Đặt vấn đề Đất đai đóng vai trò hết sức quan trọng trong đời sống của con người. Đất đai là có hạn trong khi dân số ngày càng tăng cùng với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang diễn ra mạnh mẽ nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích ngày càng cao. Do đó, cần phải phân bổ và sử dụng hợp lý, bền vững và có hiệu quả nguồn tài nguyên này Đất đai có vai trò quan trọng như vậy nhưng lại là tài nguyên không tái tạo, có hạn chế về số lượng và giới hạn về diện tích, vì vậy việc sử dụng đất đai hợp lý, hiệu quả là nhiệm vụ của toàn xã hội. Đất là nơi con người xây dựng nhà cửa và các công trình khác phục vụ cho cuộc sống, là nơi để xây dựng nhà xưởng, bố trí máy móc, nhà kho.
Đối với nông nghiệp đất đai là điều kiện vật chất đồng thời là đối tượng lao động và công cụ lao động, là nơi con người dùng để trồng trọt chăn nuôi, cung cấp lương thực, thực phẩm để phục vụ cho cuộc sống của chính con người. Không những thế đất đai còn là kho tàng dự trữ các loại khoáng sản. Trong giai đoạn đô thị hóa đất nước ta đang phát triển như hiện nay đã và đang ảnh hưởng mạnh mẽ tới vấn đề sử dụng đất nói chung và sử dụng đất nông nghiệp nói riêng. Ở nền kinh tế thị trường hiện nay, việc đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước dẫn đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng diễn ra ồ ạt, cùng với nó là nhu cầu sử dụng đất cho các hoạt động như: Nhà ở, kinh doanh ngày càng phát triển, dẫn đến quý đất nông nghiệp ngày càng giảm mạnh.
Ý thức được tầm quan trọng của công tác quản lý và sử dụng đất đai một cách phù hợp và hiệu quả , Nhà nước đã sớm ban hành và hoàn thiện các văn bản luật để quản lý tài nguyên quý giá này. Chuyển QSDĐ là một hoạt 2 động diễn ra thường xuyên từ xưa tới nay và tồn tại dưới nhiều hình thức đa dạng. Tuy nhiên chỉ đến Luật Đất Đai năm 1993, chuyển QSDĐ mới được quy định một cách có hệ thống và 5 hình thức chuyển quyền sử dụng đất đó là: Chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế và thế chấp quyền sử dụng đất, cũng như các trình tự, thủ tục thực hiện chúng. Trong quá trình thực hiện và sửa đổi, bổ sung Luật Đất Đai 2003 và sau đo là Luật Đất Đai 2013 ra đời và tiếp tục hoàn thiện và khắc phục những tồn tại của Luật Đất Đai 1993, những vấn đề về chuyển QSDĐ được quy định chặt chẽ và cụ thể về số hình thức chuyển quyền và thủ tục chuyển quyền, cũng như nhiều vấn đề khác về đất đai.
Xã Bình Chân là một xã của huyện Lạc Sơn. Trong những năm qua, đặc biệt là trong nhiều năm trở lại đây việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của Nhà nước đại diện chủ sở hữu và chủ sử dụng đất trong quản lý và sử dụng đất đai đã đạt được nhiều thành tích đáng kể song vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện Luật Đất đai. Do vậy, để thấy được những mặt tồn tại và yếu kém trong công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và trong việc đảm bảo quyền lợi cũng như nghĩa vụ của Nhà nước và chủ sử dụng đất trong quá trình quản lý và sử dụng đất đai, ta cần đánh giá một cách khách quan những kết quả đã đạt được từ đó rút ra bài học kinh nghiệm nhằm quản lý và sử dụng đất đai một cách hiệu quả nhất. Xuất phát từ những vấn đề trên, được sự nhất trí của Ban giám hiệu Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm Khoa Quản Lý Tài Nguyên dưới sự hướng dẫn của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác chuyển quyền sử dụng đất tại xã Bình Chân, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2012- 6/2014” 3 1.
Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá kết quả công tác chuyển quyền sử dụng đất tại xã Bình Chân huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2012 – 6/2014, nhằm đánh giá những kết quả đạt được và những tồn tại yếu kém trong công tác chuyển quyền sử dụng đất và đề xuất hướng giải quyết những tồn tại đó. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Bình Chân. - Đánh giá được kết quả công tác chuyển quyền sử dụng đất của Bình Chân 2012 – 6/ 2014.
- Đánh giá được sự hiểu biết của người dân về công tác chuyển QSD đất về địa phương từ đó đưa ra các giải pháp phục vụ công tác chuyển QSD đất. Yêu cầu của đề tài - Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Bình Chân. - Đánh giá được kết quả chuyển quyền sử dụng đất của xã Bình Chân giai đoạn 2012 – 6/2014. - Đưa ra thực trạng công tác chuyển QSD đất của địa phương từ đó đưa ra các giải pháp phục vụ công tác chuyển QSD đất.
Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập: Giúp sinh viên vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tế. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Việc đánh giá kết quả chuyển quyền sử dụng đất sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về công tác quản lý Nhà nước về đất đai tại địa phương, từ đó có thể đưa ra những giải pháp khả thi để giải quyết những khó khăn và hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đất đai trong thời gian tiếp theo. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Cơ sở lý luận của đề tài Chuyển QSDĐ có ý nghĩa quan trọng trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai, đây là cơ sở để người dân thực hiện các giao dịch về đất đai, tuy nhiên đã có một số người tự ý chuyển QSDĐ trái phép dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật đất đai mà không hay biết. Do đó để thực hiện tốt nội dung này, đòi hỏi những người làm công tác quản lý Nhà nước về đất đai, đặc biệt là cán bộ địa chính phải nắm vững quy định của pháp luật, thấy được thực trạng và tìm được giải pháp giải quyết những hạn chế còn tồn tại, để từ đó tham mưu cho cán bộ hướng dẫn người dân thực hiện có hiệu quả. Luật Đất Đai 1993 đã đề cập đến các hình thức chuyển quyền song không quy định rõ như Luật Đất Đai 2003, tức là không quy định về các quyền chung và các quyền riêng mà quy định người SDĐ có 8 quyền và 7 nghĩa vụ, đồng thới trước đây cũng không tách nhỏ các hình thức chuyển quyền mà gọi chung 5 hình thức (chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp) là quyền được chuyển quyền. (Nguyễn Khắc Thái Sơn (2007) Bài giảng Pháp luật đất đai) [63] Trong quá trình phát triển của công tác quản lý nhà nước về đất đai, nội dung này được cụ thể hóa và được quy định chặt chẽ phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước.
Đến Luật Đất Đai 2003, Nhà nước vẫn tiếp tục mở rộng quyền được chuyển QSDĐ của người SDĐ như Luật Đất Đai 1993 nhưng cụ thể hóa hơn về các chuyển quyền và bổ sung thêm 3 hình thức chuyển quyền (tặng cho, bảo lãnh, góp vốn ) và các quyền này được quy định cụ thể cho phù hợp với từng đối tượng SDĐ. Đất đai là sản phẩm của tự nhiên 5 không bao giờ mất đi và cũng không có bất cứ một thứ nào thay thế được. Đất đai ngày càng trở nên quan trọng, gắn liền với sợ phát triển kinh tế xã hội. Cần phải có sự xác lập rõ ràng đối với người SDĐ, để đảm bảo sự công bằng cũng như để đảm bảo cho đất đai được bảo vệ không làm tổn hại đến tài nguyên vô cùng quý giá này.
Nhìn nhận một cách khách quan từ lịch sử loài người cho đến nay, đất đai đã trở thành một thứ không thể thiếu trong cuộc sống của loài người. Khi con người xuất hiện thì đất đai là nơi con người làm nhà ở, để nuôi trồng, còn ngày nay đất đai là một loại tài nguyên được con người khai thác sử dụng để phát triển kinh tế xã hội. Mặc dù nước ta đang từng bước đổi mới theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa nhưng vẫn phải là một nước nông nghiệp cho nên công tác quản lý đất đai sẽ góp phần tường bước đẩy mạnh sản xuất của nông thôn đến kinh tế nông thôn thoát khỏi tình trạng tự cung, tự cấp và xây dựng nông thôn hiện đại hơn. Trước kia khi pháp luật chưa công nhận đất là một tài sản, một loại hàng hóa đặc biệt có thể trao đổi trên thị trường, thì đất đai chưa thực sự phát huy được tiềm năng của nó, người dân tự do trao đổi mua bán mà Nhà nước không kiểm soát được, gây khó khăn trong công tác quản lý đất đai.
Chính trong quá trình hình thành, phát triển, đổi mới của xã hội, đất đai ngày càng trở nên quan trọng, đánh giá đúng được mức độ quan trọng của đất không chỉ là trên lãnh thổ quốc gia mà còn trong sự phát triển hằng ngày của con người. Hiến pháp và pháp luật về đất đai được Nhà nước ban hành đã trở thành một động lực cho sự phát triển kinh tế đất nước nói chung và của mỗi người dân nói riêng. Nếu chính sách quản lý đất đai được đảm bảo chúng ta sẽ thu được nguồn lợi lớn cho đất nước như: thuế; tăng sản lượng nông, công nghiệp, thương mại - dịch vụ; tạo công ăn việc làm cho người lao động, giảm thất nghiệp, đổi mới và cải thiện đời sống nhân dân, chuyển dịch cơ cấu kinh 6 tế theo kịp sự phát triển của nền kinh tế thế giớ nói chung và trong khu vực nói riêng; đảm bảo công bằng xã hội; bảo vệ Tài Nguyên & Môi Trường. Ngày nay, quyền sử dụng đất trở nên quan trọng, người dân ý thức hơn về QSDĐ của mình.
Đất đai được công nhận là một loại hàng hóa trên thị trường về đất đai càng trở nên sôi động do vậy các hình thức chuyển QSDĐ phải thực hiện đúng quy định của pháp luật, tránh tình trạng gây thất thu cho ngân sách Nhà nước, tình trạng tranh chấp đất đai… muốn tham gia vào thị trường, thì cần phải đảm bảo được về mặt pháp lý.