rất cao vai trò của cán bộ trong công việc cách mạng, Ngƣời nói: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”[50 ,tr 230], “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”[50, tr 195], “Vấn đề cán bộ là một vấn đề rất trọng yếu, rất cần kíp”[50, tr 236].
Vì vậy, điều đầu tiên Đảng phải làm là phải biết rõ cán bộ. Bác viết: “Kinh nghiệm cho ta biết: mỗi lần xem xét lại nhân tài, một mặt thì tìm thấy những nhân tài mới, một mặt khác thì những người hủ hoá cũng lòi ra.”[50, tr 236] Ngày nay, để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc, dƣới tác động của xu hƣớng toàn cầu hoá và hội nhập, cùng với những thành tựu phát triển vƣợt bậc của công nghệ thông tin, Đảng và Nhà nƣớc ta đã và đang tập trung xây dựng một nền hành chính trong sạch, vững mạnh có đủ phẩm chất và năng lực để quản lý, điều hành có hiệu lực, hiệu quả mọi công việc của quốc gia. Trong ba bộ phận cấu thành của nền hành chính, việc xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nƣớc giữ vai trò quyết định. Bởi vì, suy cho cùng thì thể chế hành chính, tổ chức bộ máy hành chính và cơ chế vận hành đều là sản phẩm của đội ngũ công chức hành chính nhà nƣớc.
Họ có vai trò quyết định sự thành bại của cách mạng và hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nƣớc. Họ là những ngƣời trực tiếp tham gia xây dựng đƣờng lối, chủ trƣơng, chính sách, pháp luật, cũng chính họ là 8 z ngƣời tổ chức thực hiện, đánh giá tổng kết và điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung đƣờng lối, chính sách pháp luật ấy. Tuy nhiên, thực trạng đội ngũ công chức hành chính nhà nƣớc ở nƣớc ta hiện nay bộc lộ không ít những yếu kém, bất cập nhƣ Đảng ta đã nhận định: “đội ngũ cán bộ hiện nay xét về chất lượng, số lượng, cơ cấu nhiều mặt chưa ngang tầm với thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá”[4], “Năng lực và phẩm chất của nhiều cán bộ công chức còn yếu, một bộ phận không nhỏ thoái hoá biến chất”[6, tr 175]. Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ, công chức nói chung, công chức hành chính nhà nƣớc nói riêng chƣa tƣơng xứng, chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu công việc; tính chủ động, ý thức trách nhiệm với công việc đƣợc giao còn thấp; khả năng quản lý, điều hành còn nhiều hạn chế.
Một bộ phận công chức thoái hoá, biến chất, tham ô, buôn lậu, nhũng nhiễu phiền hà, thiếu công tâm, khách quan khi giải quyết công việc; kỷ luật hành chính lỏng lẻo, thiếu trách nhiệm với công việc đƣợc giao, bản lĩnh thiếu vững vàng. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó nguyên nhân cơ bản là việc đánh giá công chức chƣa đƣợc coi trọng đúng mức. Đảng ta đã nhận định: “Đánh giá và quản lý cán bộ là khâu yếu nhất nhưng chậm được khắc phục”[4] đến nay vẫn đúng. Điều đó đƣợc chứng minh bởi một loạt các vấn đề nhƣ : Chúng ta chƣa thực sự có một văn bản pháp luật thống nhất, cụ thể có hiệu lực, hiệu quả cao về đánh giá công chức nói chung, đánh giá công chức hành chính nhà nƣớc nói riêng.
Ngay trong pháp lệnh cán bộ, công chức năm 1998, đƣợc sửa đổi, bổ sung năm 2000, 2003 cũng không có một điều khoản nào quy định về việc đánh giá cán bộ, công chức. Nghị Định số 117/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của chính phủ về việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ công chức trong các cơ quan nhà nƣớc, có quy định riêng một mục về đánh giá công chức gồm 03 điều (từ điều 37 đến điều 39) nhƣng trên thực tế còn mang tính hình thức. Quy chế đánh giá 9 z công chức hàng năm (Ban hành kèm theo Quyết định số 11/1998/QĐ-TCCP- CCVC ngày 5/12/1998 của Bộ trƣởng, Trƣởng ban Tổ chức – Cán bộ Chính phủ) gồm 3 chƣơng, 9 điều quy định chung về đánh giá công chức nhƣng còn thiếu, sơ sài và có nhiều bất cập chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu đặt ra. Mặt khác, chƣa có sự thống nhất về nhận thức đối với những điểm chủ yếu về tiêu chuẩn đánh giá công chức.
Phƣơng thức đánh giá còn mang tính hình thức, chung chung, máy móc, thiếu căn cứ cụ thể, khách quan, khoa học. Điều này dẫn đến kết quả đánh giá không có độ chính xác, trung thực cao, thậm chí có trƣờng hợp cá nhân có thẩm quyền cố tình đánh giá sai nhằm vùi dập những công chức trung thực, mẫn cán có tinh thần đấu tranh thẳng thắn làm lẫn lộn trắng đen. Đó cũng là nguyên nhân chính dẫn đến việc bố trí, sử dụng công chức hành chính nhà nƣớc không hợp lý, nhân tài không đƣợc trọng dụng để những kẻ cơ hội lọt vào bộ máy hành chính làm mất lòng tin của nhân dân. Điều đó xảy ra đang là rào cản lớn đến tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc, gây tác hại đến thành quả của công cuộc đổi mới, là một vấn đề hết sức bức xúc cần sớm đƣợc giải quyết.
Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Đánh giá công chức hành chính nhà nước ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp thạc sỹ luật học của mình. Tình hình nghiên cứu đề tài Đánh giá, kiểm tra phẩm chất, năng lực của công chức hành chính nhà nƣớc đƣơng nhiệm xem có còn đáp ứng đƣợc tiêu chuẩn của công vụ hay không là hình thức mang tính khách quan.